Travma ve Yanıklar

$28$ yaşında kadın hasta, motosiklet kazası sonrası acil servise getiriliyor. Birincil bakısında kan basıncı $85/55$ mmHg, nabız $120$/dk olarak saptanıyor. Hastaya uygulanan $2000$ mL kristaloid infüzyonu sonrası kan basıncı $115/75$ mmHg, nabız $88$/dk'ya geriliyor. Fizik muayenesinde göbek çevresi ve alt kadranlarda emniyet kemeri trasesine uyan ekimozlar ile yaygın hassasiyet saptanıyor; ancak defans veya rebound saptanmıyor. Odaklanmış travma sonografisi (FAST) negatif olarak raporlanan bu hasta için bir sonraki en uygun yönetim adımı aşağıdakilerden hangisidir?

$24$ yaşında erkek hasta, araç dışı trafik kazası sonrası acil servise getiriliyor. Hastanın konfüze olduğu ve hırıltılı solunumu (stridor) olduğu gözleniyor. Yapılan ilk fizik muayenede; kan basıncı $110/70$ $mmHg$, nabız $105/dak$, solunum sayısı $24/dak$ ve Glasgow Koma Ölçeği ($GKS$) skoru $11$ olarak saptanıyor. ATLS protokolüne göre, bu hastanın birincil bakısında (primary survey) yapılması gereken ilk müdahale aşağıdakilerden hangisidir?

$28$ yaşında bir erkek hasta, alev yanığı sonrası göğüs ön duvarında yanık şikayetiyle acil servise getiriliyor. Yapılan fizik muayenede yanık yüzeyinin soluk pembe ve beyaz alanlar içerdiği (alacalı görünüm), deri eklerinin bir kısmının korunduğu ancak iğne batırılmasına ($pin-prick$) cevabın belirgin azaldığı, buna karşın derin basınca duyarlılığın devam ettiği saptanıyor. Bu klinik tabloya göre, uygun resüsitasyon sağlanmazsa nekroza ilerleme (yanık konversiyonu) riski taşıyan doku bölgesi ($Jackson$ zonu) ve yanık derinliği aşağıdakilerden hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

28 yaşında erkek hasta, batın bölgesine çok sayıda ateşli silah yaralanması sonrası acil laparotomiye alınıyor. Operasyonda yaklaşık $3$ litre hemoperitonyum, karaciğer sağ lobda evre IV laserasyon ve ince bağırsaklarda çok sayıda perforasyon saptanıyor. Hastanın intraoperatif kan gazında pH: $7.15$, vücut sıcaklığı: $34.2^\circ C$ ölçülüyor ve cerrahi sahada yaygın mikrovasküler sızıntı (non-cerrahi kanama) gözleniyor. Kanama perihepatik paketleme ile kontrol altına alınırken, bağırsak perforasyonları lineer stapler ile hızlıca kapatılıyor. Bu aşamada cerrahi ekibin bir sonraki adımı aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?

$28$ yaşında erkek hasta, araç dışı trafik kazası sonrası acil servise getiriliyor. Birincil bakıda ($ABCDE$); hastanın ajite olduğu, havayolunun açık olduğu ve konuştuğu saptanıyor. Solunum hızı $32/dk$, kan basıncı $80/50$ mmHg, nabız $124/dk$, oksijen saturasyonu $\%85$ (maske ile $10$ L/dk $O_2$ altında). Fizik muayenede boyun venlerinde dolgunluk, trakeanın sağa deviye olduğu ve sol hemitoraksta solunum seslerinin alınamadığı belirleniyor. Bu aşamada yapılması gereken en uygun müdahale hangisidir?

$42$ yaşında erkek hasta, yüksek hızlı bir motorlu araç kazası sonrası acil servise getiriliyor. İlk bakısında hemodinamisi stabil olan hastanın boyun sağ tarafında belirgin bir emniyet kemeri ekimozu saptanıyor. İlk nörolojik değerlendirmesi normal olan hastada, acil servisteki takibinin $4.$ saatinde sol taraflı hafif hemiparezinin eşlik ettiği sağda pitozis ve miyozis geliştiği fark ediliyor. Hemodinamik stabilitesi devam eden bu hastada kesin tanı için öncelikle yapılması gereken aşağıdakilerden hangisidir?

Yanık yaralanması sonrası doku hasarının dağılımını açıklayan Jackson'ın zonları ve yanık derinliği sınıflandırması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yanık derinliğinin progresyonunu ve lokal doku yanıtını açıklayan Jackson’ın üç zonlu modeline göre, koagülasyon zonunu çevreleyen "stasis zonu" (stasis zonu) patofizyolojisi ve klinik yönetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$57$ yaşında erkek hasta, inşaat alanında bir duvarın çökmesi sonucu gövde alt bölgesinin ezilmesi nedeniyle acil servise getiriliyor. Yapılan ilk değerlendirmede kan basıncı $85/55$ mmHg, nabız $128/dk$ ve solunum sayısı $24/dk$ olarak ölçülüyor. Pelvis muayenesinde instabilite saptanan hastanın radyolojik incelemesinde simfizis pubis ayrışmasının $2,5$ cm'den fazla olduğu "open-book" (açık kitap) tipi kırık izleniyor. Hastaya hemen pelvik kuşak (binder) uygulanıyor ve yapılan FAST (Odaklanmış Travma Sonografisi) incelemesinde batın içi serbest sıvı saptanmıyor. Masif sıvı resüsitasyonuna rağmen hastanın hemodinamik instabilitesi devam etmektedir.

Bu aşamada yapılması gereken en uygun müdahale aşağıdakilerden hangisidir?

Boyun bölgesine penetran yaralanma ile başvuran bir hastada, aşağıdakilerden hangisi ileri bir görüntüleme tetkiki planlamadan doğrudan acil cerrahi eksplorasyon yapılmasını gerektiren 'hard sign' (kesin bulgu) olarak kabul edilir?

$32$ yaşında erkek hasta, araç dışı trafik kazası sonrası acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde kan basıncı $75/45$ mmHg, nabzı $125/dk$ saptanıyor ve pelvik bölgede belirgin hassasiyeti mevcut. Çekilen pelvik grafide sinfizis pubiste $4$ cm'lik ayrışma ("açık kitap" kırığı) izleniyor. Bu hastada pelvik halka hacmini küçültmek ve kanamayı kontrol altına almak amacıyla acil serviste öncelikle yapılması gereken müdahale aşağıdakilerden hangisidir?

$29$ yaşında erkek hasta, araç dışı trafik kazası (Hasta $1$) ve $31$ yaşında erkek hasta, pelvik bölgeden ateşli silah yaralanması (Hasta $2$) nedeniyle acil servise getirilmiştir. Her iki hastanın ilk değerlendirmesinde kan basıncı $85/55$ mmHg, nabız $135/dk$ ve solunum sayısı $28/dk$ ölçülmüştür. FAST incelemesinde her iki hastada da batın içi serbest sıvı saptanması üzerine hastalar acil laparotomiye alınmıştır. Ameliyat sırasında her iki hastada da pelvik bölgeyi (Zon $3$) dolduran retroperitoneal hematom saptandığına göre, bu hematomların cerrahi yönetimi ile ilgili en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Alev yanığına maruz kalan bir hastanın göğüs ön duvarındaki yanık alanı muayene edildiğinde; cildin benekli ($mottled$) beyaz-pembe görünümde olduğu, kapiller geri dolumun oldukça yavaşladığı ve iğne batma testine ($pin-prick$) karşı ağrı duyusunun azaldığı (hipoestezi) saptanmıştır. Bu klinik bulgular ışığında, yanık derinliği ve bu dokunun Jackson modelindeki karşılığı olan hasar bölgesi aşağıdakilerden hangisidir?

$34$ yaşında kadın hasta, $3$. kattan düşme sonrası acil servise getiriliyor. İlk değerlendirmede kan basıncı $85/50$ mmHg, nabız $125/dk$, solunum sayısı $26/dk$ olarak saptanıyor. Pelvik grafisinde pubik simfizde $3$ cm ayrışma (open-book kırığı) izleniyor. FAST incelemesinde batın içi yaygın serbest sıvı saptanması üzerine acil laparotomiye alınıyor. Laparotomide yaklaşık $2$ litre hemoperitoneum ve grade $4$ dalak rüptürü saptanarak splenektomi uygulanıyor. Eksplorasyonun devamında, pelvik bölgede (Zon III) pelvik kırık ile ilişkili, geniş ancak ekspande olmayan (stabil) bir retroperitoneal hematom saptanıyor. Bu hematom için en uygun yaklaşım hangisidir?

Üniversite yerleşkesinde delici aletle yaralanan $22$ yaşında bir kadın hasta acil servise getiriliyor. Sağ toraks anteriorunda giriş yarası saptanan hastanın belirgin solunum sıkıntısı mevcuttur. Vital bulguları; kan basıncı $85/55$ mmHg, nabız $125$/dakika, solunum hızı $30$/dakika ve oksijen satürasyonu $\%86$ olarak ölçülüyor. Fizik muayenede boyun venlerinde dolgunluk, sağ hemitoraksta solunum seslerinin yokluğu ve trakeanın sola itildiği izleniyor. Bu klinik tablo karşısında vakit kaybetmeden yapılması gereken en uygun işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Yanık merkezine sevk edilen bir hastanın fizik muayenesinde; yanık odağının en dış çeperinde yer alan, canlı, kırmızı renkte ve basmakla solan bir alan saptanmıştır. Jackson’ın yanık zonları sınıflandırması temel alındığında, bu spesifik bölge ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$45$ yaşında erkek hasta, iş kazası sonrası göğüs üzerine düşme şikayetiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenede göğüs sağ ön-yan duvarında solunumla birlikte paradoksal hareket gözleniyor. Vital bulguları; kan basıncı $130/80$ mmHg, nabız $88$/dakika, solunum sayısı $22$/dakika ve oda havasında oksijen saturasyonu ($SpO_2$) $$ olarak ölçülüyor. Akciğer grafisinde sağ $4, 5$ ve $6$. kotlarda her birinde ikişer adet kırık izleniyor. Bu hasta için en uygun başlangıç yönetim stratejisi aşağıdakilerden hangisidir?

$41$ yaşında kadın hasta, merdivenden düşme sonrası acil servise getiriliyor. Yapılan birincil bakıda havayolunun açık ve solunumunun yeterli olduğu saptanıyor. Dolaşım parametreleri stabildir. Nörolojik muayenede ($D$: Disability); hastanın ismine gözlerini açtığı, "Buraya nasıl geldim, evim nerede?" şeklinde konfüze konuşmalar yaptığı ve ağrılı uyaranı eliyle lokalize ederek uzaklaştırdığı gözleniyor. Bu hastanın Glasgow Koma Skoru ($GCS$) ve $ATLS$ sınıflamasına göre kafa travması şiddeti aşağıdakilerden hangisidir?

Termal yanık hasarı sonrası lokal doku yanıtını açıklayan Jackson'ın üç zonlu modeline göre, 'stasis zonu'nun canlılığını kaybetmesi ve 'koagülasyon zonu'na (nekroz) dahil olması süreci 'yanık derinleşmesi' olarak tanımlanır. Bu fenomen, özellikle majör yanıklarda ilk $24-48$ saatte kritik öneme sahiptir.

Buna göre, stasis zonunda mikrosirkülasyonun progresif olarak bozulmasına ve doku kaybının artmasına neden olan temel patofizyolojik mekanizma ve bu süreçte baskın rol oynayan mediyatör eşleşmesi aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşında erkek hasta, iş kazası sonucu gelişen künt karın travması nedeniyle acil laparotomiye alınıyor. Operasyonun erken döneminde karaciğer sağ lobda masif laserasyon ve yaygın sızıntı tarzında kanama izleniyor. İntraoperatif ölçümlerde vücut sıcaklığı $34.8^\circ C$, arter kan gazında $pH: 7.22$ ve laktat düzeyi $5 \text{ mmol/L}$ olarak saptanıyor. Bu aşamada yapılması gereken en uygun cerrahi yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?