Onkoloji

Yaklaşık 30 yıldır günde iki paket sigara içen 60 yaşındaki erkek hasta, son zamanlarda artan halsizlik ve iştahsızlık şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenesinde övolemik olduğu (ödem veya dehidratasyon bulgusu yok) saptanan hastanın laboratuvar sonuçları aşağıda verilmiştir:

Çekilen akciğer grafisinde santral yerleşimli bir kitle saptanan bu hastada, klinik tablodan sorumlu olan en olası paraneoplastik sendrom ve buna en sık neden olan akciğer kanseri tipi aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Tümör belirteçlerinin klinik kullanımı ve tarama yöntemleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Modern onkolojik tedavide hedefe yönelik ajanlar (monoklonal antikorlar ve küçük molekül inhibitörleri) ile immün kontrol noktası inhibitörlerinin kullanımı, spesifik farmakolojik ve klinik yönetim prensipleri gerektirir. Bu ilaç gruplarının etki mekanizmaları, farmakokinetik özellikleri ve toksisite yönetimleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Meme kanseri tanısıyla adriamisin (doksorubisin) içeren bir kemoterapi rejimi uygulanan hastada, bu ilacın kümülatif dozuna bağlı olarak gelişebilecek en önemli doz kısıtlayıcı kronik toksisite aşağıdakilerden hangisidir?

$64$ yaşında erkek hasta, son $3$ aydır giderek artan halsizlik, merdiven çıkarken zorlanma ve ağız kuruluğu şikayetleriyle başvuruyor. Özgeçmişinde $50$ paket-yıl sigara öyküsü mevcut. Fizik muayenesinde proksimal kas gücü $4/5$ olarak saptanıyor; ancak hastaya istemli kas kasılması yaptırıldıktan hemen sonra yapılan muayenede kas gücünün kısa süreliğine düzeldiği ($5/5$) gözleniyor. Derin tendon refleksleri başlangıçta alınamıyor, ancak tekrarlayan kasılmalar sonrası deprese olarak saptanıyor. Yapılan sinir ileti çalışmalarında yüksek frekanslı repetitif sinir stimülasyonu sonrası bileşik kas aksiyon potansiyeli (CMAP) amplitüdünde $\%250$ artış (inkrement) izleniyor. Serumda P/Q tipi voltaj bağımlı kalsiyum kanalı (VGCC) ve anti-glial nükleer antikor (anti-SOX1) pozitifliği saptanıyor. Bu hastada anti-SOX1 antikorlarının saptanması, aşağıdaki klinik durumlardan hangisinin varlığı için en yüksek spesifiteye sahiptir?

Metastatik akciğer adenokarsinomu tanısı ile birinci basamak erlotinib tedavisi alan 62 yaşındaki kadın hastada, tedavinin 10. ayında radyolojik progresyon saptanıyor. Yapılan likit biyopsi analizinde *EGFR* T790M mutasyonu pozitif olarak raporlanıyor.

Bu hasta için en uygun tedavi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Metastatik malign melanom tanısıyla $PD-1$ inhibitörü (örn. pembrolizumab) tedavisi alan ve başlangıçta tam yanıt alınan bir hastada, bir yıl sonra tedavi altında progresyon gelişmiştir. Dirençli metastatik odaktan yapılan moleküler incelemede $\beta_2$-mikroglobulin ($B2M$) geninde 'loss-of-function' (fonksiyon kaybı) mutasyonu saptanmıştır.

Bu genetik değişikliğin, immün kontrol noktası inhibitörlerine karşı gelişen edinsel dirençteki temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Güncel onkoloji pratiğinde yaygınlaşan hedefe yönelik tedaviler ve immün kontrol noktası inhibitörlerinin ($İKNİ$) mekanizması, terminolojisi ve yan etki yönetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$68$ yaşında metastatik prostat kanseri tanısı ile takip edilen erkek hasta; son bir haftadır giderek artan halsizlik, şiddetli kabızlık ve son $24$ saattir gelişen konfüzyon şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde dehidratasyon bulguları saptanıyor ve mukozaları kuru izleniyor. Laboratuvar incelemesinde; serum kalsiyumu $15.4$ mg/dL, albümin $4.0$ g/dL, kreatinin $3.8$ mg/dL (bazal kreatinini $3.4$ mg/dL) saptanıyor. Hastaya agresif izotonik hidrasyon ve kısa süreli kalsitonin tedavisi başlanıyor.

Bu hastada hiperkalsemiye yönelik kemik rezorpsiyonunu inhibe edecek en uygun ajan aşağıdakilerden hangisidir?

58 yaşında erkek hasta, 45 paket-yıl sigara öyküsü mevcut. Son $2$ haftadır iştahsızlık, belirgin kabızlık ve poliüri şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde dehidratasyon bulguları dışında özellik saptanmıyor. Toraks BT tetkikinde sağ hiler yerleşimli, santral kavitasyon alanı içeren $5$ cm çapında kitle izleniyor. Laboratuvar incelemesinde; serum kalsiyum: $14.2$ mg/dL, albumin: $4.0$ g/dL, fosfor: $2.2$ mg/dL ve PTH: $< 5$ pg/mL ($N: 10-65$) olarak saptanıyor. Bu hastada saptanan metabolik anomali dikkate alındığında, aşağıdaki bulgulardan hangisinin görülmesi en olasıdır?

Moleküler karsinogenez süreçlerinde, hücresel metabolizma veya eksojen maruziyet sonucu oluşan reaktif oksijen türlerinin (ROS) DNA üzerinde yol açtığı en kritik lezyonlardan biri 8-oksoguanin (8-oxoG) birikimidir. Bu lezyon, replikasyon sırasında sitozin yerine adenin ile eşleşme eğilimi göstererek $G:C \rightarrow T:A$ transversiyon mutasyonlarına zemin hazırlar. Bu spesifik hatalı eşleşmeyi tanıyarak uzaklaştıran ve 'DNA glikozilaz' aktivitesi gösteren enzimi kodlayan $MUTYH$ genindeki bialelik inaktivasyon, otozomal resesif kalıtılan bir kolorektal polipozis sendromu ile sonuçlanır. Buna göre, bahsedilen patogenezden sorumlu olan temel DNA tamir mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Küçük hücreli dışı akciğer kanseri tanısı ile izlenen $65$ yaşındaki erkek hasta; son üç gündür giderek artan halsizlik, iştahsızlık, kabızlık ve konfüzyon şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Yapılan laboratuvar incelemesinde serum kalsiyum düzeyi $14.8\ mg/dL$ ($N: 8.5-10.5\ mg/dL$) olarak saptanıyor. Bu hastanın acil tedavisinde ilk yapılması gereken aşağıdakilerden hangisidir?

$55$ yaşında, ağır sigara içicisi olan bir erkek hasta; son $2$ haftadır giderek artan yüz ve boyun bölgesinde şişlik, nefes darlığı ve ses kısıklığı şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan fizik muayenesinde boyun ve göğüs duvarı üst kısmındaki venlerde belirgin genişleme saptanıyor. Toraks bilgisayarlı tomografisinde (BT) mediasteni ve superior vena kavayı bası altına alan, sağ akciğer santral yerleşimli kitle izleniyor. Biyopsi sonucu "küçük hücreli akciğer kanseri" (KHAK) olarak raporlanan bu hastanın onkolojik acil durumunda en uygun tedavi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Onkoloji pratiğinde kullanılan immün kontrol noktası inhibitörleri ($İKNİ$) ve hedefe yönelik küçük moleküllü ajanların farmakolojik özellikleri ile yan etki yönetimleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$47$ yaşında erkek hasta, bilinen bir hastalığı veya ailede kanser öyküsü olmadığını belirterek genel sağlık kontrolü için başvuruyor. Kolorektal kanser tarama yöntemleri hakkında bilgi almak isteyen bu hastaya, güncel kılavuzlar doğrultusunda aşağıdakilerden hangisinin söylenmesi en uygundur?

Medüller tiroid karsinomunun (MTK) patogenezinde kritik rol oynayan $RET$ genindeki mutasyonların karsinogenez sürecini tetikleme mekanizması ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Metastatik kolon kanseri nedeniyle FOLFIRI (5-Florourasil, Lökovorin, İrinotekan) kemoterapi protokolü uygulanan 58 yaşındaki erkek hastada, infüzyonun henüz 30. dakikasında şiddetli karın krampları, yüzde kızarma (flushing), aşırı terleme, göz yaşarması ve hipersalivasyon gelişmiştir. Bu akut klinik tablodan sorumlu olan antineoplastik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Kanser epidemiyolojisi ve karsinogenez süreçleri değerlendirildiğinde; özellikle nazofarenks karsinomu, Burkitt lenfoma ve Hodgkin lenfoma ile güçlü ilişkisi saptanan onkojenik DNA virüsü aşağıdakilerden hangisidir?

Metastatik kolorektal kanser tanısıyla setuksimab ($cetuximab$) tedavisi başlanan bir hastada ilk infüzyon sırasında şiddetli hipersensitivite reaksiyonu gözlenmiştir. Benzer endikasyonda kullanılan ve tamamen insan kaynaklı ($fully$ $human$) bir antikor olan panitumubab ($panitumumab$) ile bu tür reaksiyonların daha nadir görülmesinin temel yapısal nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

55 yaşında kadın hasta, son altı haftadır kollarda ve bacaklarda giderek artan yanıcı tarzda ağrı, uyuşma ve karanlıkta belirginleşen yürüme güçlüğü şikayetleriyle başvuruyor. Özgeçmişinde 35 paket-yılı sigara öyküsü bulunuyor. Nörolojik muayenede kas gücü tam (5/5) saptanmasına rağmen, dört ekstremitede derin tendon refleksleri alınamıyor. Vibrasyon ve pozisyon duyusu distalde belirgin olmak üzere azalmış bulunuyor ve Romberg testi pozitif saptanıyor. Yapılan elektronöromiyografi (ENMG) incelemesinde; motor iletimlerin normal olduğu, ancak duyu sinir aksiyon potansiyellerinin (SNAP) diffüz olarak alınamadığı (saf duyusal nöronopati) görülüyor.

Bu klinik tabloya neden olan patoloji ile en sık ilişkili malignite aşağıdakilerden hangisidir?