Çalışma Hayatında Motivasyon

Bir lojistik firmasının bölge müdürlüğünde, çalışanların çalışma saatlerinin esnetilmesi ve ofis ergonomisinin en üst düzeye çıkarılmasına rağmen, iş performansında beklenen artışın yaşanmadığı saptanmıştır. Yapılan anketlerde personelin mevcut durumdan şikayetçi olmadığı (tatminsizliğin olmadığı) ancak işe karşı yüksek bir heyecan da duymadıkları (tatminin olmadığı) belirlenmiştir.

Herzberg’in Çift Faktör Teorisi çerçevesinde, bu kurumda gerçek anlamda motivasyon sağlamak için aşağıdakilerden hangisi öncelikli olarak uygulanmalıdır?

Bir kamu kurumunda çalışan memur, kurum içi eğitimlerle kendini geliştirmek ve daha zorlu projelerde sorumluluk alarak potansiyelini ortaya koymak (Gelişme) istemektedir. Ancak kurumun sunduğu kısıtlı imkânlar nedeniyle bu hedeflerine ulaşamamaktadır. Bunun üzerine memur, hayal kırıklığı yaşayarak iş arkadaşlarıyla olan sosyal bağlarını kuvvetlendirmeye ve mesai dışı etkinliklere daha fazla katılarak sosyal kabul görmeye (İlişki Kurma) odaklanmıştır. Alderfer'in ERG Teorisi'ne göre, üst düzey bir ihtiyacın karşılanamaması sonucunda bireyin daha alt düzeydeki bir ihtiyaca yönelmesini ifade eden bu mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Çalışma psikolojisi literatüründe motivasyon süreci; organizmanın biyolojik veya psikolojik bir eksiklik hissetmesiyle başlayan dinamik bir döngü olarak ele alınır. Bir kamu çalışanının, üst pozisyonlara yükselme arzusuyla (ihtiyaç) hissettiği içsel huzursuzluğu (dürtü) gidermek için lisansüstü eğitim programına kaydolması sürecinde, elde edilecek olan 'diploma' veya 'maaş artışı' gibi unsurların bireyi bir mıknatıs gibi kendine çekmesi söz konusudur. Buna göre, bahsi geçen 'diploma' veya 'maaş artışı' gibi dışsal çekici unsurlar motivasyon döngüsünde aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ifade edilmektedir?

Bir sanayi kuruluşunda ekonomik daralma sebebiyle toplu işten çıkarmaların yapılacağı duyurulmuştur. Bu durum çalışanlarda yoğun bir işsiz kalma kaygısına yol açmıştır. İşletme yönetimi, çalışanların moralini yükseltmek amacıyla 'yaratıcı düşünme atölyeleri' düzenlemiş ve personelin statülerini yükseltecek yeni unvan tanımlamaları yapmıştır. Ancak bu uygulamalar çalışanların motivasyonu üzerinde olumlu bir etki yaratmamıştır.

Maslow'un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Teorisi'ne göre, bu durumun temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Locke'un Amaç Belirleme Teorisi'ne (Goal Setting Theory) göre, bir örgütte bireylerin motivasyon düzeyini ve iş performansını artırmak amacıyla belirlenen hedeflerin taşıması gereken niteliklerle ilgili;

$I.$ Hedeflerin "elinden gelenin en iyisini yap" gibi genel bir çerçeve yerine somut ve belirli olması,
$II.$ Belirlenen hedeflerin çalışan tarafından kolayca gerçekleştirilebilecek bir güçlük düzeyinde olması,
$III.$ Çalışanlara hedefe ulaşma süreçleri ve sonuçları hakkında düzenli bilgi (geri bildirim) sağlanması,

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Bir lojistik firmasında operasyon müdürü olarak görev yapan Burak Bey, saha personelinin günlük iş güvenliği formlarını doldurma konusunda ihmalkar davrandığını fark etmiştir. Burak Bey, bu formları hafta boyunca eksiksiz ve zamanında teslim eden personelin, normalde her cuma akşamı yapılan zorunlu depo düzenleme ve temizlik nöbetinden muaf tutulacağını ilan etmiştir. Bu uygulamanın ardından personelin form doldurma davranışında belirgin bir artış gözlenmiştir.

Skinner’ın Pekiştirme Teorisi’ne göre, Burak Bey’in uyguladığı bu motivasyon yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

İşletmelerde çalışanların motivasyonunu artırmak amacıyla başvurulan araçlar; ekonomik, psiko-sosyal ve örgütsel-yönetsel araçlar olarak üç temel grupta sınıflandırılmaktadır. Herzberg’in Çift Faktör Teorisi'ne göre, bu araçların bir kısmı tatminsizliği önleyen ancak doğrudan yüksek motivasyon sağlamayan 'hijyen faktörleri', bir kısmı ise bireyin işe karşı tutkusunu artıran gerçek 'motive edici faktörler'dir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi örgütsel-yönetsel motivasyon araçları kategorisinde yer alan ve Herzberg’e göre gerçek bir motive edici (içsel) unsur olarak kabul edilen bir uygulamadır?

Lawler-Porter Geliştirilmiş Beklenti Teorisi, motivasyonun sadece bireyin beklentilerine değil, aynı zamanda bireysel niteliklere ve organizasyonel ödül sisteminin hakkaniyetine bağlı olduğunu savunur.

Buna göre, Lawler-Porter modelinde çabanın performansa dönüşmesi ve performansın tatminle sonuçlanması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir devlet üniversitesinin idari biriminde görev yapan personelin; maaş ödemelerinin düzeninden, lojman imkanlarından ve amirlerinin nezaketinden bir şikayeti bulunmamaktadır. Ancak yapılan kurumsal değerlendirme mülakatlarında personel; işlerinin monotonluğundan, kendilerine yeni sorumluluklar verilmemesinden ve mesleki gelişim olanaklarının yetersizliğinden yakınmaktadır. Rektörlük, motivasyonu artırmak amacıyla yemekhane menüsünü çeşitlendirmiş ve yıllık izin kullanımını daha esnek hale getirmiştir.

Herzberg'in Çift Faktör Teorisi bağlamında, rektörlüğün bu kararı ve çalışanların beklenen motivasyonel tepkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bir kamu kurumunda uzun yıllardır çalışan ve temel fizyolojik ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde bir geliri olan personelin, kurumda yapılacak olan geniş kapsamlı bir 'personel azaltımı' söylentisi nedeniyle gelecek kaygısı taşımaya başladığı gözlenmiştir. Kurum müdürü, bu personelin düşen çalışma azmini artırmak amacıyla ona kurum içerisinde prestijli bir kurulda üyelik ve özel bir makam odası verilmesini teklif etmiştir. Ancak personelin motivasyonunda beklenen artış gerçekleşmemiştir.

Maslow'un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Teorisi'ne göre, kurum müdürünün bu yaklaşımının etkisiz kalmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Örgütsel davranış literatüründe iş tatmini ve motivasyon kavramları sıklıkla birbiriyle karıştırılsa da, her iki kavramın psikolojik temelleri ve organizasyonel çıktıları birbirinden farklıdır. İş tatmini, bireyin işine yönelik geliştirdiği genel bir tutum ve geçmiş tecrübelerin bir değerlendirmesi niteliği taşırken; motivasyon, bireyi belirli bir hedefe yönelten psikolojik bir enerji ve eylem dürtüsüdür.

Buna göre, bir işletmede çalışanların maaş, yan haklar ve fiziksel çalışma koşullarından yüksek düzeyde memnuniyet duymalarına (iş tatminine) rağmen, performans ve çaba düzeylerinde (motivasyonlarında) bir artış gözlemlenmemesi durumu, bu iki kavram arasındaki hangi temel ayrım ile en iyi açıklanır?

Bir Bölge Kalkınma Ajansı bünyesinde yatırım destek uzmanı olarak çalışan bir personelin, kendisine sunulan hibe projeleri arasından başarı olasılığı $$ civarında olanları tercih ettiği, projelerin her aşamasında performansı hakkında somut veriler ve hızlı geri bildirimler beklediği ve elde edilen sonuçlarda dışsal faktörler yerine kendi payını analiz ettiği gözlemlenmiştir.

Buna göre; orta düzeyde risk alma, geri bildirim arayışı ve kişisel sorumluluk üstlenme gibi davranışlar sergileyen bu personelin, McClelland'ın İhtiyaçlar Teorisi'ne göre aşağıdaki ihtiyaçlardan hangisine en yüksek düzeyde sahip olduğu söylenebilir?

Bir kamu kuruluşunda üst düzey uzman olarak görev yapan ve hem ekonomik güvencesi hem de mesleki saygınlığı en üst düzeyde olan Elif Hanım, mevcut işinin artık kendisine yeni bir meydan okuma sunmadığını hissetmektedir. Elif Hanım, kurumdaki hiyerarşik konumundan veya statüsünden ziyade, kendi potansiyelini ve yaratıcılığını sınırlarına kadar kullanabileceği, kişisel gelişimine katkı sağlayacak özgün projelerin sorumluluğunu üstlenmek istemektedir. Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Teorisi’ne göre Elif Hanım’ın bu motivasyonel yönelimi, aşağıdaki ihtiyaç basamaklarından hangisi ile açıklanır?

Locke'un Amaç Belirleme Teorisi'ne (Goal Setting Theory) göre, bir örgütte çalışanların motivasyonunu ve iş performansını artırmak amacıyla belirlenen hedeflerin özellikleri ile ilgili;

$I.$ Hedefler "elinden gelenin en iyisini yap" gibi genel ifadeler yerine, spesifik ve net bir şekilde tanımlanmalıdır.
$II.$ Hedefin güçlük (zorluk) derecesi arttıkça, birey tarafından kabul edildiği sürece gösterilen çaba ve performans da artar.
$III.$ Çalışanların motivasyonunu korumak ve başarısızlık kaygısını önlemek için hedefler kolay ulaşılabilir düzeyde tutulmalıdır.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Bir kamu kurumunda veri analisti olarak çalışan Murat, yüksek lisans mezunudur ve $8$ yıllık hizmet kıdemine sahiptir. Aynı birimde kendisiyle tamamen aynı görev tanımlarına sahip olan, ancak lisans mezunu ve $3$ yıllık kıdemi bulunan Selin'in, son performans döneminde 'başarı belgesi' ve ek prim ile ödüllendirildiğini, kendisinin ise bu ödülleri almadığını öğrenmiştir. Murat, kendi eğitim ve kıdemine (girdilerine) karşılık kurumdan aldığı karşılığın (çıktılarının), referans aldığı Selin’in durumuna göre adaletsiz olduğunu düşünmektedir.

Adams’ın Eşitlik Teorisi’ne göre, Murat'ın hissettiği bu eşitsizliği gidermek ve psikolojik gerilimi azaltmak amacıyla sergilemesi beklenen davranışlardan biri aşağıdakilerden hangisidir?

Bir üniversite hastanesinde görev yapan ve alanında yeni bir cerrahi teknik geliştirmek üzere akademik çalışmalar yürüten bir cerrah, hastane yönetiminin araştırma bütçesini kısıtlaması ve laboratuvar imkanlarını kapatması sonucu bu hedefine ulaşamamıştır. Bu engellenmenin ardından cerrahın, meslektaşlarıyla olan sosyal etkinliklere daha fazla vakit ayırmaya başladığı ve klinikteki çalışma arkadaşlarıyla bağlarını güçlendirmeye odaklandığı gözlemlenmiştir. Alderfer'in ERG Teorisi'ne göre cerrahın bu tutum değişikliğini açıklayan temel kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu araştırma merkezinde görev yapan Dr. Aras, hazırlamayı düşündüğü kapsamlı bir proje için şu değerlendirmelerde bulunmaktadır:

* Gerekli veri analizi ve raporlama becerilerine tam olarak sahip olduğuna ve yeterli çabayı gösterirse projeyi kusursuz tamamlayabileceğine inanmaktadır ($E = 1,0$).
* Kurumdaki mevcut bütçe olanaklarını ve yönetim anlayışını göz önüne aldığında, projesi çok başarılı olsa dahi kabul edilme ve ödüllendirilme ihtimalini oldukça düşük görmektedir ($I = 0,2$).
* Projenin kabul edilmesi halinde verilecek olan 'Başuzmanlık' unvanını kariyeri için çok değerli bulmakla birlikte ($V = +9$), bu unvanın getireceği yoğun bürokratik sorumlulukların bilimsel çalışmalarını engelleyeceğini düşündüğünden bu sonuçtan ciddi bir huzursuzluk ve kaçınma duymaktadır ($V = -10$).

Vroom’un Beklenti Teorisi ($M = E \times I \times V$) çerçevesinde Dr. Aras'ın bu projeye yönelik motivasyonel durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Lawler-Porter Geliştirilmiş Beklenti Teorisi'ne göre, bir çalışanın harcadığı yoğun çabanın (gayretin) her zaman yüksek bir başarıyla (performansla) sonuçlanmamasının temel nedeni, çaba ile performans arasına giren bazı aracı değişkenlerdir. Bu teoride, çabanın performansa dönüşme sürecinde etkili olan bu iki temel aracı değişken aşağıdakilerden hangisidir?

Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Teorisi’ne göre; bir bireyin biyolojik varlığını devam ettirebilmesi için zorunlu olan gıda, su, uyku ve barınma gibi en temel gereksinimlerini içeren ihtiyaç basamağı aşağıdakilerden hangisidir?

Yönetim ve çalışma psikolojisi literatüründe iş tatmini ve motivasyon kavramları arasındaki ilişki değerlendirildiğinde, bu iki kavramın psikolojik doğası ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?