Onkoloji

Uzun süreli tütün kullanımı öyküsü olan $58$ yaşındaki erkek hasta, alt ekstremitelerinde belirgin olan yorgunluk ve merdiven çıkmada zorlanma şikayetiyle başvuruyor. Hastanın şikayetleri sabah uyandığında en üst düzeydedir, ancak gün içinde hareket ettikçe bir miktar düzelme göstermektedir. Ayrıca son dönemde ağız kuruluğu ve erektil disfonksiyon eşlik etmeye başlamıştır. Fizik muayenede proksimal kas gücü $3/5$ olarak saptanırken, derin tendon refleksleri başlangıçta alınamıyor; ancak hastanın kısa süreli maksimal kas kontraksiyonu sonrası reflekslerin tetiklenebildiği gözleniyor. Çekilen toraks BT'de hiler bölgede $4$ cm'lik kitle izlenen bu hastada, etiyolojideki en olası patofizyolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$50$ yaşında, bilinen ek bir hastalığı olmayan ve ailesinde kanser öyküsü bulunmayan bir erkek hasta, genel sağlık kontrolü için polikliniğe başvuruyor. Kolorektal kanser açısından taranmak istediğini belirten hasta, bu amaçla kanda $CEA$ (Karsinoembriyonik Antijen) düzeyinin ölçülmesini talep ediyor.

Bu hasta için en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Metastatik kolorektal kanser tanısıyla takip edilen bir hastanın tümör dokusunda yapılan yeni nesil dizileme (NGS) sonucunda $BRAF^{V600E}$ mutasyonu saptanmıştır. Bu mutasyonun varlığına rağmen, BRAF inhibitörü (örn. enkorafenib veya vemurafenib) monoterapisi, metastatik melanomun aksine kolorektal kanserde oldukça sınırlı klinik etkinlik göstermektedir.

Kolorektal kanserde gözlenen bu direncin temel moleküler mekanizması ve güncel kılavuzlara göre bu direnci aşmak için uygulanması gereken tedavi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

$32$ yaşında erkek hasta, Non-Hodgkin Lenfoma tanısıyla R-CHOP (Rituksimab, Siklofosfamid, Doksorubisin, Vinkristin, Prednizolon) kemoterapi protokolü almaktadır. Tedavinin ilk küründen $5$ gün sonra şiddetli karın ağrısı, karında şişkinlik ve gaita çıkaramama şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenede bağırsak seslerinin ileri derecede azaldığı ve batında yaygın distansiyon olduğu saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olma olasılığı en yüksek olan kemoterapötik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

68 yaşında erkek hasta, sağ kalça ağrısı ve yürüme güçlüğü şikayetiyle başvuruyor. Çekilen direkt grafide femur boynunda litik görünümde lezyon ve patolojik fraktür saptanıyor. Lezyondan yapılan biyopsi sonucu berrak sitoplazmalı atipik hücrelerden oluşan metastatik karsinom olarak raporlanıyor. İmmünohistokimyasal incelemede tümör hücreleri CK7 (-), CK20 (-), PAX-8 (+) ve CD10 (+) saptanıyor.

Buna göre, bu hasta için en olası primer tümör lokalizasyonu aşağıdakilerden hangisidir?

$19$ yaşında erkek hasta, yeni tanı alan Burkitt lenfoma nedeniyle sitotoksik kemoterapi başlanmasından $24$ saat sonra gelişen oligüri ve halsizlik şikayetleriyle değerlendiriliyor. Laboratuvar incelemesinde serum ürik asit $11.5$ mg/dL, potasyum $5.8$ mEq/L, fosfor $7.4$ mg/dL, kalsiyum $6.6$ mg/dL ve kreatinin $2.2$ mg/dL (bazal $0.8$ mg/dL) saptanıyor. Hastanın fizik muayenesinde tetani bulgusu saptanmıyor ve EKG'si normal sınırlarda izleniyor. Bu hastada mevcut tablonun yönetimi için en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Kanser karsinogenezinde 'caretaker' ve 'gatekeeper' genlerin fonksiyonları hayati öneme sahiptir. Özellikle $PI3K/AKT/mTOR$ sinyal iletim yolunun kontrolsüz aktivasyonu, hücre proliferasyonu ve apoptozdan kaçış için temel bir mekanizmadır. Bu yolakta inhibitör bir 'gatekeeper' olarak görev yapan, somatik mutasyonları prostat ve endometrium karsinomlarında çok sık görülen, germ-line mutasyonu durumunda ise Cowden sendromu tablosuna yol açan molekülün temel biyokimyasal fonksiyonu aşağıdakilerden hangisidir?

64 yaşında erkek hasta; iştahsızlık, son 3 ayda 10 kg kayıp ve rektal dolgunluk hissi şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan fizik muayenede rektal tuşede, anal girimin yaklaşık 7-8 cm proksimalinde, anterior duvarda sert ve raf benzeri bir kitle palpe ediliyor. Yapılan kolonoskopide rektum mukozasının tamamen normal olduğu görülüyor. Bu hastada saptanan klinik bulgu (Blumer rafı) aşağıdaki primer odaklardan hangisinden kaynaklanan transçölyomik (peritoneal) yayılımın en olası sonucudur?

Kolorektal kanser tarama programı kapsamında başvuran 55 yaşındaki asemptomatik bir erkek hasta, invaziv işlemlerden (kolonoskopi) çekindiği için kanda CEA (Karsinoembriyonik Antijen) düzeyi bakılarak tarama yapılmasını talep etmektedir. Fizik muayenesinde patolojik bulgu saptanmayan hasta için, tümör belirteçlerinin kullanımı ve tarama yaklaşımı açısından hekimin vermesi gereken en uygun yanıt aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında, bilinen herhangi bir kronik hastalığı veya ailede kanser öyküsü bulunmayan kadın hasta, rutin sağlık taraması yaptırmak amacıyla polikliniğe başvuruyor. Yapılan fizik muayenesi ve bazal laboratuvar tetkikleri normal saptanan bu hasta için güncel ulusal tarama kılavuzları (KETEM) ve genel onkolojik prensipler doğrultusunda önerilmesi gereken en uygun kanser tarama yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Onkoloji pratiğinde yaygınlaşan hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapilerle ilgili klinik, farmakolojik ve yan etki özellikleri değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Onkoloji pratiğinde kullanılan hedefe yönelik ilaçların sınıflandırılmasında farmakokinetik özellikler ve moleküler hedefler belirleyici rol oynamaktadır. Küçük molekül inhibitörleri ile monoklonal antikorlar ($mAb$) kıyaslandığında, küçük molekül inhibitörleri için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Herediter non-polipozis kolorektal kanser (Lynch sendromu) patogenezinde görülen ve genomik instabilitenin bir formu olan 'mikrosatellit instabilitesi' (MSI), karsinogenez sürecinde aşağıdaki DNA onarım yollarından hangisinin inaktivasyonu sonucu ortaya çıkar?

$60$ yaşında erkek hasta, genel sağlık kontrolü sırasında bakılan tetkiklerinde karsinoembriyonik antijen (CEA) düzeyinin $7.2 ng/mL$ (Normal: $<5 ng/mL$) saptanması üzerine polikliniğe başvuruyor. Özgeçmişinde $40$ paket-yıl sigara öyküsü mevcut olup halen günde $1$ paket sigara içmeye devam etmektedir. Fizik muayenesinde patolojik bulgu saptanmayan ve son $10$ yıldır herhangi bir kanser taraması yaptırmamış olan bu hastada, en uygun yönetim aşağıdakilerden hangisidir?

$59$ yaşında kadın hasta, son iki aydır giderek artan karın şişliği ve göbek deliği (umbilikus) çevresinde fark ettiği sertlik nedeniyle başvuruyor. Fizik muayenede batında yaygın asit ve umbilikusta $2,5 \text{ cm}$ çapında, ağrısız, fikse nodüler bir kitle (Sister Mary Joseph nodülü) saptanıyor. Noldül biyopsisinde papiller yapılar oluşturan adenokarsinom hücreleri ve psammoma cisimcikleri izleniyor. Çekilen batın tomografisinde "omental cake" görünümü ve yaygın asit saptanırken, overler ve diğer abdominal organlar normal olarak değerlendiriliyor. Bu hasta için en uygun yönetim yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

34 yaşında erkek hasta, son 3 aydır giderek artan gündüz aşırı uyku hali (narkolepsi benzeri tablo), unutkanlık ve çift görme şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenede vertikal bakış kısıtlılığı, yüzde maske görünümü ve rijidite saptanıyor. Kraniyal MRI incelemesinde hipotalamus, talamus ve beyin sapı tegmentumunda T2/FLAIR hiperintens sinyal artışı izleniyor. Hastada paraneoplastik limbik/diensefalik ensefalit düşünülerek paraneoplastik antikor paneli isteniyor.

Tanısal sürecin yönetimi açısından, bu hastada altta yatan maligniteyi saptamak için öncelikle hangi organa yönelik inceleme yapılması en uygundur?

$45$ yaşında erkek hasta, evre $IV$ Diffüz Büyük B-Hücreli Lenfoma ($DBBHL$) tanısıyla $R-CHOP$ ($Rituksimab$, $Siklofosfamid$, $Doksorubisin$, $Vinkristin$, $Prednizolon$) kemoterapisi almaktadır. Tedavinin ikinci siklusu tamamlandıktan $3$ gün sonra hastada el ve ayak parmaklarında simetrik uyuşma, şiddetli karın ağrısı ve inatçı kabızlık şikayetleri gelişiyor. Fizik muayenede bağırsak seslerinin belirgin azaldığı ve patella reflekslerinin bilateral alınamadığı saptanıyor. Bu klinik tabloya yol açma olasılığı en yüksek olan kemoterapi ajanı aşağıdakilerden hangisidir?

Yumuşak doku sarkomu tanısıyla ifosfamid ve doksorubisin içeren kemoterapi protokolü (MAID) uygulanan 45 yaşındaki erkek hasta, tedavinin 3. gününde ani başlayan ajitasyon, oryantasyon bozukluğu, uyku hali ve görsel halüsinasyonlar nedeniyle değerlendiriliyor. Fizik muayenede vital bulgular stabil, nörolojik muayenede kognitif değişiklikler dışında fokal defisit saptanmıyor. Laboratuvar tetkiklerinde hemogram, böbrek fonksiyon testleri ve serum elektrolitleri (sodyum: 138 mEq/L) normal sınırlarda bulunuyor. Hastanın aldığı hidrasyon ve destek tedavisi protokolüne uygun olarak devam etmektedir.

Bu klinik tablonun en olası nedeni ve en uygun tedavi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Meme kanseri tanısıyla $AC$ ($Adriamisin$ + $Siklofosfamid$) kemoterapisi planlanan $52$ yaşında bir kadın hastada, kümülatif doza bağlı gelişebilecek olan antrasiklin kardiyotoksisitesini (dilatasyon tipi kardiyomiyopati) önlemek amacıyla tedaviye eklenmesi önerilen demir şelatörü ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Plastik endüstrisinde polivinil klorür (PVC) üretiminde çalışan 55 yaşındaki bir erkek hastada, karın ağrısı ve asit gelişmesi üzerine yapılan tetkiklerde karaciğerde nadir görülen bir vasküler malignite olan 'anjiosarkom' saptanmıştır. Bu hastadaki malignite gelişiminden sorumlu tutulan temel kimyasal karsinojen madde hangisidir?