Yönetim Fonksiyonları

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yürütülen geniş çaplı bir hanehalkı bütçe araştırmasında, veri toplama aşamasındaki hataları en aza indirmek için dijital bir takip altyapısı kurulmuştur. Bu sistem sayesinde sahadaki anketörlerin tabletleri üzerinden bulundukları GPS konumu ve her bir ankete harcadıkları süre merkezden saniye saniye izlenmektedir. Bir anketör belirlenen hane adresi dışında işlem yaptığında veya soruları standart sürenin çok altında bir hızla geçtiğinde, mülakat henüz bitmeden sistem merkezdeki süpervizöre uyarı vermekte ve anketöre anında müdahale edilerek hatalı veri girişi engellenmektedir.

Bu senaryoda, araştırmanın güvenirliğini sağlamak amacıyla yürütülen yönetim faaliyeti aşağıdakilerden hangisidir?

Hazine ve Maliye Bakanlığı'na bağlı bir genel müdürlük, tahsilat süreçlerini dijitalleştirecek yeni bir yazılım altyapısı kurmak üzere bir ihale komisyonu oluşturmuştur. Sürecin başında komisyon; piyasadaki tüm yazılım firmalarını detaylıca incelemeyi, her birinin maliyet-fayda analizini eksiksiz yapmayı ve en yüksek uzun vadeli getiriyi sağlayacak 'tek ve en iyi' yazılımı seçmeyi hedeflemiştir. Ancak ihale takviminin sıkışıklığı, bazı firmaların algoritmalarına dair ticari sır niteliğindeki teknik detayları paylaşmaması ve komisyon üyelerinin binlerce satırlık teknik veriyi eşzamanlı olarak işleyecek bilişsel kapasite ve zamanının bulunmaması nedeniyle bu yaklaşımdan zorunlu olarak vazgeçilmiştir. Nihayetinde komisyon, kurumun temel şartnamesinde yer alan asgari güvenlik ve hız kriterlerini karşılayan ilk yazılım teklifini yeterli bularak onaylamıştır.

Buna göre komisyonun karar verme sürecinde yaşadığı dönüşüm, Herbert Simon'ın literatüre kazandırdığı karar modelleri bağlamında aşağıdakilerin hangisiyle en doğru şekilde açıklanabilir?

Bir kamu sosyal güvenlik merkezinde görev yapan merkez müdürü, yoğun başvuru dönemlerinde işlemlerin gecikmesini önlemek amacıyla, standart nitelikteki prim yapılandırma dosyalarını onaylama hakkını kendi kontrolü altında ilgili servis şefine bırakmıştır. Ancak müdür, bu işlemlerden doğabilecek olası hataların nihai hesabını kendisinin vereceğini vurgulamıştır.

Buna göre, merkez müdürünün uyguladığı yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Bir büyükşehir belediyesine bağlı park ve bahçeler amirliğinde görevli saha şefi, mesai kurallarına uymayan ve iş güvenliği donanımlarını kullanmayı reddeden personele, bu ihlalleri sürdürmeleri durumunda yevmiye kesintisi uygulanacağını ve haklarında idari işlem başlatılacağını tebliğ etmiştir.

Bu olayda saha şefinin, astlarını yöneltme işlevini yerine getirirken başvurduğu güç kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Ulusal İklim Araştırmaları Enstitüsü yönetimi, artan proje sayısıyla birlikte enstitü müdürüne doğrudan bağlı çalışan birim yöneticisi sayısının on sekize çıkması ve süreçlerin tıkanması üzerine yeni bir yapılanmaya gitmiştir. Bu kapsamda, araya üç yeni 'Direktörlük' kademesi eklenmiş ve müdüre doğrudan rapor veren kişi sayısı üçe düşürülmüştür. Ayrıca müdür, acil alım onayları gibi bazı karar yetkilerini de bu yeni direktörlere aktarmıştır. Ancak uygulamaya geçildikten bir süre sonra, alt kademede çalışan uzmanların hem kendi birim yöneticilerinden hem de bir üst kademedeki yeni direktörlerden aynı iş için farklı yönergeler aldıkları ve kimin talimatını uygulayacakları konusunda kargaşa yaşadıkları tespit edilmiştir.

Buna göre vakada sırasıyla;
I. Müdüre bağlı kişi sayısının on sekizden üçe düşürülmesi,
II. Karar onay haklarının bir kısmının alt kademelere aktarılması,
III. Uzman personelin birden fazla yöneticiden talimat alması

durumları aşağıdaki örgütleme ilkelerinden hangileriyle (veya ihlaliyle) kavramsal olarak eşleşmektedir?

Bir kamu bankasının yeniden yapılandırma çalışmaları kapsamında, şubeler ile genel müdürlük arasındaki bilgi akışının yavaşladığı ve hizmet süreçlerinin aksadığı tespit edilmiştir. Bu hantallığı gidermek amacıyla yönetim kurulu, aradaki "bölge koordinatörlüğü" ve "grup müdürlüğü" gibi ara kademeleri organizasyon şemasından çıkarma kararı almıştır. Bu değişiklikle birlikte, üst yönetime doğrudan rapor veren şube sayısı belirgin bir şekilde artmıştır.

Örgütleme ilkeleri dikkate alındığında, söz konusu bankanın organizasyon yapısında meydana gelen bu değişimle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bir kamu bankasının üst yönetimi, "Bölgesel Dijital Liderlik" vizyonu çerçevesinde gelecek on yıl içinde şube sayısını azaltarak dijital hizmet kapasitesini %60 artırma hedefini belirlemiştir. Bu geniş kapsamlı stratejik kararın ardından, bankanın İnsan Kaynakları Daire Başkanlığı orta kademe yönetim olarak devreye girmiş; amaca ulaşmak için çeşitli alternatif eylem yollarını değerlendirdikten sonra, önümüzdeki üç yıl boyunca gişe görevlilerinin dijital müşteri danışmanlarına dönüştürülmesini sağlayacak özgül eğitim takvimini ve bütçe tahsislerini hazırlamıştır.

Buna göre, İnsan Kaynakları Daire Başkanlığının hazırlamış olduğu bu üç yıllık planlama ve bütçelendirme çalışması, yönetim fonksiyonları açısından aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ifade edilir?

Yöneltme (yürütme) fonksiyonu, yöneticinin astlarını örgüt amaçlarına ulaşmaları için etkilemesi ve harekete geçirmesi sürecidir. Bu süreçte yöneticinin kullandığı güç kaynakları, üstlendiği roller ve astların tutumları yöneltmenin başarısını doğrudan etkiler.

Yöneltme süreci ve bu süreçle ilişkili örgütsel davranış kavramları hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir bakanlığın il müdürlüğünde, hizmet süreçlerini iyileştirmek amacıyla kurum içi bir dijital dönüşüm projesi başlatılmıştır. Bu süreçte saha personeli, hem idari olarak bağlı bulundukları şube müdürlerinden günlük işleyişe dair rutin talimatlar almakta hem de doğrudan projeden sorumlu olan 'Proje Koordinatörü'nden uygulamanın detaylarına yönelik emirler almaktadır. Personelin eş zamanlı olarak iki farklı yöneticiden gelen ve zaman zaman birbiriyle çelişen bu talimatları yerine getirmeye çalışması, yöneltme (yürütme) sürecinde ciddi aksaklıklara ve çalışan motivasyonunun düşmesine neden olmuştur.

Klasik yönetim yaklaşımının yöneltme ilkeleri dikkate alındığında, bu senaryoda yöneltme sürecinin aksamasına neden olan temel sorun aşağıdakilerden hangisidir?

Bir devlet üniversitesinin senatosu, kampüs içindeki öğrenci ring seferlerinin güzergâhlarını ve saatlerini yeniden düzenlemek üzere toplanmıştır. Toplantının başında rektör, kampüsteki tüm öğrencilerin anlık konum verilerinin toplanmasını, hava durumu tahminlerinin tüm yıla göre entegre edilmesini ve maliyet ile zaman açısından kusursuz bir ring planının formüle edilmesini talep etmiştir. Ancak komisyon üyeleri; bu büyüklükte bir veriyi işlemenin mevcut teknolojik altyapıyla imkânsız olduğunu, zamanın kısıtlı olduğunu ve insan zihninin tüm değişkenleri aynı anda kusursuzca değerlendiremeyeceğini belirtmiştir. Bunun üzerine senato, ideal olanı aramaktan vazgeçerek mevcut şikâyetleri makul bir seviyeye indirecek ve bütçeyi aşmayacak yeterli bir güzergâh planını kabul etmiştir.

Buna göre, vakada rektörün başlangıçtaki talebi ile senatonun ulaştığı nihai sonuç, karar verme modelleri açısından sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Otomotiv sektöründe üretim yapan büyük ölçekli bir ana firma, yalnızca motor tasarımı ve son montaj faaliyetlerine odaklanmaktadır. Gövde, elektronik sistemler, iç donanım ve lastik gibi diğer tüm temel bileşenleri ise uzun yıllardır anlaşmalı olduğu, teknolojik altyapılarını entegre ettiği ve kalite standartlarını birlikte belirlediği farklı bağımsız tedarikçi firmalardan temin etmektedir. Ana firma ile bu tedarikçiler arasındaki ilişkiler geçici pazar fırsatlarına değil, uzun vadeli güvene ve sürekli üretime dayanmaktadır.

Bu işletmenin uyguladığı çağdaş örgüt yapısı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kurumu sosyal tesisinde, günlük yemek üretimi başlamadan önce tesise tedarik edilen tüm çiğ gıda malzemelerinin son kullanma tarihleri ve hijyen standartlarına uygunluğu gıda mühendisleri tarafından kontrol edilmektedir. Bu uygulamadaki temel amaç, üretim sürecine bozuk veya standart dışı malzemenin girmesini henüz faaliyet başlamadan engellemektir.

Buna göre, sosyal tesiste uygulanan bu yönetim faaliyeti ve türü aşağıdakilerden hangisidir?

Ulusal Enerji Altyapı Kurumunda "Kalite ve Güvenlik Standartları Daire Başkanlığı", kuruluş mevzuatına göre yalnızca üst yönetime teknik araştırmalar yapmak, raporlar hazırlamak ve standartlar konusunda tavsiyelerde bulunmakla görevlendirilmiştir. Ancak son yıllarda sahada yaşanan kritik altyapı arızalarının artması üzerine kurumun çalışma yönetmeliğinde bir değişikliğe gidilmiştir. Yeni düzenlemeyle birlikte bu daire başkanlığına; sahada çalışan bölge müdürlüklerine bağlı teknik personeli güvenlik standartları açısından doğrudan denetleme ve kritik bir ihlal tespit ettiği anda hiyerarşik amir konumundaki bölge müdürlerini atlayarak personele anında "işi durdurma" talimatı verme yetkisi tanınmıştır.

Bu vaka, örgütleme süreci ve temel ilkeleri bağlamında değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bir kamu kurumunda, süreçlerin yasalara uygunluğunu denetlemek ve üst yönetime danışmanlık yapmak üzere atanan bir hukuk müşaviri, zamanla kendi yetki sınırlarını aşarak doğrudan departman çalışanlarına görevler atamaya ve talimatlar vermeye başlamıştır. Bu durum, kurum içinde yetki karmaşasına ve çalışma düzeninin bozulmasına yol açmıştır.

Bu sorunun temel nedeni, örgütleme sürecine ait aşağıdaki kavram çiftlerinden hangisinin birbirine karıştırılmasıdır?

Bir Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) il müdürlüğü yönetimi, önümüzdeki faaliyet dönemi için "emeklilik başvuru işlemlerinin sonuçlandırılma süresini ortalama 15 güne indirmek" şeklinde net bir amaç belirlemiştir. Rasyonel planlama sürecinin standart aşamaları dikkate alındığında, "amaçların belirlenmesi" adımından hemen sonra gerçekleştirilmesi gereken eylem aşağıdakilerden hangisidir?

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünde görevli bir bölge müdürü, tapu devir işlemlerindeki hataları en aza indirmek amacıyla aşağıdaki adımları sırasıyla uygulamıştır:

I. İşlemlerdeki yasal hata payı toleransını "%0" (sıfır hata) olarak tanımlamıştır.
II. Ay sonunda tamamlanmış olan 500 tapu devir dosyasını rastgele örneklem yöntemiyle incelemeye almıştır.
III. İnceleme sonucunda 15 dosyada eksik imza veya hatalı harç hesaplaması olduğunu tespit etmiştir.
IV. Tespit edilen 15 hatalı dosya ile %0 hata hedefini kıyaslayarak sapma oranını ortaya koymuştur.
V. Hataların kaynağının yeni değişen mevzuatın anlaşılamaması olduğunu belirleyerek, ilgili personele derhal mevzuat eğitimi düzenlenmesi talimatını vermiştir.

Yönetim fonksiyonları ve denetim süreci teorisi dikkate alındığında, bu vaka ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir kamu kurumu, merkez ve taşra teşkilatındaki tüm hizmet süreçlerinin kalitesini artırmak amacıyla 'Saha Koordinatörlüğü' pozisyonu ihdas etmiştir. Bu pozisyona atanan yönetici, kurumsal şemada doğrudan genel müdüre bağlı olarak konumlandırılmış ve taşradaki süreçlerin aksamasından doğacak tüm başarısızlıklardan bizzat sorumlu tutulacağı bildirilmiştir. Ancak uygulamada koordinatöre; taşra müdürlüklerine bağlayıcı talimat verme, bütçe onayı yapma veya süreçleri doğrudan değiştirme hakkı tanınmamış, yalnızca aksaklıkları tespit edip genel müdüre tavsiye niteliğinde raporlar sunma görevi verilmiştir. Yıl sonunda hizmet kalitesinde yaşanan ciddi düşüşün ardından, saha koordinatörü 'süreçleri yönetemediği' gerekçesiyle başarısız bulunarak görevden alınmıştır.

Bu senaryoda uygulanan örgütleme sürecinde aşağıdaki temel ilkelerden hangisinin açıkça ihlal edildiği söylenebilir?

Bir Tarım ve Orman İl Müdürlüğü, bölgesindeki kuraklık riskine karşı tarımsal su tüketimini %20 oranında azaltmayı ana hedef olarak belirlemiş ve gelecekteki iklim koşullarına dair tahminlerini tamamlamıştır. Ardından kurum uzmanları; damlama sulama sistemlerine teşvik verilmesi, kuraklığa dayanıklı tohum çeşitlerinin dağıtılması veya çiftçilere yönelik bilinçlendirme eğitimleri düzenlenmesi gibi hedefe ulaştırabilecek olası çözüm yollarını liste halinde ortaya koymuştur. Ancak bu seçeneklerin maliyet ve fayda analizleri henüz yapılmamıştır.

Planlama sürecinin temel aşamaları dikkate alındığında, uzmanların farklı çözüm yollarını liste halinde ortaya koyması aşağıdaki aşamalardan hangisini ifade etmektedir?

Ulusal bir kalkınma ajansının yönetim kurulu, bölgedeki yenilikçilik ekosistemini güçlendirmek amacıyla on yıllık geniş kapsamlı bir yönelim belgesi yayımlamıştır. Bu genel belgeye dayanarak ajansın "Girişimcilik Destekleri Koordinatörlüğü", önümüzdeki iki faaliyet yılı boyunca yürütülecek sektörel hibe programlarının işleyişini ve kaynak tahsisini detaylandıran bir çalışma yürütmektedir. Koordinatörlük yöneticileri bu taslağı oluştururken; gelecekteki olası enflasyon oranları, mevzuat değişiklikleri ve tahmini proje başvuru sayılarına dair çeşitli öngörüler geliştirerek karar ortamının kısıtlarını ve dayanak noktalarını belirlemektedir.

Buna göre, Koordinatörlüğün hazırlamakta olduğu planın kapsamına göre türü ve yöneticilerin öngörüler geliştirerek yerine getirdikleri planlama süreci aşaması aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Bir kamu kurumu olan Devlet Malzeme Ofisi (DMO), lojistik operasyonlarını optimize etmek amacıyla bir planlama süreci yürütmüştür. Süreçte sırasıyla şu adımlar izlenmiştir:

- Lojistik teslimat sürelerinin önümüzdeki altı ay içinde %40 oranında kısaltılması temel hedef olarak belirlenmiştir.
- Planın uygulanacağı dönemdeki tahmini enflasyon oranları, yakıt maliyetleri ve personel kapasitesine ilişkin kısıtlar raporlanmıştır.
- Teslimat süresini kısaltmak için 'bölgesel aktarma merkezleri kurmak', 'kargo süreçlerini dış kaynak kullanımıyla (taşeron) çözmek' ve 'mevcut araç filosunu genişletmek' şeklinde üç farklı eylem yolu masaya konulmuştur.
- Masaya konulan yollar arasından, sektördeki son trendlere uygun bulunması sebebiyle 'kargo süreçlerini dış kaynak kullanımıyla çözmek' fikri üst yönetimce doğrudan onaylanmış ve plan karara bağlanmıştır.

Yönetim bilimindeki planlama süreci aşamaları dikkate alındığında, DMO yönetiminin bu süreçte aşağıdakilerden hangisini atladığı (eksik bıraktığı) söylenebilir?