Oran ve Regresyon Tahminleyicileri

144 questions

Question 41Question

Bir üniversite kütüphanesi, öğrencilerin haftalık dijital kaynak kullanım sürelerinin (YY) toplam çalışma sürelerine (XX) olan oranını (RR) tahmin etmek amacıyla bir araştırma yürütmektedir. Kitle büyüklüğü N=800N = 800 olan bu çalışmada, iadesiz basit rastgele örnekleme yöntemiyle n=80n = 80 öğrenci seçilmiştir.

Araştırma sonucunda elde edilen örneklem istatistikleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Değişken / İstatistikDeğer
Örneklem Ortalaması (yˉ\bar{y})44 saat
Örneklem Ortalaması (xˉ\bar{x})1010 saat
Artıkların Örneklem Varyansı (sd2=(yir^xi)2n1s_d^2 = \frac{\sum (y_i - \hat{r}x_i)^2}{n-1})1616

Buna göre kitle oranı tahmini (r^\hat{r}) ve bu tahminleyicinin varyans tahmini (v(r^)v(\hat{r})) sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 0,40,4 ve 0,00180,0018

Answer

Kitle oranı tahmini 0,40,4 ve varyans tahmini 0,00180,0018 değerleridir.
Kitle oranı tahmini, örneklem ortalamalarının birbirine oranlanmasıyla 0,40,4 olarak bulunur. Varyans hesaplanırken, iadesiz seçim ve yüksek örnekleme oranı nedeniyle 0,90,9 olan sonlu kitle düzeltme çarpanı işleme dahil edilmelidir. Formülde gerekli değerler yerine konulduğunda 0,00180,0018 sonucuna ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
Kitle oranı tahmininin (r^\hat{r}) hesaplanması
r^=yˉxˉ=410=0,4\hat{r} = \frac{\bar{y}}{\bar{x}} = \frac{4}{10} = 0,4
Oran tahminleyicisi, ilgili değişkenin örneklem ortalamasının yardımcı değişkenin örneklem ortalamasına bölünmesiyle elde edilir.
2
Örnekleme oranının (ff) ve sonlu kitle düzeltme çarpanının (1f1-f) belirlenmesi
f=nN=80800=0,1f = \frac{n}{N} = \frac{80}{800} = 0,1 ve 1f=10,1=0,91-f = 1 - 0,1 = 0,9
İadesiz seçim yapıldığında ve örnekleme oranı 0,050,05'den büyük olduğunda sonlu kitle düzeltme çarpanı kullanılmalıdır.
3
Varyans tahmininin (v(r^)v(\hat{r})) hesaplanması
v(r^)=1fnxˉ2sd2=0,980×102×16=14,48000=0,0018v(\hat{r}) = \frac{1-f}{n \bar{x}^2} s_d^2 = \frac{0,9}{80 \times 10^2} \times 16 = \frac{14,4}{8000} = 0,0018
Oran tahminleyicisinin varyansı, artıkların varyansı, örneklem hacmi, yardımcı değişkenin karesi ve SKD çarpanı kullanılarak tahmin edilir.

Key Concept

Oran Tahminleyicisi ve Varyans Hesabı

Practice More

Varyans tahmininden yola çıkarak kitle oranı için %95 güven aralığı hesaplaması yapabilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 42Question

Bir yerel yönetim, yetki alanındaki N=800N = 800 parkın yıllık toplam bakım maliyetini (yy) tahmin etmek amacıyla n=80n = 80 parktan oluşan basit rastgele bir örneklem seçmiştir. Parkların yüz ölçümleri (xx) yardımcı değişken olarak kullanılmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda elde edilen veriler aşağıda tablo halinde sunulmuştur:

Parametre / İstatistikDeğer
Kitle yüz ölçümü ortalaması (Xˉ\bar{X})25002500 m2m^2
Örneklem yüz ölçümü ortalaması (xˉ\bar{x})24002400 m2m^2
Örneklem bakım maliyeti ortalaması (yˉ\bar{y})15.00015.000 TL
Regresyon katsayısı (bb)44

Buna göre, regresyon tahminleyicisi kullanılarak hesaplanan kitle toplam bakım maliyeti tahmini kaç TL'dir?

Show answer & explanation

Answer: 12.320.000

Answer

Regresyon tahminleyicisi kullanılarak hesaplanan kitle toplam bakım maliyeti tahmini 12.320.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan 12.320.000 TL, önce kitle ortalamasının regresyon tahminleyicisi formülü (yˉ+b(Xˉxˉ)\bar{y} + b(\bar{X} - \bar{x})) ile 15.400 TL olarak bulunması, ardından bu değerin toplam park sayısı olan 800 ile çarpılması sonucu elde edilir.

Step-by-Step Solution

1
Regresyon tahminleyicisi ile kitle ortalamasını (yˉlr\bar{y}_{lr}) hesaplayın.
yˉlr=yˉ+b(Xˉxˉ)=15.000+4(25002400)=15.400\bar{y}_{lr} = \bar{y} + b(\bar{X} - \bar{x}) = 15.000 + 4(2500 - 2400) = 15.400 TL
Yardımcı değişken bilgisi kullanılarak örneklem ortalaması, kitle ortalamasına doğru regresyon katsayısı oranında düzeltilir.
2
Kitle toplam tahminini (Y^lr\hat{Y}_{lr}) hesaplamak için ortalama tahminini kitle büyüklüğü (NN) ile çarpın.
Y^lr=N×yˉlr=800×15.400=12.320.000\hat{Y}_{lr} = N \times \bar{y}_{lr} = 800 \times 15.400 = 12.320.000 TL
Kitle ortalaması tahmini tüm birimlere genellenerek toplam parametre değerine ulaşılır.

Key Concept

Regresyon tahminleyicisi, ilgilenilen değişken ile yardımcı değişken arasındaki doğrusal ilişkiyi kullanarak, basit rastgele örneklemeden elde edilen tahmini kitle ortalamasına doğru güncelleyen etkin bir yöntemdir.
Estimated Time:1m 30s
Question 43Question

Bir orman bölge müdürlüğü, iki farklı ağaç türünden (Tabaka 1 ve Tabaka 2) oluşan bir bölgedeki ortalama ağaç boyunu (YY) tahmin etmek istemektedir. Ağaçların gövde çapı (XX) yardımcı değişken olarak kullanılmış ve her iki tabaka için kitle ortalamalarının (Xˉh\bar{X}_h) bilindiği varsayılmıştır.

Araştırma sonucunda elde edilen veriler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Parametre / İstatistikTabaka 1Tabaka 2
Tabaka Ağırlığı (WhW_h)0,600,600,400,40
Örneklem Ortalaması (yˉh\bar{y}_h)2020 m2525 m
Yardımcı Değişken Örneklem Ortalaması (xˉh\bar{x}_h)1515 cm1818 cm
Yardımcı Değişken Kitle Ortalaması (Xˉh\bar{X}_h)1616 cm1717 cm
Regresyon Katsayısı (bhb_h)1,51,52,02,0

Bu verilere göre, ayrı regresyon tahminleyicisi (separateseparate regressionregression estimatorestimator) kullanılarak hesaplanan kitle ortalaması tahmini kaç metredir?

Show answer & explanation

Answer: 22,122,1

Answer

Ayrı regresyon tahminleyicisi kullanılarak hesaplanan kitle ortalaması tahmini 22,122,1 metredir.
Doğru cevap, her iki tabaka için ayrı ayrı hesaplanan regresyon tahminlerinin (21,521,5 ve 23,023,0), kitledeki tabaka ağırlıklarıyla (0,600,60 ve 0,400,40) çarpılıp toplanması sonucunda bulunan 22,122,1 değeridir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci tabaka için regresyon tahmini (yˉlr,1\bar{y}_{lr,1}) hesaplanır.
yˉlr,1=20+1,5(1615)=21,5\bar{y}_{lr,1} = 20 + 1,5(16 - 15) = 21,5
Tabaka içindeki yardımcı değişken bilgisini kullanarak örneklem ortalamasını kitle parametresine doğru düzeltmek gerekir.
2
İkinci tabaka için regresyon tahmini (yˉlr,2\bar{y}_{lr,2}) hesaplanır.
yˉlr,2=25+2,0(1718)=23,0\bar{y}_{lr,2} = 25 + 2,0(17 - 18) = 23,0
Her tabaka kendi regresyon katsayısı ve yardımcı değişken farkı ile ayrı ayrı değerlendirilir.
3
Hesaplanan tabaka tahminleri tabaka ağırlıkları (WhW_h) ile çarpılarak toplanır.
yˉlr,s=0,60(21,5)+0,40(23,0)=12,9+9,2=22,1\bar{y}_{lr,s} = 0,60(21,5) + 0,40(23,0) = 12,9 + 9,2 = 22,1
Kitle geneli için tahmin yapılırken tabakaların kitle içindeki büyüklük oranları (ağırlıkları) dikkate alınmalıdır.

Key Concept

Ayrı Regresyon Tahminleyicisi (yˉlr,s\bar{y}_{lr,s}), her tabaka için bağımsız regresyon düzeltmeleri yapıldıktan sonra bu değerlerin ağırlıklı ortalamasının alınmasıyla elde edilir.
Estimated Time:2m 0s
Question 44Question

Basit rastgele örnekleme yönteminde, yardımcı değişken bilgisinden yararlanılarak kitle oranının tahmini yapıldığında, oran tahminleyicisinin (R^\hat{R}) yanlılık (bias) ve Hata Karesi Ortalaması (HKOHKO) özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Oran tahminleyicisi asimptotik olarak yansız bir tahminleyici olduğundan, örneklem hacmi arttıkça yanlılık terimi sıfıra yaklaşır ve HKOHKO değeri varyans değerine yakınsar.

Answer

Oran tahminleyicisi asimptotik olarak yansız bir tahminleyici olduğundan, örneklem hacmi arttıkça yanlılık terimi sıfıra yaklaşır ve HKOHKO değeri varyans değerine yakınsar.
Oran tahminleyicisi (R^\hat{R}), pay ve paydasındaki değişkenlerin her ikisi de rassal olduğu için doğrusal değildir ve bu durum küçük örneklemlerde yanlılığa yol açar. Ancak örnekleme kuramına göre bu tahminleyici asimptotik olarak yansızdır. Örneklem hacmi (nn) büyüdükçe yanlılık terimi sıfıra yaklaştığı için, Hata Karesi Ortalaması formülündeki (HKO=Var+Bias2HKO = Var + Bias^2) yanlılık bileşeni etkisini kaybeder ve HKOHKO değeri varyansa yakınsar.

Step-by-Step Solution

1
Oran tahminleyicisinin yapısını tanımlama
R^=yˉxˉ\hat{R} = \frac{\bar{y}}{\bar{x}}
Tahminleyicinin iki rassal değişkenin oranı olması, onun sonlu örneklemlerde yanlı (biased) olmasına neden olur.
2
HKOHKO ve varyans ilişkisini kurma
HKO(R^)=Var(R^)+[Bias(R^)]2HKO(\hat{R}) = Var(\hat{R}) + [Bias(\hat{R})]^2
Bir tahminleyicinin toplam hatasını ölçmek için yanlılığın karesi ile varyansın toplanması gerekir.
3
Örneklem hacminin etkisini analiz etme
nn \rightarrow \infty iken Bias(R^)0Bias(\hat{R}) \rightarrow 0
Oran tahminleyicisi asimptotik olarak yansızdır; yani örneklem büyüdükçe yanlılık ihmal edilebilir düzeye iner.
4
Sonucu değerlendirme
HKO(R^)Var(R^)HKO(\hat{R}) \approx Var(\hat{R})
Yanlılık terimi sıfıra yaklaştığında, toplam hata (HKO) büyük oranda varyans tarafından belirlenir.

Key Concept

Oran tahminleyicisinin asimptotik yansızlığı ve HKO bileşenleri.

Practice More

Regresyon tahminleyicisinin yanlılık özelliklerini oran tahminleyicisi ile karşılaştırarak çalışmanız konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:1m 30s
Question 45Question

Bir tarım araştırmasında, bir bölgedeki çiftliklerin yıllık buğday üretimi (yy) ile ekili alan miktarları (xx) arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla regresyon tahminleyicisi kullanılması planlanmaktadır. Yapılan ön incelemeler sonucunda kitle ve örneklem parametrelerine ilişkin şu bilgiler elde edilmiştir:

ParametreDeğer
Kitle Birim Sayısı (NN)1000010000
Örneklem Birim Sayısı (nn)400400
Kitle Varyansı (Sy2S_y^2)25002500
Korelasyon Katsayısı (ρxy\rho_{xy})0,700,70

Bu verilere göre, kitle ortalamasının tahmini için kullanılacak regresyon tahminleyicisinin yaklaşık varyansı (V(yˉreg)V(\bar{y}_{reg})) kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 3,063,06

Answer

Regresyon tahminleyicisinin yaklaşık varyansı 3,063,06 olarak hesaplanır.
Regresyon tahminleyicisinin varyansı hesaplanırken önce kitledeki iadesiz seçimden kaynaklanan düzeltme çarpanı (0,960,96) ile BRO varyansı (6,006,00) bulunur. Ardından, yardımcı değişkenle olan ilişkinin gücü (ρ=0,70\rho=0,70) üzerinden varyansın sadece (10,49)=0,51(1-0,49)=0,51 oranında kalacağı belirlenir. Bu iki değerin çarpımı olan 3,063,06 doğru varyans değeridir.

Step-by-Step Solution

1
Sonlu kitle düzeltme çarpanını (1f1-f) hesapla.
1(400/10000)=0,961 - (400 / 10000) = 0,96
Örnekleme iadesiz yapıldığı için varyans formülünde kitle düzeltmesi kullanılmalıdır.
2
Basit Rastgele Örnekleme (BRO) altındaki ortalamanın varyansını hesapla.
V(yˉBRO)=(1f)×(Sy2/n)=0,96×(2500/400)=0,96×6,25=6,00V(\bar{y}_{BRO}) = (1-f) \times (S_y^2 / n) = 0,96 \times (2500 / 400) = 0,96 \times 6,25 = 6,00
Regresyon tahminleyicisinin varyansı, BRO varyansının korelasyon katsayısına bağlı olarak daraltılmış halidir.
3
Korelasyon katsayısını kullanarak regresyon tahminleyicisinin yaklaşık varyansını bul.
V(yˉreg)V(yˉBRO)×(1ρ2)=6,00×(10,702)=6,00×0,51=3,06V(\bar{y}_{reg}) \approx V(\bar{y}_{BRO}) \times (1 - \rho^2) = 6,00 \times (1 - 0,70^2) = 6,00 \times 0,51 = 3,06
Regresyon tahminleyicisi, yy ile xx arasındaki doğrusal ilişkiyi kullanarak tahmin hatasını (1ρ2)(1-\rho^2) oranında azaltır.

Key Concept

Regresyon tahminleyicisinin varyansı, BRO varyansının (1ρ2)(1-\rho^2) ile çarpılmasıyla elde edilen bir yaklaşık değerdir.

Practice More

Korelasyon katsayısı ρ=1\rho = 1 veya ρ=0\rho = 0 olduğunda regresyon tahminleyicisinin varyansının BRO ve Oran tahminleyicileriyle nasıl bir ilişki içinde olacağını incelemek konuyu pekiştirir.
Estimated Time:1m 30s
Question 46Question

Bir belediye, mahalle sakinlerinin aylık ortalama su tüketim miktarlarını (yy) tahmin etmek amacıyla hane büyüklüğü (xx) yardımcı değişkeninden yararlanmaktadır. N=1000N = 1000 haneden oluşan bir bölgeden iadesiz basit rastgele örnekleme yöntemiyle n=200n = 200 hane seçilmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda, kitledeki su tüketim miktarlarının varyansı Sy2=1000S_y^2 = 1000 ve tüketim miktarı ile hane büyüklüğü arasındaki korelasyon katsayısı ρ=0,60\rho = 0,60 olarak belirlenmiştir.

Buna göre, kitle ortalaması için doğrusal regresyon tahminleyicisi kullanıldığında, bu tahminleyicinin varyansı yaklaşık olarak kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 2,56

Answer

Doğrusal regresyon tahminleyicisinin varyansı 2,56 olarak hesaplanır.
Doğrusal regresyon tahminleyicisinin varyansı, basit rastgele örnekleme varyansının korelasyon katsayısının karesine bağlı olarak azalan bir formudur. V(yˉreg)=NnNSy2n(1ρ2)V(\bar{y}_{reg}) = \frac{N-n}{N} \frac{S_y^2}{n} (1-\rho^2) formülünde N=1000,n=200,Sy2=1000N=1000, n=200, S_y^2=1000 ve ρ=0,60\rho=0,60 değerleri yerine konulduğunda sonuç 2,56 olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Örnekleme oranını (ff) ve sonlu kitle düzeltme çarpanını (1f1-f) hesaplayınız.
f=nN=2001000=0,20f = \frac{n}{N} = \frac{200}{1000} = 0,20 ve 1f=10,20=0,801-f = 1 - 0,20 = 0,80
İadesiz seçim yapıldığı için varyans formülünde düzeltme çarpanı kullanılmalıdır.
2
Regresyon tahminleyicisinin varyans formülünü belirleyiniz.
V(yˉreg)1fnSy2(1ρ2)V(\bar{y}_{reg}) \approx \frac{1-f}{n} S_y^2 (1 - \rho^2)
Büyük örneklemlerde regresyon tahminleyicisinin varyansı, basit rastgele örnekleme varyansının (1ρ2)(1 - \rho^2) katıdır.
3
Verilen değerleri formülde yerine koyarak hesaplamayı tamamlayınız.
V(yˉreg)=0,80200×1000×(10,602)=0,004×1000×(10,36)=4×0,64=2,56V(\bar{y}_{reg}) = \frac{0,80}{200} \times 1000 \times (1 - 0,60^2) = 0,004 \times 1000 \times (1 - 0,36) = 4 \times 0,64 = 2,56
Parametrelerin doğru işlenmesi varyans tahmininin hassasiyetini sağlar.

Key Concept

Regresyon tahminleyicisi, ilgilenilen değişken ile yardımcı değişken arasındaki doğrusal ilişkiyi kullanarak tahminin varyansını (hata payını) (1ρ2)(1 - \rho^2) oranında azaltır.

Alternative Method

Önce basit rastgele örnekleme varyansı (VBRO¨=4,00V_{BRÖ} = 4,00) hesaplanıp, ardından bu değer regresyonun etkinlik çarpanı olan (10,36=0,64)(1 - 0,36 = 0,64) ile çarpılarak doğrudan sonuca ulaşılabilir.
Estimated Time:1m 30s
Question 47Question

Örnekleme araştırmalarında, kitle karakteristiklerinin tahmininde ek bilgi sağlayan yardımcı değişkenlerin (XX) kullanım amacı ve bu değişkenlerin sahip olması gereken özelliklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Yardımcı değişken ile ilgilenilen ana değişken (YY) arasındaki korelasyonun yüksek olması, tahmin edicinin varyansını azaltarak tahminin etkinliğini artırır.

Answer

Yardımcı değişken ile ilgilenilen ana değişken arasındaki korelasyonun yüksek olması, tahmin edicinin varyansını azaltarak tahminin etkinliğini artırır.
Doğru ifade, yardımcı değişken ile ana değişken arasındaki yüksek korelasyonun tahminin etkinliğini artıracağını belirtmektedir. Örnekleme teorisinde yardımcı değişken (XX) kullanımının temel motivasyonu, XX hakkında sahip olduğumuz tam bilgiyi (kitle ortalaması gibi), YY değişkenine ait tahminlerdeki belirsizliği (varyansı) azaltmak için kullanmaktır. Aradaki korelasyon ne kadar güçlüyse, XX'in YY üzerindeki açıklayıcı gücü o kadar artar ve tahminin standart hatası o kadar düşer.

Step-by-Step Solution

1
Yardımcı değişkenin (XX) temel tanımını hatırla.
Yardımcı değişken, kitle toplamı (XX) veya ortalaması (Xˉ\bar{X}) bilinen ve tahmin edilmek istenen YY değişkeni ile ilişkili olan değişkendir.
Yöntemin uygulanabilirliği için öncelikle bu kitle bilgisinin mevcut olması gerekir.
2
Korelasyon ve varyans arasındaki ilişkiyi analiz et.
Oran veya regresyon tahminleyicilerinde hata terimi, XX ve YY arasındaki korelasyon (ρxy \rho_{xy} ) arttıkça azalır.
Değişkenler arasındaki güçlü ilişki, XX üzerinden YY değerini daha isabetli 'düzeltmemize' olanak sağlar.
3
Etkinlik (Efficiency) kavramını değerlendir.
Daha düşük varyansa sahip olan tahmin edici 'daha etkin' (more efficient) kabul edilir.
Aynı örneklem hacmiyle daha küçük güven aralıkları ve daha hassas tahminler elde edilmesini sağlar.

Key Concept

Yardımcı değişkenin temel amacı, bilinen bir XX bilgisi yardımıyla bilinmeyen YY parametresine ait tahminlerin varyansını (hata payını) düşürerek etkinliği artırmaktır.

Practice More

Regresyon tahminleyicisinin hangi koşullarda (doğrunun orijinden geçip geçmemesi gibi) oran tahminleyicisinden daha etkin olduğunu inceleyen sorular çözülebilir.
Estimated Time:1m 15s
Question 48Question

Basit rastgele örnekleme yönteminde, kitle ortalamasını tahmin etmek amacıyla yardımcı değişken (xx) bilgisi kullanıldığında; oran tahminleyicisi (yˉR\bar{y}_R) ve doğrusal regresyon tahminleyicisinin (yˉlr\bar{y}_{lr}) etkinlikleri ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: yy değişkeninin xx değişkeni üzerindeki regresyonu orijinden (0,00,0) geçen bir doğru olduğunda, oran tahminleyicisi ile doğrusal regresyon tahminleyicisi yaklaşık olarak aynı etkinliğe sahip olur.

Answer

İlgilenilen değişkenin yardımcı değişken üzerindeki regresyonu orijinden geçen bir doğru olduğunda, oran ve regresyon tahminleyicileri benzer etkinliğe sahiptir.
Oran tahminleyicisi, yy ve xx arasındaki ilişkinin orijinden geçen bir doğru olduğu varsayımına dayanır. Eğer gerçek kitle ilişkisi bu varsayıma uyuyorsa (yani regresyon doğrusunun sabit terimi sıfıra yakınsa), oran tahminleyicisi doğrusal regresyon tahminleyicisi kadar etkin sonuç verir. Regresyon tahminleyicisi ise sabit terim sıfır olmasa bile en iyi doğruyu bulduğu için daha genel ve esnektir.

Step-by-Step Solution

1
Tahminleyicilerin varyans formüllerini karşılaştırın.
V(yˉlr)1fnSy2(1ρ2)V(\bar{y}_{lr}) \approx \frac{1-f}{n} S_y^2 (1 - \rho^2) ve V(yˉR)1fn(Sy2+R2Sx22RρSySx)V(\bar{y}_R) \approx \frac{1-f}{n} (S_y^2 + R^2 S_x^2 - 2R \rho S_y S_x)
Varyans, tahminleyicinin etkinliğini belirleyen temel ölçüttür.
2
Regresyon doğrusunun sabit terimini (aa) analiz edin.
y=a+bxy = a + bx denkleminde a=0a=0 olduğunda b=yˉ/xˉ=Rb = \bar{y}/\bar{x} = R olur.
Oran tahminleyicisi, regresyon doğrusunun orijinden geçtiği (a=0a=0) kısıtı altındaki bir regresyon tahminleyicisi gibi davranır.
3
Koşulları etkinlik açısından yorumlayın.
Doğru orijinden geçtiğinde (a0a \approx 0), regresyon katsayısı oran değerine eşitlenir ve her iki yöntemin hatası (varyansı) minimize edilir.
Bu durum, oran tahminleyicisinin en etkin olduğu ve regresyon tahminleyicisi ile çakıştığı teorik noktadır.

Key Concept

Oran ve Regresyon Tahminleyicileri Arasındaki İlişki

Practice More

Regresyon tahminleyicisinin yanlılık (bias) durumunu oran tahminleyicisi ile karşılaştıran soruları inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Eğer regresyon doğrusu y=a+bxy = a + bx formunda ise ve aa değeri anlamlı derecede sıfırdan farklıysa, regresyon tahminleyicisi her zaman oran tahminleyicisine tercih edilmelidir. Oran tahminleyicisi sadece a0a \approx 0 olduğunda tercih edilebilir bir basitlik sunar.
Estimated Time:1m 30s
Question 49Question

Bir araştırmacı, bir bölgedeki işletmelerin yıllık toplam cirolarını (YY) tahmin etmek amacıyla, bu işletmelerin çalışan sayılarını (XX) yardımcı değişken olarak kullanmayı planlamaktadır. Örnekleme teorisine göre, araştırmacının bu yardımcı değişkeni (XX) kullanarak oran veya regresyon tahminleyicisi yardımıyla daha etkin bir sonuç elde edebilmesi için sağlaması gereken temel ön koşul ve kullanım amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: XX ile YY değişkenleri arasında güçlü bir korelasyon olması ve XX değişkenine ait kitle parametresinin (Xˉ\bar{X} veya XtoplamX_{toplam}) tam olarak bilinmesiyle tahmin edicinin varyansını düşürmek

Answer

Yardımcı değişken kullanımındaki temel beklenti, değişkenler arasındaki güçlü korelasyon ve bilinen kitle parametreleri sayesinde tahmin edicinin varyansını düşürerek etkinliği artırmaktır.
Doğru cevap, yardımcı değişkenlerin etkinliği artırmak (varyansı düşürmek) için kullanıldığını ve bunun için hem değişkenler arası güçlü bir ilişkiye hem de kitle düzeyinde kesin bilgiye ihtiyaç duyulduğunu ifade etmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Değişken rollerini tanımlama
YY: İlgilenilen (tahmin edilecek) değişken, XX: Yardımcı (ek bilgi sağlayan) değişken.
Tahmin sürecinde hangi bilginin asıl, hangisinin yardımcı olduğunu belirlemek gerekir.
2
Gerekli ön bilgiyi belirleme
XX değişkenine ait kitle ortalaması (Xˉ\bar{X}) veya kitle toplamı (XX) tam olarak bilinmelidir.
Oran (y^R=yˉxˉXˉ\hat{y}_R = \frac{\bar{y}}{\bar{x}}\bar{X}) veya regresyon tahminleyicileri bu kitle bilgisi olmadan hesaplanamaz.
3
İlişki şartını değerlendirme
XX ve YY arasında yüksek bir korelasyon (ρ\rho) olmalıdır.
Varyansın azalması ve tahminin etkinliğinin artması, iki değişken arasındaki doğrusal ilişkinin gücüne bağlıdır.
4
Amacı sonuçlandırma
Tahmin edicinin varyansını (V(y^)V(\hat{y})) basit rastgele örneklemeye göre minimize etmek.
İstatistikte daha düşük varyans, daha yüksek hassasiyet ve etkinlik anlamına gelir.

Key Concept

Yardımcı değişkenlerin kullanım amacı, kitle parametresi bilinen ve ilgilenilen değişkenle ilişkili bir XX değişkeni kullanarak tahmin edicinin varyansını azaltmaktır.

Practice More

Oran tahminleyicisinin hangi korelasyon düzeyinden (ρ>Cv(x)/2Cv(y)\rho > C_v(x)/2C_v(y)) sonra basit rastgele örneklemeden daha etkin olduğunu inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 50Question

Basit rastgele örnekleme yönteminde, kitle oranı (R=Yˉ/XˉR = \bar{Y} / \bar{X}) tahmini için kullanılan oran tahminleyicisinin (R^=yˉ/xˉ\hat{R} = \bar{y} / \bar{x}) yanlılık (bias) ve varyans (hata karesi ortalaması) özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Oran tahminleyicisi genellikle yanlı bir tahminleyicidir ancak bu yanlılık örneklem hacmi (nn) arttıkça azalır ve tahminleyici asimptotik olarak yansız hale gelir.

Answer

Oran tahminleyicisi genellikle yanlıdır ve bu yanlılık örneklem hacmi arttıkça azalarak asimptotik yansızlığa dönüşür.
Doğru ifade, oran tahminleyicisinin doğası gereği yanlı bir tahminleyici olduğunu ve bu yanlılığın örneklem hacmi (nn) ile ters orantılı olarak azaldığını (asimptotik yansızlık) belirtir. İstatistiksel literatürde oran tahminleyicisinin yanlılığı O(1/n)O(1/n) olarak ifade edilir, bu da örneklem büyüdükçe yanlılığın hızla sıfıra yaklaştığı anlamına gelir.

Step-by-Step Solution

1
Oran tahminleyicisinin tanımını analiz etme
R^=yˉxˉ\hat{R} = \frac{\bar{y}}{\bar{x}}
Tahminleyicinin yapısı, pay ve paydadaki değişkenlerin oranı şeklinde olduğu için doğrusal değildir.
2
Yanlılık özelliğini değerlendirme
Bias(R^)1fnXˉ2(RSx2ρSxSy)Bias(\hat{R}) \approx \frac{1-f}{n\bar{X}^2} (R S_x^2 - \rho S_x S_y)
Yanlılık terimi paydada nn içerir, bu da yanlılığın 1/n1/n ile orantılı olduğunu gösterir.
3
Asimptotik durumu yorumlama
nn \to \infty iken Bias(R^)0Bias(\hat{R}) \to 0
Örneklem hacmi büyüdükçe yanlılık terimi küçülür, bu özelliğe asimptotik yansızlık denir.

Key Concept

Oran tahminleyicisi doğrusal olmayan bir yapıda olduğu için küçük örneklemlerde yanlıdır, ancak örneklem hacmi arttıkça bu yanlılık azalır.

Practice More

Oran tahminleyicisinin regresyon tahminleyicisi ile karşılaştırıldığı durumları ve etkinlik koşullarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 51Question

Kitle ortalamasının tahmininde yardımcı değişken (xx) bilgisinin kullanıldığı bir araştırmada; basit rastgele örnekleme ortalaması (yˉ\bar{y}), oran tahminleyicisi (yˉR\bar{y}_R) ve doğrusal regresyon tahminleyicisi (yˉlr\bar{y}_{lr}) karşılaştırılmaktadır.

İlgilenilen değişken (yy) ve yardımcı değişken (xx) için hesaplanan istatistikler şu şekildedir:
- Değişim katsayıları: Cx=0,50C_x = 0,50 ve Cy=0,50C_y = 0,50
- Korelasyon katsayısı: ρ=0,40\rho = 0,40

Bu bilgilere göre; söz konusu üç tahminleyicinin varyanslarının küçüklüğüne (etkinliklerine) dayalı olarak en etkin olandan en az etkin olana doğru sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: yˉlr>yˉ>yˉR\bar{y}_{lr} > \bar{y} > \bar{y}_R

Answer

Verilen istatistiklere göre tahminleyicilerin etkinlik sıralaması yˉlr>yˉ>yˉR\bar{y}_{lr} > \bar{y} > \bar{y}_R şeklindedir.
Doğrusal regresyon tahminleyicisi, yardımcı değişken ile ilgilenilen değişken arasında bir korelasyon (ρ=0,40ρ = 0,40) olduğu için basit ortalamadan daha etkindir. Ancak oran tahminleyicisinin basit ortalamadan daha etkin olması için gereken ρ>Cx/2Cyρ > C_x / 2C_y koşulu (0,40>0,500,40 > 0,50) sağlanmadığı için oran tahminleyicisi basit ortalamadan daha az etkin kalmaktadır. Bu durum, regresyon tahminleyicisinin en etkin, oran tahminleyicisinin ise en az etkin olduğu bir sıralama doğurur.

Step-by-Step Solution

1
Oran tahminleyicisinin basit ortalamadan daha etkin olma koşulunu kontrol edin.
ρ>Cx2Cy0,40>0,502(0,50)0,40>0,50\rho > \frac{C_x}{2C_y} \Rightarrow 0,40 > \frac{0,50}{2(0,50)} \Rightarrow 0,40 > 0,50 (Bu koşul sağlanmaz).
Oran tahminleyicisinin varyansı, ancak korelasyon katsayısı bu kritik eşik değerini aştığında basit ortalamanın varyansından daha küçük olur.
2
Doğrusal regresyon tahminleyicisinin basit ortalamaya göre etkinliğini hesaplayın.
V(yˉlr)V(yˉ)(1ρ2)=V(yˉ)(10,402)=0,84V(yˉ)V(\bar{y}_{lr}) \approx V(\bar{y})(1 - \rho^2) = V(\bar{y})(1 - 0,40^2) = 0,84 V(\bar{y}).
Regresyon tahminleyicisi, değişkenler arasında herhangi bir doğrusal ilişki (ρ0ρ ≠ 0) olduğu sürece basit ortalamadan daha etkin bir tahmin sunar.
3
Üç tahminleyicinin göreli varyanslarını karşılaştırarak sıralayın.
Varyanslar: V(yˉlr)=0,84V(yˉ)V(\bar{y}_{lr}) = 0,84 V(\bar{y}), V(yˉ)=1,00V(yˉ)V(\bar{y}) = 1,00 V(\bar{y}), V(yˉR)=V(yˉ)(1+1220,41)=1,20V(yˉ)V(\bar{y}_R) = V(\bar{y})(1 + 1^2 - 2 \cdot 0,4 \cdot 1) = 1,20 V(\bar{y}).
Varyans ne kadar küçükse etkinlik o kadar yüksektir. Bu durumda 0,84<1,00<1,200,84 < 1,00 < 1,20 olduğundan en etkin olan regresyon, en az etkin olan ise oran tahminleyicisidir.

Key Concept

Tahminleyici Etkinliği ve Koşullar
Question 52Question

Bir üretim tesisinde bulunan N=200N = 200 adet makinenin günlük toplam enerji tüketimi (YY), yardımcı değişken olarak makinelerin çalışma süresi (XX) kullanılarak oran tahminleyicisi yöntemiyle tahmin edilmek istenmektedir. Tesisteki tüm makinelerin günlük toplam çalışma süresinin τx=1.000\tau_x = 1.000 saat olduğu bilinmektedir. Rasgele seçilen n=25n = 25 makinelik bir örneklemde elde edilen veriler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

ParametreDeğer
Kitle Büyüklüğü (NN)200
Örneklem Büyüklüğü (nn)25
Kitle Yardımcı Değişken Toplamı (τx\tau_x)1.000 saat
Örneklem Yardımcı Değişken Ortalaması (xˉ\bar{x})4 saat
Örneklem İlgilenilen Değişken Ortalaması (yˉ\bar{y})20 kWh

Buna göre, oran tahminleyicisi kullanılarak tesisin günlük toplam enerji tüketimi (τ^y,oran\hat{\tau}_{y, oran}) kaç kWh olarak tahmin edilir?

Show answer & explanation

Answer: 5.000

Answer

Oran tahminleyicisi kullanılarak hesaplanan kitle toplam enerji tüketimi 5.000 kWh'tır.
Oran tahminleyicisi yönteminde, kitle toplamı τ^y,oran=(yˉ/xˉ)τx\hat{\tau}_{y, oran} = (\bar{y} / \bar{x}) \cdot \tau_x formülü ile hesaplanır. Verilen değerler yerine konduğunda (20/4)1.000=5.000(20 / 4) \cdot 1.000 = 5.000 sonucu elde edilir.

Step-by-Step Solution

1
Örneklem verilerini kullanarak oran (R^\hat{R}) tahminini hesaplayınız.
R^=yˉxˉ=204=5\hat{R} = \frac{\bar{y}}{\bar{x}} = \frac{20}{4} = 5
Oran tahminleyicisi, ilgilenilen değişkenin yardımcı değişkene olan oranına dayanır.
2
Hesaplanan oranı kitledeki yardımcı değişken toplamı (τx\tau_x) ile çarparak kitle toplamını tahmin ediniz.
τ^y,oran=R^×τx=5×1.000=5.000\hat{\tau}_{y, oran} = \hat{R} \times \tau_x = 5 \times 1.000 = 5.000
Kitle toplamı tahmini, örneklemden elde edilen oranın tüm kitleye genişletilmesiyle bulunur.

Key Concept

Oran tahminleyicisi ile kitle toplamı tahmini, ilgilenilen değişken (yy) ile yardımcı değişken (xx) arasındaki doğrusal ve orijinden geçen ilişkiyi kullanarak daha etkin tahminler yapmayı sağlar.

Hints

1
Önce enerji tüketiminin çalışma süresine olan oranını bulmayı deneyin.
2
Hesapladığınız bu birim oranı, tüm makinelerin toplam çalışma süresi ile çarparak genel sonuca ulaşabilirsiniz.
3
Formül: Toplam Tahmini = (Örneklem Y Ortalaması / Örneklem X Ortalaması) * Kitle X Toplamı

Practice More

Eğer bu tahminin varyansını hesaplamanız istenseydi, iadesiz seçim yapıldığı için SKD çarpanını kullanmanız gerekeceğini unutmayınız.

Alternative Method

Önce kitle yardımcı değişken ortalamasını (μx=τx/N=1000/200=5\mu_x = \tau_x / N = 1000 / 200 = 5) hesaplayıp, sonra kitle ortalaması tahminini (μ^y,oran=R^μx=55=25\hat{\mu}_{y, oran} = \hat{R} \cdot \mu_x = 5 \cdot 5 = 25) bulabilir ve en son bu değeri N=200N=200 ile çarparak toplama ulaşabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 53Question

Örnekleme çalışmalarında, kitle ortalaması veya toplamı gibi parametrelerin tahmininde hassasiyeti artırmak amacıyla ilgilenilen YY değişkeni ile ilişkili bir XX yardımcı değişkeninden yararlanılır. Bu amaçla kullanılan oran ve regresyon tahminleyicilerinin, basit rastgele örnekleme tahminleyicilerine göre daha etkin (düşük varyanslı) sonuçlar verebilmesi için belirli koşulların sağlanması gerekir.

Buna göre, yardımcı değişken kullanımı ve tahmin etkinliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Yardımcı değişkenin kitle ortalaması veya toplamı gibi karakteristiklerinin tam olarak bilinmesi ve ilgilenilen değişkenle aralarında güçlü bir ilişki bulunması, tahminin varyansını düşürerek etkinliği artırır.

Answer

Yardımcı değişkenin kitle karakteristiklerinin tam olarak bilinmesi ve ilgilenilen değişkenle aralarında güçlü bir ilişki (korelasyon) bulunması, tahminin etkinliğini artıran temel koşuldur.
Yardımcı değişken kullanımının temel mantığı, kitle düzeyinde tam olarak bilinen bir XX bilgisini kullanarak YY tahminini iyileştirmektir. Bunun için XX'in kitle parametrelerinin (toplam veya ortalama) önceden bilinmesi ve YY ile arasında (tercihen güçlü) bir ilişkinin olması gerekir. Bu şartlar altında oran veya regresyon tahminleyicileri, basit tahminleyicilere göre daha küçük varyans üretir.

Step-by-Step Solution

1
Yardımcı değişkenin (XX) temel tanımını hatırla.
İlgilenilen YY değişkeni ile yüksek korelasyona sahip ve kitle karakteristikleri (Xˉ\bar{X} veya XX) tam olarak bilinen değişkendir.
Yardımcı değişkenin kitle bilgisi bilinmeden oran veya regresyon düzeltmesi yapılamaz.
2
Tahmin etkinliği (efficiency) kavramını analiz et.
Bir tahminleyicinin varyansının diğerinden küçük olması durumudur.
Daha düşük varyans, daha dar güven aralığı ve daha hassas tahmin demektir.
3
Korelasyonun etkisini değerlendir.
XX ve YY arasındaki ilişki güçlendikçe (korelasyon arttıkça), oran veya regresyon tahminleyicisinin varyansı basit rastgele örnekleme varyansının altına düşer.
Yüksek ilişki, XX üzerinden YY hakkında daha fazla bilgi edinilmesini sağlar.

Key Concept

Yardımcı Değişkenin Tanımı ve Tahmin Etkinliği Şartları

Practice More

Oran tahminleyicisinin basit rastgele örneklemeden daha etkin olması için gereken r>Cx2Cyr > \frac{C_x}{2C_y} koşulunu inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 54Question

Bir kamu kurumu, iki farklı bölgeden (Tabaka 1 ve Tabaka 2) oluşan bir kitlede ortalama işletme giderini (YY) tahmin etmek amacıyla tabakalı örnekleme yöntemini kullanmaktadır. Yardımcı değişken olarak çalışan sayısı (XX) seçilmiş ve her tabaka için kitle ortalaması (Xˉh\bar{X}_h) bilinmektedir. Örneklem sonuçlarına göre aşağıdaki bilgiler elde edilmiştir:

DeğerlerTabaka 1 (h=1h=1)Tabaka 2 (h=2h=2)
Tabaka Ağırlığı (WhW_h)0,600,600,400,40
Kitle Ortalaması (Xˉh\bar{X}_h)100100150150
Örneklem Ortalaması (xˉh\bar{x}_h)9595155155
Örneklem Ortalaması (yˉh\bar{y}_h)450450600600
Regresyon Katsayısı (bhb_h)4433

Bu bilgilere göre, ayrı regresyon tahminleyicisi (separate regression estimator) kullanılarak hesaplanan kitle ortalaması tahmini kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 516

Answer

Ayrı regresyon tahminleyicisi kullanılarak hesaplanan kitle ortalaması tahmini 516 birimdir.
Ayrı regresyon tahminleyicisi yönteminde, her tabaka için yˉlr,h=yˉh+bh(Xˉhxˉh)\bar{y}_{lr,h} = \bar{y}_h + b_h(\bar{X}_h - \bar{x}_h) formülü uygulanarak o tabakaya özgü düzeltilmiş değer bulunur. Tabaka 1 için bu değer 470470, Tabaka 2 için ise 585585 olarak hesaplanır. Kitle ortalaması tahmini ise bu değerlerin kitle ağırlıklarıyla (0,600,60 ve 0,400,40) çarpılıp toplanmasıyla elde edilen 516516 değeridir.

Step-by-Step Solution

1
Tabaka 1 için regresyon tahminini (yˉlr,1\bar{y}_{lr,1}) hesaplayınız.
yˉlr,1=yˉ1+b1(Xˉ1xˉ1)=450+4(10095)=450+20=470\bar{y}_{lr,1} = \bar{y}_1 + b_1(\bar{X}_1 - \bar{x}_1) = 450 + 4(100 - 95) = 450 + 20 = 470
Ayrı regresyon tahminleyicisinde her tabaka kendi regresyon katsayısı ve yardımcı değişken ortalaması kullanılarak düzeltilir.
2
Tabaka 2 için regresyon tahminini (yˉlr,2\bar{y}_{lr,2}) hesaplayınız.
yˉlr,2=yˉ2+b2(Xˉ2xˉ2)=600+3(150155)=60015=585\bar{y}_{lr,2} = \bar{y}_2 + b_2(\bar{X}_2 - \bar{x}_2) = 600 + 3(150 - 155) = 600 - 15 = 585
İkinci tabaka için kitle ortalaması örneklem ortalamasından küçük olduğu için regresyon düzeltmesi negatif yönde gerçekleşir.
3
Elde edilen tabaka tahminlerini tabaka ağırlıklarıyla çarparak genel kitle ortalaması tahminini bulunuz.
yˉlr,s=W1yˉlr,1+W2yˉlr,2=0,60(470)+0,40(585)=282+234=516\bar{y}_{lr,s} = W_1 \bar{y}_{lr,1} + W_2 \bar{y}_{lr,2} = 0,60(470) + 0,40(585) = 282 + 234 = 516
Tabakalı örneklemede kitle parametresinin genel tahmini, her bir tabakadan gelen tahminlerin ağırlıklı toplamına eşittir.

Key Concept

Ayrı regresyon tahminleyicisi, her tabakanın regresyon katsayısının farklı olduğu durumlarda daha etkin sonuçlar verir ve her tabaka için bağımsız olarak hesaplanan tahminlerin ağırlıklı ortalanmasıyla elde edilir.
Estimated Time:2m 0s
Question 55Question

Bir kamu kurumu, belirli bir bölgedeki tarım işletmelerinin yıllık toplam buğday üretim miktarını (YY) tahmin etmek istemektedir. Bu amaçla, kurumun elindeki güncel kayıtlardan her bir işletmenin 'toplam ekili tarım alanı' (XX) bilgisine ulaşılabilmektedir. Üretim miktarı ile ekili alan arasında güçlü ve doğrusal bir ilişki olduğu bilindiğine göre, bu araştırmada ekili alan bilgisinin bir yardımcı değişken olarak oran veya regresyon tahminleyicilerinde kullanılmasıyla temel olarak aşağıdakilerden hangisi hedeflenmektedir?

Show answer & explanation

Answer: Tahmin edicinin varyansını azaltarak örnekleme hatasını küçültmek ve tahminin etkinliğini artırmak

Answer

Yardımcı değişken kullanmanın temel amacı, tahmin edicinin varyansını azaltarak tahminin etkinliğini ve hassasiyetini artırmaktır.
Doğru cevap, yardımcı değişken kullanımının en temel amacı olan tahmin edicinin varyansını azaltarak örnekleme hatasını küçültmek ve tahminin etkinliğini artırmaktır. Örnekleme teorisinde, eğer yardımcı değişken (XX) ile ilgilenilen değişken (YY) arasında yüksek korelasyon varsa ve XX'in kitle parametreleri tam olarak biliniyorsa, oran veya regresyon tahminleyicileri kullanılarak çok daha dar güven aralıkları ve daha yüksek hassasiyet elde edilir.

Step-by-Step Solution

1
Yardımcı değişken (XX) ve ilgilenilen değişken (YY) arasındaki ilişkiyi tanımla.
Buğday üretimi (YY) ile ekili alan (XX) arasında güçlü ve doğrusal bir ilişki vardır.
Yardımcı değişkenin etkin olabilmesi için ana değişkenle yüksek korelasyona sahip olması gerekir.
2
Kitle bilgisi gerekliliğini kontrol et.
İşletmelerin ekili alan bilgisi (XX) kitle düzeyinde (geçmiş kayıtlar) bilinmektedir.
Oran ve regresyon tahminleyicileri, yardımcı değişkenin kitle toplamı (XX) veya ortalamasının (Xˉ\bar{X}) bilinmesini gerektirir.
3
Tahminleme yönteminin istatistiksel sonucunu belirle.
Bilinen XX bilgisi kullanılarak YY tahmini yapılırsa, sadece YY değerlerine dayanan basit tahminleyiciye göre daha düşük varyans elde edilir.
İlişkili ek bilgi kullanımı, tahmin edicinin kitle parametresi etrafındaki yayılımını (hata payını) azaltır.

Key Concept

Örnekleme araştırmalarında yardımcı değişken kullanımı, ilgilenilen değişkenle olan korelasyonu ve kitle bilgisini kullanarak tahmin varyansını düşürmeyi (etkinliği artırmayı) hedefler.

Hints

1
Yardımcı değişkenler, ilgilenilen ana değişken ile ilişkili (korelasyonlu) olan ve kitle bilgisi önceden bilinen değişkenlerdir.
2
Bu değişkenlerin kullanılmasındaki temel motivasyon, tahminin doğruluğunu (hassasiyetini) iyileştirmektir.
3
İstatistikte tahmin hassasiyetinin artması, doğrudan tahmin edicinin varyansının küçülmesi anlamına gelir.

Practice More

Oran tahminleyicisinin hangi korelasyon düzeyinden sonra basit ortalama tahminleyicisinden daha etkin olduğunu (ρ>Cx/2Cy\rho > C_x / 2C_y kuralı) inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 56Question

Bir kamu denetleme kurulu, iki farklı sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyindeki belediyelerden (Tabaka 1 ve Tabaka 2) oluşan bir kitlede ortalama yıllık hizmet maliyetini (YY) tahmin etmek istemektedir. Yardımcı değişken olarak belediye nüfusları (XX) belirlenmiştir. Kitledeki tabaka ağırlıkları ve yapılan örnekleme sonucu elde edilen veriler aşağıdaki tabloda sunulmuştur (Değerler bin TL ve bin kişi cinsinden ifade edilmiştir):

Belediye GrubuTabaka Ağırlığı (WhW_h)Kitle Nüfus Ortalaması (Xˉh\bar{X}_h)Örneklem Nüfus Ortalaması (xˉh\bar{x}_h)Örneklem Maliyet Ortalaması (yˉh\bar{y}_h)Regresyon Katsayısı (bhb_h)
Tabaka 10,40,4500500480480120012002,02,0
Tabaka 20,60,6505055551501501,51,5

Buna göre, ayrı regresyon tahminleyicisi (separate regression estimator) kullanılarak hesaplanan kitle ortalaması tahmini (bin TL) aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 581,5

Answer

Ayrı regresyon tahminleyicisi kullanılarak hesaplanan kitle ortalaması tahmini 581,5 bin TL'dir.
Ayrı regresyon tahminleyicisi formülü yˉrs=Wh[yˉh+bh(Xˉhxˉh)]\bar{y}_{rs} = \sum W_h [\bar{y}_h + b_h(\bar{X}_h - \bar{x}_h)] şeklindedir. Tabaka 1 için düzeltilmiş değer 12401240, Tabaka 2 için ise 142,5142,5 olarak hesaplanır. Bu değerlerin 0,40,4 ve 0,60,6 ağırlıklarıyla toplamı olan 581,5581,5 doğru sonucu verir.

Step-by-Step Solution

1
Tabaka 1 için regresyon düzeltmesi uygulanmış ortalamayı hesaplayın.
yˉ1,reg=1200+2,0×(500480)=1200+40=1240\bar{y}_{1, reg} = 1200 + 2,0 \times (500 - 480) = 1200 + 40 = 1240
Ayrı regresyon tahminleyicisinde her tabaka kendi yardımcı değişken bilgisiyle düzeltilir.
2
Tabaka 2 için regresyon düzeltmesi uygulanmış ortalamayı hesaplayın.
yˉ2,reg=150+1,5×(5055)=1507,5=142,5\bar{y}_{2, reg} = 150 + 1,5 \times (50 - 55) = 150 - 7,5 = 142,5
Tabaka 2'de örneklem ortalaması kitle ortalamasından büyük olduğu için tahmin aşağı yönlü düzeltilir.
3
Düzeltilmiş tabaka ortalamalarını tabaka ağırlıklarıyla ağırlıklandırarak genel tahmini bulun.
yˉrs=(0,4×1240)+(0,6×142,5)=496+85,5=581,5\bar{y}_{rs} = (0,4 \times 1240) + (0,6 \times 142,5) = 496 + 85,5 = 581,5
Kitle ortalaması tahmini, tabakalı örnekleme ilkesi gereği tabaka tahminlerinin ağırlıklı toplamıdır.

Key Concept

Ayrı Regresyon Tahminleyicisi (Separate Regression Estimator)

Hints

1
Önce her bir tabaka için ayrı ayrı regresyon düzeltmesi yapılmış ortalamaları (yˉh,reg\bar{y}_{h, reg}) hesaplayarak başlayın.
2
Regresyon düzeltmesi için yˉh+bh(Xˉhxˉh)\bar{y}_h + b_h(\bar{X}_h - \bar{x}_h) formülünü kullanın. Örneklem ortalaması kitle ortalamasından küçükse (xx için), tahminin yukarı çekileceğini unutmayın.
3
Bulduğunuz düzeltilmiş tabaka ortalamalarını 0,40,4 ve 0,60,6 katsayıları ile çarparak toplayın.

Practice More

Aynı verileri kullanarak 'Birleşik Regresyon Tahminleyicisi' (combined regression estimator) ile kitle ortalamasını hesaplamayı deneyin ve aradaki farkı yorumlayın.
Estimated Time:2m 0s
Question 57Question

Tabakalı rastgele örnekleme tasarımında, kitle oranının tahmini için kullanılan birleşik oran tahminleyicisi (R^c \hat{R}_c ) ve ayrı oran tahminleyicisi (R^s \hat{R}_s ) ile ilgili olarak; her bir tabakadaki örneklem hacminin (nh n_h ) küçük olduğu durumlarda birleşik oran tahminleyicisinin ayrı oran tahminleyicisine tercih edilmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Ayrı oran tahminleyicisindeki toplam yanlılığın, her tabakadan gelen yanlılıkların birikmesi sonucu birleşik tahminleyiciye göre daha yüksek olma riskidir.

Answer

Ayrı oran tahminleyicisindeki toplam yanlılığın, her tabakadan gelen yanlılıkların birikmesi sonucu birleşik tahminleyiciye göre daha yüksek olma riskidir.
Ayrı oran tahminleyicisi, her bir tabaka için ayrı oranlar hesaplayıp bunları ağırlıklı topladığı için, her tabakadaki küçük örneklem hacminden kaynaklanan yanlılıklar birikir. Birleşik oran tahminleyicisinde ise oran, tabakalı ortalamaların birbirine bölünmesiyle (yˉst/xˉst \bar{y}_{st} / \bar{x}_{st} ) tek seferde hesaplanır ve yanlılığı toplam örneklem büyüklüğüne bağlıdır. Bu nedenle küçük tabaka hacimlerinde birleşik tahminleyici daha az yanlılık riski taşır.

Step-by-Step Solution

1
Tahminleyicilerin Yanlılık Özelliklerini İnceleme
Oran tahminleyicileri (R^=yˉ/xˉ \hat{R} = \bar{y}/\bar{x} ) genel olarak yanlı tahminleyicilerdir ve yanlılık miktarı yaklaşık olarak 1/n 1/n ile orantılıdır.
Yanlılığın örneklem hacmiyle olan ilişkisini anlamak tercihin temelini oluşturur.
2
Ayrı Oran Tahminleyicisinin (R^s \hat{R}_s ) Yanlılığını Analiz Etme
Ayrı tahminleyicide toplam yanlılık, her tabaka için hesaplanan yanlılıkların toplamıdır: Bias(R^s)WhBias(R^h) Bias(\hat{R}_s) \approx \sum W_h Bias(\hat{R}_h) .
Her tabakadaki nh n_h küçükse, her bir R^h \hat{R}_h yüksek yanlılığa sahip olabilir ve bu yanlılıklar birleşerek toplamda büyük bir hata oluşturabilir.
3
Birleşik Oran Tahminleyicisinin (R^c \hat{R}_c ) Yanlılığını Analiz Etme
Birleşik tahminleyicide yanlılık, toplam örneklem hacmi n n 'e bağlıdır. n=nh n = \sum n_h değeri her bir nh n_h 'den daha büyük olduğu için toplam yanlılık daha küçüktür.
Toplam örneklem hacmi yeterince büyükse (n30 n \geq 30 gibi), tabakalar küçük olsa bile birleşik tahminleyici daha güvenilirdir.

Key Concept

Tabakalı örneklemede ayrı ve birleşik oran tahminleyicilerinin yanlılık ve etkinlik karşılaştırması.
Estimated Time:1m 30s
Question 58Question

Bir eğitim araştırma merkezi, bir ildeki öğrencilerin matematik sınav puanlarının (YY) kitle ortalamasını tahmin etmek amacıyla tabakalı örnekleme yöntemini kullanmıştır. Yardımcı değişken olarak öğrencilerin haftalık matematik çalışma süreleri (XX) belirlenmiş ve il, okul türlerine göre iki tabakaya ayrılmıştır. Tabakalara ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Değişken / ParametreTabaka 1Tabaka 2
Kitle büyüklüğü (NhN_h)100400
Örneklem ortalaması (yˉh\bar{y}_h)8060
Örneklem ortalaması (xˉh\bar{x}_h)2015
Kitle ortalaması (Xˉh\bar{X}_h)2217
Regresyon katsayısı (bhb_h)23

Bu verilere göre, kitle ortalaması için ayrı regresyon tahminleyicisi (separate regression estimator) değeri kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 69,6

Answer

Ayrı regresyon tahminleyicisi değeri 69,6 olarak hesaplanır.
69,6 değeri doğrudur; çünkü tabaka ağırlıkları (0,2 ve 0,8) ile her tabaka için ayrı ayrı hesaplanan regresyon tahminlerinin (84 ve 66) çarpımlarının toplamı bu sonucu vermektedir.

Step-by-Step Solution

1
Kitle büyüklüğünü (NN) ve her tabaka için kitle ağırlığını (WhW_h) hesaplayınız.
N=100+400=500N = 100 + 400 = 500; W1=100/500=0,2W_1 = 100/500 = 0,2 ve W2=400/500=0,8W_2 = 400/500 = 0,8.
Tabakalı tahminleyicilerde her tabakanın kitledeki temsil oranının belirlenmesi gerekir.
2
Her tabaka için ayrı regresyon tahminlerini (yˉrh\bar{y}_{rh}) hesaplayınız.
Tabaka 1: yˉr1=80+2(2220)=84\bar{y}_{r1} = 80 + 2(22 - 20) = 84; Tabaka 2: yˉr2=60+3(1715)=66\bar{y}_{r2} = 60 + 3(17 - 15) = 66.
Ayrı regresyon tahminleyicisi, her tabaka için yardımcı değişken bilgisini kullanarak ayrı bir düzeltme yapar.
3
Tabaka tahminlerini ağırlıklandırarak kitle ortalaması tahminine (yˉrs\bar{y}_{rs}) ulaşınız.
yˉrs=(0,2×84)+(0,8×66)=16,8+52,8=69,6\bar{y}_{rs} = (0,2 \times 84) + (0,8 \times 66) = 16,8 + 52,8 = 69,6.
Genel tahminleyici, tabaka tahminleyicilerinin ağırlıklı toplamına eşittir.

Key Concept

Tabakalı örneklemede ayrı regresyon tahminleyicisi, her tabaka için regresyon katsayısının farklı olduğu veya yardımcı değişken ortalamasının tabaka bazında bilindiği durumlarda kullanılan etkin bir yöntemdir.
Estimated Time:2m 0s
Question 59Question

Tabakalı rastgele örnekleme tasarımında, her bir tabakadaki örneklem birim sayısının (nhn_h) oldukça küçük olduğu bir kitlede çalışma yapılmaktadır. Kitle oranını (RR) tahmin etmek amacıyla "birleşik oran tahminleyicisi" (R^c \hat{R}_c ) kullanılmasının, "ayrı oran tahminleyicisi"ne (R^s \hat{R}_s ) göre daha uygun görülmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Her bir tabakadaki küçük örneklem hacimlerinden kaynaklanan yanlılık (bias) miktarının, birleşik tahminleyicide ayrı tahminleyiciye göre daha az olma eğiliminde olması.

Answer

Birleşik oran tahminleyicisinin seçilmesinin temel nedeni, özellikle küçük tabaka örneklem hacimlerinde (nhn_h) ayrı oran tahminleyicisinin toplam yanlılığının (bias) birleşik tahminleyiciye göre çok daha yüksek olma riskidir.
Oran tahminleyicileri asimptotik olarak yansızdır, yani küçük örneklemlerde yanlılık (bias) içerirler. Ayrı oran tahminleyicisinde (R^s \hat{R}_s ) her bir tabaka için ayrı bir oran hesaplandığından, her tabakadaki yanlılık birikir (LL tabaka varsa toplam yanlılık yaklaşık LL kat artar). Birleşik oran tahminleyicisi (R^c \hat{R}_c ) ise kitle ortalamalarının oranına dayandığı için bu birikimli yanlılık etkisinden daha az etkilenir; bu nedenle küçük tabaka hacimlerinde daha güvenilirdir.

Step-by-Step Solution

1
Tahminleyicilerin yapılarını tanımlama
Birleşik oran tahminleyicisi: R^c=yˉstxˉst\hat{R}_c = \frac{\bar{y}_{st}}{\bar{x}_{st}}, Ayrı oran tahminleyicisi: R^s=Whyˉhxˉh\hat{R}_s = \sum W_h \frac{\bar{y}_h}{\bar{x}_h}
Her iki tahminleyicinin matematiksel farkını anlamak.
2
Yanlılık (Bias) analizini değerlendirme
Ayrı oran tahminleyicisinin yanlılığı LL (tabaka sayısı) ile doğru orantılıdır; birleşik tahminleyicide ise bu bağımlılık yoktur.
Küçük örneklemlerde yanlılığın nasıl biriktiğini belirlemek.
3
Koşullara göre tercih yapma
Küçük nhn_h durumunda birleşik (R^c \hat{R}_c ), büyük nhn_h veya farklı RhR_h durumunda ayrı (R^s \hat{R}_s ) tercih edilir.
Soru kökündeki 'küçük örneklem' kısıtına göre doğru gerekçeyi eşleştirmek.

Key Concept

Tabakalı örneklemede oran tahminleyicilerinin yanlılık ve etkinlik dengesi.

Hints

1
Küçük örneklemlerde (n < 30) oran tahminleyicilerinin 'yanlılık' (bias) özelliğini hatırlayın.
2
Ayrı oran tahminleyicisinde yanlılık her tabaka için ayrı hesaplandığından tabaka sayısı arttıkça toplam yanlılık da artar.

Practice More

Ayrı oran tahminleyicisinin hangi koşullarda (örneğin büyük tabaka hacimleri ve farklı oranlar) daha etkin olduğunu inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 60Question

Bir Organize Sanayi Bölgesinde (OSB) yer alan N=500N=500 fabrikanın aylık elektrik tüketimi (YY) ile kurulu güç kapasiteleri (XX) arasındaki kitle oranını (RR) tahmin etmek amacıyla iadesiz basit rastgele örnekleme yöntemiyle n=50n=50 fabrika seçilmiştir. Örneklem verilerinden elde edilen özet istatistikler aşağıdaki tabloda verilmiştir:

İstatistikDeğer
Örneklem Ortalaması (Elektrik Tüketimi - yˉ\bar{y})150150 MWh
Örneklem Ortalaması (Kurulu Güç - xˉ\bar{x})2020 MW
Hata Kareleri Toplamı (i=1n(yir^xi)2\sum_{i=1}^{n} (y_i - \hat{r}x_i)^2)196.000196.000

Verilen bilgilere göre, kitle oranı tahmini (r^\hat{r}) ve bu tahminleyicinin varyans tahmini (v(r^)v(\hat{r})) değerleri aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: r^=7,5\hat{r} = 7,5 ve v(r^)=0,18v(\hat{r}) = 0,18

Answer

Kitle oranı tahmini r^=7,5\hat{r} = 7,5 ve varyans tahmini v(r^)=0,18v(\hat{r}) = 0,18 şeklindedir.
Doğru yanıt olan r^=7,5\hat{r} = 7,5 ve v(r^)=0,18v(\hat{r}) = 0,18 değerleri, örneklem ortalamalarının oranlanması ve varyans formülünde iadesiz seçimin bir gereği olan sonlu kitle düzeltme çarpanının (0,90,9) doğru şekilde işleme dahil edilmesiyle elde edilir.

Step-by-Step Solution

1
Kitle oranı tahmincisinin (r^\hat{r}) hesaplanması
r^=yˉxˉ=15020=7,5\hat{r} = \frac{\bar{y}}{\bar{x}} = \frac{150}{20} = 7,5
Oran tahminleyicisi, örneklem ortalamalarının birbirine oranıdır.
2
Örnekleme varyansı (sd2s_d^2) değerinin hesaplanması
sd2=(yir^xi)2n1=196.000501=4.000s_d^2 = \frac{\sum (y_i - \hat{r}x_i)^2}{n-1} = \frac{196.000}{50-1} = 4.000
Varyans formülünde kullanılacak olan regresyon kalıntı varyansı benzeri yapıyı bulmak için gereklidir.
3
Örnekleme kesri (ff) ve Sonlu Kitle Düzeltme Çarpanının (1f1-f) belirlenmesi
f=nN=50500=0,1f = \frac{n}{N} = \frac{50}{500} = 0,1 ve 1f=0,91-f = 0,9
n/N>0,05n/N > 0,05 olduğu için iadesiz seçimde SKD kullanılması zorunludur.
4
Oran tahminleyicisinin varyansının (v(r^)v(\hat{r})) hesaplanması
v(r^)=1fnxˉ2sd2=0,950×202×4.000=360020000=0,18v(\hat{r}) = \frac{1-f}{n \bar{x}^2} s_d^2 = \frac{0,9}{50 \times 20^2} \times 4.000 = \frac{3600}{20000} = 0,18
Oran tahminleyicisi varyans formülü uygulanarak nihai sonuca ulaşılır.

Key Concept

Oran Tahminleyicisi Varyansı ve Sonlu Kitle Düzeltme Çarpanı

Practice More

Bu tahminleyiciyi kullanarak kitle toplamı tahminini (Y=R×XY = R \times X) ve bu tahminin varyansını hesaplayarak bilginizi pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
PreviousPage 3 / 8Next
Oran ve Regresyon Tahminleyicileri Practice Questions — KPSS İstatistik — Page 3 | Examkin