Yönetim Kuramları

Max Weber’e göre karizmatik otorite; liderin kişisel karizmasına, kahramanlığına veya manevi gücüne dayanan, kurumsal olmayan ve istikrarsız bir otorite türüdür. Bu otorite biçiminin, liderin ölümünden veya görevden ayrılmasından sonra da varlığını sürdürebilmesi için kurumsallaşması ve istikrarlı kurallara veya geleneklere bağlanması gerekir.

Max Weber’in bu kurumsal dönüşüm sürecini tanımlamak için kullandığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Douglas McGregor, 'İşletmenin Beşeri Yönü' adlı eserinde Y Kuramı’nı benimseyen yöneticiler için 'bütünleşme' (entegrasyon) ilkesini temel yönetim stratejisi olarak önermektedir. Bu ilkeye göre, çalışanların örgüt amaçları doğrultusunda çaba göstermesi için dışsal bir zorlamadan ziyade içsel bir motivasyon ve sahiplenme duygusunun oluşması gerekmektedir. Buna göre, McGregor'un Y Kuramı'nda savunduğu 'bütünleşme' ilkesi temel olarak aşağıdakilerden hangisini öngörmektedir?

Max Weber’in bürokrasi kuramında merkezi bir araç olarak kullandığı "İdeal Tip" kavramı, yönetim biliminde örgüt yapılarının incelenmesinde önemli bir metodolojik işleve sahiptir. Buna göre, Weber’in "İdeal Tip" bürokrasi modelinin niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hawthorne Araştırmaları kapsamında yürütülen "Röle Montaj Odası Deneyi"nde, dinlenme araları ve çalışma süresinin kısaltılması gibi fiziksel iyileştirmeler yapılmış; deneyin son aşamasında ise bu iyileştirmeler tamamen kaldırılarak başlangıçtaki olumsuz koşullara dönülmüştür. Buna rağmen üretim miktarının düşmek yerine en yüksek seviyeye ulaştığı görülmüştür. Araştırmacıların bu durumu açıklarken kullandığı ve yönetim literatüründe "Hawthorne Etkisi" olarak adlandırılan temel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Yönetim literatüründe Klasik Yönetim Kuramı'nın "evrensel yönetim ilkeleri" arayışına bir eleştiri olarak ortaya çıkan Durumsallık Yaklaşımı, her örgüt için geçerli olan tek bir en iyi yapı olmadığını savunur. Burns ve Stalker tarafından geliştirilen "mekanik" ve "organik" yapı sınıflandırmasına göre; Klasik Kuramın öngördüğü hiyerarşi, merkeziyetçilik ve katı kurallar bütünü, aşağıdaki koşulların hangisinde örgüt için en uygun ve etkin yönetim biçimi olarak kabul edilir?

Bir kamu kurumunda yürütülen stratejik bir proje kapsamında, çalışanların her birinin yalnızca tek bir üstten emir alması kuralına titizlikle uyulmaktadır. Ancak, projenin farklı aşamalarında görev alan birimlerin birbirinden bağımsız ve birbiriyle çelişen eylem planları doğrultusunda hareket ettiği, bu durumun da kurum hedeflerine ulaşılmasını zorlaştırdığı gözlemlenmiştir.

Bu senaryo Henri Fayol'un yönetim ilkeleri açısından değerlendirildiğinde; kurumda sırasıyla hangi ilkeye uyulduğu ve hangi ilkenin ihmal edildiği söylenebilir?

Max Weber’e göre modern bürokrasi, diğer yönetim biçimlerine kıyasla “teknik açıdan en üstün” örgütlenme modelidir.

Buna göre Weber, bürokrasinin bu teknik üstünlüğünü aşağıdakilerden hangisine dayandırmaktadır?

Postmodern yönetim kuramı, modernizmin "evrensel rasyonellik" ve "tek bir doğru yol" (one best way) anlayışına karşı çıkarak örgüt içindeki yerel bilgilerin, farklı kimliklerin ve heterojenliğin önemini vurgular. Bu bağlamda, modernizmin hiyerarşik ve otoriter "tek sesli" (monofonik) yapısının aksine; örgüt içerisinde farklı grup ve bireylerin bakış açılarının, değerlerinin ve seslerinin bir arada var olabilmesini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Henri Fayol tarafından geliştirilen Yönetim Süreci Yaklaşımı (Fayolizm) kapsamında yer alan yönetim fonksiyonları ve personelin yetenek hiyerarşisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hawthorne Araştırmaları'nın çeşitli evrelerinde (özellikle Mülakat Programı ve Seri Bağlama Gözlem Odası) elde edilen bulguları kuramsallaştıran Elton Mayo, sanayi toplumundaki bireyin durumunu Durkheim'ın "anomi" (sosyal çözülme) kavramıyla ilişkilendirmiştir. Mayo'ya göre, modern sanayi düzeni bireyi geleneksel bağlarından kopararak yalnızlaştırmış; bu durum iş yerindeki verimliliği ve iş birliğini doğrudan etkileyen bir aidiyet sorununa yol açmıştır.

Bu kuramsal çerçeveye dayanarak, Hawthorne Araştırmaları'nın yönetim düşüncesinde gerçekleştirdiği temel paradigma değişimi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kurumu, sunduğu hizmetlerdeki yavaşlığı ve artan maliyetleri düşürmek amacıyla mevcut hiyerarşik yapıyı ve geleneksel departman odaklı iş akışlarını tamamen bir kenara bırakmıştır. Kurum yönetimi, 'Eğer bu kurumu bugün sıfırdan kuruyor olsaydık, bu işi nasıl yapardık?' sorusunu merkeze alarak; iş süreçlerini parçalı yapısından arındırmış, uçtan uca radikal bir biçimde yeniden tasarlamış ve sonuç odaklı bir yapıya geçmiştir. Bu kurumda uygulanan ve mevcut sistemde kademeli iyileştirme yerine köklü bir değişim öngören çağdaş yönetim tekniği aşağıdakilerden hangisidir?

Sistem Yaklaşımı çerçevesinde, bir kamu kuruluşunun strateji geliştirme dairesinde gerçekleştirilen yöntemsel bir değişikliğin; kurumun bütçe, personel ve halkla ilişkiler gibi diğer tüm alt birimlerinde de işleyiş farklılıklarına ve çeşitli uyum süreçlerine yol açması, organizasyonun hangi temel özelliği ile en iyi açıklanır?

Kamu yönetiminde Sistem Yaklaşımı'na göre; açık sistemler çevreleriyle kurdukları dinamik etkileşim süreci sayesinde organizasyonun doğal bir sonuç olarak karşı karşıya kaldığı 'ölüm, bozulma veya dağılma' eğilimini durdurabilirler. Bir kamu kurumunun, bu doğal yıkım sürecini engellemek veya geri çevirmek amacıyla dış çevreden sürekli olarak madde, enerji ve bilgi girdisi sağlayarak yaşamını garanti altına alması süreci aşağıdakilerden hangisidir?

Klasik yönetim kuramının öncülerinden Henri Fayol'un hiyerarşi (basamaklı sıra) ilkesi, otorite ve iletişim hattının en üstten en alta kadar kesintisiz bir zincir oluşturmasını öngörür. Ancak Fayol, bu dikey zincirin katı bir şekilde uygulanmasının, özellikle hızlı karar alınması gereken durumlarda sakıncalı olabileceğini belirterek hiyerarşiyi esneten bir mekanizma önermiştir. Fayol tarafından önerilen ve 'Fayol Köprüsü' (Gang Plank) olarak adlandırılan bu mekanizmanın temel işleyiş mantığı aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu yönetimi literatüründe organizasyonları dış çevresinden yalıtılmış birer mekanizma olarak ele alan geleneksel modellerin aksine, Sistem Yaklaşımı örgütlerin hayatta kalabilmek için dış çevrelerine bağımlı olduklarını vurgular. Bu yaklaşıma göre, kapalı sistemlerde görülen 'doğal olarak enerjinin tükenmesi ve yapısal çözülme' eğilimini durdurabilmek için, açık sistemlerin dış çevreden sürekli girdi sağlaması ve bu girdileri sistemdeki belirsizliği gidererek yeni bir düzen kurmak için kullanması gerekir. Buna göre, bir kamu örgütünün dış çevreden enerji ithal ederek kendi içindeki yapısal bozulma sürecini durdurması ve organizasyonel düzenini yeniden inşa etmesi süreci aşağıdakilerden hangisidir?

Hawthorne Araştırmaları'nın son aşaması olan "Seri Bağlama Gözlem Odası" (Bank Wiring Observation Room) deneyinde, çalışanların yönetim tarafından belirlenen rasyonel ve teknik planlamaların ötesinde, kendi aralarında karmaşık bir "sosyal sistem" oluşturdukları saptanmıştır. Bu sosyal sistemin işleyişini sağlayan gayriresmî denetim mekanizmaları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi grup üyeleri tarafından bir "norm ihlali" olarak kabul edilerek sosyal baskı veya dışlama ile cezalandırılan davranışlardan biridir?

Frederick W. Taylor tarafından geliştirilen Bilimsel Yönetim Yaklaşımı'nda, uzmanlaşmayı en üst düzeye çıkarmak amacıyla geleneksel "kumanda birliği" ilkesi yerine "fonksiyonel ustabaşılık" sistemi önerilmiştir. Bu sistemde, planlama bürosunda (ofis) görev yapan ve işçilere işin teknik olarak nasıl yürütüleceğine, hangi araçların kullanılacağına dair ayrıntılı yazılı direktifleri hazırlamakla yükümlü olan uzman aşağıdakilerden hangisidir?

Max Weber'in ideal tip bürokrasi kuramında, örgüt yapısının rasyonelliğini ve teknik verimliliğini sağlayan temel unsurlardan biri de memurların konumu ve kariyer sistemidir. Weber, bürokratik yönetimin başarısını memurların uzmanlığına ve nesnel bir hiyerarşi içinde çalışmasına dayandırır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Weber’in ideal tip bürokrasi modelinde memurların statüsü ve kariyer yapısına ilişkin öngördüğü özelliklerden biri değildir?

Yönetim kuramları tarihinde 'İnsan İlişkileri' yaklaşımı (Hawthorne Araştırmaları), klasik kuramın rasyonel-ekonomik insan modeline bir tepki olarak doğmuş ve örgütün sosyal boyutunu ön plana çıkarmıştır. Ancak daha sonra gelişen 'Davranış Bilimleri' yaklaşımı (McGregor, Maslow, Argyris vd.), İnsan İlişkileri yaklaşımını metodolojik ve kuramsal açıdan yetersiz bularak konuyu daha geniş bir perspektifle ele almıştır.

Buna göre, Davranış Bilimleri yaklaşımının İnsan İlişkileri yaklaşımından ayrılan temel yönü aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kuruluşu, sunduğu lojistik destek hizmetlerini geliştirmek amacıyla bir strateji belirlemiştir. Bu strateji kapsamında kuruluş; kendi faaliyet alanındaki diğer kamu kurumlarını veya benzer hizmet üreten birimleri incelemek yerine, farklı bir sektörde faaliyet gösteren ve "stok yönetimi" konusunda dünya lideri kabul edilen bir perakende zincirinin süreçlerini analiz etmiş ve oradaki en iyi uygulamaları kendi yapısına uyarlamıştır. Bu örnekte uygulanan çağdaş yönetim tekniği ve bu tekniğin özel türü aşağıdakilerden hangisidir?