Yönetim Kuramları

154 questions

Question 121Question

Sistem Yaklaşımı'na göre bir kamu kurumunun, sunduğu hizmetlerin hedef kitle üzerindeki yansımalarını analiz ederek elde ettiği veriler doğrultusunda, bir sonraki faaliyet döneminde yöntemlerini ve kaynak kullanım stratejilerini revize etmesi, sistem döngüsü içerisindeki hangi mekanizma ile doğrudan ilişkilidir?

Show answer & explanation

Answer: Geri bildirim

Answer

Geri bildirim mekanizması, sistemin çıktılarını izleyerek girdileri veya süreçleri güncellemesini sağlar.
Doğru cevap olan geri bildirim mekanizması, açık sistemlerin çevrelerinden aldıkları tepkileri değerlendirerek içsel yapılarını ve süreçlerini bu tepkilere göre yeniden düzenlemelerini sağlayan kontrol mekanizmasıdır. Sorudaki 'veriler doğrultusunda revize etme' vurgusu doğrudan bu kavramı işaret eder.

Step-by-Step Solution

1
Örgütün eylemlerinin sonuçlarını (çıktılarını) izleme sürecini analiz etme.
Vatandaş memnuniyeti veya hizmet etkinliği gibi çıktı verilerine ulaşıldı.
Sistemlerin açık bir yapıda varlığını sürdürebilmesi için çıktı sonuçlarını görmesi gerekir.
2
Elde edilen verilerin bir sonraki planlama aşamasına veri girişi olarak aktarılmasını değerlendirme.
Sistemin kendini düzeltme (öz-denetim) süreci tanımlandı.
Çıktıdan girdiye dönen bu bilgi akışı, Sistem Yaklaşımı'nda 'Geri Bildirim' olarak tanımlanır.

Key Concept

Geri Bildirim (Feedback) ve Dinamik Denge

Alternative Method

Sistemleri 'Sibernetik' (kendini düzenleyen) bir model olarak düşünmek, çıktıların girdilere dönüşmesini (geri bildirim) anlamayı kolaylaştırır.
Estimated Time:1m 15s
Question 122Question

Frederick Herzberg'in Çift Faktör Kuramı'nda (Motivasyon-Hijyen); işin içeriğinden ziyade işin çevresiyle ilgili olan maaş, çalışma koşulları, denetim kalitesi ve şirket politikası gibi unsurlar "hijyen faktörleri" olarak tanımlanmaktadır. Herzberg'e göre, bir organizasyonda bu faktörlerin yeterli ve uygun düzeyde sağlanmasının temel sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: İş tatminsizliğinin ortadan kalkması veya minimize edilmesi

Answer

İş tatminsizliğinin ortadan kalkması veya minimize edilmesi
Herzberg'in kuramına göre hijyen faktörleri (maaş, statü, fiziksel koşullar) işin kendisinden ziyade bağlamıyla ilgilidir ve 'negatif' bir işlev görürler. Bunlar yeterli düzeyde sağlandığında çalışanlar işten şikayet etmeyi bırakır, yani tatminsizlik ortadan kalkar. Ancak bu durum tek başına çalışanların yüksek bir şevkle çalışmasını veya işten büyük bir keyif almasını (tatmin) sağlamaz.

Step-by-Step Solution

1
Herzberg'in modelindeki faktör ayrımının yapılması
Herzberg, faktörleri 'Hijyen' (dışsal/çevresel) ve 'Motivatör' (içsel/işin özü) olarak ikiye ayırır.
Modelin temel mantığını kavramak için sınıflandırmanın bilinmesi gerekir.
2
Hijyen faktörlerinin (maaş, koşullar vb.) işlevinin belirlenmesi
Bu faktörlerin varlığı motivasyon yaratmaz; ancak yokluğu ciddi tatminsizlik doğurur.
Hijyen faktörlerinin 'koruyucu' niteliğini anlamak çözüm için kritiktir.
3
Organizasyonel sonucun saptanması
Yeterli hijyen faktörü sağlandığında çalışan 'tatminsiz' değildir ancak henüz 'motive' de değildir.
Soruda istenen temel sonucu netleştirmek için çift boyutlu tatmin kavramı uygulanır.

Key Concept

Herzberg'in Hijyen Faktörleri ve Tatminsizliği Önleme İşlevi
Question 123Question

Klasik yönetim yaklaşımlarının örgütü dış çevreden yalıtılmış, rasyonel ve teknik bir yapı olarak ele alan 'kapalı sistem' varsayımının aksine; Sistem Yaklaşımı'nın yönetim bilimine kazandırdığı temel bakış açısı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Örgütü; dış çevresiyle sürekli madde, enerji ve bilgi alışverişinde bulunan, alt sistemlerden oluşan dinamik ve açık bir bütün olarak ele alması

Answer

Örgütü; dış çevresiyle sürekli madde, enerji ve bilgi alışverişinde bulunan, alt sistemlerden oluşan dinamik ve açık bir bütün olarak ele alması
Sistem Yaklaşımı'nın yönetim bilimine en temel katkısı, örgütleri dış dünyadan yalıtılmış 'kapalı kutular' olarak değil, çevreleriyle dinamik bir etkileşim içinde olan 'açık sistemler' olarak tanımlamasıdır. Bu modelde örgüt; dışarıdan enerji ve bilgi (girdi) alan, bunları işleyen (dönüşüm) ve topluma değer (çıktı) olarak sunan, aynı zamanda bu sürecin başarısını geri bildirimle kontrol eden bütüncül bir yapıdır.

Step-by-Step Solution

1
Klasik kuramların 'kapalı sistem' anlayışını analiz etme
Klasik kuramlar örgütü çevresinden bağımsız, sadece içsel verimliliğe odaklanan mekanik bir yapı olarak görür.
Sistem Yaklaşımı'nın getirdiği farkı anlamak için karşıt görüşün sınırlarını belirlemek gerekir.
2
Sistem Yaklaşımı'nın 'açık sistem' tanımını değerlendirme
Açık sistemler, çevreleriyle sürekli girdi-çıktı ve geri bildirim alışverişinde bulunarak varlıklarını sürdürürler.
Sistem Yaklaşımı'nın temel yeniliği, örgütü izole bir yapıdan dinamik bir bütüne dönüştürmesidir.
3
Seçenekler arasında Sistem Yaklaşımı'nın bu temel tanımını karşılayan ifadeyi belirleme
Madde, enerji ve bilgi alışverişini vurgulayan ve örgütü alt sistemlerden oluşan bir bütün olarak gören seçenek doğrudur.
Bu ifade, sistemin sınır geçirgenliğini ve bütüncül yapısını tam olarak yansıtmaktadır.

Key Concept

Açık Sistem Modeli

Practice More

Sistem Yaklaşımı'nın 'entropi' ve 'negatif entropi' kavramlarını inceleyerek, bir kamu kurumunun neden sürekli yeni kaynaklara (bilgi, bütçe, personel) ihtiyaç duyduğunu analiz edebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 124Question

Henri Fayol tarafından geliştirilen Yönetim Süreci Yaklaşımı'nın 14 yönetim ilkesinden biri olan "Yön Birliği" (Unity of Direction), sıklıkla "Kumanda Birliği" (Unity of Command) ilkesiyle karıştırılabilmektedir. Fayol'un yönetim kuramına göre "Yön Birliği" ilkesinin temel odak noktası ve uygulama amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Aynı amaca yönelik faaliyetler grubunun tek bir plan ve tek bir yönetici tarafından yürütülmesini sağlamak.

Answer

Yön Birliği ilkesi, aynı amaca yönelik faaliyetler grubunun tek bir plan ve tek bir yönetici tarafından yürütülmesini sağlamayı amaçlar.
Fayol'un 14 ilkesinden biri olan Yön Birliği (Unity of Direction), 'aynı amaca yönelik bir grup faaliyet için tek bir yönetici ve tek bir plan' olması gerektiğini savunur. Bu ilke, örgütün genel yapısı ve faaliyetlerin koordinasyonu ile ilgilidir. Doğru cevap olan seçenek, bu ilkenin hem plan hem de yönetici odaklı bütünleştirici yapısını tam olarak yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Kumanda Birliği ve Yön Birliği kavramlarını ayrıştırın.
Kumanda birliği personelle (emir alma) ilgilidir; Yön birliği ise faaliyetlerin yapısıyla (plan ve yönetim) ilgilidir.
İki kavramın karıştırılması klasik yönetim sorularında en yaygın çeldiricidir.
2
Yön Birliği ilkesinin temel bileşenlerini belirleyin.
Bu ilke; bir kafa (yönetici) ve bir plan (strateji) gerektirir.
Fayol'a göre, örgütün gövdesi (faaliyetler) tek bir merkezden eşgüdümlü hareket etmelidir.
3
İlkenin amacını saptayın.
Amacı, çabaların birleştirilmesi ve koordinasyonun sağlanmasıdır.
Farklı planların varlığı, aynı amaca giden yolda kaynak israfına ve karmaşaya yol açar.

Key Concept

Yön Birliği (Unity of Direction)
Question 125Question

Bir kamu kurumunda hizmet verimliliğini artırmak amacıyla; Strateji Geliştirme Birimi teknolojik altyapıyı yenilemeyi, Personel Birimi çalışan eğitimlerine ağırlık vermeyi, İdari İşler Birimi ise iş süreçlerini sadeleştirmeyi tercih etmiştir. Dönem sonunda yapılan değerlendirmede, her üç birimin de farklı yöntemler izlemesine rağmen hedeflenen verimlilik artışına ulaştığı görülmüştür.

Sistem Yaklaşımı'na göre, açık sistemlerin başlangıç koşulları veya izledikleri yollar farklı olsa dahi aynı sonuca ulaşabilme özelliğini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Eşsonuçluluk (Equifinality)

Answer

Eşsonuçluluk (Equifinality) kavramı, açık sistemlerin farklı stratejiler ve yöntemler kullanarak aynı çıktıya ulaşabilme yeteneğini temsil eder.
Sistem Yaklaşımı literatüründe, açık sistemlerin çevresel değişimlere uyum sağlayarak, farklı girdi kombinasyonları veya farklı dönüşüm süreçleri aracılığıyla aynı nihai duruma ulaşabilmesi 'Eşsonuçluluk' (equifinality) olarak adlandırılır. Senaryoda belirtilen üç farklı yöntemin de aynı başarıyla sonuçlanması bu kavramın tipik bir örneğidir.

Step-by-Step Solution

1
Senaryoyu analiz edin.
Farklı birimlerin (teknoloji, eğitim, süreç) farklı yollar izlediği ancak aynı hedefe (verimlilik artışı) ulaştığı görülmektedir.
Sorunun odak noktasını 'farklı yollar - aynı sonuç' ilişkisi olarak belirlemek gerekir.
2
Sistem Yaklaşımı kavramlarını hatırlayın.
Kapalı sistemlerde başlangıç koşulları sonucu belirlerken, açık sistemlerde 'Eşsonuçluluk' özelliği sayesinde esneklik sağlanır.
Açık sistemlerin çevreyle etkileşimi ve iç dinamikleri sayesinde hedefe varış rotalarının tekil olmadığını anlamak için bu kavram kritiktir.

Key Concept

Eşsonuçluluk (Equifinality)

Practice More

Açık ve kapalı sistemler arasındaki farkları, özellikle entropi ve dış çevre etkileşimi bağlamında tekrar gözden geçirin.
Estimated Time:1m 15s
Question 126Question

Max Weber’in bürokrasi kuramına göre, modern devletin ve profesyonel kamu yönetiminin temelini oluşturan "yasal-ussal (rasyonel) otorite" tipinde, astların yöneticinin emirlerine itaat etmesinin temel meşruiyet dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Hukuken tanımlanmış olan makamın sahip olduğu nesnel yetki sınırları

Answer

Hukuken tanımlanmış olan makamın sahip olduğu nesnel yetki sınırları
Yasal-ussal (rasyonel) otoritede, yönetilenler yöneticinin şahsına değil, hukuk kuralları çerçevesinde oluşturulmuş olan makama itaat ederler. Bu otorite türünde meşruiyetin kaynağı, rasyonel bir şekilde oluşturulmuş olan hukuksal düzen ve bu düzenin belirlediği yetki sınırlarıdır. Bu durum, bürokrasinin gayrişahsilik ve kurala dayalılık ilkeleriyle tam uyumludur.

Step-by-Step Solution

1
Weber'in otorite sınıflandırmasını analiz etme
Geleneksel, karizmatik ve yasal-ussal (rasyonel) olmak üzere üç temel otorite tipi belirlenmiştir.
Soruda istenen meşruiyet dayanağını bulmak için hangi otorite tipinden bahsedildiğini saptamak gerekir.
2
Yasal-ussal otoritenin kaynağını sorgulama
Bu otoritede itaat, yöneticinin şahsına değil, hukuken konulmuş gayrişahsi düzene ve o düzenin belirlediği makama yapılır.
Modern bürokrasinin temel özelliği, yetkinin kişisellikten arındırılmış (gayrişahsi) ve rasyonel kurallara dayalı olmasıdır.

Key Concept

Yasal-Ussal Otorite ve Meşruiyet Kaynağı
Estimated Time:1m 15s
Question 127Question

Yönetim literatüründe Klasik Kuramın "evrensel ilkeler" anlayışına bir tepki olarak gelişen Durumsallık Yaklaşımı, örgüt yapısının tasarımında "duruma göre değişen" bir mantık benimsemiştir. Bu yaklaşım, örgütsel başarının belirli içsel ve dışsal faktörlerin bir sonucu olarak ortaya çıktığını savunur.

Buna göre, Durumsallık Yaklaşımı'nın temel yönetim felsefesini en iyi özetleyen ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: En uygun örgütsel yapı ve yönetim biçimi; kullanılan teknoloji, örgütün büyüklüğü ve dış çevrenin karmaşıklığı gibi değişkenlerin bir fonksiyonudur.

Answer

En uygun örgütsel yapı ve yönetim biçimi; kullanılan teknoloji, örgütün büyüklüğü ve dış çevrenin karmaşıklığı gibi değişkenlerin bir fonksiyonudur.
Durumsallık Yaklaşımı, yönetimde evrensel reçetelerin olmadığını savunur. Başarı, örgütün içsel yapısının (bağımlı değişken) dış çevre, teknoloji ve büyüklük gibi faktörlere (bağımsız değişkenler) ne derece uyum sağladığına bağlıdır. Bu durum literatürde 'eğer dış çevre dinamik ise, o halde organik yapı seçilmelidir' gibi önermelerle ifade edilir.

Step-by-Step Solution

1
Klasik ve Modern kuramlar arasındaki temel farkı analiz et.
Klasik kuram 'en iyi tek yol' (evrensellik) derken, Modern kuramlardan Durumsallık 'koşullara bağlılık' der.
Sorunun kökenindeki 'duruma göre değişen' ifadesi bizi koşulluluk ilkesine götürür.
2
Durumsallık Yaklaşımı'nın bağımsız değişkenlerini belirle.
Teknoloji (Woodward), Çevre (Burns & Stalker, Lawrence & Lorsch) ve Ölçek (Aston Grubu) temel belirleyicilerdir.
Bu değişkenler, örgüt yapısının (bağımlı değişken) nasıl olması gerektiğini tayin eder.

Key Concept

Durumsallık Yaklaşımı'nın 'En İyi Tek Yol Yoktur' (No One Best Way) ilkesi
Estimated Time:1m 15s
Question 128Question

Elton Mayo ve arkadaşları tarafından Western Electric şirketinin Hawthorne tesislerinde yürütülen araştırmaların ilk evresinde (Aydınlatma Deneyleri), ışık şiddeti artırıldığında verimlilik artmış; ancak ışık şiddeti azaltıldığında da verimliliğin artmaya devam ettiği gözlemlenmiştir. Klasik yönetim anlayışının fiziksel çalışma koşulları ile verimlilik arasındaki doğrudan ilişki varsayımıyla açıklayamadığı bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Çalışanların deney kapsamında kendilerine ilgi gösterildiğini ve izlendiklerini hissetmelerinin yarattığı psikolojik motivasyon

Answer

Çalışanların deney kapsamında kendilerine ilgi gösterildiğini ve izlendiklerini hissetmelerinin yarattığı psikolojik motivasyon (Hawthorne Etkisi).
Araştırmanın sonucunda, verimlilik artışının aydınlatma düzeyi gibi fiziksel koşullardan ziyade, çalışanların kendilerine önem verildiğini hissetmeleri ve özel bir grubun parçası olarak görülmelerinden kaynaklandığı anlaşılmıştır. Bu fenomene literatürde 'Hawthorne Etkisi' adı verilir.

Step-by-Step Solution

1
Araştırmanın paradoksal sonucunu analiz etme
Işık şiddeti (fiziksel koşul) düşürülmesine rağmen verimliliğin artması, fiziksel faktörler dışında bir değişkenin varlığını gösterir.
Klasik kuram verimliliği sadece fiziksel koşullara ve maddi teşviklere bağlar.
2
Psikolojik faktörü tanımlama
Çalışanların bir deneye tabi tutulmaları nedeniyle yönetimin kendilerine değer verdiğini düşünmeleri motivasyonu artırmıştır.
İnsan ilişkileri yaklaşımının temelinde 'sosyal insan' modeli yatar.
3
Kavramsal çıkarım yapma
Bu duruma 'Hawthorne Etkisi' denir.
Gözlemlenmenin davranış üzerindeki değiştirici etkisini tanımlayan temel kavramdır.

Key Concept

Hawthorne Etkisi (Sosyal ve Psikolojik Motivasyon Faktörleri)
Estimated Time:55s
Question 129Question

F.W. Taylor'a göre işçilerin üretim kapasitelerini tam olarak kullanmamaları veya işi kasten yavaşlatmaları (sistematik kaytarma), bilimsel olmayan yöntemlerle iş yapmalarından ve motivasyon eksikliğinden kaynaklanmaktadır. Bu sorunu çözmek için zaman ve hareket etütleriyle belirlenen 'standart iş' miktarını aşan işçilere yüksek birim ücret, bu miktarın altında kalanlara ise düşük birim ücret öngören Taylorist motivasyon aracı aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Değişken parça başı ücret sistemi

Answer

Değişken parça başı ücret sistemi
Doğru yanıt olan 'Değişken parça başı ücret sistemi', Taylor'un 'bilimsel yönetim' felsefesinin en somut motivasyon aracıdır. Bu sistemde işçinin alacağı ücret, zaman ve hareket etütleri sonucu bilimsel olarak belirlenmiş olan 'standart görev' (task) miktarıyla doğrudan ilişkilidir. Eğer işçi bu standardı aşarsa her bir parça için daha yüksek bir birim ücret alır; bu da yüksek verimliliği finansal olarak teşvik eder. Taylor bu yöntemi kullanarak işçilerin bilerek yavaş çalışmalarını önlemeyi ve 'ekonomik insan' varsayımı doğrultusunda onları maksimum kapasitede çalıştırmayı amaçlamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Taylor'ın verimlilik artışı için önerdiği 'standart görev' kavramını analiz edin.
Zaman ve hareket etütleri ile bir işçinin bir günde yapması gereken 'adil standart iş' miktarı belirlenir.
Bilimsel yönetimin temelinde, işin öznel inisiyatiflerden arındırılıp ölçülebilir standartlara bağlanması yatar.
2
Taylorizm'in insan doğasına bakış açısını (Ekonomik İnsan) değerlendirin.
İşçinin sadece maddi ödüllerle motive edilebileceği varsayımı temel alınır.
Teşvik sisteminin işleyebilmesi için işçinin daha fazla kazanç elde etme arzusu ön koşuldur.
3
Üretim miktarına göre farklılaşan (ikili) ödeme yapısını tanımlayın.
Standart işin üzerinde üretim yapanlara birim başına yüksek ücret, altında kalanlara düşük ücret ödenir.
Bu sistemle hem yüksek verimlilik ödüllendirilir hem de 'sistematik kaytarma' cezalandırılarak verimlilik maksimize edilir.

Key Concept

Bilimsel Yönetim'de maddi teşvikler ve standart görev esaslı ücretlendirme.
Estimated Time:1m 15s
Question 130Question

Henri Fayol’un Yönetim Süreci Yaklaşımı’nda (Fayolizm) yer alan yönetim fonksiyonlarından biri; personeli en iyi şekilde tanımayı, yetersiz olanları ayıklamayı, kurum ile çalışanlar arasındaki anlaşmaları (sözleşmeleri) gözetmeyi ve organizasyonu dinamik bir şekilde hedeflere doğru sevk etmeyi ifade eder.

Buna göre, Fayol’un "yönetim sanatı" olarak da tanımladığı bu yönetim fonksiyonu aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Yöneltme (Kumanda)

Answer

Henri Fayol'un yönetim fonksiyonlarından olan Yöneltme (Kumanda), organizasyonun beşeri unsurunu harekete geçiren ve yönetim sanatı olarak nitelendirilen fonksiyondur.
Yöneltme (Kumanda/Yürütme) fonksiyonu, Fayol'un kuramında yöneticinin çalışanları en iyi şekilde tanımasını, işletme yararına olmayanları ayıklamasını ve çalışanlarla yapılan sözleşmelerin uygulanmasını sağlamasını içeren eylemsel bir süreçtir. Fayol, bu fonksiyonu bir yöneticinin en önemli mahareti ve 'yönetim sanatı' olarak tanımlar.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki görevlerin hangi yönetim aşamasına ait olduğunu tespit edin.
Personeli tanıma, yetersizleri ayıklama ve kurumu canlandırma eylemleri bir 'uygulama' ve 'harekete geçirme' sürecine işaret etmektedir.
Bu görevler, planlanan ve örgütlenen yapının işlerlik kazanması için yöneticinin bizzat yürüttüğü faaliyetlerdir.
2
Fayol'un POCCC (Planlama, Örgütleme, Kumanda, Koordinasyon, Denetim) sınıflamasıyla eşleştirin.
Fayol'un 'yönetim sanatı' olarak gördüğü ve personelin verimli kullanılmasını merkeze alan fonksiyon Kumanda (Yöneltme) fonksiyonudur.
Yöneltme (Kumanda), Fayol'un modelinde yöneticinin personel üzerindeki otoritesini kullanarak işletme hedeflerini gerçekleştirmesi sürecidir.

Key Concept

Henri Fayol'un Yöneltme (Kumanda) Fonksiyonu ve Görevleri
Question 131Question

Bir kamu kuruluşu, personel eğitim ve geliştirme süreçlerini modernize etmek amacıyla, kendisiyle tamamen farklı bir hizmet alanında faaliyet gösteren ancak insan kaynakları yönetimi ve eğitim teknolojileri konusunda dünya çapında "en iyi uygulama" (best practice) sahibi olarak tanınan uluslararası bir yazılım firmasının yöntemlerini incelemiş ve bu yöntemleri kendi yapısına uyarlamıştır. Kurumun yürüttüğü bu çalışma, kıyaslama (benchmarking) türlerinden hangisiyle adlandırılmaktadır?

Show answer & explanation

Answer: Fonksiyonel kıyaslama

Answer

Kurumun kendi sektörü dışındaki bir kuruluşun belirli bir fonksiyonunu (insan kaynakları/eğitim) örnek alarak iyileştirme yapması 'Fonksiyonel Kıyaslama' olarak tanımlanır.
Fonksiyonel kıyaslama, bir kuruluşun faaliyet gösterdiği sektörden bağımsız olarak, belirli bir iş sürecinde veya fonksiyonda (insan kaynakları, lojistik, pazarlama vb.) dünya çapında en iyi performansa sahip olan başka bir kuruluşu örnek almasıdır. Senaryoda kamu kurumunun kendisinden farklı bir sektördeki yazılım firmasını 'insan kaynakları/eğitim' fonksiyonu bazında örnek alması bu tanıma tam olarak uymaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Senaryodaki kurumlar arası ilişkiyi analiz et.
Bir kamu kurumu ile tamamen farklı bir sektörde (yazılım) faaliyet gösteren özel bir firma karşılaştırılmaktadır.
Kıyaslama türünü belirlemek için tarafların aynı sektörde olup olmadığını anlamak gerekir.
2
Kıyaslamanın odağını belirle.
Odak noktası 'personel eğitim ve geliştirme' yani belirli bir işletme fonksiyonudur.
Kıyaslamanın kapsamı (süreç, fonksiyon veya strateji) doğru sınıflandırma için kritiktir.
3
Elde edilen verileri kıyaslama literatürüyle eşleştir.
Farklı sektördeki bir kuruluşun belirli bir fonksiyonunun örnek alınması 'Fonksiyonel Kıyaslama' tanımına tam olarak uymaktadır.
Fonksiyonel kıyaslama, sektörler arası öğrenmeyi ve 'en iyi uygulamaların' transferini sağlar.

Key Concept

Kıyaslama (Benchmarking) Türleri ve Fonksiyonel Kıyaslamanın Ayırt Edici Özellikleri

Practice More

Kıyaslama türleri arasındaki farkları daha iyi anlamak için 'Genel (Generic) Kıyaslama' ve 'Stratejik Kıyaslama' kavramlarını da inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 132Question

Postmodern yönetim anlayışında geleneksel dikey hiyerarşinin yerini alan; katı bölümlemelerin bulunmadığı, çalışanların uzmanlıklarına göre çeşitli esnek takımlarda (küme) bir araya geldiği, projenin tamamlanmasıyla dağılıp yeni görevler için tekrar yapılandığı örgüt modeli aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Yığışım (Cluster) Organizasyonu

Answer

Yığışım (Cluster) Organizasyonu, postmodern yönetim düşüncesinde hiyerarşiyi reddeden ve uzmanların geçici görev grupları halinde çalıştığı esnek bir yapıyı temsil eder.
Yığışım (Cluster) organizasyonu, postmodern yönetim anlayışının bir ürünüdür. Bu yapıda katı bölümler yerine uzmanlık kümeleri bulunur ve çalışanlar projeler arasında esnek bir şekilde hareket ederler. Bu durum, soruda belirtilen 'geleneksel dikey hiyerarşinin yerini alan' ve 'projenin tamamlanmasıyla dağılan' yapı tanımına tam olarak uymaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Soruda verilen özellikleri (katı bölümleme yokluğu, uzmanlık odaklı takımlar, geçici ve esnek yapı) analiz edin.
Bu özelliklerin 'postmodern' ve 'yeni örgüt yapıları' kapsamında olduğu görülür.
Geleneksel yapılar bu esnekliğe sahip değildir.
2
Modern era (sistem/durumsallık) ile postmodern era yapılarını birbirinden ayırın.
Matris veya mekanik yapılar elenir.
Postmodernizmde hiyerarşi yerine 'öz-yönetim' ve 'takım odaklılık' esastır.
3
Tanıma tam uyan kavramsal terimi belirleyin.
Yığışım (Cluster) yapısı bu tanımı tam olarak karşılar.
Yığışım yapısı, uzmanların proje bazlı kümeler oluşturduğu spesifik bir yeni örgüt yapısıdır.

Key Concept

Postmodern yönetimde hiyerarşi karşıtı, esnek ve takım odaklı örgüt yapıları.

Practice More

Şebeke (Network) ve Sanal (Virtual) örgüt yapılarının Yığışım yapısından farklarını incelemek, bu konudaki ayrımı pekiştirecektir.
Estimated Time:1m 15s
Question 133Question

Modern yönetim düşüncesinin temelini oluşturan katı hiyerarşi, yazılı kurallar ve kesin sınırların yerini; esnekliğin, güvene dayalı ilişkilerin, hiyerarşiden ziyade uzmanlığa dayalı yetkinin ve dışsal denetim yerine öz-denetimin (içselleştirilmiş kontrol) aldığı postmodern örgüt kurgusu aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Post-bürokratik örgüt

Answer

Post-bürokratik örgüt yapısı, postmodern yönetim anlayışının rasyonel bürokrasiye alternatif olarak sunduğu esnek ve güven temelli yapıdır.
Post-bürokratik örgüt kavramı, Max Weber'in bürokrasi modeline karşıt olarak geliştirilmiştir. Bu yapıda otorite makamdan ziyade bilgiye dayanır, kurallar yerine ortak değerler ve güven ön plandadır, sınırlar ise geçirgen ve esnektir.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki anahtar kavramları (esneklik, güven, öz-denetim, hiyerarşi karşıtlığı) analiz edin.
Bu özelliklerin modernist/klasik bürokrasiye bir tepki niteliğinde olduğu tespit edilir.
Postmodern yönetim, modernizmin katı ve mekanik yapısını reddeder.
2
Seçeneklerdeki yapıları kronolojik ve kuramsal olarak sınıflandırın.
Mekanik, fonksiyonel ve ideal tip bürokrasi 'modernist/klasik'; matris örgüt ise 'modern' dönem yapılarıdır.
Postmodern döneme özgü kavramın belirlenmesi gerekir.
3
Post-bürokratik örgüt tanımı ile soru kökündeki özellikleri eşleştirin.
Dışsal denetimden içsel denetime (öz-denetim) geçiş ve uzmanlık temelli yetki özellikleri bu yapıyla tam örtüşür.
Doğru kavrama ulaşılır.

Key Concept

Post-bürokratik Örgüt Yapısı ve Özellikleri
Question 134Question

Henri Fayol’un Yönetim Süreci Yaklaşımı’nda (Fayolizm) bir işletmede gerçekleştirilen tüm faaliyetler; teknik, ticari, mali, güvenlik, muhasebe ve yönetim (idari) olmak üzere altı ana grupta sınıflandırılmıştır. Fayol, "yönetim" faaliyetini diğerlerinden ayırarak bu faaliyetin beş temel fonksiyon aracılığıyla yürütüldüğünü belirtmiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Fayol’un tanımladığı "yönetim fonksiyonları" arasında yer almayıp, işletmenin "mali faaliyetleri" kapsamında değerlendirilir?

Show answer & explanation

Answer: Yatırım için gerekli sermaye kaynaklarını araştırmak ve mevcut fonların verimli kullanımını sağlamak

Answer

Yatırım için gerekli sermaye kaynaklarını araştırmak ve mevcut fonların verimli kullanımını sağlamak seçeneği, Fayol'un yönetim fonksiyonlarından biri değil, temel işletme faaliyetlerinden biri olan mali faaliyet kapsamındadır.
Henri Fayol, işletmedeki faaliyetleri altı ana gruba ayırmıştır. Bunlar; üretim işlerini kapsayan teknik, alım-satım işlerini kapsayan ticari, sermaye bulma ve fon yönetimi işlerini kapsayan mali, koruma işlerini kapsayan güvenlik, kayıt tutma işlerini kapsayan muhasebe ve bu faaliyetleri koordine eden yönetimdir. Sermaye kaynaklarını araştırmak ve fonların verimli kullanımı 'Mali Faaliyetler' içerisinde tanımlanmıştır ve yönetim fonksiyonu (planlama, örgütleme vb.) değildir.

Step-by-Step Solution

1
Fayol'un işletme faaliyetleri sınıflamasını hatırla.
Fayol faaliyetleri altı gruba ayırır: Teknik, Ticari, Mali, Güvenlik, Muhasebe ve Yönetim.
Soruda istenen ayrımı yapabilmek için üst kategorileri bilmek gerekir.
2
Yönetim faaliyetinin alt fonksiyonlarını belirle.
Yönetim faaliyeti beş fonksiyondan oluşur: Planlama, Örgütleme, Yöneltme (Kumanda), Koordinasyon ve Denetim.
Yönetim fonksiyonlarını bilmek, diğer işletme faaliyetleriyle karıştırılmasını önler.
3
Seçeneklerdeki ifadelerin hangi gruba girdiğini analiz et.
Sermaye bulma ve fon yönetimi ifadesi doğrudan 'Mali Faaliyet' (Financial Activity) tanımına girer.
Sermaye yönetimi, örgütü kuran veya yöneten bir idari fonksiyon olmaktan ziyade, işletmenin finansal işleyişine dair temel bir operasyondur.

Key Concept

İşletme Faaliyetleri vs. Yönetim Fonksiyonları Ayrımı
Estimated Time:1m 15s
Question 135Question

Lawrence ve Lorsch tarafından gerçekleştirilen durumsallık araştırmaları, örgütlerin dış çevrelerindeki belirsizlik ve değişim düzeyi ile iç yapılarındaki 'farklılaşma' (differentiation) ve 'bütünleşme' (integration) ihtiyacı arasındaki ilişkiyi incelemiştir. Buna göre, çok hızlı değişen ve yüksek düzeyde belirsizlik içeren bir çevrede faaliyet gösteren bir kamu kurumunun örgütsel etkinliğini sağlaması için aşağıdaki yapısal özelliklerden hangisine sahip olması beklenir?

Show answer & explanation

Answer: Çevresel belirsizlikle başa çıkabilmek için yüksek düzeyde farklılaşmaya ve bu farklı birimleri uyumlu kılacak güçlü bütünleşme mekanizmalarına sahip olunması

Answer

Dinamik ve belirsiz bir çevrede başarılı olmak için örgütün hem yüksek düzeyde farklılaşmaya (uzmanlaşmış alt birimlere) hem de yüksek düzeyde bütünleşmeye (güçlü koordinasyona) sahip olması gerekir.
Lawrence ve Lorsch'un araştırması, belirsiz ve dinamik çevrelerde faaliyet gösteren örgütlerin, çevrenin farklı kesimlerine uyum sağlamak için daha fazla alt birime ve uzmanlaşmaya (yüksek farklılaşma) ihtiyaç duyduğunu kanıtlamıştır. Ancak bu uzmanlaşma birimlerin birbirinden kopmasına neden olabileceği için, bu yapıların aynı zamanda çok güçlü koordinasyon ve iletişim kanallarına (yüksek bütünleşme) sahip olması örgütsel başarı için zorunludur.

Step-by-Step Solution

1
Dış çevre analizinin yapılması
Çevrenin hızlı değişen ve yüksek belirsizlik içeren bir yapıda olduğu tespit edildi.
Durumsallık yaklaşımında uygun yapı, çevre değişkenine göre belirlenir.
2
Lawrence ve Lorsch'un 'farklılaşma' ilkesinin uygulanması
Belirsizlikle mücadele etmek için her birimin kendi uzmanlık alanında derinleşmesi (yüksek farklılaşma) gerektiği belirlendi.
Alt birimler, kendi ilgili oldukları çevresel alt sektörlere uyum sağlamak zorundadır.
3
Lawrence ve Lorsch'un 'bütünleşme' ilkesinin uygulanması
Farklılaşan birimlerin ortak amaca hizmet etmesi için güçlü eşgüdüm mekanizmalarına ihtiyaç olduğu sonucuna varıldı.
Farklılaşma arttıkça birimler arası çatışma riski artar; bu durum ancak güçlü bütünleşme ile aşılabilir.

Key Concept

Farklılaşma ve Bütünleşme Dengesi
Estimated Time:1m 30s
Question 136Question

Bir kamu kurumu, hizmet sunduğu dış çevredeki sosyo-ekonomik ve teknolojik koşulların hızla değişmesi nedeniyle artan bir belirsizlikle karşı karşıyadır. Bu süreçte karar alma mekanizmaları tıkanmış ve kurumun hizmet performansı düşmüştür. Sorunu çözmek isteyen üst yönetim, "en iyi yönetim tarzı" anlayışıyla hareket ederek görev tanımlarını daha da katılaştırmış, hiyerarşik denetimi artırmış ve standart kural uygulamalarından taviz verilmemesi talimatını yayımlamıştır. Ancak bu müdahale, kurumun çevreye uyumunu tamamen bozarak performansı daha da kötüleştirmiştir.

Bu tablonun Durumsallık Yaklaşımı temel alınarak yapılan analiziyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kurum yönetimi, değişken ve belirsiz çevre koşullarının esnek ve yenilikçi "organik" bir örgüt yapısı gerektirdiğini savunan Burns ve Stalker'ın bulgularına aykırı hareket etmiştir.

Answer

Değişken çevre koşullarında esnek (organik) yapıların kullanılması gerektiğini öne süren Burns ve Stalker'ın bulgularına aykırı hareket edildiğini belirten ifade doğrudur.
Durumsallık yaklaşımının en önemli araştırmalarından biri olan Burns ve Stalker çalışması, örgütlerin içinde bulundukları dış çevreye göre yapılandıklarını ortaya koymuştur. Çevrenin istikrarlı olduğu durumlarda katı hiyerarşiye dayalı 'mekanik' yapılar etkin olurken, senaryoda olduğu gibi belirsizlik ve hızlı değişimin olduğu durumlarda uyum yeteneği yüksek, esnek 'organik' yapılar zorunludur. Yönetimin belirsizlik anında katı mekanik kurallara yönelmesi kuramın bu temel önermesiyle çelişmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Senaryodaki temel problemi ve yönetimin tepkisini analiz et.
Dış çevrede hızlı değişim ve belirsizlik var. Yönetim buna karşılık kuralları katılaştırıp hiyerarşiyi (mekanik yapıyı) artırarak başarısız olmuştur.
Durumsallık yaklaşımında hangi bağımsız değişkenin (çevre) hangi bağımlı değişkeni (örgüt yapısı) nasıl etkilediğini tespit etmek için.
2
Durumsallık kuramcılarının temel argümanlarını senaryo ile eşleştir.
Burns ve Stalker, belirsiz ve dinamik çevrelerde esnek, yenilikçi ve kuralların daha az baskın olduğu "organik" örgüt yapılarının başarılı olacağını ampirik olarak kanıtlamıştır.
Doğru teorik gerekçeyi ve kuramcıyı bulmak için.
3
Diğer seçeneklerdeki çeldiricileri ele.
Klasik (Fayol) ve Neoklasik (Hawthorne) yaklaşımlar durumsallığın doğasına uymaz. Lawrence/Lorsch ve Aston Grubu ifadeleri ise kendi içlerinde bilimsel olarak yanlış önermeler barındırmaktadır.
Sadece tek bir seçeneğin hem durumsallık yaklaşımını yansıttığından hem de bilimsel gerçeklere uygun olduğundan emin olmak için.

Key Concept

Durumsallık Yaklaşımında Çevre ve Örgüt Yapısı İlişkisi (Burns ve Stalker)
Question 137Question

Bir kamu kurumunun evrak kayıt ve arşivleme biriminde iş süreçlerini hızlandırmak ve verimliliği artırmak amacıyla, Frederick W. Taylor'ın 'Bilimsel Yönetim Yaklaşımı'nın (Taylorizm) temel ilkelerinin eksiksiz bir biçimde uygulanmasına karar verilmiştir.

Buna göre, birim yöneticisinin aşağıdaki uygulamalardan hangisini hayata geçirmesi Taylorizmin özüne ve teorik varsayımlarına kesinlikle aykırıdır?

Show answer & explanation

Answer: Deneyimli personelin işin yapılış yöntemini kendi inisiyatifiyle belirlemesine ve süreçleri otonom olarak iyileştirmesine olanak tanınması

Answer

Taylorizmde çalışanların inisiyatif kullanarak süreçleri iyileştirmesine yer yoktur; tek doğru yol yöneticiler tarafından bilimsel olarak belirlenir.
Taylor'ın Bilimsel Yönetim Yaklaşımının en kritik ilkelerinden biri, zihinsel emek (tasarım/planlama) ile fiziksel emeğin (uygulama) birbirinden kesin olarak ayrılmasıdır. Taylor'a göre işçilerin deneyimlerine dayanan geleneksel 'parmak hesabı' (rule of thumb) yöntemleri israfa ve sistematik kaytarmaya yol açar. Bu nedenle süreçlerin nasıl işleyeceği yönetim (mühendisler) tarafından 'zaman ve hareket etütleriyle' bilimsel olarak saptanır. İşçiden beklenen otonomi kullanmak veya inisiyatif almak değil, belirlenen 'tek doğru yolu' standart bir hızda harfiyen uygulamaktır.

Step-by-Step Solution

1
Taylorizmin (Bilimsel Yönetim) temel felsefesini ve insana bakış açısını analiz et.
Taylorizm, insanın doğası gereği tembel olduğunu ('sistematik kaytarma') ve işi kendi bildiği gibi yaparsa (parmak hesabı / rule of thumb) verimsizliğin ortaya çıkacağını varsayar.
Teorinin hangi uygulamalara izin verip hangilerine vermediğini belirlemek için temel varsayımlarını hatırlamak gerekir.
2
Taylor'ın yöneticiler ve çalışanlar arasında kurguladığı işbölümünü değerlendir.
Taylor'a göre düşünme, tasarlama ve planlama yetkisi sadece yönetime (planlama odasına) aittir. Çalışanın tek görevi, kendisine verilen talimat kartlarındaki adımları harfiyen uygulamaktır.
Planlama ve uygulama arasındaki kesin ayrımın pratikteki sonucunu görmek için.
3
Seçeneklerdeki uygulamaları Taylor'ın kurallarıyla eşleştirerek aykırı olanı bul.
Zaman etüdü, planlama-icra ayrımı, parça başı ücret ve fonksiyonel ustabaşılık doğrudan Taylor'ın geliştirdiği tekniklerdir. Ancak personele otonomi ve inisiyatif verilmesi Çağdaş Yönetim (örn. Toplam Kalite Yönetimi) yaklaşımlarına aittir.
Soru kökündeki 'aykırıdır' ifadesine doğru yanıtı verebilmek için.

Key Concept

Bilimsel Yönetim Yaklaşımında Planlama ve Uygulama Ayrımı ile İnisiyatifin Reddi
Question 138Question

Kamu yönetimi disiplininde Sistem Yaklaşımı çerçevesinde; bir kamu kurumunu oluşturan farklı uzmanlık birimlerinin ortak bir amaç doğrultusunda bütünleşerek, birimlerin tekil kapasitelerinin toplamını aşan bir kurumsal değer üretmesi ve dış dünyadan elde edilen çıktı sonuçlarına göre faaliyetlerini revize etmesi; sırasıyla aşağıdaki kavramlardan hangileriyle tanımlanır?

Show answer & explanation

Answer: Sinerji - Geri bildirim

Answer

Kurumun parçalarının toplamından daha büyük bir performans sergilemesi 'Sinerji', dış paydaşlardan gelen verilerle süreçlerini iyileştirmesi ise 'Geri bildirim' olarak tanımlanır.
Sistem yaklaşımında, örgütün bir bütün olarak parçalarının toplamından daha fazla iş üretmesi 'sinerji' kavramıyla açıklanır. Kurumun dış çevreden gelen bilgiler ışığında (vatandaş şikayetleri, piyasa verileri vb.) hatalarını düzeltmesi ve kendini yenilemesi ise 'geri bildirim' sürecinin temel fonksiyonudur.

Step-by-Step Solution

1
Kurumun toplam çıktısının, birimlerin tek tek çıktılarının toplamından fazla olması durumunu tanımlamak
Sistem yaklaşımında bu durum 'Sinerji' (1+1>21+1>2) kavramı ile ifade edilir.
Sinerji, sistemin parçaları arasındaki etkileşimin yarattığı ek katma değeri temsil eder.
2
Dış çevreden/paydaşlardan gelen bilgilere göre sistemin işleyişini revize etme mekanizmasını belirlemek
Bu mekanizma 'Geri bildirim' (Feedback) olarak adlandırılır.
Geri bildirim, sistemin çıktılarını analiz ederek girdileri veya dönüşüm sürecini düzenlemesini sağlayan kontrol döngüsüdür.

Key Concept

Sistem Yaklaşımı Temel Kavramları: Sinerji ve Geri Bildirim
Estimated Time:1m 15s
Question 139Question

Frederick W. Taylor'ın Bilimsel Yönetim Yaklaşımı'nda, geleneksel 'kumanda birliği' yerine uzmanlaşmaya dayalı 'Fonksiyonel Ustabaşılık' modeli önerilmiştir. Bu modelde görevler, 'planlama ofisi' ve 'atölye (uygulama)' safhası olmak üzere iki ana gruba ayrılmış ve her grupta dörder uzman görevlendirilmiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudan üretim alanında (atölyede) işçilere nezaret eden uygulama safhası ustabaşılarından biridir?

Show answer & explanation

Answer: Hız Ustabaşısı

Answer

Taylor'ın fonksiyonel ustabaşılık modelinde, atölye (uygulama) safhasında görev yapan uzman hız ustabaşısıdır.
Hız ustabaşısı, Taylor'ın modelinde doğrudan üretim alanında (atölyede) işçilerin başında duran ve işin belirlenen süratte yapılmasını sağlayan dört uygulama ustabaşısından (Grup, Hız, Tamir, Muayene) biridir.

Step-by-Step Solution

1
Taylor'ın fonksiyonel ustabaşılık yapısındaki 8 uzmanlık alanını hatırlayın.
Sistemde 4 planlama ofisi, 4 uygulama (atölye) uzmanı bulunmaktadır.
Taylor'ın 'planlama ve uygulama' ayrımı ilkesini yapıya nasıl yansıttığını anlamak için bu sınıflandırma gereklidir.
2
Planlama ve uygulama gruplarındaki isimleri sınıflandırın.
Planlama: Rota, Talimat, Zaman/Maliyet, Disiplin. Uygulama: Grup, Hız, Tamir, Muayene.
Hangi uzmanların doğrudan atölye zemininde işçiyle temas kurduğunu belirlemek için.
3
Seçenekleri bu sınıflandırmaya göre kontrol edin.
Hız Ustabaşısı uygulama safhasında yer alırken, diğerleri planlama safhasındadır.
Doğru eşleştirmeyi yaparak hedef soruya cevap vermek için.

Key Concept

Fonksiyonel Ustabaşılık (Functional Foremanship)
Question 140Question

Frederick W. Taylor, Bilimsel Yönetim İlkeleri adlı çalışmasında verimliliğin artırılması için yönetimin, işçinin üzerinden 'işin nasıl yapılacağına karar verme' yükünü alması gerektiğini savunmuştur. Geleneksel yönetim anlayışında işçiler kendi yöntemlerini (göz kararı) belirlerken, Taylor bu sorumluluğun yönetime geçmesini ve her işin bilimsel olarak analiz edilmesini önermiştir. Taylor'ın bu yaklaşımıyla gerçekleştirmeyi hedeflediği, planlama ile uygulama süreçlerini birbirinden ayıran temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Geleneksel 'göz kararı' yöntemlerin terk edilerek her bir iş öğesi için bilimsel metotların geliştirilmesi

Answer

Geleneksel 'göz kararı' yöntemlerin terk edilerek her bir iş öğesi için bilimsel metotların geliştirilmesi
Doğru seçenek olan ifade, Taylor'ın 'Bilimsel Yönetimin İlkeleri' adlı eserinde vurguladığı ilk ilkedir. Taylor, işin planlanması (en verimli yöntemin belirlenmesi) sorumluluğunun işçiden alınarak yönetime verilmesini ve yönetimin de bu süreçte bilimsel analizler (zaman ve hareket etütleri) yapmasını öngörür. Bu durum, geleneksel 'göz kararı' yöntemlerin yerini bilimsel standartların alması anlamına gelir.

Step-by-Step Solution

1
Taylor'ın geleneksel yönetim anlayışına getirdiği eleştiriyi analiz et.
Taylor, işçilerin kendi yöntemlerini belirlemesini (inisiyatif) verimsiz ve standart dışı bularak eleştirmiştir.
Taylorizm'in temel amacı 'en iyi tek yol'u (the one best way) bularak standartlaşmayı sağlamaktır.
2
Planlama ve uygulama arasındaki ayrımı değerlendir.
Yönetim planlama (yöntem geliştirme) sorumluluğunu üstlenirken, işçi sadece bu planı uygulama (doing) sorumluluğunu üstlenir.
Zihinsel çaba gerektiren planlama ile fiziksel çaba gerektiren uygulama ayrılarak uzmanlaşma ve verimlilik artırılır.
3
Doğru ilkeyi saptayarak seçenekleri karşılaştır.
Bilimsel yöntemlerin geliştirilmesi ilkesi, Taylor'ın önerdiği dönüşümün çekirdeğini oluşturur.
Geleneksel (göz kararı/rule of thumb) bilgilerin yerini bilimsel verilerin alması Taylorizm'in ilk ve en temel ilkesidir.

Key Concept

Bilimsel Yönetimin İlkeleri (Göz Kararı Yerine Bilimsel Yöntem)
Estimated Time:1m 15s
PreviousPage 7 / 8Next