Endokrin Sistem Farmakolojisi

Prostat adenokarsinomu tanısıyla non-steroidal bir androjen reseptör antagonisti reçete edilen $72$ yaşındaki erkek hasta, tedavinin ikinci haftasında akşamları loş ışıkta görmekte zorlandığını ve akşam yemeğinde aldığı bir kadeh şarap sonrası yüzünde ani kızarma ve çarpıntı geliştiğini belirtmektedir. Bu hastada izlenen klinik tabloya neden olan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Azot içeren bisfosfonatların (örneğin alendronat, zoledronik asit) temel etki mekanizması, mevalonat yolundaki farnesil pirofosfat sentaz (FPPS) enzimini inhibe etmektir. Bu inhibisyon sonucunda osteoklastlarda aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi, hücrenin fonksiyon kaybına ve apoptoza gitmesine neden olan temel moleküler mekanizmadır?

Uzun süredir tedavi almayan bir Graves hastası, geçirdiği majör bir travma sonrası serviste 39.5°C ateş, ajitasyon, bulantı ve dakikada 140 atımlık nabız (atriyal fibrilasyon) ile değerlendirilmektedir. Klinik tablo tiroid fırtınası ile uyumlu bulunmuştur. Bu hastanın tedavisinde tercih edilen aşağıdaki ilaçlardan hangisi, tiroid hormon sentezini doğrudan inhibe etmemesine rağmen, terapötik etkinliğini hem non-selektif beta-adrenerjik reseptör blokajı hem de periferik dokularda T4'ün T3'e dönüşümünü sağlayan tip 1 5'-deiyodinaz enzim inhibisyonu üzerinden gösterir?

Tip 1 ve Tip 2 diyabet tedavisinde kullanılan insülin analogları, doğal insan insülininin aminoasit diziliminde yapılan spesifik değişikliklerle elde edilmektedir. Bu modifikasyonlar, molekülün fizikokimyasal özelliklerini değiştirerek emilim hızını ve etki süresini belirler.

Buna göre, insülin analoglarının yapısal modifikasyonları ve bu modifikasyonların farmakokinetik sonuçları ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

$26$ yaşında, juvenil miyoklonik epilepsi tanısıyla $400$ mg/gün lamotrijin tedavisi altında olan ve nöbetleri bir yıldır tam kontrol altında olan kadın hasta, korunma amacıyla etinil östradiol ve levonorgestrel içeren kombine oral kontraseptif (KOK) kullanmaya başlamıştır. KOK kullanımının ikinci ayında hastanın miyoklonik sıçramalarında artış ve iki kez jeneralize tonik-klonik nöbet gözlenmiştir. Bu klinik tablonun en olası farmakolojik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında Tip $1$ diyabetes mellitus tanılı bir hasta, $HbA1c$ düzeyi $\%7,8$ olmasına rağmen günde tek doz insülin glarjin ($100$ $U/ml$) kullanımı sırasında sık gece hipoglisemileri yaşamaktadır. Hekimi, hipoglisemi riskini azaltmak ve daha stabil bir bazal kontrol sağlamak amacıyla hastayı insülin degludek tedavisine geçirmeyi planlamaktadır. Bu insülin analoğunun $42$ saati aşan ultra-uzun etki süresine ve pik yapmayan stabil plazma konsantrasyonuna sahip olmasını sağlayan temel yapısal ve farmakokinetik özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Hipertiroidi tedavisinde kullanılan farmakolojik ajanlar; tiroid hormon sentezi, salınımı veya periferik etki aşamalarının farklı basamaklarını hücresel düzeyde hedef alır.

Buna göre, aşağıdaki antitiroid ajanlar ve temel etki mekanizmaları eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Cushing sendromu tanısıyla takip edilen bir kadın hastada, hiperkortizolizmi kontrol altına almak amacıyla kullanılan aşağıdaki ilaçlardan hangisinin, steroid biyosentez yolağındaki spesifik inhibisyon bölgesi nedeniyle yan etki olarak hirsutizm ve akne gelişimine yol açma potansiyeli en yüksektir?

Tip $1$ diyabetes mellitus tedavisinde kullanılan insülin lispro, insülin aspart ve insülin glulizin gibi hızlı etkili insülin analoglarının, regüler insüline (kristalize insülin) kıyasla subkutan enjeksiyon bölgesinden daha çabuk absorbe edilerek daha erken pik yapmalarını sağlayan temel yapısal özellik aşağıdakilerden hangisidir?

$72$ yaşında kronik böbrek yetmezliği (tahmini glomerüler filtrasyon hızı: $22$ mL/dk) bulunan bir kadın hastada şiddetli osteoporoz saptanmıştır. Böbrek fonksiyonları nedeniyle bisfosfonatların kullanımı kontrendike kabul edilen bu hastada; osteoklast öncül hücrelerinin olgunlaşmasını sağlayan RANK ligandına (RANKL) bağlanarak kemik rezorpsiyonunu inhibe eden ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Diyaliz hastalarında gelişen sekonder hiperparatiroidizmin tedavisinde kullanılan parikalsitol, aktif vitamin D ($kalsitriol$) analoğu olmasına rağmen kalsitriole göre hiperkalsemi ve hiperfosfatemi riskini belirgin şekilde daha az artırır. Bu 'selektif' etkinin temel farmakolojik nedeni, parikalsitolün aşağıdaki süreçlerden hangisini kalsitriole göre çok daha az indüklemesidir?

Otuz iki haftalık gebe bir hasta, düzenli uterus kontraksiyonları nedeniyle erken doğum eylemi tanısıyla hastaneye yatırılıyor. Bu hastada erken doğumu geciktirmek amacıyla (tokoliz) seçilen aşağıdaki ilaçlardan hangisi, uterus düz kasındaki oksitosin reseptörlerini doğrudan ve kompetitif olarak bloke ederek etkisini gösterir?

Bilinen hafif şiddette hemofili A rahatsızlığı olan $12$ yaşındaki erkek çocuğun, diş hekimi tarafından yapılacak olan minör diş cerrahisi öncesinde kanama profilaksisi amacıyla farmakolojik bir ajan kullanması planlanmıştır. Hekim, bu amaçla bir arka hipofiz hormonu analoğu reçete etmiştir.

Bu hastada kullanılan ilacın hemostazı sağlayan primer hücresel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Gebeliğinin 38. haftasında olan ve ağır preeklampsi tanısı ile izlenen 32 yaşındaki bir hastada, doğumun üçüncü evresinde uterus atonisi nedeniyle şiddetli vajinal kanama gelişmiştir. Bu hastada uterotonik ajan seçimi ve klinik yönetim ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Fibroblast büyüme faktörü-23 (FGF23), proksimal tübüllerdeki sodyum-fosfat kotransporterlarını ($NaPi-2a$ ve $NaPi-2c$) azaltarak hiperfosfaturiye ve $1\alpha$-hidroksilaz enzimini inhibe ederek kalsitriol sentezinde düşüşe neden olan temel bir fosfatonindir. Bu yolağın aşırı aktivasyonu ile karakterize X-e bağlı hipofosfatemik raşitizm (XLH) tedavisinde kullanılan, FGF23'ü hedef alarak renal fosfat reabsorpsiyonunu ve serum kalsitriol düzeylerini artıran monoklonal antikor aşağıdakilerden hangisidir?

Erken doğum eylemi riski taşıyan bir gebede, miyometriyumdaki spesifik membran reseptörlerini uyararak hücre içi cAMP düzeyini artıran bir ajan tokolitik amaçla intravenöz olarak başlanmıştır. İnfüzyonun ilerleyen saatlerinde hastada anksiyete, çarpıntı ve ekstremitelerde ince tremor şikayetleri ortaya çıkmış; laboratuvar tetkiklerinde ise belirgin hiperglisemi ve hipokalemi saptanmıştır.

Bu klinik tabloya ve hücresel etki mekanizmasına yol açan en olası ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Uterus motilitesini etkileyen ilaçların farmakolojik özellikleri, yan etki profilleri ve klinik kullanımları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tiroid fırtınası (tirotoksikoz) tablosundaki bir hastanın acil yönetiminde kullanılan aşağıdaki ajanlardan hangisi, tiroid peroksidaz enzimini inhibe ederek tiroid hormonu biyosentezini baskılamasının yanı sıra periferik dokularda tetraiyodotironinin ($T_4$) triiyodotironine ($T_3$) dönüşümünü de inhibe eder?

Glukokortikoidlerin dolaşımdaki kan hücreleri üzerindeki etkileri değerlendirildiğinde, aşağıdaki hücre tiplerinden hangisinin sayısında artış (lökositoz) görülmesi beklenir?

$28$ yaşında, polikistik over sendromu (PKOS) tanısıyla takip edilen bir kadın hastada anovulatuar infertilite tedavisi için klomifen sitrat başlanmasına karar veriliyor. İlacın, hipotalamus ve ön hipofizdeki östrojen reseptörlerinde endojen östrojenin negatif geribildirimini engelleyerek gonadotropin salınımını artırdığı hastaya açıklanıyor.

Genel farmakoloji prensipleri ve ilacın etki mekanizması birlikte değerlendirildiğinde, klomifen sitratın bu reseptör düzeyindeki etkisini aşağıdakilerden hangisi en iyi tanımlar?