Kemoterapötikler

Kronik bel ağrısı nedeniyle tizanidin ($12 \text{ mg/gün}$) kullanmakta olan $42$ yaşındaki bir kadın hasta, yeni başlayan bir üriner sistem enfeksiyonu nedeniyle bir florokinolon kullanmaya başlamıştır. Antibiyotiğin ikinci dozundan sonra hastada şiddetli hipotansiyon ($75/45 \text{ mmHg}$), bradikardi ve derin sedasyon gelişerek acil servise başvurmuştur. Bu hastadaki klinik tabloya neden olan farmakokinetik etkileşimin temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

32 yaşında intravenöz ilaç bağımlılığı olan bir hasta, yüksek ateş ve sağ ön kolda gelişen, sınırları düzensiz, ısı artışının eşlik ettiği yaygın eritemli lezyon şikayetiyle başvuruyor. Yapılan deri lezyonu kültüründe Metisiline dirençli $Staphylococcus$ $aureus$ ($MRSA$) üremesi saptanıyor. Bu hastada, bakterideki modifiye Penisilin Bağlayan Protein 2a ($PBP-2a$) reseptörüne yüksek afinite ile bağlanabilme özelliği sayesinde $MRSA$ suşlarına karşı klinik etkinlik gösteren sefalosporin grubu antibiyotik aşağıdakilerden hangisidir?

24 yaşında profesyonel bir tenisçi olan erkek hasta, alt solunum yolu enfeksiyonu nedeniyle bir florokinolon grubu antibiyotik tedavisine başlıyor. Tedavinin 6. gününde hastada ani başlayan topuk ağrısı ve yürümede zorluk şikayeti gelişiyor. Yapılan fizik muayenede Aşil tendonunda ödem ve palpasyonla hassasiyet saptanıyor.

Bu hastada gelişen tabloya neden olan ilacın temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

34 yaşında, Batı Afrika seyahati sonrası gözünde hareket eden bir parazit (subkonjonktival göç) fark eden hastaya loiazis ($Loa\ loa$) tanısı konuluyor. Yapılan laboratuvar tetkiklerinde mikrofilaremi yükünün oldukça yüksek ($>30.000\ mf/mL$) olduğu saptanıyor. Bu hastada, mikrofilaryaların hızlı ölümüyle ilişkili olarak kan-beyin bariyerini aşan ciddi ensefalopati riski nedeniyle kullanımı önerilmeyen ve normalde insanlarda P-glikoprotein (P-gp) tarafından santral sinir sisteminden uzaklaştırılan antiparaziter ilacın temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$52$ yaşında erkek hasta, halsizlik ve karın şişliği şikayetiyle iç hastalıkları polikliniğine başvuruyor. Yapılan fizik muayenede splenomegali ve asit saptanan hastanın laboratuvar tetkiklerinde $HBsAg$ (+), $HBeAg$ (+) ve $HBV-DNA$ düzeyi $2 \times 10^7$ IU/mL olarak ölçülüyor. Karaciğer biyopsisinde siroz bulguları izlenen hastaya; direnç bariyeri yüksek olan ve viral $DNA$ polimeraz enziminin baz eşleşmesi (priming), negatif zincir sentezi (ters transkripsiyon) ve pozitif zincir sentezi basamaklarını eş zamanlı olarak inhibe eden bir guanozin nükleozid analoğu başlanıyor. Bu hastada başlanan antiviral ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Mısır seyahati dönüşünde terminal hematüri (idrarın sonunda kan gelmesi) yakınmasıyla başvuran $25$ yaşındaki erkek hastanın yapılan tetkiklerinde *Schistosoma haematobium* enfeksiyonu saptanmıştır. Bu hastanın tedavisinde ilk seçenek olarak kullanılan ilacın temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Bakteriyel protein sentezini inhibe eden ilaçlara karşı gelişen direnç mekanizmaları, ilaç grubuna göre karakteristik farklılıklar gösterir. Klinik pratikte geniş spektrumlu kullanımları olan tetrasiklin grubuna karşı, hem Gram-pozitif hem de Gram-negatif bakterilerde en sık karşılaşılan ve genellikle plazmid aracılı aktarılan ana direnç mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$35$ yaşında, valproik asit ile nöbet kontrolü sağlanan epilepsi tanılı bir hasta, hastanede gelişen ağır bir üriner sistem enfeksiyonu nedeniyle tedaviye alınmıştır. Tedavinin $2$. gününde hastada jeneralize tonik-klonik nöbetler gözlenmiş ve yapılan tetkiklerde plazma valproik asit düzeyinin terapötik sınırların çok altına ($<10$ $\mu g/mL$) düştüğü saptanmıştır. Bu hastada kullanılan ve valproik asit düzeyindeki bu ani düşüşten sorumlu olan en olası antibiyotik aşağıdakilerden hangisidir?

Tip 2 diyabet tedavisi için bir sülfonilüre türevi olan glimepirid kullanan $62$ yaşındaki kadın hastada, üriner sistem enfeksiyonu tanısıyla sülfametoksazol-trimetoprim kombinasyonu başlanmıştır. Tedavinin $3$. gününde hastada konfüzyon, soğuk terleme ve çarpıntı gelişmiş; bakılan kan şekeri düzeyi $45$ mg/dL olarak saptanmıştır. Bu tabloya yol açan ilaç etkileşiminden sorumlu olan sülfametoksazolün bakterilerdeki temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Metastatik kolorektal kanser nedeniyle irinotekan, 5-florourasil ve lökovorin (FOLFIRI) protokolü ile tedaviye başlanan 58 yaşındaki bir erkek hastada, ilk kürün ardından nötropenik ateş ve tedaviye dirençli, şiddetli geç başlangıçlı diyare tablosu gelişmiştir. Hastanın anamnezinden, geçmişte uzun süreli açlık veya stres durumlarında gözlerinde hafif sararma olduğu, ancak bunun için herhangi bir tedavi almadığı öğrenilmiştir.

Bu hastada gelişen ciddi toksisite tablosunun altında yatan en olası farmakokinetik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

65 yaşında, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) tanısıyla yoğun bakım ünitesinde izlenen bir hastada, ventilatörle ilişkili pnömoni tablosu gelişmiştir. Yapılan balgam kültüründe karbapenemlere dirençli *Acinetobacter baumannii* izole edilmiştir. Bu hastanın tedavisinde; bakteri dış membranındaki lipopolisakkaritlere ($LPS$) bağlanarak 'deterjan benzeri' etkiyle hücre membran bütünlüğünü bozan bir polimiksin türevinin, sodyum tuzu şeklinde 'ön-ilaç' ($prodrug$) formu tercih edilmiştir. Bu tedavi yaklaşımı ve seçilen ilaçla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Daha önce toplumdan edinilmiş pnömoni tedavisi için moksifloksasin kullanan ve tam iyileşme sağlayan $55$ yaşındaki kadın hastada, aylar sonra akut komplike olmayan sistit tablosu gelişmiştir. Yapılan idrar kültürü ve antibiyogram sonucunda, üreyen *Escherichia coli* suşunun tüm florokinolonlara duyarlı olduğu saptanmıştır. Bunun üzerine hekim tarafından, hastanın önceki enfeksiyonunda iyi tolere ettiği moksifloksasin tekrar reçete edilmiştir. Ancak oral yolla başlanan ve $72$ saat süren tedaviye rağmen hastanın idrar yolu enfeksiyonu semptomlarında hiçbir gerileme olmamıştır.

Bu hastada moksifloksasin tedavisinin başarısız olmasının en olası farmakolojik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

42 yaşında bir kadın hasta, sağ uyluk bölgesinde gelişen ve MRSA (Metisiline dirençli Staphylococcus aureus) olduğu saptanan komplike bir deri ve yumuşak doku enfeksiyonu nedeniyle parenteral tedaviye alınıyor. Hastaya başlanan antibiyotiğin etki mekanizması "bakteri hücre membranında kalsiyum bağımlı bir şekilde polimerize olarak hızlı bir potasyum eflüksü ve membran depolarizasyonuna neden olmak" şeklinde tanımlanmaktadır. Bu hastada kullanılan antibiyotiğin potansiyel yan etkisini izlemek amacıyla aşağıdaki laboratuvar parametrelerinden hangisinin takip edilmesi en uygundur?

$25$ yaşında erkek hasta, kuru öksürük ve düşük dereceli ateş şikayetiyle başvuruyor. Atipik pnömoni tanısı ile tedavi planlanan hastaya bakteri ribozomunun $50S$ alt birimine bağlanarak protein sentezini inhibe eden bir makrolid grubu antibiyotik reçete ediliyor. Bu hastada kullanılan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Atriyal fibrilasyon nedeniyle kronik varfarin tedavisi alan 65 yaşındaki bir hastaya, komplike olmayan üriner sistem enfeksiyonu nedeniyle trimetoprim-sülfametoksazol başlanmıştır. Tedavinin bir haftalık takibinde hastanın INR değerinin terapötik aralığın çok üzerine çıktığı ($>7.0$) ve vücudunda yaygın ekimozlar oluştuğu gözlenmiştir. Bu klinik tabloya yol açan sülfametoksazol ve varfarin etkileşiminin temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Metisiline dirençli *Staphylococcus aureus* (MRSA) enfeksiyonu nedeniyle vankomisin tedavisi başlanan bir hastada, ilacın hızlı intravenöz infüzyonuna bağlı olarak boyun ve gövde üst kısmında yaygın kızarıklık ve kaşıntı ile karakterize "Kırmızı Adam Sendromu" (Red Man Syndrome) tablosu gelişmiştir. Bu ilacın bakterisid etkisinden sorumlu olan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$38$ yaşında majör depresif bozukluk nedeniyle sertralin kullanan bir kadın hasta, yatarak tedavi gördüğü serviste gelişen komplike deri ve yumuşak doku enfeksiyonu nedeniyle yeni bir antimikrobiyal tedaviye başlanıyor. Kültür sonuçlarında metisiline dirençli *Staphylococcus aureus* ($MRSA$) üremesi saptanan hastada, antibiyotik tedavisinin dördüncü gününde ani başlayan ajitasyon, taşikardi, terleme, alt ekstremitelerde belirgin hiperrefleksi ve miyoklonus tablosu gelişiyor.

Bu klinik tablonun ortaya çıkmasını tetikleyen antimikrobiyal ajanın etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Kıl kurdu ($Enterobius\ vermicularis$) enfeksiyonu tanısı alan bir çocuk hastanın tedavisinde kullanılan, parazitlerin nöromusküler kavşağında nikotinik reseptörleri uyararak depolarizan nöromusküler blok ve spastik felç oluşturan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

28 yaşında kadın hasta, kuru öksürük, halsizlik ve $38.2^{\circ}C$ ateş şikayetiyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayene ve radyolojik tetkikler sonucunda atipik pnömoni tanısı konulan hastanın özgeçmişinde, epilepsi nedeniyle karbamazepin kullandığı öğreniliyor. Bu hastada, ilaç etkileşimi riskini en aza indirmek amacıyla tercih edilmesi gereken ve bakterilerde $50S$ ribozomal alt birimine bağlanarak protein sentezini inhibe eden antibiyotik aşağıdakilerden hangisidir?

Allojenik hematopoietik kök hücre nakli planlanan $42$ yaşındaki bir hastaya nakil öncesi hazırlık (kondisyonlama) rejimi uygulanmıştır. Tedaviden aylar sonra hastada ilerleyici nefes darlığı ve kuru öksürük şikayetleri gelişmiştir. Fizik muayenesinde cildinde yaygın hiperpigmentasyon (bronzlaşma) dikkati çeken hastanın yüksek çözünürlüklü akciğer tomografisinde yaygın interstisyel fibrozis saptanmıştır.

Bu hastadaki klinik tabloya yol açması en muhtemel sitotoksik ilaç aşağıdakilerden hangisidir?