Yönetim Kuramları

Klasik yönetim düşüncesinin öncülerinden Frederick W. Taylor, iş yerlerindeki verimsizliğin temel nedenlerinden birini, işçilerin işi yaparken kendi geliştirdikleri geleneksel yöntemlere ve sezgilere (parmak hesabı / rule of thumb) dayanması olarak görmüştür. Taylor'a göre verimlilik artışı, her bir iş ögesinin bilimsel olarak incelenmesi ve en kısa sürede, en az çabayla yapılabilecek standart bir yöntemin belirlenmesiyle mümkündür.

Bu açıklamalar doğrultusunda, Taylor'un bilimsel yönetim anlayışının temelini oluşturan ve geleneksel yöntemlerin yerini alması gereken temel unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Sistem Yaklaşımı bağlamında, bir kamu örgütünün dış çevreden kaynaklanan belirsizlik, baskı ve değişimlere karşı içsel süreçlerini sürekli olarak uyumlandırarak sistemin bütünlüğünü ve kararlı yapısını sürdürebilme kapasitesi aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanmaktadır?

Hawthorne Araştırmaları'nın 'Seri Bağlama Gözlem Odası' (Bank Wiring Observation Room) aşamasında, çalışanların teknik ve ekonomik olarak mümkün olandan daha düşük bir üretim seviyesinde sabitlendikleri; bu seviyenin üzerine çıkanların grup tarafından 'iş yetiştiren' (rate buster), altına düşenlerin ise 'kaytaran' (chiseler) olarak nitelenerek dışlandığı gözlemlenmiştir. Bu durum, İnsan İlişkileri Yaklaşımı'nın aşağıdaki önermelerinden hangisini en doğrudan desteklemektedir?

Kamu yönetiminde davranışsal yönetim kuramcıları, örgüt içindeki insan unsurunu sadece bir rasyonellik öznesi olarak gören klasik yaklaşımlara karşı çıkarak psikolojik ve sosyal faktörlere odaklanmışlardır. Bu kuramcılardan Rensis Likert, yönetim süreçlerini bir süreklilik (kontinum) içinde inceleyerek dört temel yönetim sistemi tanımlamıştır. Buna göre, Likert'in en ideal yapı olarak nitelendirdiği 'Sistem 4' (Katılımcı Grup) modelinde, karar alma mekanizması ve iletişim süreçlerinin işleyişine dair aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Max Weber’in bürokrasi kuramında merkezi bir yer tutan "İdeal Tip" kavramı, yönetim biliminde rasyonel bir örgüt yapısının analiz edilmesi için kullanılan temel bir metodolojik araçtır.

Buna göre, Weber'in "İdeal Tip" bürokrasi modelinin niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Frederick W. Taylor, yöneticilerin her türlü operasyonel detayla meşgul olmasının örgütsel verimliliği düşürdüğünü savunmuştur. Taylor'a göre üst düzey yöneticiler, işlerin planlandığı gibi gittiği rutin durumları astlarına bırakmalı; kendilerine yalnızca hedeflerden, bütçelerden veya standartlardan önemli ölçüde sapan, olağan dışı gelişmeler raporlanmalıdır. Bu sayede yönetim, enerjisini sadece kritik müdahale gerektiren alanlara yoğunlaştırabilir. Parçada açıklanan ve Taylor'ın verimliliği artırmak için önerdiği bu yönetim ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Hawthorne Araştırmaları bünyesinde gerçekleştirilen 'Röle Montaj Gözlem Odası' (Relay Assembly Test Room) deneyinde, araştırmacılar dinlenme aralarının süresini ve sayısını artırmış, haftalık çalışma saatlerini azaltmış ve işçilere çeşitli ikramlar sunmuşlardır. Deneyin en çarpıcı aşamasında, tüm bu fiziksel iyileştirmeler kaldırılarak deney öncesindeki standart çalışma koşullarına dönülmesine rağmen üretim miktarının düşmediği, aksine en yüksek seviyeye ulaştığı görülmüştür.

Bu durum, yönetim literatüründe aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesi olarak kabul edilmektedir?

Sistem Yaklaşımı çerçevesinde, açık bir sistem olarak tanımlanan kamu örgütlerinin, çevrelerinden aldıkları enerji ve bilgiyi sadece anlık işleyişlerini sürdürmek için değil, aynı zamanda sistemin doğal eğilimi olan düzensizliğe ve dağılmaya (pozitif entropi) karşı koyacak bir yedek kapasite ve yapısal karmaşıklık oluşturmak için kullanmaları süreci aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanır?

Max Weber'in "İdeal Tip" bürokrasi modelinde; kamu görevlilerinin işe alınmasında ve görevde yükselmesinde akrabalık, siyasi yakınlık veya kişisel dostluklar yerine; adayların teknik uzmanlığına, eğitim düzeyine ve sınav başarılarına dayalı nesnel bir sistemin uygulanması aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Henri Fayol tarafından geliştirilen Yönetim Süreci Yaklaşımı'nda (Fayolizm), yönetimin temel fonksiyonları POCCC kısaltmasıyla (Planlama, Örgütleme, Yöneltme, Koordinasyon, Denetim) formüle edilmiştir. Bu yaklaşıma göre; bir yöneticinin emri altındaki personelini yakından tanıması, işletmeye zarar veren yetersiz çalışanları sistem dışına çıkarması, örgüt ile çalışanlar arasındaki sözleşmeleri titizlikle uygulaması ve personeline her anlamda iyi bir örnek teşkil etmesi faaliyetleri, aşağıdaki yönetim fonksiyonlarından hangisinin doğrudan kapsamında yer almaktadır?

Bir işletmenin sadece kendi uzman olduğu temel yetkinliklerine odaklanarak, diğer tüm destek ve operasyonel faaliyetlerini (üretim, pazarlama, lojistik vb.) dışarıdaki uzman kuruluşlardan sözleşmeler yoluyla karşıladığı yeni örgüt yapısı aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu yönetiminde kurumsal etkinliği artırmak amacıyla başvurulan çağdaş yönetim tekniklerinden biri; mevcut iş süreçlerindeki aksaklıkları gidermeye yönelik artırımsal (incremental) iyileştirmeleri bir kenara bırakarak, organizasyonu "hiç yokmuş" varsayımıyla en temelinden kurgulamayı esas alır. Bu yaklaşımda odak noktası, mevcut bir yöntemin daha iyi hale getirilmesi değil; işin özündeki varlık nedeninin sorgulanması ve performans ölçütlerinde (maliyet, kalite, hız) çarpıcı sıçramalar yapacak şekilde süreçlerin radikal bir biçimde yeniden tasarlanmasıdır.

Bahsedilen bu yönetim felsefesi ve "tabula rasa" (temiz sayfa) mantığına dayalı uygulama tarzı, literatürde aşağıdaki tekniklerden hangisinin ayırt edici niteliğini temsil etmektedir?

Elton Mayo ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilen Hawthorne Araştırmaları, klasik yönetim düşüncesinin işçiyi sadece maddi ödüllerle motive olan mekanik bir araç olarak gören varsayımını sarsmıştır. Araştırmalar sonucunda işçilerin sosyal birer varlık olduğu, grup normlarından ve psikolojik faktörlerden etkilendiği saptanmıştır. Klasik kuramın 'ekonomik insan' (homo economicus) modeline alternatif olarak bu çalışmalarla literatüre giren yeni insan modeli aşağıdakilerden hangisidir?

Postmodern yönetim paradigması çerçevesinde gelişen; farklı coğrafi bölgelerdeki uzmanların, birimlerin veya kurumların belirli bir proje ya da pazar fırsatını değerlendirmek amacıyla bilgi ve iletişim teknolojileri aracılığıyla bir araya geldiği, geleneksel hiyerarşik sınırlara ve fiziksel bir genel merkeze sahip olmayan, geçici nitelikteki esnek yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Henri Fayol, "Genel ve Sınai Yönetim" adlı eserinde işletmelerdeki faaliyetleri altı temel grupta sınıflandırmış ve bireylerin sahip olması gereken yeteneklerin hiyerarşik kademelere göre farklılık gösterdiğini savunmuştur. Fayol'un "Yönetim Süreci Yaklaşımı" çerçevesindeki bu değerlendirmesine göre, hiyerarşik basamaklarda aşağıdan yukarıya doğru çıkıldıkça personelin sahip olması gereken yeteneklerin dağılımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Frederick W. Taylor, işçilerin üretim kapasitelerini tam olarak kullanmak yerine, grup baskısı ve geleneksel alışkanlıklar nedeniyle üretim hızlarını bilinçli olarak düşürmelerini "sistemli kaytarma" (systematic soldiering) olarak tanımlamıştır.

Taylor'a göre, iş yerindeki verimliliği engelleyen bu sorunun temelden çözülmesi amacıyla aşağıdakilerden hangisi uygulanmalıdır?

Modern yönetim paradigması; iş bölümü, uzmanlaşma ve birimlerin net hiyerarşik sınırlarla birbirinden ayrılması (differentiation) üzerine kuruluyken; postmodern yaklaşım bu sınırların eridiği ve kategorik ayrımların anlamını yitirdiği "farklılaşmanın azalması" (de-differentiation) sürecini vurgular. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kamu kurumlarında görülebilecek postmodern bir yapılanmanın "farklılaşmanın azalması" (de-differentiation) ilkesine uygun bir yansımasıdır?

Hawthorne Araştırmaları sonucunda, iş yerinde yönetim tarafından önceden belirlenen resmi hiyerarşinin dışında, çalışanların sosyal etkileşimleri ve ortak değerleri çerçevesinde kendiliğinden oluşan yapıların iş verimliliği ve çalışan tutumları üzerinde belirleyici bir rol oynadığı anlaşılmıştır.

Buna göre, araştırmacıların literatüre kazandırdığı bu sosyal yapıyı tanımlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Yönetim literatüründe "en iyi tek bir yol yoktur" (no one best way) ilkesini benimseyen Durumsallık Yaklaşımı çerçevesinde; Derek Pugh ve arkadaşları tarafından yürütülen ve örgüt yapısını etkileyen faktörleri inceleyen "Aston Grubu" araştırmalarının temel bulgusu aşağıdakilerden hangisidir?

Modern yönetim paradigması, örgütleri evrensel geçerliliği olan 'en iyi tek yol' ve 'rasyonel hiyerarşi' gibi büyük anlatılar (metanarratives) çerçevesinde kurgularken; postmodern yaklaşım bu bütüncül bakış açısını reddederek yerelliği, parçalı gerçekliği ve özgünlüğü savunur. Buna göre, bir kamu kurumunun tüm taşra teşkilatları için geçerli olan merkezi ve standart performans kriterlerini terk ederek; her bir bölgenin kendi sosyo-kültürel yapısı, yerel beklentileri ve çalışma dinamikleri doğrultusunda kendi özgün başarı ölçütlerini belirlemesine olanak tanıması, postmodernizmin aşağıdaki temel kavramlarından hangisi ile doğrudan ilişkilidir?