All practice questions

8734 questions

Question 141Question

Bir klinik psikolog, danışanının bilinçaltı süreçlerini ve bastırılmış çatışmalarını ortaya çıkarmak amacıyla ona üzerinde mürekkep lekeleri bulunan kartlar gösterir ve bu lekelerin kendisine neyi çağrıştırdığını sorar. Psikolog, danışanın bu belirsiz uyarıcılara verdiği cevaplarda aslında kendi duygu ve düşüncelerini dışa yansıttığını bilmektedir.

Buna göre, psikoloğun danışanına uyguladığı bu kişilik değerlendirme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Projektif (yansıtıcı) testler

Answer

Projektif (yansıtıcı) testler
Parçada betimlenen yöntem, belirsiz mürekkep lekelerini yorumlatarak bireyin iç dünyasını, bilinçaltı çatışmalarını ve duygularını dışa vurmasını (yansıtmasını) amaçlamaktadır. Psikolojide bu tür yapılandırılmamış, yoruma açık araçlara projektif (yansıtıcı) testler adı verilir. Rorschach Mürekkep Lekesi Testi bunun en bilinen örneğidir.

Step-by-Step Solution

1
Parçada geçen 'mürekkep lekeleri bulunan kartlar' ve 'belirsiz uyar��cılar' ifadeleri analiz edilir.
Bu özelliklerin Rorschach gibi yapılandırılmamış kişilik testlerine ait olduğu belirlenir.
Kişilik değerlendirmesinde yapılandırılmamış uyarıcılar kullanan test grubunu tanımlamak gerekir.
2
Danışanın kendi duygu ve düşüncelerini bu belirsiz uyarıcılara yükleyerek dışa vurması (yansıtması) süreci değerlendirilir.
Bu sürecin 'yansıtma' mekanizmasına dayanan projektif testlerin temel çalışma prensibi olduğu sonucuna ulaşılır.
Yöntemin adını netleştirmek için teorik temel ile test türü eşleştirilir.

Key Concept

Projektif (yansıtıcı) kişilik testleri, belirsiz uyarıcılar aracılığıyla bireyin bilinçaltındaki duygu, düşünce ve çatışmaları yansıtmasını temel alır.
Question 142Question

I. Besbelli her saat artar kederi
Belki de ömründe ilk defa ağlar bulut

II. Ufukta bir dakika görünmedi bir bulut
Sanki bir damla yaş gibi gökten süzüldü umut

Numaralanm��ş bu dizelerde yer alan en belirgin söz sanatları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Kapalı istiare - Teşbih

Answer

Kapalı istiare - Teşbih
Sırasıyla edebi sanatların doğru verildiği seçenekte, ilk dizedeki bulutun ağlaması insana benzetilip insan söylenmediği için kapalı istiaredir. İkinci dizede ise umut sözcüğü bir damla yaşa benzetilerek teşbih sanatı oluşturulmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Birinci dizedeki edebi sanatı belirleme
Kapalı istiare (Teşhis)
'Ağlar bulut' ifadesinde insana ait olan ağlamak eylemi buluta verilmiştir. Bulut (benzeyen) insana (kendisine benzetilen) benzetilmiş ancak kendisine benzetilen söylenmemiştir.
2
İkinci dizedeki edebi sanatı belirleme
Teşbih
'Sanki bir damla yaş gibi gökten süzüldü umut' dizesinde benzeyen 'umut', kendisine benzetilen 'bir damla yaş' ve benzetme edatı 'gibi' kullanılarak benzetme yapılmıştır.
3
Edebi sanatları sırasıyla birleştirme
Kapalı istiare - Teşbih
Birinci dizede kapalı istiare, ikinci dizede ise teşbih sanatları sırasıyla yer almaktadır.

Key Concept

Edebi Sanatlar (Kişileştirme/İstiare ve Benzetme)
Estimated Time:1m 30s
Question 143Question

Bir ülkenin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, ulusal düzeyde yürütmek istediği çevre projeleri kapsamında şu hedefleri belirlemiştir:

I. Sanayi tesislerinden kaynaklanan kloroflorokarbon (CFCCFC) gazlarının üretimini ve kullanımını kademeli olarak sonlandırmak.
II. Göçmen kuşların göç yolları üzerinde bulunan delta ovaları ve göllerdeki ekolojik dengeyi koruma altına almak.
III. Ülke sınırları içindeki nesli tehlike altında olan yabani hayvan ve bitki türlerinin yasa dışı ticaretini engellemek.

Bu ülkenin belirlediği hedefler doğrultusunda sırasıyla hangi uluslararası sözleşmelerin yükümlülüklerine uygun hareket etmesi beklenir?

Show answer & explanation

Answer: Montreal Protokolü - Ramsar S��zleşmesi - CITES Sözleşmesi

Answer

Montreal Protokolü - Ramsar Sözleşmesi - CITES Sözleşmesi
Doğru cevap olan 'Montreal Protokolü - Ramsar Sözleşmesi - CITES Sözleşmesi' seçeneğindeki eşleşmeler, soruda verilen hedeflerin sırasıyla tam karşılığıdır. Ozon tabakasının seyrelmesine karşı önlemler Montreal Protokolü kapsamında, sulak alanların ve sulak ekosistemlerin korunması Ramsar Sözleşmesi kapsamında, nesli tükenme tehlikesindeki yabani türlerin ticareti ise CITES kapsamında düzenlenmiştir.

Step-by-Step Solution

1
I numaralı hedefte belirtilen kloroflorokarbon (CFCCFC) gazlarının sınırlandırılması amacını taşıyan sözleşmeyi belirlemek.
Ozon tabakasını incelten maddelerin azaltılmasını öngören Montreal Protokolü ile eşleşir.
Montreal Protokolü, ozon tabakasını korumak amacıyla küresel düzeyde CFC gazlarının azaltılmasını ve zamanla sonlandırılmasını hedefler.
2
II numaralı hedefte belirtilen sulak alanların ve su kuşlarının korunması amacını taşıyan sözleşmeyi belirlemek.
Özellikle su kuşlarının yaşama ortamı olan sulak alanların korunmasını amaçlayan Ramsar Sözleşmesi ile eşleşir.
Ramsar Sözleşmesi, dünyadaki sulak alanların sürdürülebilir kullanımını ve ekolojik dengesinin korunmasını koordine eder.
3
III numaralı hedefte belirtilen nesli tehlike altında olan türlerin yasa dışı ticaretinin engellenmesi amacını taşıyan sözleşmeyi belirlemek.
Yabani bitki ve hayvan türlerinin uluslararası ticaretini denetleyen CITES Sözleşmesi ile eşleşir.
CITES Sözleşmesi, nesli tehlike altında olan yabani canlı türlerinin ticaretinin kontrol altına alınmasını sağlar.

Key Concept

Uluslararası Çevre Sözleşmelerinin Kapsamı ve Amaçları
Question 144Question

Aşağıdaki sol sütunda verilen Hristiyan felsefesi kavram ve problemlerini, sağ sütundaki en uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Ontolojik Kanıt
Kozmolojik Kanıt
Kötülük Problemi (Augustine'in Çözümü)
Tümeller Problemi (Kavram Realizmi)

Matches

Show answer & explanation

Answer

Ontolojik Kanıt - Tanrı kavram��nın kendisinden yola çıkarak en yetkin varlığın var olması gerektiğini savunan rasyonel çıkarım; Kozmolojik Kanıt - Evrendeki varlıkların ve hareketlerin bir ilk nedene dayanması gerektiğini savunan gerekçelendirme; Kötülük Problemi - Dünyadaki olumsuzlukların kaynağını insanın özgür iradesini kötüye kullanmasında arayan görüş; Kavram Realizmi - Tümel kavramların Tanr��'nın zihninde bağımsız ve gerçek olarak var olduğunu savunan yaklaşım.
Doğru eşleştirmeler yapıldığında; Ontolojik Kanıt doğrudan en yetkin varlık kavramından zihin dışındaki varoluşa geçiş yapar; Kozmolojik Kanıt evrendeki nedensel zincirden ilk nedene ulaşır; Augustine kötülüğü irade özgürlüğü ve iyiliğin eksikliğiyle açıklar; Kavram Realizmi ise tümelleri Tanrı'nın zihninde bağımsız gerçek varlıklar olarak konumlandırır.

Step-by-Step Solution

1
Ontolojik kanıtın temel niteliğini belirlemek.
Ontolojik kanıtın doğrudan 'Tanrı' kavramının analizine dayandığı ve deneyime başvurmadığı saptanır. Bu, zihindeki yetkin varlık fikrinden hareketle varoluşun kanıtlandığı tanım olan üçüncü açıklamayla eşleşir.
Kavram temelli a priori kanıtlamayı ayırt etmek amacıyla yapılır.
2
Kozmolojik kanıtın nedensellik ilkesiyle olan ilişkisini saptamak.
Kozmolojik kanıtın evrendeki neden-sonuç ilişkisinden yola çıkarak bir ilk nedene ulaştığı belirlenir. Bu, evrendeki hareket ve nedensellik zincirini ilk nedene bağlayan birinci açıklamayla eşleşir.
Evrenin gözlemlenebilir yapısına dayanan a posteriori kanıtlamayı tanımak amacıyla yapılır.
3
Augustine'in kötülük problemine getirdiği çözümü analiz etmek.
Augustine'e göre kötülük, müstakil bir varlık olmayıp iyiliğin eksikliğidir ve kaynağı insanın özgür iradesini yanlış kullanmasıdır. Bu, kötülüğün kaynağını insani iradeye bağlayan dördüncü açıklamayla eşleşir.
Hristiyan teodisesindeki irade ve iyilik/kötülük ilişkisini belirlemek amacıyla yapılır.
4
Kavram realizminin tümeller konusundaki konumunu değerlendirmek.
Kavram realizminin tümel kavramları (tümelleri) gerçek ve aşkın varlıklar olarak gördüğü, bunların Tanrı'nın zihninde yer aldığını savunduğu saptanır. Bu, tümellerin nesnelerden bağımsız varlığını öne süren ikinci açıklamayla eşleşir.
Orta Çağ tümeller tartışmasındaki realizm pozisyonunu netleştirmek amacıyla yapılır.

Key Concept

Hristiyan Felsefesinde Tanrı'nın Varlığının Kanıtları, Kötülük Problemi ve Tümeller Tartışması
Estimated Time:2m 0s
Question 145Question

Bir sürücü kursunda simülatör eğitimi alan bir adayın sürüş esnasında yaşadığı aşağıdaki durumlar ile bu durumları açıklayan edimsel ve klasik koşullanma kavramlarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Simülatörde hız sınırını aşınca başlayan tiz alarm sesinden kurtulmak için adayın gaz pedalından ayağını çekip hızını düşürmesi
Hatalı şerit değiştiren adayın simülasyondaki birikmiş sürüş puanlarının silinmesiyle ödül kazanma şansının elinden alınması
Eğitim kurallarına uymayan adayın simülasyon ekranına aniden yüksek sesli ve rahatsız edici bir hata uyarısının yansıtılması
Başlangıçta simülatördeki her bip sesinde irkilen adayın, zamanla sadece kırmızı ışık uyarısı veren bip sesine tepki vermesi

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki durumlar ile sağ sütundaki kavramların doğru eşleşmesi sırasıyla: Tiz alarm sesinden kurtulmak için hız düşürme davranışı 'Olumsuz Pekiştirme' ile; puanların silinerek ödülün elinden alınması 'II. Tip Ceza' ile; rahatsız edici hata uyarısının ortama eklenmesi 'I. Tip Ceza' ile; adayın sadece belirli bir uyarana tepki vermesi ise 'Ayırt Etme' ile eşleşir.
Doğru eşleştirmede: organizmayı rahatsız eden alarm sesinden kurtulma davranışı olumsuz pekiştirmeyi; kazanılmış puanların (hoşa giden durumun) elinden alınması II. tip cezayı; doğrudan rahatsız edici uyarının eklenmesi I. tip cezayı; sadece belirli bir bip sesine yönelme ise ayırt etmeyi örnekler.

Step-by-Step Solution

1
Tiz alarm sesinden kurtulmak için yapılan hız düşürme davranışını analiz etme
Bu davranış organizmayı itici (rahatsız edici) bir uyarandan kurtarmıştır. Bu durum edimsel koşullanmadaki 'Olumsuz Pekiştirme' kavramına karşılık gelir.
Olumsuz pekiştirme, organizmayı rahatsız eden bir durumun ortamdan çıkarılmasıyla hedef davranışın sıklığının artırılması veya sürdürülmesidir.
2
Birikmiş puanların silinmesiyle ödül kazanma şansının elinden alınması durumunu analiz etme
Bu durumda hoşa giden (olumlu) bir uyarıcı ortamdan çekilmiştir. Bu durum 'II. Tip Ceza' (olumsuz ceza) kavramına karşılık gelir.
II. tip cezada, istenmeyen bir davranış sonrasında organizma için çekici/hoş olan bir uyarıcı ortamdan uzaklaştırılır.
3
Ekrana aniden rahatsız edici bir hata uyarısının yansıtılması durumunu analiz etme
Bu durumda ortama organizmanın hoşuna gitmeyen itici bir uyarıcı doğrudan eklenmiştir. Bu durum 'I. Tip Ceza' (olumlu ceza) kavramına karşılık gelir.
I. tip cezada, istenmeyen bir davranış sonrasında ortama doğrudan rahatsız edici (itici) bir uyarıcı dahil edilir.
4
Sadece kırmızı ışık uyarısı veren bip sesine tepki verilmesi durumunu analiz etme
Bu durum, benzer uyarıcılar arasından yalnızca belirli bir uyarıcının seçilerek tepki verilmesini ifade eder. Bu durum 'Ayırt Etme' kavramına karşılık gelir.
Ayırt etme, organizmanın genelleme eğiliminin aksine, benzer uyarıcılar arasındaki farkı kavrayarak sadece doğru uyarıcıya tepki vermesidir.

Key Concept

Koşullanma yoluyla öğrenmede pekiştirme, ceza ve ayırt etme ilkelerinin ayırt edilmesi
Estimated Time:2m 0s
Question 146Question

Bireylerin toplumsal yaşam içinde nasıl davranmaları gerektiğini belirleyen, uyulması zorunlu olan ve uyulmadığında toplumsal yaptırımlarla karşılaşılan kurallar bütününe toplumsal norm denir. Normlar, toplumsal düzenin ve büt��nleşmenin sağlanmasında önemli bir işleve sahiptir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudan bir toplumsal norm örneğidir?

Show answer & explanation

Answer: Toplu taşıma araçlarında yaşlılara yer verilmesi

Answer

Toplu taşıma araçlarında yaşlılara yer verilmesi
Toplu taşıma araçlarında yaşlılara yer verilmesi, toplumda kabul görmüş, uyulması beklenen ve uyulmadığında ayıplama veya kınama gibi gayriresmi yaptırımları olan bir toplumsal norm (görgü kuralı) örneğidir.

Step-by-Step Solution

1
Toplumsal norm kavramının tanımını ve işlevini inceleyin.
Toplumsal normlar, toplumda bireylerin davranışlarını sınırlayan, düzenleyen ve yaptırımı olan kurallardır.
Soru kökündeki kavramın ne anlama geldiğini netleştirmek için.
2
Seçeneklerdeki ifadelerin hangi sosyolojik kavrama karşılık geldiğini analiz edin.
Yaşlılara yer verilmesi davranışı toplumun uymasını beklediği yazısız bir normdur. Diğer seçenekler ise sırasıyla rol, statü, yatay hareketlilik ve kültürleşme kavramlarıyla ilgilidir.
Doğru seçeneği bulmak ve kavram karmaşasını önlemek için.

Key Concept

Toplumsal Norm
Estimated Time:50s
Question 147Question

*İdrak-i maali bu küçük akla gerekmez,*
*Zira bu terazi bu kadar sıkleti çekmez.*

Tanzimat I. Dönem sanatçısı Ziya Paşa'nın *Terkib-i Bend* adlı eserinden alınan bu beyit ve ait olduğu dönem göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Show answer & explanation

Answer: Klasik şiir geleneğinin biçimsel özelliklerini sürdürürken, insanın evreni ve yaratıcıyı anlama çabasındaki sınırları gibi felsefi bir temayı işleyerek dönemin içerikteki yenilikçi arayışını yansıtmaktadır.

Answer

Klasik şiir geleneğinin biçimsel özelliklerini sürdürürken, insanın evreni ve yaratıcıyı anlama çabasındaki sınırları gibi felsefi bir temayı işleyerek dönemin içerikteki yenilikçi arayışını yansıtmaktadır.
Doğru seçenek olan ifadedeki gibi, Ziya Paşa'nın bu beyti biçimsel olarak tamamen klasik divan şiiri geleneğine (beyit birimi, aruz ölçüsü, kafiye) bağlı kalırken; felsefi bir sorgulamayı (insan aklının sınırlarını) ele alarak içerikte Tanzimat dönemine özgü yeni ve düşünsel bir açılım sergilemektedir. Bu durum, Tanzimat I. Dönem şiirinin genel karakteri olan 'biçimce eski, özce yeni' yapısını mükemmel şekilde örneklendirir.

Step-by-Step Solution

1
Beytin biçimsel özelliklerini incelemek.
Beyit birimiyle ve aruz ölçüsüyle yazılmış olması, geleneksel (eski) biçimin korunduğunu gösterir.
Tanzimat I. Dönem şiirinde biçimsel yeniliğe hemen gidilmemiş, divan edebiyatı nazım biçimleri kullanılmaya devam edilmiştir.
2
Beytin içerik ve temasını çözümlemek.
Beyitte aklın sınırlılığı ve yüksek konuları idrak edemeyeceği felsefi-metafizik bağlamda ele alınmıştır.
Tanzimat I. Dönem şiiri, divan şiirinin klasik temalarından sıyrılarak akıl, hak, adalet, felsefe gibi yeni konuları işlemiştir.
3
Tanzimat I. Dönem şiirinin genel niteliği ile ilişkilendirmek.
Biçimce eski, içerikçe yeni olan bu yapı, Tanzimat I. Dönem şiirinin en temel karakteristiği olan sentez/ikilik durumunu ortaya koyar.
Bu durum, sanatçının klasik biçimi koruyarak felsefi arayışları dile getirmesini açıklayan seçeneği doğrular.

Key Concept

Tanzimat I. Dönem şiirinin biçim-içerik özellikleri ve sanatçıların edebi çizgisi
Estimated Time:1m 30s
Question 148Question

Fuzûlî rind-i şeydâdur hemîşe halka rüsvâdur
Sorun kim bu ne sevdâdur bu sevdâdan usanmaz mı

Bu beyitteki söyleyiş özellikleri ve mahlas göz önünde bulundurulduğunda, beyit ve şairiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Show answer & explanation

Answer: İstanbul'da saray çevresinde himaye edilerek Kanuni Sultan Süleyman başta olmak üzere dönemin yöneticilerine sunduğu kasidelerle 'Sultânü'ş-Şuârâ' unvanını kazanmıştır.

Answer

İstanbul'da saray çevresinde himaye edilerek Kanuni Sultan Süleyman başta olmak üzere dönemin yöneticilerine sunduğu kasidelerle 'Sultânü'ş-Şuârâ' unvanını kazanmıştır.
Beytin şairi, mahlastan anlaşıldığı üzere Fuzûlî'dir. Fuzûlî ömrü boyunca Irak bölgesinde (Bağdat, Kerbela, Hille) yaşamış, hiçbir zaman saray çevresinde doğrudan bulunmamış ve 'Sultânü'ş-Şuârâ' unvanını elde etmemiştir. Bu unvan, İstanbul'da saray çevresinde el üstünde tutulan çağdaşı Bâkî'ye aittir. Dolayısıyla saray çevresinde bulunarak 'Sultânü'ş-Şuârâ' unvanını kazandığı yönündeki ifade Fuzûlî için söylenemez.

Step-by-Step Solution

1
Beyitte geçen 'Fuzûlî' mahlasından yola çıkarak şairin kimliğini tespit etmek.
Beytin şairi 16. yüzyılın büyük divan şairi Fuzûlî'dir.
Sorudaki öncülleri değerlendirebilmek için öncelikle şiirin kime ait olduğunu belirlemek gerekir.
2
Fuzûlî'nin yaşamı, edebi kişiliği ve eserleri hakkında edindiğimiz bilgileri seçeneklerle karşılaştırmak.
Fuzûlî, ömrünü Bağdat, Kerbela gibi bölgelerde geçirmiş; hiçbir zaman İstanbul'a gelip saray çevresine girememiş ve 'Sultânü'ş-Şuârâ' (Şairler Sultanı) unvanını almamıştır. Bu unvan aynı yüzyılda yaşayan Bâkî'ye aittir.
Yanlış olan yargıyı belirleyerek doğru seçeneğe ulaşmak.

Key Concept

15. ve 16. Yüzyıl Divan Edebiyatı Şairlerinin Ayırt Edici Özellikleri ve Eserleri
Estimated Time:1m 30s
Question 149Question

Aşağıda verilen psikoloji ekollerini, bu ekollerin temel iddialarını veya odaklandıkları konuları içeren ifadelerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Yapısalcılık
Davranışçılık
Psikodinamik Yaklaşım
Hümanistik Yaklaşım

Matches

Show answer & explanation

Answer

Yapısalcılık ekolü kendi kendini gözlemleme yöntemini vurgulayan ifadeyle; Davranışçılık doğrudan gözlenebilir davranışları inceleyen ifadeyle; Psikodinamik yaklaşım bilinçdışı ve geçmiş yaşantıları vurgulayan ifadeyle; Hümanistik yaklaşım ise özgür irade ve kendini gerçekleştirmeyi vurgulayan ifadeyle eşleşir.
Verilen psikoloji ekollerinin her biri, insan davranışlarını ve zihinsel süreçlerini açıklarken farklı bir bakış açısı, odak noktası ve araştırma yöntemi benimsemiştir. Yapısalcılık bilinci ögelerine ayırmayı ve içebakışı hedefler. Davranışçılık gözlenebilir tepkileri nesnel yöntemlerle ele alır. Psikodinamik yaklaşım bilinçdışının etkisine yoğunlaşırken, Hümanistik yaklaşım bireysel özgürlüğe ve kendini gerçekleştirmeye öncelik verir.

Step-by-Step Solution

1
Yapısalcılık ekolünün yöntemsel özelliğini analiz etme.
Yapısalcılık içebakış yöntemine dayanır, bu yüzden zihni oluşturan ögelerin iç gözlemle incelenmesini savunan ifadeyle eşleşir.
Wilhelm Wundt tarafından kurulan yapısalcılık, bilincin yapısını incelemek için öznel iç gözlem yöntemini kullanmıştır.
2
Davranışçılık ekolünün nesnellik ve gözlenebilirlik vurgusunu inceleme.
Davranışçılık zihinsel süreçleri dışarıda bırakıp sadece gözlenebilir eylemleri inceleyen ifadeyle eşleşir.
John B. Watson öncülüğündeki davranışçılık, psikolojinin pozitif bir bilim olması için gözlemlenemeyen zihni dışlayıp dışsal davranışlara odaklanmıştır.
3
Psikodinamik yaklaşımın bilinçdışı kavramını analiz etme.
Psikodinamik yaklaşım bilinçdışı süreçleri ve geçmiş yaşantıları vurgulayan ifadeyle eşleşir.
Sigmund Freud tarafından geliştirilen psikodinamik kuram, insan davranışlarının büyük kısmının farkında olunmayan bilinçdışı arzular tarafından yönlendirildiğini savunur.
4
Hümanistik yaklaşımın insan doğasına bakışını değerlendirme.
Hümanistik yaklaşım insanın özgürlüğü ve kendini gerçekleştirme potansiyeliyle ilgili ifadeyle eşleşir.
Carl Rogers ve Abraham Maslow gibi kuramcılar insanın doğuştan iyi olduğunu, özgür iradesiyle kendi hayatını yönlendirebileceğini savunur.

Key Concept

Psikolojide Ekoller ve Yaklaşımlar
Question 150Question

Sosyolojide toplumsal olay ve olguları anlamak amacıyla farklı yöntem ve tekniklerden yararlanılmaktadır. Aşağıda sol sütunda verilen sosyolojik araştırma teknikleri ile sağ sütunda yer alan araştırma senaryolarını en uygun şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Monografi
Katılımlı Gözlem
Olay İncelemesi
Anket

Matches

Show answer & explanation

Answer

Monografi tekniği sanayileşen köyün derinlemesine incelenmesiyle; Katılımlı Gözlem cezaevinde kimlik gizlenerek yapılan gözlemle; Olay İncelemesi bir firmanın yönetim krizinin analiziyle; Anket ise 1500 gence uygulanan yapılandırılmış sorularla eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede Monografi, bir köyün toplumsal yapısındaki değişimin kurumlar düzeyinde derinlemesine incelenmesiyle eşleşir. Katılımlı Gözlem, araştırmacının cezaevinde gardiyan kimliğiyle gözlem yapmasıyla eşleşir. Olay İncelemesi, bir firmanın yönetim krizinin analiz edilmesiyle eşleşir. Anket ise 1500 kişiye uygulanan standart sorularla eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
Monografi kavramının tanımını ve özelliklerini analiz etmek.
Monografinin sınırları belirli, homojen bir grubun ya da yerleşimin (örneğin bir köyün) çok yönlü incelenmesi olduğu belirlenir ve ilk senaryo ile eşleştirilir.
Toplumsal değişimi yaşayan küçük bir yerleşim biriminin tüm yönleriyle incelenmesi doğrudan monografi yöntemini gerektirir.
2
Katılımlı Gözlem tekniğini araştırma durumlarında tespit etmek.
Araştırmacının cezaevindeki grubu içeriden, gardiyan rolü üstlenerek gözlemlemesinin katılımlı gözlem olduğu bulunur.
Katılımlı gözlemde araştırmacı hedef grubun doğal ortamına dahil olarak kimliğini gizleyebilir veya açık tutabilir.
3
Olay İncelemesi (Örnek Olay) ve Anket tekniklerini kalan senaryolarla karşılaştırmak.
Firmanın yönetim krizinin detaylı analizi olay incelemesiyle; 1500 gençten soru formuyla veri toplanması ise anketle eşleştirilir.
Olay incelemesi spesifik bir durumun derinlemesine analizidir; anket ise geniş kitlelerden nicel veri toplamak için standart soruların kullanılmasını sağlar.

Key Concept

Sosyolojide Nicel ve Nitel Araştırma Yöntem ve Tekniklerinin Ayırt Edici Özellikleri
Question 151Question

Aşağıdaki Fecr-i Âti Dönemi sanatçılarını, karşılarında verilen ve kendileriyle özdeşleşen edebi özellikleri ya da eserleri içeren aç��klamalarla doğru biçimde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Tahsin Nahit
Cemil Süleyman
Fazıl Ahmet Aykaç
Emin Bülent Serdaroğlu

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki sanatçılar ile sağ sütundaki açıklamalar şu şekilde eşleşmektedir: Tahsin Nahit - 'Ruh-ı Bikayd' ve 'Adalar Şairi', Cemil Süleyman - 'Siyah Gözler' ve 'İnhizam', Fazıl Ahmet Aykaç - 'Harman Sonu' ve 'Kırpıntı', Emin Bülent Serdaroğlu - 'Kin' ve 'Hisarlara Karşı'.
Sanatçıların edebi kimlikleri, eserleri ve lakapları göz önüne alındığında; 'Adalar Şairi' olarak bilinen Tahsin Nahit birinci açıklamayla, hikaye ve roman yazarı Cemil Süleyman ikinci açıklamayla, hiciv ustası Fazıl Ahmet Aykaç üçüncü açıklamayla, 'Kin' şiiriyle bilinen Emin Bülent Serdaroğlu ise dördüncü açıklamayla tam olarak eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Eşleştirme listesindeki birinci sanatçı olan Tahsin Nahit'in edebi kimliği ve eserleri incelenir.
Tahsin Nahit'in edebiyat tarihimizde 'Adalar Şairi' olarak tanındığı ve şiirlerini 'Ruh-ı Bikayd' başlığıyla yay��mladığı bilgisiyle eşleştirilir.
Sanatçının bilinen unvanı ve şiir kitabı doğrudan doğruya birinci açıklamayla örtüşmektedir.
2
İkinci sanatçı olan Cemil Süleyman'ın edebi üretimi ve türsel yönelimi değerlendirilir.
Cemil Süleyman'ın topluluğun az sayıdaki roman ve hikaye yazarlarından biri olduğu, 'Siyah Gözler' ve 'İnhizam' eserlerinin ona ait olduğu tespit edilerek ikinci açıklamayla eşleştirilir.
Roman ve hikaye türündeki bu eserler sanatçının en bilinen kurmaca yapıtlarıdır.
3
Üçüncü sıradaki Fazıl Ahmet Aykaç'ın Fecr-i Âti içindeki yeri araştırılır.
Sanatçının toplulukta mizahi ve hicivli tarzıyla ayrıştığı, 'Harman Sonu' ile 'Kırpıntı' adlı eserlerin yazarı olduğu belirlenerek üçüncü açıklamayla eşleştirilir.
Toplulukta hiciv dendiğinde akla gelen ilk ismin Fazıl Ahmet Aykaç olması eşleştirmeyi doğrular.
4
Dördüncü sıradaki Emin Bülent Serdaroğlu'nun en bilinen şiirleri gözden geçirilir.
Emin Bülent Serdaroğlu'nun Victor Hugo'nun şiirine nazire/tepki olarak kaleme aldığı ünlü 'Kin' şiiri ve 'Hisarlara Karşı' şiiriyle dördüncü açıklamayla eşleştiği netleştirilir.
'Kin' şiiri şairin edebi kimliğinin en karakteristik ve belirleyici ürünüdür.

Key Concept

Fecr-i Âti sanatçılarının hayatları, edebi yönelimleri, unvanları ve başlıca eserleri.
Estimated Time:2m 0s
Question 152Question

Bir bilişsel psikolog, bireylerin karmaşık problem çözme süreçlerinde maruz kaldıkları zihinsel yorgunluk düzeyinin, karar verme süreleri üzerindeki etkisini incelemektedir. Bu amaçla, yaş ve eğitim düzeyi açısından denk katılımcılardan iki grup oluşturulmuştur. Deney grubuna ardışık matematiksel işlemler yaptırılarak yüksek düzeyde zihinsel yorgunluk yaratılmış, kontrol grubuna ise herhangi bir işlem yaptırılmamıştır. Ardından her iki gruba da aynı mantıksal bulmacalar verilmiş ve bulmacaları çözme süreleri saniye cinsinden kaydedilmiştir. Araştırma sonucunda zihinsel yorgunluğu yüksek olan grubun bulmacaları daha geç çözdüğü görülmüştür.

Buna göre, bu araştırmanın değişkenleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Karar verme süresi bağımlı değişken, uygulanan zihinsel yorgunluk düzeyi ise bağımsız değişkendir.

Answer

Karar verme süresi bağımlı değişken, uygulanan zihinsel yorgunluk düzeyi ise bağımsız değişkendir.
Deneysel bir araştırmada araştırmacının doğrudan manipüle ettiği, etkisi incelenen neden durumundaki değişken 'bağımsız değişken'dir. Bu çalışmada zihinsel yorgunluk düzeyi bağımsız değişkendir. Bağımsız değişkene bağlı olarak değişen ve ölçülen sonuç durumundaki değişken ise 'bağımlı değişken'dir. Bu çalışmada zihinsel yorgunluğa bağlı olarak değişen bulmacaları çözme (karar verme) süresi bağımlı değişkendir. Dolayısıyla karar verme süresinin bağımlı değişken, uygulanan zihinsel yorgunluk düzeyinin bağımsız değişken olduğunu belirten ifade doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Araştırmada etkisi incelenen ve manipüle edilen (neden konumundaki) değişkeni belirlemek.
Araştırmacı, katılımcıların maruz kaldığı zihinsel yorgunluk düzeyini değiştirerek etkisini incelemektedir. Dolayısıyla zihinsel yorgunluk düzeyi bağımsız değişkendir.
Deneysel çalışmalarda araştırmacının doğrudan değiştirdiği ve etkisini gözlemlemek istediği değişken bağımsız değişkendir.
2
Bağımsız değişkene bağlı olarak değişen ve ölçülen (sonuç konumundaki) değişkeni belirlemek.
Zihinsel yorgunluk düzeyine bağlı olarak değişen ve saniye cinsinden ölçülen bulmacaları çözme (karar verme) süresi bağımlı değişkendir.
Deneysel çalışmalarda bağımsız değişkenin etkisiyle ortaya çıkan ve ölçülen durum bağımlı değişkendir.
3
Araştırmada sabit tutulan ve etkisi sıfırlanmak istenen faktörleri incelemek.
Katılımcıların yaşları, eğitim düzeyleri ve çözdükleri bulmacaların türü her iki grupta da denk ve aynı tutulduğu için kontrol değişkenleridir.
Araştırmanın güvenilirliğini sağlamak amacıyla bağımsız değişken dışındaki diğer karıştırıcı faktörlerin sabit tutulması gerekir.

Key Concept

Deneysel yöntemde bağımlı, bağımsız ve kontrol değişkenlerinin ayırt edilmesi
Question 153Question

Sosyolojik araştırmalarda incelenen konunun niteliğine göre farklı yöntem ve tekniklerden yararlanılmaktadır.

Buna göre, solda verilen sosyolojik araştırma yöntem ve tekniklerini sağda yer alan en uygun araştırma senaryoları ile eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Sosyometri
Katılımsız Gözlem
Monografi
Olay İncelemesi

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sosyometri ile sınıf içi sosyal örüntülerin haritalandırılması; Katılımsız Gözlem ile süpermarketteki müşteri davranışlarının uzaktan izlenmesi; Monografi ile maden işçisi ailesinin bütçe ve yaşam alışkanlıklarının incelenmesi; Olay İncelemesi ile fabrikadaki ani grev sürecinin analiz edilmesi eşleşmektedir.
Sosyometri grup içi ilişkilerin haritasını çıkarır (sınıf içi klikleşme). Katılımsız gözlemde araştırmacı gizli kalır ve müdahale etmez (süpermarketteki müşteri reyon takibi). Monografi tipik bir birimi detaylıca inceler (tek bir işçi ailesinin bütçe ve yaşamı). Olay incelemesi ise özgül sınırları olan güncel bir kriz veya olayı araştırır (fabrikadaki ani grev). Bu doğrultuda yapılan eşleştirmeler yöntemsel tanımlara tam olarak uymaktadır.

Step-by-Step Solution

1
İlk olarak, soldaki yöntemlerin ve sağdaki araştırma senaryolarının temel özelliklerini karşılaştırmak üzere kavramsal tanımları netleştirmek.
Araştırma tekniklerinin teorik sınırları ve kullanım alanları belirlendi.
Senaryoların hangi ayırt edici niteliklere göre gruplanacağını anlamak.
2
Küçük bir gruptaki üyelerin klikleşme, yakınlaşma ve dışlanma ilişkilerini inceleyen tekniği tespit etmek.
Bu özelliklerin doğrudan sosyal mesafe ve ilişki haritası çıkaran sosyometri tekniğiyle örtüştüğü belirlendi.
Sosyometri ile sınıf içi ilişki haritası senaryosunu eşleştirmek.
3
Araştırmacının ortama ve sürece hiçbir müdahalede bulunmadan, dışarıdan veri topladığı çalışmayı tanımlamak.
Süpermarketteki müşteri davranışlarının uzaktan izlenmesinin katılımsız gözlem olduğu belirlendi.
Katılımsız gözlem ile müşteri izleme senaryosunu eşleştirmek.
4
Tipik bir birimin (örneğin tek bir işçi ailesinin) ekonomik ve sosyal boyutlarıyla derinlemesine incelenmesini sağlayan yöntemi saptamak.
Maden işçisi ailesinin bütçe ve yaşam incelemesinin monografi tekniğine karşılık geldiği görüldü.
Monografi ile aile incelemesi senaryosunu eşleştirmek.
5
Fabrikada ani gelişen grev gibi özgül ve kriz durumundaki tek bir toplumsal olaya odaklanan araştırmayı belirlemek.
Grev dalgası incelemesinin olay incelemesi (vaka çalışması) yöntemiyle eşleştiği anlaşıldı.
Olay incelemesi ile grev senaryosunu eşleştirmek.

Key Concept

Sosyolojide araştırma yöntem ve tekniklerinin ayırt edici sınırları
Estimated Time:2m 0s
Question 154Question

Skolastik fizik, doğadaki değişimleri ve hareketleri niteliksel özelliklerle ve nesnelerin içsel 'ereksel' (teleolojik) yönelimleriyle açıklamaktaydı. Örneğin, bir taşın yere düşmesi onun kendi doğal mekanına ulaşma arzusuyla gerekçelendiriliyordu. 17. yüzyıla gelindiğinde ise Galileo, doğanın dilinin matematik olduğunu ve bu dili anlamak için geometrik şekillerin, sayıların ve ölçülebilir b��yüklüklerin kullanılması gerektiğini savundu. Ona göre felsefe, gözümüzün önünde her an açık duran evren kitabında yazılmıştır; fakat onun yazıldığı dili ve karakterleri öğrenmeden bu kitab�� anlamak mümkün değildir.

Buna göre, 15-17. yüzyıl felsefesinde ortaya çıkan yeni doğa ve bilim anlayışı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Show answer & explanation

Answer: Doğa, skolastik felsefenin niteliksel ve ereksel açıklamalarından arındırılarak ölçülebilir ve matematiksel ilişkilerle örülü bir mekanizma olarak kavranmıştır.

Answer

Doğanın, skolastik felsefenin niteliksel ve ereksel açıklamalarından arındırılarak ölçülebilir ve matematiksel ilişkilerle örülü bir mekanizma olarak kavranması.
Doğanın, skolastik felsefenin niteliksel ve ereksel açıklamalarından arındırılarak ölçülebilir ve matematiksel ilişkilerle örülü bir mekanizma olarak kavranması seçeneği doğrudur. Çünkü parçada, skolastik felsefenin teleolojik ve niteliksel doğa açıklamalarının karşısına Galileo'nun ölçüm, geometri ve matematiğe dayalı niceliksel yöntemi konmuştur. Bu da doğanın matematiksel bir mekanizma olarak yeniden tanımlandığını gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki skolastik yaklaşımı belirleme.
Skolastik yaklaşımın doğayı teleolojik ve niteliksel olarak açıkladığı saptanır.
Yeni doğa ve bilim anlayışının neye karşı çıktığını anlamak için bu tespit gereklidir.
2
Modern doğa ve bilim anlayışının temelini analiz etme.
Doğayı anlamak için ölçülebilir büyüklüklerin, geometrinin ve matematiğin (niceliksel yöntem) esas alındığı görülür.
Modern bilimin doğayı anlama konusundaki metodolojik değişimini tespit etmek için gereklidir.
3
Bulguları sentezleyerek doğru seçeneği belirleme.
Doğanın ereksel niteliklerden arındırılıp ölçülebilir matematiksel bir mekanizma olarak görüldüğü sonucuna ulaşılır.
Parçadaki temel felsefi dönüşümü tam olarak yansıtan seçeneğe ulaşmak için gereklidir.

Key Concept

15-17. Yüzyıl felsefesinde doğanın mekanikleşmesi ve niceliksel bilimsel yöntem.
Question 155Question

Öğrenmeyi etkileyen faktörler; öğrenenle, öğrenme yöntemiyle ve öğrenilecek malzemeyle ilgili olmak üzere üç grupta incelenir. Aşağıda verilen öğrenmeyi etkileyen bazı faktörleri, bu faktörlerin günlük yaşamdaki yansımalarını gösteren örnek senaryolarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Geri Bildirim (Sonuçların Bilgisi)
Genel Uyarılmışlık Düzeyi
Aralıklı Öğrenme
Etkin Katılım

Matches

Show answer & explanation

Answer

Geri Bildirim (Sonuçların Bilgisi) -> Zeynep'in cevap anahtarını kontrol edip hata saptaması; Genel Uyarılmışlık Düzeyi -> Mert'in uykusuzluk ve yorgunluk nedeniyle düşük not alması; Aralıklı Öğrenme -> Can'ın dersleri sınav gecesine yığmak yerine zamana yayarak çalışması; Etkin Katılım -> Selin'in sadece okumak yerine özet çıkarıp şemalar hazırlaması.
Doğru eşleştirmeler, her bir psikolojik kavramın günlük yaşamdaki doğrudan yansımasını yansıtmaktadır. Zeynep'in durumunda yapılan işin sonucunu görme (geri bildirim), Mert'in durumunda biyolojik uyanıklık seviyesi (genel uyarılmışlık), Can'ın durumunda çalışma zamanının planlanması (aralıklı öğrenme) ve Selin'in durumunda ise materyalle aktif olarak uğraşma (etkin katılım) söz konusudur.

Step-by-Step Solution

1
Zeynep'in davranışını analiz etme
Zeynep denemenin ardından hemen cevap anahtarını inceleyerek nerede hata yaptığını bulmaktadır. Bu durum, yaptığı davranışların sonuçları hakkında doğrudan bilgi sahibi olması anlamına gelir. Dolayısıyla bu örnek 'Geri Bildirim (Sonuçların Bilgisi)' faktörü ile eşleşir.
Sorunun sonucuna bakıp değerlendirme yapmak geri bildirimin temel tanımıdır.
2
Mert'in durumunu analiz etme
Mert uykusuzluk ve yorgunluk nedeniyle odaklanamamaktadır. Uykusuzluk ve yorgunluk, organizmanın uyarıcıları alma ve tepki verme kapasitesi olan uyarılmışlık halini düşürür. Dolayısıyla bu durum 'Genel Uyarılmışlık Düzeyi' ile eşleşir.
Fizyolojik durumların (uykusuzluk, yorgunluk) öğrenme performansına etkisi genel uyarılmışlık hali kapsamında değerlendirilir.
3
Can'ın çalışma planını inceleme
Can konuları sınav gecesi toplu olarak ezberlemek yerine, zamana yayarak (haftalık düzenli periyotlarla) çalışmaktadır. Bu yöntem, öğrenmeye ayrılan zamanın nasıl kullanıldığını gösterir. Dolayısıyla bu örnek 'Aralıklı Öğrenme' ile eşleşir.
Öğrenme çalışmasını zamana yayarak gerçekleştirme yöntemi aralıklı öğrenmedir.
4
Selin'in ders çalışma şeklini değerlendirme
Selin sadece okumakla yetinmeyip özet çıkarmakta, şemalar çizmekte ve notlar almaktadır. Yani öğrenme sürecine aktif bir şekilde katılmaktadır. Dolayısıyla bu davranış 'Etkin Katılım' ile eşleşir.
Öğrenenin sürece aktif olarak dahil olması, kendi özetini ve şemasını çıkarması etkin katılımdır.

Key Concept

Öğrenmeyi etkileyen faktörler (öğrenenden kaynaklı ve öğrenme yönteminden kaynaklı faktörler)
Estimated Time:2m 0s
Question 156Question

Farâbî’ye göre insan, tek başına tüm ihtiyaçlarını karşılamaktan aciz olan ve varlığını sürdürebilmek için hemcinsleriyle iş birliği yapmaya muhtaç yaradılışta bir varlıktır. Bu yardımlaşma ve bir arada yaşama arzusu, en yetkin biçimde 'erdemli şehir'de (el-Medînetü’l-Fâzıla) gerçekleşir. O, bu toplumsal yapıyı sağlıklı işleyen bir insan bedenine benzetir. Bedendeki organların her birinin ayrı bir görevi olması ve bu görevlerin kalbin yönetimi altında uyum içinde yerine getirilmesi gibi, şehirdeki bireyler de yöneticinin liderliğinde ortak mutluluğu gerçekleştirmek üzere iş birliği yaparlar.

Buna göre Farâbî’nin devlet ve toplum görüşüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Show answer & explanation

Answer: Devlet, insanların ortak mutluluğa ve ahlaki yetkinliğe ulaşmak amacıyla oluşturdukları, yardımlaşmaya dayalı organik bir bütündür.

Answer

Devlet, insanların ortak mutluluğa ve ahlaki yetkinliğe ulaşmak amacıyla oluşturdukları, yardımlaşmaya dayalı organik bir bütündür.
Doğru seçenek olan yardımlaşmaya dayalı organik bütünlük ifadesi, Farâbî’nin toplumun üyelerini bir bedenin organlarına benzeten ve onların yöneticinin liderliğinde mutluluğa ulaşmak için iş birliği yaptığını belirten görüşleriyle doğrudan uyuşmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Parçada kurulan benzetmeyi ve temel kavramları analiz etmek.
Farâbî'nin devleti organlardan oluşan sağlıklı bir bedene benzettiği ve insanların yardımlaşarak ortak mutluluğu (el-Medînetü’l-Fâzıla) hedeflediği belirlenmiştir.
Paragraftaki temel analojiyi doğru saptamak doğru cevaba ulaşmanın ilk adımıdir.
2
Seçenekleri bu organik bütünlük ve ortak mutluluk ilkesi doğrultusunda değerlendirmek.
Yardımlaşmaya dayalı organik bütünlük ve ahlaki yetkinlik hedefini içeren seçeneğin parçadaki düşüncelerle doğrudan örtüştüğü görülür.
Farâbî'nin siyaset felsefesindeki temel amaç olan ahlaki olgunlaşma ve mutluluğu, bedensel uyum üzerinden açıklayan seçeneği doğrulamak gerekir.

Key Concept

Farâbî'nin devlet ve toplum görüşü (organik devlet kuramı ve ortak mutluluk amacı)
Estimated Time:2m 0s
Question 157Question

Bir fabrikada iş güvenliği uzmanı olan Berna, işçilerin iş sahasında baret takma davranışını artırmak ve kurallara uyumu sağlamak amacıyla bir sistem kurmuştur. Bu sistem çerçevesinde yaşanan durumlar şu şekildedir:

I. Baret takmayan bir işçi üretim alanına adım attığında, baretini kafasına takana kadar susmayan son derece tiz ve rahatsız edici bir uyarı sireni çalmaktadır. İşçiler bu siren sesine maruz kalmamak için alana girmeden baretlerini takmaya başlamışlardır.
II. Uyarılara rağmen baret takmamakta direnen ve kural ihlali yapan işçilerin ay sonundaki sosyal etkinlik hakları iptal edilmektedir.
III. Fabrikada çalışmaya başlayan yeni bir işçi, başlangıçta kendisi için nötr olan baret kontrol noktasındaki kırmızı çizgileri gördüğünde, daha önce bu noktada siren sesine maruz kaldığı için artık baret takmıyor olsa dahi kırmızı çizgileri görür görmez kalp atışlarının hızlandığını ve tedirgin olduğunu hissetmektedir.

Buna göre, senaryoda numaralandırılmış durumların karşılık geldiği öğrenme ilkeleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: I. durum olumsuz pekiştirme, II. durum hoşa giden uyarıcının ortamdan çekildiği ikinci tip ceza, III. durum klasik koşullanmada koşullu tepki

Answer

I. durum olumsuz pekiştirme, II. durum hoşa giden uyarıcının ortamdan çekildiği ikinci tip ceza, III. durum klasik koşullanmada koşullu tepki
İlk durumda işçilerin rahatsız edici siren sesine maruz kalmamak amacıyla baret takma davranışını artırmaları edimsel koşullanmadaki olumsuz pekiştirme ilkesine örnektir. İkinci durumda, baret takmayan işçilerin sosyal haklar gibi hoşa giden bir uyarıcıdan mahrum bırakılması, istenmeyen davranışı söndürmeyi/azaltmayı amaçlayan ikinci tip cezadır. Üçüncü durumda ise başlangıçta nötr olan kırmızı çizgilerin, siren sesiyle eşleşerek işçide sonradan tedirginlik tepkisi yaratması klasik koşullanmadaki koşullu tepki sürecini gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Senaryodaki birinci (I) durumu analiz etmek
I. durumun 'olumsuz pekiştirme' olduğu tespit edilir.
İşçiler, kendileri için hoşa gitmeyen/itici bir uyarıcı olan siren sesinden kurtulmak amacıyla baret takma davranışını artırmaktadır. İtici uyarıcıdan kaçınarak davranışın artması olumsuz pekiştirmedir.
2
Senaryodaki ikinci (II) durumu analiz etmek
II. durumun 'ikinci tip ceza' olduğu belirlenir.
Kurallara uymayan işçilerin sosyal etkinlik hakları (hoşa giden uyarıcı) ellerinden alınmaktadır. Hoşa giden bir uyarıcının ortamdan çekilmesi yoluyla davranışın azaltılması ikinci tip cezaya karşılık gelir.
3
Senaryodaki üçüncü (III) durumu analiz etmek
III. durumun klasik koşullanmadaki 'koşullu tepki' olduğu belirlenir.
Başlangıçta nötr olan kırmızı çizgiler, siren sesiyle eşleşerek işçide tek başına tedirginlik (koşullu tepki) yaratır. Bu durum klasik koşullanmadaki bağdaştırma sürecidir.

Key Concept

Edimsel ve Klasik Koşullanma İlkeleri (Olumsuz Pekiştirme, İkinci Tip Ceza ve Koşullu Tepki ayrımı)
Estimated Time:2m 0s
Question 158Question

Fecr-i Âti topluluğunun kurucu üyeleri arasında yer alan ve edebiyat dünyasında "Adalar Şairi" olarak ün kazanan sanatçı, şiirlerinde bireysel temaları, melankoliyi ve doğa manzaralarını işlemiştir. Şairliğinin yanı sıra tiyatroya da büyük ilgi göstermiş; hem tek başına hem de Şehabettin Süleyman, Ruhsan Nevvare gibi isimlerle ortaklaşa oyunlar kaleme almıştır. Şiirlerini *Ruh-ı Bikayd* adlı kitapta toplayan sanatçı, *Hicranlar* ve *Firar* gibi tiyatro eserleriyle de tanınmaktadır.

Bu parçada söz edilen edebi kişilik aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Tahsin Nahit

Answer

Parçada özellikleri ve eserleri açıklanan sanatçı Tahsin Nahit'tir.
Parçada özellikleri verilen ve 'Adalar Şairi' olarak tanınan, 'Ruh-ı Bikayd' adlı şiir kitabının ile 'Hicranlar' ve 'Firar' adlı oyunların yazarı olan sanatçı Tahsin Nahit'tir.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki ipuçlarını analiz etme
Sanatçının 'Adalar Şairi' unvanına sahip olduğu, şiirlerini 'Ruh-ı Bikayd' kitabında topladığı ve 'Hicranlar' ile 'Firar' oyunlarını yazdığı belirlenmiştir.
Soruda sorulan Fecr-i Âti temsilcisini doğru teşhis edebilmek için ayırt edici unvan ve eserleri belirlemek gerekir.
2
Eser-yazar eşleştirmesini yapma
Belirtilen eserler ve unvan Tahsin Nahit ile eşleşmektedir.
Tahsin Nahit, edebiyatımızda 'Adalar Şairi' olarak anılmakta ve Ruh-ı Bikayd şiir kitabıyla tanınmaktadır.
3
Diğer seçenekleri eleme
Ahmet Haşim, Cenap Şahabettin, Mehmet Rauf ve Yahya Kemal Beyatlı seçenekleri elenmiştir.
Diğer yazarların farklı dönemlere ait olması veya bahsedilen eserleri kaleme almamış olması nedeniyle elenmeleri gerekir.

Key Concept

Fecr-i Âti Edebiyatı Temsilcileri ve Eserleri
Question 159Question

Bölgesel kalkınma projeleri, uygulandıkları alanların fiziki coğrafya özellikleri ile sosyo-ekonomik ihtiyaçları doğrultusunda şekillenen farklı hedeflere ve yatırımlara sahiptir.

Aşağıda Konya Ovası Projesi (KOP) ve Doğu Anadolu Projesi (DAP) kapsamında yer alan bazı hedefler ve bu hedeflere yönelik yatırımlar/uygulamalar verilmiştir. Sol sütundaki proje hedefleri ile sağ sütundaki ilgili yatırımları/uygulamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

KOP'un öncelikli su kaynağı aktarım yatırımı
DAP'ın coğrafi koşullara bağlı temel sektörel odak noktası
Her iki kalkınma projesinin de nihai ortak sosyo-ekonomik amacı
KOP'un tarımsal sürdürülebilirlik odaklı ekolojik hedefi

Matches

Show answer & explanation

Answer

KOP'un öncelikli su kaynağı aktarım yatırımı Mavi Tünel Projesi vasıtasıyla Göksu Nehri sularının Konya Havzası'na taşınması ile; DAP'ın coğrafi koşullara bağl�� temel sektörel odak noktası Mera alanlarının ıslah edilmesi, hayvansal ürünlerde verim ve kalitenin artırılması ile; Her iki kalkınma projesinin de nihai ortak sosyo-ekonomik amacı Bölge dışına olan göçün azaltılması ve kişi başına düşen gelirin artırılması ile; KOP'un tarımsal sürdürülebilirlik odaklı ekolojik hedefi ise Kontrolsüz yeraltı suyu kullanımının engellenerek su rezervlerinin korunması ile eşleşir.
Bölgesel kalkınma projelerinde eşleştirmeler, bölgenin fiziki koşullarına göre belirlenen hedeflere dayanır. KOP kapsamında kuraklık ve su yetersizliği için Mavi Tünel ile Göksu'dan su getirilmesi hedeflenirken, yeraltı suyu tüketimini kontrol altına almak ekolojik bir hedeftir. DAP kapsamında ise sert karasal iklim ve engebeli arazi nedeniyle mera hayvancılığının geliştirilmesi ön plandadır. Her iki projenin de genel ortak hedefi bölgedeki göçü azaltıp refahı artırmaktır.

Step-by-Step Solution

1
KOP bölgesinin en kritik fiziki coğrafya problemini ve buna üretilen su çözümünü analiz etme.
Konya Havzası'ndaki su yetersizliğini çözmek için Göksu Nehri sularının Mavi Tünel ile taşınması planlanmıştır. Bu, KOP'un öncelikli su yatırımıyla eşleşir.
Havzadaki tarımsal üretimin sürdürülebilmesi için dış havzalardan su aktarımı zorunludur.
2
DAP bölgesinin fiziki şartlarını ve bu şartlara uygun ekonomik faaliyet odağını belirleme.
Doğu Anadolu'nun yüksek engebeli yapısı ve iklimi mera hayvancılığına uygundur. DAP'ın temel ekonomik odağı mera ıslahı ve hayvancılık verimliliğidir.
Coğrafi koşulların tarıma elverişsizliği bölgeyi hayvancılık sektörüne yönlendirmiştir.
3
Bölgesel kalkınma projelerinin ulusal ve sosyo-ekonomik ortak hedeflerini değerlendirme.
Hem DAP hem de KOP, bölgelerindeki istihdamı artırarak göçü durdurmayı ve refahı yükseltmeyi amaçlar.
Tüm bölgesel projelerin nihai amacı bölgeler arası sosyo-ekonomik dengesizlikleri azaltmaktır.
4
Konya Havzası'ndaki aşırı sulamanın yarattığı ekolojik riski ve buna yönelik sürdürülebilirlik tedbirini tespit etme.
Bilinçsiz yeraltı suyu tüketiminin sınırlandırılması ve su kaynaklarının korunması KOP'un ekolojik hedeflerindendir.
Aşırı yeraltı suyu kullanımı obruk oluşumuna ve su tablolarının çökmesine neden olmaktadır.

Key Concept

Bölgesel Kalkınma Projelerinin (DAP ve KOP) Coğrafi Gerekçeleri ve Hedefleri
Estimated Time:2m 0s
Question 160Question

Aşağıdaki sol sütunda divan edebiyatı nazım şekilleri, sağ sütunda ise bu nazım şekillerinin belirleyici özellikleri karışık olarak verilmiştir. Sol sütunda yer alan nazım şekillerini sağ sütundaki doğru tanımlarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Tuyuğ
Şarkı
Rubâi
Terbi

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirme şu şekildedir: Tuyuğ -> Aruzun yalnızca 'fâilâtün fâilâtün fâilün' kalıbıyla yazılan ve Türk şairler tarafından edebiyata kazandırılan tek dörtlükten oluşan nazım şeklidir. Rubâi -> İran edebiyatı kökenli, 24 farklı aruz kalıbıyla yazılan tek dörtlükten oluşan nazım şeklidir. Şarkı -> Bestelenmek amacıyla yazılan, meyan ve nakarat bölümleri bulunan bentli nazım şeklidir. Terbi -> Bir şairin gazeline başka bir şairin ikişer dize ekleyerek dörtlük haline getirdiği nazım şeklidir.
Doğru eşleştirmede; Tuyuğ'un sadece tek bir aruz kalıbıyla yazılması ve Türklerin kazandırdığı bir tür olması; Rubâi'nin İran edebiyatı kökenli olup 24 farklı aruz kalıbıyla yazılması; Şarkı'nın bestelenmek üzere yazılıp meyan ve nakarat bulundurması; Terbi'nin ise var olan bir gazelin beyitlerinin üzerine ikişer mısra eklenerek (dörtleme yapılarak) oluşturulması özellikleri esas alınmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Tuyuğ nazım şeklinin yapısal ve kökensel özelliklerini tespit etmek.
Tuyuğ'un Türk şairleri tarafından divan edebiyatına kazandırıldığı, tek dörtlükten oluştuğu ve sadece 'fâilâtün fâilâtün fâilün' kalıbıyla yazıldığı belirlenir.
Tuyuğ'u benzer yapıdaki tek dörtlüklerden ayıran en önemli köken ve kalıp ölçütünü doğrulamak.
2
Rubai nazım şeklinin yapısal ve kökensel özelliklerini tespit etmek.
Rubainin İran edebiyatı kökenli olduğu, kendine has 24 farklı aruz kalıbıyla yazıldığı ve tek dörtlükten oluştuğu belirlenir.
Rubai ile tuyuğ arasındaki kalıp sayısı ve köken farkını ayırt etmek.
3
Şarkı nazım şeklinin belirleyici unsurlarını analiz etmek.
Bestelenmek amacıyla yazıldığı, meyan ve nakarat gibi kavramların bu türe has olduğu ve bentlerden oluştuğu belirlenir.
Şarkıyı, dörtlüklerle kurulan diğer musammat türlerinden ayıran müzikal unsurları belirlemek.
4
Terbi nazım şeklinin kelime anlamı ve yapılış şeklini incelemek.
Terbi kelimesinin 'dörtleme' anlamına geldiği ve bir gazelin beyitleri üzerine aynı ölçü ve kafiyede ikişer mısra eklenerek oluşturulduğu belirlenir.
Terbiyi diğer musammat türlerinden ayıran yapısal yapılış metodunu netleştirmek.

Key Concept

Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Dörtlük ve Bentlerle Kurulanlar
Estimated Time:2m 0s
PreviousPage 8 / 437Next