Anayasa Hukuku ve Türk Anayasa Tarihi

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, Millî Mücadele’nin olağanüstü şartlarında hazırlanmış, kısa ve çerçeve niteliğinde bir anayasadır. Bu anayasa metni, dönemin şartları gereği merkeziyetçilikten ziyade yerinden yönetim (ademi merkeziyet) ilkelerine de yer vermiştir. Buna göre, 1921 Anayasası’nda düzenlenen aşağıdaki hükümlerden hangisi yerinden yönetim anlayışının bir göstergesidir?

1924 Anayasası, Türk anayasa tarihinde laiklik yolunda atılan adımların somutlaştığı temel metinlerden biridir. Bu anayasanın ilk hâlinde yer alan "Devletin dini İslâm'dır." ibaresinin anayasa metninden çıkarılması ve sonrasında "Laiklik" ilkesinin anayasaya resmen dâhil edilmesi hangi yıllarda gerçekleşmiştir?

Sert kuvvetler ayrılığı ilkesinin uygulandığı başkanlık sisteminde; yasama ve yürütme erkleri birbirlerinden kesin hatlarla ayrılmış olsa da sistemin kilitlenmesini önlemek ve dengeyi sağlamak amacıyla 'fren ve denge' (checks and balances) mekanizmaları öngörülmüştür.

Bu çerçevede, başkanlık sistemindeki denetim yolları ve kuvvetlerin birbirine karşı yetkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu sistemin temel işleyiş prensiplerine aykırıdır?

Anayasa hukukunda iktidarın sınırlandırılması süreci; hükümdarın tek taraflı irade beyanıyla (ferman) gerçekleşebileceği gibi, siyasi güç odakları arasındaki bir uzlaşma (sözleşme) neticesinde de ortaya çıkabilir. Osmanlı Devleti'nin anayasallaşma aşamaları dikkate alındığında, 1808 tarihli Sened-i İttifak'ın 1839 tarihli Tanzimat Fermanı'ndan hukuki kaynağı ve iktidarın sınırlandırılma yöntemi bakımından temel farkı aşağıdakilerden hangisidir?

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile hayata geçirilen "Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi"nde yürütme organının yapısında meydana gelen en temel değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

1982 Anayasası'nda gerçekleştirilen 2017 anayasa değişiklikleri sonrasında Türk hükümet sistemi, klasik parlamenter modelden radikal bir kopuş yaşayarak yürütme erkinin tek bir merkezde toplandığı 'monist' bir yapıya bürünmüştür. Bu dönüşüm, parlamentonun yürütme üzerindeki denetim yollarının 'siyasi' ve 'cezai' niteliğini de yeniden tanımlamıştır.

Buna göre, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin yürütme yapısı ve denetim mekanizmalarının niteliği dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi bu sistemin demokratik denetim ve sorumluluk rejimine dair en doğru tespittir?

Bir devletin mevcut anayasal düzeninin tamamen ortadan kalktığı bir hukuk dışı (hukuki boşluk) ortamında, hiçbir hukuk kuralı ile bağlı olmaksızın yeni bir anayasa yapma yetkisini kullanan iktidara "asli kurucu iktidar"; mevcut bir anayasanın öngördüğü değiştirme usullerine ve sınırlarına bağlı kalarak anayasada değişiklik yapma yetkisine ise "tali kurucu iktidar" denir.

Buna göre, asli kurucu iktidar ile tali kurucu iktidar arasındaki farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

$1982$ Anayasası'nın hazırlık sürecinde rol oynayan Kurucu Meclis’in sivil kanadı niteliğindeki Danışma Meclisi'nin yapısı ve yetkileri dikkate alındığında, bu organın Milli Güvenlik Konseyi karşısındaki hiyerarşik zayıflığını ve "istişari" niteliğini en net şekilde ortaya koyan durum aşağıdakilerden hangisidir?

Türk anayasa hukukunda iktidarın sınırlandırılması sürecinde yer alan metinler; ferman, misak veya anayasa olarak tasnif edilmektedir. $1808$ tarihli Sened-i İttifak'ın, kendisinden sonra gelen $19$. yüzyıl belgelerinden farklı olarak 'misak' (sözleşme) karakteri taşıması, belgenin hukuki geçerliliğinin dayandığı temel üzerinde belirleyici olmuştur. Buna göre, Sened-i İttifak'ın bir 'misak' olarak nitelendirilmesini sağlayan temel unsur aşağıdakilerden hangisidir?

$1961$ Anayasası, $1924$ Anayasası'nda uygulanan "Meclis üstünlüğü" anlayışını terk ederek "Anayasanın üstünlüğü" ilkesini tam anlamıyla hayata geçirmeyi hedeflemiştir. Bu doğrultuda, yasama organının işlemlerini hukuksal denetime tabi tutarak temel hak ve özgürlükleri güvence altına almak amacıyla Türk anayasa tarihine ilk kez dahil edilen mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$1921$ Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, Türk hukuk tarihinde "ikili anayasal süreç" olarak adlandırılan ve $1876$ tarihli Kanun-i Esasi’nin resmen ilga edilmediği bir dönemi başlatmıştır. Bu kısa ve öz (çerçeve) anayasa metni, savaş döneminin olağanüstü koşulları nedeniyle sadece devletin yeni yönetim şemasını belirlemiş, ancak bazı temel devlet fonksiyonlarını tamamen kapsam dışı bırakmıştır. Bu hukuki durumun bir sonucu olarak, $1921$ Anayasası döneminde aşağıdakilerden hangisine dair anayasal bir düzenleme yapılmamış ve bu alanda eski anayasa hükümlerinin uygulanmasına devam edilmiştir?

$1921$ Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, Türk anayasa tarihinin hem tek "yumuşak" hem de tek "çerçeve" anayasası olma özelliğini taşır. Bir anayasanın "yumuşak" (esnek) olarak nitelendirilmesi, o anayasanın hukuk tekniği açısından belirli özelliklere sahip olmasını gerektirir.

Buna göre, $1921$ Anayasası'nın aşağıdaki özelliklerinden hangisi, bu metnin "yumuşak" karakterini doğrudan ortaya koyan hukuki bir dayanaktır?

1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye), Milli Mücadele'nin devam ettiği olağanüstü bir dönemde hazırlanmış ve Türk anayasa tarihinin tek "yumuşak" ve "çerçeve" anayasası olma özelliğini taşımıştır. Bu anayasanın kabul ettiği hükümet sistemi ve devlet yapısı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi 1921 Anayasası'nın belirgin bir özelliğidir?

Türkiye'de 2017 anayasa değişiklikleri ile hayata geçirilen hükümet sisteminde, yasama ve yürütme organlarının birbirlerinin görev sürelerini kısaltarak seçmen iradesine başvurulmasını sağlayan "seçimlerin karşılıklı yenilenmesi" mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Osmanlı Devleti'nde meşruti yönetime geçişin temel belgesi olan $1876$ tarihli Kanun-i Esasi uyarınca; üyeleri doğrudan Padişah tarafından atanan, görev süreleri ömür boyu olan ve üye sayısı Heyet-i Mebusan üye tam sayısının üçte birini ($1/3$) geçemeyecek şekilde düzenlenen meclis kanadı aşağıdakilerden hangisidir?

1924 Anayasası'nda (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu) 1928 yılında yapılan değişiklikle laiklik yolunda atılan temel adım aşağıdakilerden hangisidir?

$12$ Eylül $1980$ askeri müdahalesinden sonra hazırlanan $1982$ Anayasası’nın hazırlık süreci ve bu süreçte görev alan organlar ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1924 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), temel hak ve hürriyetleri 'Kamu Hürriyetleri' başlığı altında düzenlemiştir. Bu anayasanın hürriyet anlayışı ve hakların sınırlandırılması rejimi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi 1924 Anayasası'nın bu alandaki temel yaklaşımını en doğru şekilde ifade etmektedir?

1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye), Millî Mücadele yıllarının olağanüstü koşullarında hazırlanmış olup Türk anayasa tarihinin tek çerçeve ve yumuşak anayasasıdır. Bu anayasanın içeriği ve yapısı göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi 1921 Anayasası'nın kapsamında yer alan bir düzenleme değildir?

Osmanlı Devleti’nin anayasal gelişim süreci içerisinde yer alan 1808 Sened-i İttifak, 1839 Tanzimat Fermanı ve 1856 Islahat Fermanı; iktidarın sınırlandırılması ve hukukun üstünlüğü yolundaki adımların temel taşlarını oluşturur. Bu belgelerin hukuki nitelikleri, hazırlanış yöntemleri ve dayandıkları siyasi irade analiz edildiğinde; 1808 Sened-i İttifak’ı hem Tanzimat hem de Islahat fermanlarından ayıran temel hukuki karakteristik aşağıdakilerden hangisidir?