Kuvvet ve Hareket

158 questions

Question 21Question

Hava direncinin önemsiz olduğu bir ortamda, bir cisim yerden düşey yukarı doğru 30 m/s30\text{ m/s} büyüklüğündeki hızla fırlatılıyor. Buna göre, cismin fırlatıldıktan 4 s4\text{ s} sonra yer değiştirme vektörünün büyüklüğü kaç m\text{m}'dir? (Yer çekimi ivmesi g=10 m/s2g = 10\text{ m/s}^2 alınız.)

Show answer & explanation

Answer: 4040

Answer

Yer değiştirme vektörünün büyüklüğü 40 metredir.
Cismin hareket denklemi Δy=v0t12gt2\Delta y = v_0 t - \frac{1}{2}gt^2 bağıntısı ile verilir. t=4 st = 4\text{ s} değeri yerine yazıldığında yer değiştirme vektörünün büyüklüğü 304516=40 m30 \cdot 4 - 5 \cdot 16 = 40\text{ m} olarak elde edilir.

Step-by-Step Solution

1
Cismin tepe noktasına ulaşma süresini ve maksimum yüksekliğini bulun.
ttepe=3 st_{\text{tepe}} = 3\text{ s} ve hmaks=45 mh_{\text{maks}} = 45\text{ m}
Düşey yukarı fırlatılan cisim yer çekimi ivmesi nedeniyle her saniye hızını 10 m/s10\text{ m/s} azaltır. 30 m/s30\text{ m/s} hızla atılan cisim t=v0g=3 st = \frac{v_0}{g} = 3\text{ s} sonra anlık olarak durur ve maksimum yüksekliğe (hmaks=v022g=45 mh_{\text{maks}} = \frac{v_0^2}{2g} = 45\text{ m}) ulaşır.
2
Cismin t=4 st = 4\text{ s} anındaki konumunu tek bir hareket denklemiyle hesaplayın.
y(4)=40 my(4) = 40\text{ m}
Yer değiştirme formülü olan y=v0t12gt2y = v_0 t - \frac{1}{2}gt^2 bağıntısı kullanılarak cismin ilk konumuna göre yüksekliği y=304542=12080=40 my = 30 \cdot 4 - 5 \cdot 4^2 = 120 - 80 = 40\text{ m} olarak bulunur.
3
Yer değiştirme vektörünün büyüklüğünü belirleyin.
Δy=40 m|\vec{\Delta y}| = 40\text{ m}
Yer değiştirme vektörü ilk konumdan son konuma çizilen yönlü doğrudur. Başlangıçta yerde olan (y0=0y_0 = 0) cismin 4 s4\text{ s} sonraki yüksekliği 40 m40\text{ m} olduğu için yer değiştirme vektörünün büyüklüğü de doğrudan 40 m40\text{ m} olur.

Key Concept

Düşey atış hareketinde yer değiştirme vektörünün bulunması
Question 22Question

Düşey kesiti verilen şekildeki sistemde, m1=2 kgm_1 = 2\text{ kg} kütleli K cismi, m2=3 kgm_2 = 3\text{ kg} kütleli L cisminin üzerine konulmuştur. K cismi bir iple düşey duvara sabitlenmiş sürtünmesiz makaradan geçirilerek L cismine bağlanmıştır. K ile L cisimleri arasındaki sürtünme katsayısı μ1=0,4\mu_1 = 0,4; L cismi ile yatay zemin arasındaki sürtünme katsayısı ise μ2=0,1\mu_2 = 0,1'dir. L cismi yatay FF kuvvetiyle sağa doğru çekilmektedir.

Buna göre,
I. L cismini harekete geçirebilecek en küçük yatay FF kuvvetinin büyüklüğü 21 N21\text{ N}'dur.
II. L cismine F=26 NF = 26\text{ N} büyüklüğünde yatay kuvvet uygulandığında L cisminin ivmesi 1 m/s21\text{ m/s}^2 olur.
III. L cismine F=31 NF = 31\text{ N} büyüklüğünde yatay kuvvet uygulandığında ipteki gerilme kuvvetinin büyüklüğü 12 N12\text{ N} olur.

yargılarından hangileri doğrudur?
(Yer çekimi ivmesi g=10 m/s2g = 10\text{ m/s}^2 alınız; ipin ve makaranın kütlesini ihmal ediniz.)

Show answer & explanation

Answer: I, II ve III

Answer

I, II ve III öncüllerinin tamamı doğrudur.
Dengede olan sistemde, K cisminin dengesi için ip gerilmesinin aralarındaki maksimum statik sürtünmeye eşit olması gerekir (T=fs1=8 NT = f_{s1} = 8\text{ N}). L cisminin dengesi için ise uygulanan en küçük dış kuvvetin F=T+fs1+fs2=2fs1+fs2=21 NF = T + f_{s1} + f_{s2} = 2f_{s1} + f_{s2} = 21\text{ N} olması gerekir. Bu değer aşıldığında sistem ivmelenir. F=26 NF = 26\text{ N} için sistemin ivmesi 1 m/s21\text{ m/s}^2 olarak bulunur. F=31 NF = 31\text{ N} uygulandığında ise ivme 2 m/s22\text{ m/s}^2 olup K cisminin hareket denkleminden ip gerilmesi 12 N12\text{ N} bulunur. Bu durumda her üç öncül de doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Cisimler arasındaki ve zemin ile cisim arasındaki maksimum statik sürtünme kuvvetlerini hesaplayın.
K ile L arasındaki maksimum sürtünme kuvveti fs1=μ1m1g=0,4210=8 Nf_{s1} = \mu_1 \cdot m_1 \cdot g = 0,4 \cdot 2 \cdot 10 = 8\text{ N} olarak bulunur. L ile zemin arasındaki maksimum sürtünme kuvveti ise fs2=μ2(m1+m2)g=0,1(2+3)10=5 Nf_{s2} = \mu_2 \cdot (m_1 + m_2) \cdot g = 0,1 \cdot (2 + 3) \cdot 10 = 5\text{ N} olarak hesaplanır.
Sistemin harekete geçme sınırını ve hareket esnasındaki sürtünme kuvvetlerini belirlemek amacıyla bu hesaplama yapılır.
2
L cismini harekete geçirebilecek en küçük FF kuvvetini bulmak için sınır durumundaki statik denge şartlarını yazın.
K cisminin dengesi için ip gerilmesi sürtünme kuvvetine eşit olmalıdır (T=fs1=8 NT = f_{s1} = 8\text{ N}). L cisminin dengesi için ise F=T+fs1+fs2=8+8+5=21 NF = T + f_{s1} + f_{s2} = 8 + 8 + 5 = 21\text{ N} bulunur.
K cismi sola, L cismi sağa hareket etme eğiliminde olduğundan sürtünme kuvvetleri hareket eğilimlerine zıt yönde etki eder ve L cismini çeken ip gerilmesi ile sürtünme kuvvetleri dengelenir.
3
F=26 NF = 26\text{ N} kuvvet uygulandığında sistemin ivmesini hesaplamak için Newton'ın ikinci yasasını uygulayın.
K cismi için Tf1=m1aT8=2aT - f_1 = m_1 \cdot a \Rightarrow T - 8 = 2a ve L cismi için FTf1f2=m2a26T85=3aF - T - f_1 - f_2 = m_2 \cdot a \Rightarrow 26 - T - 8 - 5 = 3a denklemleri yazılır. Taraf tarafa toplandığında 26165=(2+3)a5=5aa=1 m/s226 - 16 - 5 = (2 + 3)a \Rightarrow 5 = 5a \Rightarrow a = 1\text{ m/s}^2 bulunur.
Sistem hareket halindeyken kinetik sürtünme kuvvetleri etki eder ve ivmeli hareket denklemleri çözülerek ivme elde edilir.
4
F=31 NF = 31\text{ N} kuvvet uygulandığında ipteki gerilme kuvvetini bulmak için K cisminin hareket denklemini kullanın.
Sistemin ivmesi F2f1f2=(m1+m2)a31165=5aa=2 m/s2F - 2f_1 - f_2 = (m_1 + m_2)a \Rightarrow 31 - 16 - 5 = 5a \Rightarrow a = 2\text{ m/s}^2 olur. K cismi için hareket denklemi Tf1=m1aT8=22T=12 NT - f_1 = m_1 \cdot a \Rightarrow T - 8 = 2 \cdot 2 \Rightarrow T = 12\text{ N} olarak bulunur.
İp gerilmesini bulmak için sisteme ait ivme değeri, K cisminin net kuvvet denkleminde yerine konulur.

Key Concept

Newton'ın Hareket Yasaları, Sürtünmeli Yüzeylerde Dinamik Analiz ve Bağlı Cisimlerin Hareketi
Estimated Time:3m 0s
Question 23Question

Hava sürtünmesinin ihmal edildiği bir ortamda, yerden 20 m20\text{ m} yükseklikteki bir uçurumun kenarından yatay doğrultuda 15 m/s15\text{ m/s} büyüklüğündeki hızla fırlatılan bir cisim yere çarpana kadar yatayda kaç metre yol alır? (Yer çekimi ivmesini g=10 m/s2g = 10\text{ m/s}^2 alınız.)

Show answer & explanation

Answer: 30

Answer

Cismin yere çarpana kadar yatayda aldığı yol 30 m30\text{ m} olarak bulunur.
Cismin düşeydeki hareketi serbest düşme olduğundan h=12gt2h = \frac{1}{2}gt^2 bağıntısından 20=5t2t=2 s20 = 5t^2 \Rightarrow t = 2\text{ s} bulunur. Yatayda ise cisim sabit hızlı hareket yapmaktadır. Buradan yatay menzil x=v0t=152=30 mx = v_0 \cdot t = 15 \cdot 2 = 30\text{ m} olarak elde edilir.

Step-by-Step Solution

1
Havada kalma süresinin hesaplanması
Cismin havada kalma süresi t=2 st = 2\text{ s} olarak bulunur.
Sürtünmesiz ortamda yatay olarak fırlatılan cisimlerin düşeydeki hareketi serbest düşmedir. Bu nedenle düşeydeki yükseklik kullanılarak havada kalma süresi hesaplanır.
2
Yatayda alınan yolun hesaplanması
Yatayda alınan yol x=30 mx = 30\text{ m} olarak bulunur.
Yatay doğrultuda cisme etki eden net bir kuvvet olmadığından, cisim yatayda sabit hızlı hareket yapar. Yatay hız bileşeni ile uçuş süresi çarpılarak menzil mesafesi elde edilir.

Key Concept

Yatay atış hareketinde yatay ve düşey hareket bileşenlerinin bağımsızlığı
Estimated Time:1m 30s
Question 24Question

Sürtünmesiz yatay bir düzlemde durmakta olan bir cisme, yatay doğrultuda ve aralarında 9090^\circ açı bulunan 3 N3\text{ N} ve 4 N4\text{ N} büyüklüğünde iki kuvvet uygulanmaktadır. Cisim bu iki kuvvetin etkisinde 10 m10\text{ m} yer değiştirmektedir. Buna göre, cismin üzerine etki eden net kuvvetin yaptığı iş kaç joule olur?

Show answer & explanation

Answer: 50 J50\text{ J}

Answer

Net kuvvetin yaptığı iş 50 J50\text{ J} değerine eşittir.
Cisme etki eden net kuvvetin büyüklüğü Pisagor teoremi ile 5 N5\text{ N} olarak bulunur. Cisim durgun halden harekete başladığı için yer değiştirmesi net kuvvet doğrultusundadır. Yapılan net iş, net kuvvet ile yer değiştirmenin çarpımı olan 50 J50\text{ J} değerine eşittir.

Step-by-Step Solution

1
Cisme etki eden kuvvetler birbirine dik olduğu için net kuvvetin büyüklüğünü Pisagor bağıntısı kullanarak hesaplayalım.
Fnet=F12+F22=32+42=5 NF_{\text{net}} = \sqrt{F_1^2 + F_2^2} = \sqrt{3^2 + 4^2} = 5\text{ N}
Birbirine dik iki vektörün bileşkesi, bu vektörlerin karelerinin toplamının kareköküne eşittir.
2
Net kuvvetin yaptığı işi (WnetW_{\text{net}}) hesaplamak için iş formülünü kullanalım.
Wnet=Fnetx=5 N10 m=50 JW_{\text{net}} = F_{\text{net}} \cdot x = 5\text{ N} \cdot 10\text{ m} = 50\text{ J}
Cisim başlangıçta durmakta olduğu için net kuvvet yönünde hareket eder. Net kuvvetin yaptığı iş, net kuvvetin büyüklüğü ile yer değiştirme miktarının çarpımına eşittir.

Key Concept

Net kuvvetin yaptığı iş ve vektörel kuvvet bileşkesi
Question 25Question

Düşey kesiti verilen sürtünmesiz eğik düzlemin K noktasından serbest bırakılan mm kütleli bir blok, yerçekimi ivmesinin gg olduğu ortamda eğik düzlemin alt ucu olan L noktasından yatay yola geçiş yapıyor. Yatay yolun L noktasından itibaren sürtünme katsayısı (kk), L noktasından olan uzaklık (xx) ile doğru orantılı olacak şekilde k=cxk = c \cdot x denklemiyle değişmektedir (burada cc pozitif bir sabittir). Blok, yatay yolda L noktasından itibaren x0x_0 kadar yol alarak M noktasında duruyor.

Buna göre;

I. Bloğun kütlesi (mm) artırılırsa durma mesafesi (x0x_0) değişmez.
II. Bloğun serbest bırakıldığı yükseklik (hh) artırılırsa durma mesafesi (x0x_0) artar.
III. Yolun cc sabiti artırılırsa bloğun duruncaya kadar geçen sürede sürtünme kuvvetinin yaptığı iş (WsW_s) değişmez.

yargılarından hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I, II ve III

Answer

Her üç öncülün de doğru olduğunu belirten seçenektir.
Cismin başlangıçtaki mekanik enerjisi mghmgh kadardır. Eğik düzlem sürtünmesiz olduğu için yatay yola mghmgh büyüklüğünde kinetik enerjiyle girer. Yatay yoldaki sürtünme katsayısı konumla doğrusal olarak değiştiğinden (k=cxk = c \cdot x), sürtünme kuvveti de fs(x)=cmgxf_s(x) = c \cdot m \cdot g \cdot x şeklinde konumla doğrusal olarak artar. Bu kuvvetin konuma bağlı grafiğinin altında kalan alan, sürtünme kuvvetinin yaptığı işin büyüklüğünü verir: Ws=12cmgx02W_s = \frac{1}{2} \cdot c \cdot m \cdot g \cdot x_0^2. İş-enerji teoremine göre, cismin durması için sürtünme kuvvetinin yaptığı işin büyüklüğü başlangıçtaki kinetik enerjiye eşit olmalıdır: 12cmgx02=mgh\frac{1}{2} \cdot c \cdot m \cdot g \cdot x_0^2 = m \cdot g \cdot h. Buradan kütle (mm) ve yerçekimi ivmesi (gg) sadeleşir ve durma mesafesi x0=2hcx_0 = \sqrt{\frac{2h}{c}} olarak bulunur. Bu formüle göre durma mesafesi kütleye (mm) bağlı değildir (I. öncül doğru), bırakılma yüksekliği (hh) ile doğru orantılıdır (II. öncül doğru). Sürtünme kuvvetinin yaptığı toplam iş ise cismin ilk ve son mekanik enerjileri arasındaki farka eşit olup Ws=mghW_s = -mgh kadardır ve cc sabitine bağlı değildir (III. öncül doğru).

Step-by-Step Solution

1
Cismin eğik düzlemin tepesindeki ilk mekanik enerjisini yazarak yatay yola giriş anındaki kinetik enerjisini belirlemek.
Cismin yatay yola giriş anındaki kinetik enerjisi Ek=mghE_k = mgh olur.
Eğik düzlem sürtünmesiz olduğu için mekanik enerji korunur ve başlangıçtaki potansiyel enerji tamamen kinetik enerjiye dönüşür.
2
Yatay yoldaki sürtünme kuvvetinin konuma bağlı fonksiyonunu yazıp, bu kuvvetin yaptığı işi kuvvet-konum grafiğinin alanı yardımıyla ifade etmek.
Sürtünme kuvveti fs(x)=cmgxf_s(x) = c \cdot m \cdot g \cdot x ve yaptığı işin büyüklüğü Ws=12cmgx02|W_s| = \frac{1}{2} c \cdot m \cdot g \cdot x_0^2 olur.
Sürtünme katsayısı yolla doğrusal olarak arttığı için sürtünme kuvveti de konumla doğrusal artar. Değişken kuvvetlerin yaptığı iş, kuvvet-konum grafiğinin altında kalan alandan bulunur.
3
İş-enerji teoremini uygulayarak durma mesafesi olan x0x_0 ifadesini ��ekmek ve öncülleri değerlendirmek.
x0=2hcx_0 = \sqrt{\frac{2h}{c}} bağıntısı elde edilir. Bu bağıntıya göre durma mesafesi kütleye bağlı değildir (I. öncül doğru), yükseklik artarsa artar (II. öncül doğru). Sürtünme kuvvetinin yaptığı toplam iş ise sadece mgh-mgh olup cc sabitinden bağımsızdır (III. öncül doğru).
Cismin durması için kinetik enerjisinin tamamının sürtünme tarafından ısı enerjisine dönüştürülmesi gerekir.

Key Concept

Değişken sürtünme kuvvetinin yaptığı işin kuvvet-konum grafiğinin alanı ile hesaplanması ve iş-enerji teoremi uygulanarak enerji dönüşümünün incelenmesi.
Question 26Question

Düşey doğrultuda yukarıya doğru 15 m/s15\text{ m/s} sabit hızla yükselmekte olan bir sıcak hava balonundaki g��zlemci, yatay düzlemdeki düz bir yolda hareket eden bir otomobilin hızını kendisine göre 25 m/s25\text{ m/s} büyüklüğünde ölçmektedir.

Buna göre, otomobilin yere göre hızının büyüklüğü kaç m/s\text{m/s}'dir?

Show answer & explanation

Answer: 20

Answer

Otomobilin yere göre hızının büyüklüğü 20 m/s'dir.
Otomobil yatay düzlemde, balon ise düşey doğrultuda hareket ettiğinden, otomobil ile balonun yere göre hız vektörleri birbirine diktir. Bağıl hız vektörünün büyüklüğü, bu iki dik vektörün oluşturduğu dik üçgenin hipotenüs uzunluğuna karşılık gelir. Buradan Pisagor teoremi uygulandığında otomobilin hızı 20 m/s olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Hız vektörlerinin doğrultularını belirleme.
Balonun hız vektörü düşey doğrultuda, otomobilin hız vektörü ise yatay düzlemde olduğundan bu iki hız vektörü birbirine diktir.
Fiziksel durumun geometriye dökülmesi için hız vektörlerinin arasındaki açısal ilişkiyi tespit etmek gerekir.
2
Bağıl hız bağıntısını yazma.
Balondaki gözlemciye göre otomobilin bağıl hızı vbag˘ıl=vOvB\vec{v}_{bağıl} = \vec{v}_O - \vec{v}_B şeklindedir.
Bağıl hız, gözlenenin hızından gözlemcinin hızının vektörel olarak çıkarılmasıyla bulunur.
3
Vektörel çıkarma işleminin büyüklüğünü ilişkilendirme.
Yatay ve düşey vektörler birbirine dik olduğundan, bağıl hız vektörünün büyüklüğü ile bileşenler arasında Pisagor bağıntısı kurulur: vbag˘ıl2=vO2+vB2v_{bağıl}^2 = v_O^2 + v_B^2.
Birbirine dik iki vektörün farkının büyüklüğü, bu vektörlerin büyüklüklerinin karelerinin toplamının kareköküne eşittir.
4
Otomobilin hızını hesaplama.
252=vO2+152    625=vO2+225    vO2=400    vO=20 m/s25^2 = v_O^2 + 15^2 \implies 625 = v_O^2 + 225 \implies v_O^2 = 400 \implies v_O = 20\text{ m/s} bulunur.
Bilinen değerler Pisagor bağıntısında yerine yazılarak otomobilin yere göre hız büyüklüğü çekilir.

Key Concept

Birbirine dik doğrultularda hareket eden cisimler arasındaki bağıl hız vektörünün hesaplanması.
Estimated Time:2m 0s
Question 27Question

Doğu yönünde sabit hızla gitmekte olan KK aracındaki bir gözlemci, aynı yatay düzlemde sabit hızla hareket eden LL aracını kuzey yönünde gidiyormuş gibi görmektedir. Buna göre, LL aracının yere göre hız vektörünün batı yönünde bir bileşeni olamayacağı ifadesisinin doğru (True) ya da yanlış (False) olduğunu belirleyiniz.

Show answer & explanation

Answer: True

Answer

İfade doğrudur. L aracının yere göre hız vektörü doğu ve kuzey bileşenlerine sahip olup, batı yönünde bir bileşeni bulunamaz.
Bağıl hız bağıntısına göre gözlenen L aracının hızı, bağıl hız vektörü ile gözlemci K aracının hız vektörünün toplamıdır. Doğuya yönelmiş bir vektör ile kuzeye yönelmiş bir vektörün toplamının yatay bileşeni daima doğu yönünde olmak zorundadır. Bu nedenle L aracının batı yönünde bir hız bileşeni olamaz ve ifade doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Bağıl hareket formülünün yazılması
vbag˘ıl=vgo¨zlenenvgo¨zlemci\vec{v}_{bağıl} = \vec{v}_{gözlenen} - \vec{v}_{gözlemci} formülü kurulur. Burada gözlemci K aracı, gözlenen ise L aracıdır. Buna göre vbag˘ıl=vLvK\vec{v}_{bağıl} = \vec{v}_L - \vec{v}_K olur.
Bağıl hız, gözlenen cismin yere göre hızından gözlemcinin yere göre hızının vektörel olarak çıkarılmasıyla bulunur.
2
Hız vektörlerinin yönlerinin tanımlanması ve L'nin hızının çekilmesi
Doğu yönü +x+x (i^\hat{i}), kuzey yönü +y+y (j^\hat{j}) olarak seçilirse; vK=vKi^\vec{v}_K = v_K\hat{i} (vK>0v_K > 0) ve vbag˘ıl=vbj^\vec{v}_{bağıl} = v_b\hat{j} (vb>0v_b > 0) olur. Formül düzenlendiğinde vL=vbag˘ıl+vK=vKi^+vbj^\vec{v}_L = \vec{v}_{bağıl} + \vec{v}_K = v_K\hat{i} + v_b\hat{j} bulunur.
L aracının yere göre hız vektörünün bileşenlerini ve yönünü belirlemek için.
3
Bileşenlerin analiz edilmesi
L aracının hız vektörü vL=(vK,vb)\vec{v}_L = (v_K, v_b) şeklindedir. Yatay bileşen (vKv_K) pozitif değerli olup doğu yönündedir. Bu durumda L aracının batı yönünde (x-x) bir hız bileşenine sahip olması imkansızdır.
İfadenin doğruluğunu test etmek için yatay eksendeki hız bileşeninin işaretini kontrol etmek gerekir.

Key Concept

İki Boyutta Bağıl Hareket ve Vektörel İşlemler
Question 28Question

Düşey bir duvara dayalı 4 kg4\text{ kg} kütleli bir cisme, yatayla 5353^\circ lik açı yapacak şekilde yukarı ve duvara doğru 100 N100\text{ N} büyüklüğünde sabit bir FF kuvveti şekildeki gibi uygulanmaktadır. Cisim ile duvar arasındaki statik sürtünme katsayısı μs=0,5\mu_s = 0,5, kinetik sürtünme katsayısı ise μk=0,4\mu_k = 0,4 tür.

Buna göre, cismin ivmesi kaç m/s2\text{m/s}^2 büyüklüğündedir?

(sin(53)=0,8;  cos(53)=0,6;  g=10 m/s2)(\sin(53^\circ) = 0,8;\; \cos(53^\circ) = 0,6;\; g = 10\text{ m/s}^2)

Show answer & explanation

Answer: 4

Answer

Cismin ivmesi 4 m/s24\text{ m/s}^2 büyüklüğündedir.
Cisme uygulanan kuvvetin yatay bileşeni (60 N60\text{ N}) normal kuvveti belirler. Yukarı yönlü düşey bileşen (80 N80\text{ N}) ile cismin ağırlığı (40 N40\text{ N}) arasındaki fark (40 N40\text{ N}), maksimum statik sürtünme kuvveti olan 30 N30\text{ N} değerini aştığı için cisim yukarı doğru harekete geçer. Hareket esnasında etki eden kinetik sürtünme kuvveti 24 N24\text{ N} olup net kuvvet 16 N16\text{ N}'dur. Buradan ivme 4 m/s24\text{ m/s}^2 olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Kuvvet bileşenlerinin belirlenmesi
Fx=60 NF_x = 60\text{ N} (duvara dik tepki kuvvetini oluşturan bileşen) ve Fy=80 NF_y = 80\text{ N} (yukarı yönlü hareket ettirici bileşen).
Kuvvetin cismi duvara sıkıştıran ve düşey doğrultuda hareket ettirmek isteyen etkilerini ayrı ayrı analiz etmek için.
2
Cismin ağırlığının ve sürtünmesiz durumdaki net düşey eğilim kuvvetinin hesaplanması
G=mg=40 NG = m \cdot g = 40\text{ N} (aşağı yönlü). Düşey doğrultudaki net kuvvet eğilimi: FyG=40 NF_y - G = 40\text{ N} (yukarı yönlü).
Cismin düşey doğrultuda hangi yöne hareket etme eğiliminde olduğunu ve bu eğilimin büyüklüğünü bulmak için.
3
Maksimum statik sürtünme kuvvetinin bulunması ve hareket kontrolünün yapılması
fs,max=μsN=0,560=30 Nf_{s,\text{max}} = \mu_s \cdot N = 0,5 \cdot 60 = 30\text{ N}. Harekete zorlayıcı kuvvet olan 40 N40\text{ N}, maksimum statik sürtünme değerinden büyük olduğundan cisim yukarı yönlü ivmeli hareket yapar.
Cismin statik sürtünmeyi aşarak harekete geçip geçmeyeceğini belirlemek için.
4
Kinetik sürtünme kuvvetinin ve düşey doğrultudaki net kuvvetin hesaplanması
fk=μkN=24 Nf_k = \mu_k \cdot N = 24\text{ N}. Düşey net kuvvet: Fnet=FyGfk=804024=16 NF_{\text{net}} = F_y - G - f_k = 80 - 40 - 24 = 16\text{ N}.
Hareket başladıktan sonra cismin ivmesini belirleyecek net kuvveti bulmak için.
5
Newton'ın İkinci Hareket Yasası ile ivmenin bulunması
a=Fnetm=16 N4 kg=4 m/s2a = \frac{F_{\text{net}}}{m} = \frac{16\text{ N}}{4\text{ kg}} = 4\text{ m/s}^2.
Net kuvvet ve kütle bilindiği için ivmeyi temel hareket bağıntısından çekmek için.

Key Concept

Düşey duvarda hareket eden cisimler için normal kuvvetin uygulanan kuvvetin yatay bileşeni tarafından belirlenmesi, statik ve kinetik sürtünme durumlarının ayırt edilmesi ve Newton'ın ikinci yasası.
Question 29Question

Hava sürtünmelerinin önemsiz olduğu bir ortamda, yerden eğik olarak fırlatılan bir cismin ilk hızının yatay bileşeni 12 m/s12\text{ m/s}, düşey bileşeni ise 15 m/s15\text{ m/s}'dir.

Buna göre, cismin fırlatıldıktan 1 s1\text{ s} sonraki hızının büyüklüğ�� kaç m/s\text{m/s}'dir? (g=10 m/s2g = 10\text{ m/s}^2 alınız.)

Show answer & explanation

Answer: 1313

Answer

13 m/s13\text{ m/s}
Sürtünmesiz ortamda yatay doğrultudaki hız değişmez ve 12 m/s12\text{ m/s} olarak kalır. Düşey doğrultudaki hız ise yer çekimi nedeniyle saniyede 10 m/s10\text{ m/s} azalır ve 1 s1\text{ s} sonra 5 m/s5\text{ m/s} olur. Bu iki dik hız bileşeninin bileşkesi Pisagor bağıntısıyla hesaplandığında 13 m/s13\text{ m/s} olarak elde edilir.

Step-by-Step Solution

1
Yatay hız bileşeninin belirlenmesi
vx=12 m/sv_x = 12\text{ m/s}
Hava sürtünmesi önemsiz olduğundan yatay doğrultuda cisim üzerine etki eden net bir kuvvet yoktur. Bu nedenle yatay hız bileşeni hareket boyunca sabit kalır.
2
1 s1\text{ s} sonraki düşey hız bileşeninin hesaplanması
vy=5 m/sv_y = 5\text{ m/s}
Düşey doğrultuda cisim yer çekimi ivmesinin etkisi altındadır. Yukarı yönde hareket eden cismin hızı her saniye 10 m/s10\text{ m/s} azalır. 1 s1\text{ s} sonra düşey hız vy=v0ygt=15101=5 m/sv_y = v_{0y} - g \cdot t = 15 - 10 \cdot 1 = 5\text{ m/s} olur.
3
Toplam hız büyüklüğünün bulunması
v=13 m/sv = 13\text{ m/s}
Birbirine dik olan yatay ve düşey hız bileşenlerinin bileşkesi Pisagor bağıntısı ile hesaplanır: v=vx2+vy2=122+52=144+25=13 m/sv = \sqrt{v_x^2 + v_y^2} = \sqrt{12^2 + 5^2} = \sqrt{144 + 25} = 13\text{ m/s}.

Key Concept

İki boyutta harekette yatay ve düşey hız bileşenlerinin bağımsızlığı ve anlık hızın vektörel toplamı
Estimated Time:45s
Question 30Question

Sürtünmesiz yatay düzlemde 10 m/s10\text{ m/s} hızla hareket etmekte olan 05 kg0{}5\text{ kg} kütleli bir top, düşey duvara dik olarak çarpmış ve duvardan aynı doğrultuda, ters yönde 8 m/s8\text{ m/s} hızla geri dönmüştür.

Buna göre, duvarın topa uyguladığı itmenin büyüklüğü kaç Ns\text{N}\cdot\text{s}'dir?

Show answer & explanation

Answer: 9

Answer

Duvarın topa uyguladığı itmenin büyüklüğü 9 Ns9\text{ N}\cdot\text{s}'dir.
İtme, çizgisel momentumdaki değişime eşittir (I=ΔP\vec{I} = \Delta\vec{P}). Topun duvara çarpmadan önceki momentumu duvara doğru 5 kgm/s5\text{ kg}\cdot\text{m/s}, çarptıktan sonraki momentumu ise duvardan zıt yönde 4 kgm/s4\text{ kg}\cdot\text{m/s}'dir. Vektörel çıkarma işlemi yapıldığında momentum değişimi ve dolayısıyla itmenin büyüklüğü 9 Ns9\text{ N}\cdot\text{s} olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1
İlk ve son çizgisel momentum vektörlerini tanımlamak için yön seçimi yapılır.
Sağa doğru (duvara doğru) hareket yönü pozitif (++) kabul edilirse; ilk hız v1=+10 m/sv_1 = +10\text{ m/s} ve geri dönen topun son hızı v2=8 m/sv_2 = -8\text{ m/s} olur.
Çizgisel momentum ve itme vektörel büyüklükler olduğundan yön tayini zorunludur.
2
Topun ilk ve son momentum değerleri hesaplanır.
P1=mv1=05 kg×(+10 m/s)=+5 kgm/sP_1 = m \cdot v_1 = 0{}5\text{ kg} \times (+10\text{ m/s}) = +5\text{ kg}\cdot\text{m/s} ve P2=mv2=05 kg×(8 m/s)=4 kgm/sP_2 = m \cdot v_2 = 0{}5\text{ kg} \times (-8\text{ m/s}) = -4\text{ kg}\cdot\text{m/s} olarak bulunur.
Momentum değişimi ΔP=P2P1\Delta\vec{P} = \vec{P}_2 - \vec{P}_1 bağıntısını uygulamak i��in bileşenler belirlenmelidir.
3
Momentum değişimi hesaplanarak itmenin büyüklüğü bulunur.
I=ΔP=P2P1=4(+5)=9 NsI = \Delta P = P_2 - P_1 = -4 - (+5) = -9\text{ N}\cdot\text{s} olur. İtmenin büyüklüğü ise I=9 Ns|I| = 9\text{ N}\cdot\text{s} olarak elde edilir.
İtme, çizgisel momentumdaki değişime eşittir (I=ΔP\vec{I} = \Delta\vec{P}).

Key Concept

İtme ve Çizgisel Momentum Değişimi Arasındaki İlişki (I=ΔP\vec{I} = \Delta\vec{P})
Question 31Question

Sürtünme katsayısın��n μ=0,25\mu = 0,25 olduğu 3737^\circ eğimli eğik düzlemin en alt noktasında durmakta olan 2 kg2\text{ kg} kütleli bir cisme, eğik düzleme paralel ve yukarı yönde 25 N25\text{ N} büyüklüğünde sabit bir FF kuvveti uygulanıyor.

Cisim eğik düzlem üzerinde 4 m4\text{ m} yol aldığı anda;

I. Yer çekimi kuvvetine karşı yapılan iş 48 J48\text{ J}'dür.
II. Sürtünme kuvvetinin yaptığı iş 16 J-16\text{ J}'dür.
III. FF kuvvetinin uyguladığı anlık güç 150 W150\text{ W}'tır.

yargılarından hangileri doğrudur?

(g=10 m/s2g = 10\text{ m/s}^2, sin37=0,6\sin 37^\circ = 0,6, cos37=0,8\cos 37^\circ = 0,8)

Show answer & explanation

Answer: I, II ve III

Answer

Yer çekimine karşı yapılan işin 48 J48\text{ J}, sürtünme kuvvetinin yaptığı işin 16 J-16\text{ J} ve FF kuvvetinin uyguladığı anlık gücün 150 W150\text{ W} olduğunu belirten öncüllerin tamamı doğrudur.
Doğru seçenekte belirtilen tüm öncüller doğrudur. Yer çekimine karşı yapılan iş mghmgh formülüyle 48 J48\text{ J} olarak bulunur. Sürtünme kuvveti yüzey tepkisi mgcos37mg \cos 37^\circ kullanılarak 4 N4\text{ N} hesaplanır ve harekete zıt yönde olduğundan 16 J-16\text{ J} iş yapar. Net iş 36 J36\text{ J} olduğundan cismin son hızı 6 m/s6\text{ m/s}'dir ve bu andaki anlık güç Fv=150 WF \cdot v = 150\text{ W} olur.

Step-by-Step Solution

1
Yer çekimine karşı yapılan işin hesaplanması
Yapılan iş Wg=mgh=mgxsin37=21040,6=48 JW_g = mgh = mg \cdot x \sin 37^\circ = 2 \cdot 10 \cdot 4 \cdot 0,6 = 48\text{ J} olarak bulunur.
Yer çekimine karşı yapılan iş, cismin kazandığı potansiyel enerjiye eşittir. Cismin yükselme miktarı h=xsin37h = x \cdot \sin 37^\circ bağıntısıyla bulunur.
2
Sürtünme kuvvetinin yaptığı işin hesaplanması
Sürtünme kuvveti fk=μN=μmgcos37=0,252100,8=4 Nf_k = \mu N = \mu mg \cos 37^\circ = 0,25 \cdot 2 \cdot 10 \cdot 0,8 = 4\text{ N}'dur. Sürtünme kuvvetinin yaptığı iş ise Wfk=fkx=44=16 JW_{f_k} = -f_k \cdot x = -4 \cdot 4 = -16\text{ J} olur.
Sürt��nme kuvveti harekete zıt yönde etki ettiği için negatif iş yapar. Normal kuvvet eğik düzlemde N=mgcos37N = mg \cos 37^\circ olarak belirlenir.
3
Net kuvvetin ve net işin hesaplanması
Net kuvvet Fnet=Fmgsin37fk=25124=9 NF_{net} = F - mg \sin 37^\circ - f_k = 25 - 12 - 4 = 9\text{ N}'dur. Yapılan net iş ise Wnet=Fnetx=94=36 JW_{net} = F_{net} \cdot x = 9 \cdot 4 = 36\text{ J}'dur.
Cismin kazandığı kinetik enerjiyi bulmak için iş-enerji teoremi uyarınca net kuvvetin yaptığı iş hesaplanmalıdır.
4
Cismin 4 m4\text{ m} yol aldığı andaki hızının ve anlık gücün hesaplanması
Wnet=ΔEk36=12mv236=122v2v=6 m/sW_{net} = \Delta E_k \Rightarrow 36 = \frac{1}{2} m v^2 \Rightarrow 36 = \frac{1}{2} \cdot 2 \cdot v^2 \Rightarrow v = 6\text{ m/s} bulunur. FF kuvvetinin anlık gücü ise P=Fv=256=150 WP = F \cdot v = 25 \cdot 6 = 150\text{ W} olarak hesaplanır.
İş-enerji teoremi kullanılarak son hız bulunur. Bir kuvvetin anlık gücü, kuvvet ile o andaki hızın çarpımına eşittir.

Key Concept

Eğik düzlemde iş-enerji teoremi, sürtünme kuvvetinin yaptığı iş ve anlık güç ilişkisi.
Question 32Question

Yer çekimi ivmesinin g=10 m/s2g = 10\text{ m/s}^2 kabul edildiği ve hava direncinin önemsenmediği bir ortamda, bir kulenin tepesinden yatay doğrultuda v0=30 m/sv_0 = 30\text{ m/s} büyüklüğünde hızla fırlatılan bir cisim 80 m80\text{ m} düşey düşüş yaparak yere ulaşıyor. Buna göre, cismin fırlatıldığı düşey doğrultudan yatayda kaç metre uzakta yere çarptığını bulunuz.

Show answer & explanation

Answer: 120

Answer

Cismin fırlatıldığı düşey doğrultudan yatayda aldığı yol 120 m120\text{ m}'dir.
Cismin düşeydeki hareketi serbest düşme olup h=5t2h = 5t^2 bağıntısı ile 80=5t280 = 5t^2 eşitliğinden uçuş süresi t=4 st = 4\text{ s} olarak elde edilir. Cismin yatayda aldığı yol ise sabit hızlı hareket prensibine göre x=v0tx = v_0 \cdot t formülüyle x=304=120 mx = 30 \cdot 4 = 120\text{ m} olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1
Düşey doğrultudaki hareket analiz edilerek uçuş süresi (tt) hesaplanır.
t=4 st = 4\text{ s}
Yatay atış hareketinde düşey doğrultudaki hareket, ilk hızı sıfır olan serbest düşme hareketidir. h=12gt2h = \frac{1}{2}gt^2 formülü kullanılarak süre bulunur.
2
Yatay doğrultudaki sabit hızlı hareket formülü kullanılarak yatayda alınan yol (xx) hesaplanır.
x=120 mx = 120\text{ m}
Yatay doğrultuda cisme etki eden net bir kuvvet olmadığından cisim yatayda sabit hızlı hareket yapar. Yatay yol x=v0×tx = v_0 \times t formülüyle hesaplanır.

Key Concept

Yatay atış hareketinde cisim düşey doğrultuda serbest düşme, yatay doğrultuda ise sabit hızlı hareket yapar.
Estimated Time:1m 30s
Question 33Question

Düşey kesiti verilen ve yatay düzlemde sağa doğru sabit aa ivmesiyle hızlanan bir kabinin düşey arka iç duvarına mm kütleli K cismi yerle��tirilmiştir. Cisim ile duvar arasındaki statik sürtünme katsayısı μs\mu_s olup K cismi kabine göre hareketsiz kalmaktadır.

Buna göre;
I. Duvarın cisme uyguladığı sürtünme kuvveti ile cismin ağırlığı bir etki-tepki kuvvet çiftidir.
II. Kabinin ivmesi aa artırılırsa, cisme etki eden sürtünme kuvvetinin büyüklüğü değişmez.
III. Duvarın cisme uyguladığı bileşke temas kuvvetinin büyüklüğü ma2+g2m\sqrt{a^2 + g^2} kadardır.

yargılarından hangileri doğrudur?
(Yerçekimi ivmesi gg sabittir.)

Show answer & explanation

Answer: II ve III

Answer

Kabinin ivmesi artırıldığında sürtünme kuvvetinin değişmeyeceğini ve duvarın uyguladığı bileşke temas kuvvetinin ma2+g2m\sqrt{a^2 + g^2} olduğunu belirten II ve III yargıları doğrudur.
Kabinin ivmesi aa artırıldığında normal kuvvet (N=maN = ma) artsa bile cisim düşeyde dengede kalmaya devam ettiği için sürtünme kuvvetinin büyüklüğü değişmez ve ağırlığa (mgmg) eşit kalır. Duvarın cisme uyguladığı normal kuvvet ile sürtünme kuvveti birbirine dik olduğundan, bileşke temas kuvveti Pisagor bağıntısı ile ma2+g2m\sqrt{a^2 + g^2} olarak hesaplanır. Dolayısıyla II ve III. yargılar doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
K cisminin yatay doğrultudaki hareketini incelemek.
Kabinin sağa doğru aa ivmesiyle hızlanması nedeniyle, K cisminin de yatay doğrultuda aynı ivmeyle hızlanması gerekir. Bu ivmeyi sağlayan net kuvvet, duvarın cisme uyguladığı normal kuvvettir (N=maN = ma).
Newton'ın ikinci yasasına göre bir cismin ivmelenmesi için net bir dış kuvvete ihtiyaç vardır.
2
K cisminin düşey doğrultudaki dengesini incelemek.
K cismi kabine göre düşey doğrultuda hareketsizdir. Bu durumda düşey doğrultudaki net kuvvet sıfır olmalıdır. Cisme etki eden aşağı yönlü yerçekimi kuvveti (mgmg), yukarı yönlü statik sürtünme kuvveti (fsf_s) tarafından dengelenir: fs=mgf_s = mg.
Newton'ın birinci yasasına (eylemsizlik) göre dengede olan cisimler üzerindeki net kuvvet sıfırdır.
3
Kabinin ivmesi artırıldığında sürtünme kuvvetinin değişimini değerlendirmek.
İvme (aa) artırıldığında normal kuvvet (N=maN = ma) artar, bu da maksimum statik sürtünme kuvveti limitini (fs,max=μsNf_{s,max} = \mu_s N) artırır. Ancak cisim düşeyde hareketsiz kalmaya devam ettiği sürece sürtünme kuvveti (fsf_s) yine ağırlığa (mgmg) eşit kalır. Dolayısıyla sürtünme kuvvetinin büyüklüğü değişmez.
Statik sürtünme kuvveti, uygulanan kuvveti dengeleyecek kadar değer alır ve maksimum sınırını aşmadığı sürece bu dengeyi korur.
4
Duvarın cisme uyguladığı bileşke temas kuvvetini hesaplamak.
Duvarın cisme uyguladığı kuvvetler normal kuvvet (N=maN = ma) ve statik sürtünme kuvvetidir (fs=mgf_s = mg). Bu iki kuvvet birbirine diktir. Bileşke temas kuvveti (RR) Pisagor bağıntısı ile bulunur: R=N2+fs2=(ma)2+(mg)2=ma2+g2R = \sqrt{N^2 + f_s^2} = \sqrt{(ma)^2 + (mg)^2} = m\sqrt{a^2 + g^2}.
Birbirine dik iki vektörün bileşkesi vektörel toplama kurallarına göre hesaplanır.
5
Etki-tepki kuvvet çiftini analiz etmek.
Etki-tepki kuvvet çiftleri farklı cisimler üzerinde oluşur. Sürtünme kuvveti duvar tarafından cisme uygulanırken, cismin ağırlığı Dünya tarafından cisme uygulanan kütle çekim kuvvetidir. İkisi de aynı cisme etki ettiği için etki-tepki çifti oluşturamazlar.
Newton'ın üçüncü yasasına göre etki-tepki kuvvetleri aynı cisme etki edemez.

Key Concept

Newton'ın Hareket Yasaları çerçevesinde ivmeli referans sistemlerindeki cisimlerin dengesi, statik sürtünme kuvvetinin doğası ve etki-tepki kuvvet çiftlerinin özellikleri.
Estimated Time:2m 30s
Question 34Question

Kütlesi 2 kg2\text{ kg} olan bir blok, eğim açısı 3737^\circ olan ve kinetik sürtünme katsayısının sabit ve k=0,5k = 0,5 olduğu yeterince uzun bir eğik düzlemin en alt noktasından, eğik düzleme paralel 10 m/s10\text{ m/s} ilk hızla yukarı doğru fırlatılıyor.

Buna göre, cismin fırlatıldığı noktadan başlayıp tekrar aynı noktaya dönünceye kadar geçen tüm hareket süreciyle ilgili;

I. Yerçekimi kuvvetinin yaptığı net iş sıfırdır.
II. Isıya dönüşen toplam enerji 80 J80\text{ J}'dur.
III. Cismin tepe noktasına ulaşıncaya kadar geçen sürede yerçekimi kuvvetine karşı yapılan iş 60 J60\text{ J}'dur.

yargılarından hangileri doğrudur?

(g=10 m/s2g = 10\text{ m/s}^2; sin37=0,6\sin 37^\circ = 0,6; cos37=0,8\cos 37^\circ = 0,8)

Show answer & explanation

Answer: I, II ve III

Answer

I, II ve III
Yerçekimi kuvveti korunumlu bir kuvvet olup, cisim atıldığı ilk noktaya geri döndüğünde net yer değiştirmesi sıfır olduğu için yerçekimi kuvvetinin yaptığı net iş sıfırdır. Cismin çıkış ivmesi 10 m/s210\text{ m/s}^2 olup 5 m5\text{ m} yol alır. Bu yolda 3 m3\text{ m} dikey yükselir ve yerçekimine karşı yapılan iş 60 J60\text{ J} olur. Sürtünme kuvveti ise hem çıkışta hem inişte 40 J40\text{ J}'lık negatif iş yaparak toplamda 80 J80\text{ J}'luk enerjinin ısıya dönüşmesini sağlar. Bu nedenle yargıların tümü doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Cisme etki eden sürtünme kuvvetini ve yerçekimi kuvvetinin eğik düzleme paralel bileşenini hesaplayın.
fk=8 Nf_k = 8\text{ N} ve Fgx=12 NF_{gx} = 12\text{ N}
Bu kuvvetler cismin ivmesini ve yapılan iş miktarlarını bulmak için gereklidir. Yerçekimi bileşeni Fgx=mgsin37=2×10×0,6=12 NF_{gx} = mg \sin 37^\circ = 2 \times 10 \times 0,6 = 12\text{ N}'dur. Tepki kuvveti N=mgcos37=16 NN = mg \cos 37^\circ = 16\text{ N} olup, sürtünme kuvveti fk=kN=0,5×16=8 Nf_k = k N = 0,5 \times 16 = 8\text{ N} olarak bulunur.
2
Cismin çıkış ivmesini bulup duruncaya kadar alacağı yolu hesaplayın.
ac¸ıkıs¸=10 m/s2a_{\text{çıkış}} = 10\text{ m/s}^2 ve x=5 mx = 5\text{ m}
Çıkış yönündeki net kuvvet Fnet=Fgx+fk=12+8=20 NF_{\text{net}} = F_{gx} + f_k = 12 + 8 = 20\text{ N}'dur. Buradan ivme a=10 m/s2a = 10\text{ m/s}^2 olur. Cismin durana kadar alacağı yol v2=v022axv^2 = v_0^2 - 2ax formülünden 0=1022×10×x    x=5 m0 = 10^2 - 2 \times 10 \times x \implies x = 5\text{ m} bulunur.
3
Cismin çıkışında yükseldiği dikey yüksekliği bularak yerçekimi kuvvetine karşı yapılan işi hesaplayın.
h=3 mh = 3\text{ m} ve Wkars¸ı=60 JW_{\text{karşı}} = 60\text{ J}
Dikey yükseklik h=xsin37=5×0,6=3 mh = x \sin 37^\circ = 5 \times 0,6 = 3\text{ m}'dir. Yerçekimi kuvvetine karşı yapılan iş mgh=2×10×3=60 Jmgh = 2 \times 10 \times 3 = 60\text{ J} olarak bulunur. Bu durum üçüncü yargıyı doğrular.
4
Yerçekimi kuvvetinin tüm tur boyunca yaptığı net işi belirleyin.
Wg,net=0 JW_{g,\text{net}} = 0\text{ J}
Yerçekimi kuvveti korunumlu bir kuvvet olduğundan kapalı bir yörünge boyunca yaptığı net iş yer değiştirmeye bağlı olarak sıfırdır (çıkışta 60 J-60\text{ J}, inişte +60 J+60\text{ J}). Bu durum birinci yargıyı doğrular.
5
Sürtünme kuvvetinin yaptığı toplam işi ve ısıya dönüşen enerjiyi hesaplayın.
Wf,net=80 JW_{f,\text{net}} = -80\text{ J} ve Eısı=80 JE_{\text{ısı}} = 80\text{ J}
Sürtünme kuvveti harekete her zaman zıt yönde etki ettiği için hem çıkışta hem inişte negatif iş yapar: Wf=fk(2x)=8×10=80 JW_f = -f_k \cdot (2x) = -8 \times 10 = -80\text{ J}. Dolayısıyla ısıya dönüşen toplam enerji 80 J80\text{ J} olur. Bu durum ikinci yargıyı doğrular.

Key Concept

Korunumlu ve korunumsuz kuvvetlerin işi ile mekanik enerji dönüşümleri
Estimated Time:3m 0s
Question 35Question

Yatay ve sürtünmesiz bir zemin üzerinde üst üste duran mm kütleli K cismi ile 3m3m kütleli L cisminin aralarındaki statik sürtünme katsayısı μs=05\mu_s = 0{}5, kinetik sürtünme katsayısı ise μk=04\mu_k = 0{}4'tür.

Alttaki L cismine şekildeki gibi yatay doğrultuda FF kuvveti uygulanmaktadır.

Yerçekimi ivmesinin gg olduğu ortamda cisimlerin hareketiyle ilgili,

I. Cisimlerin birbirine göre kaymadan birlikte hareket edebileceği en büyük FF kuvveti 2mg2mg büyüklüğündedir.
II. L cismine F=4mgF = 4mg büyüklüğünde kuvvet uygulandığında, K cisminin ivmesi 04g0{}4g büyüklüğünde olur.
III. Cisimler birbirine göre kayarken, K cisminin L cismine uyguladığı sürtünme kuvvetinin büyüklüğü, L cisminin K cismine uyguladığı sürtünme kuvvetinin büyüklüğünden daha küçüktür.

yargılarından hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I ve II

Answer

I ve II
Cisimlerin birlikte hareket edebileceği maksimum ivme, aralarındaki statik sürtünme kuvvetinin üst sınırı olan fs,max=05mgf_{s,max} = 0{}5mg değerine bağlı olarak amax=05ga_{max} = 0{}5g bulunur. Bu ivmeyle hareket edebilecek toplam kütle 4m4m olduğundan, uygulanabilecek en büyük dış kuvvet 2mg2mg'dir. Kuvvet 4mg4mg olduğunda bu limit aşıldığı için cisimler kayar ve aralarında kinetik sürtünme kuvveti (fk=04mgf_k = 0{}4mg) oluşur. Bu kuvvet altında K cisminin ivmesi 04g0{}4g olur. K ve L cisimlerinin birbirine uyguladığı sürtünme kuvvetleri etki-tepki çifti olduğundan büyüklükleri her zaman birbirine eşittir.

Step-by-Step Solution

1
K cisminin kaymadan sahip olabileceği maksimum ivmeyi hesaplayınız.
amax=05ga_{max} = 0{}5g
K cismini ivmelendiren tek yatay kuvvet aralarındaki sürtünme kuvvetidir. Kaymama sınırı statik sürtünmenin maksimum değeriyle belirlenir: fs,max=μsNK=05mgf_{s,max} = \mu_s \cdot N_K = 0{}5mg. Buradan amax=fs,maxm=05ga_{max} = \frac{f_{s,max}}{m} = 0{}5g elde edilir.
2
Cisimlerin birlikte hareket edebileceği en büyük dış kuvveti bulunuz.
Fmax=2mgF_{max} = 2mg
Cisimlerin birlikte ivmelenmesi için net dış kuvvet Fmax=(mK+mL)amax=(m+3m)05g=2mgF_{max} = (m_K + m_L) \cdot a_{max} = (m + 3m) \cdot 0{}5g = 2mg olmalıdır. Bu değer aşıldığında cisimler birbirine göre kaymaya başlar.
3
Uygulanan kuvvet F=4mgF = 4mg olduğunda K cisminin ivmesini hesaplayınız.
aK=04ga_K = 0{}4g
F=4mg>2mgF = 4mg > 2mg olduğu için cisimler bağıl olarak kayar. Kayma durumunda cisimler arasındaki sürtünme kuvveti kinetik sürtünmeye dönüşür: fk=μkmg=04mgf_k = \mu_k \cdot m \cdot g = 0{}4mg. K cisminin ivmesi ise aK=fkm=04ga_K = \frac{f_k}{m} = 0{}4g olur.
4
Etki-tepki çiftinin büyüklük ilişkisini Newton'ın üçüncü yasasına göre değerlendiriniz.
fKL=fLKf_{K\rightarrow L} = f_{L\rightarrow K}
K cisminin L'ye uyguladığı sürtünme kuvveti ile L'nin K'ye uyguladığı sürtünme kuvveti bir etki-tepki çiftidir. Cisimler kayıyor olsa bile bu kuvvetler her zaman eşit büyüklüktedir.

Key Concept

Newton'ın Hareket Yasaları, Statik ve Kinetik Sürtünme Kuvvetleri, Etki-Tepki Yasası
Question 36Question

Sürtünme katsayısının k=0,5k = 0,5 olduğu, yatayla 3737^\circ açı yapan eğik düzlemin alt ucunda durmakta olan 2 kg2\text{ kg} kütleli cisme, eğik düzleme paralel ve yukarı yönde 25 N25\text{ N} büyüklüğünde sabit bir kuvvet 4 m4\text{ m} yol boyunca uygulanıyor.

Buna göre, bu süreçte cismin kinetik enerjisindeki değişim kaç J\text{J} olur?

(g=10 m/s2g = 10\text{ m/s}^2, sin37=0,6\sin 37^\circ = 0,6, cos37=0,8\cos 37^\circ = 0,8)

Show answer & explanation

Answer: 2020

Answer

Kinetik enerjideki değişim 20 J olur.
Kinetik enerjideki değişim, net kuvvetin yaptığı işe eşittir. Hareket doğrultusundaki net kuvvet 5 N ve yer değiştirme 4 m olduğundan yapılan net iş, dolayısıyla kinetik enerjideki artış 20 J olur.

Step-by-Step Solution

1
Cismin ağırlığının eğik düzleme paralel (GxG_x) ve dik (GyG_y) bileşenleri hesaplanır.
Gx=12 NG_x = 12\text{ N}, Gy=16 NG_y = 16\text{ N}
Eğik düzlem üzerindeki kuvvetlerin hareket doğrultusundaki bileşenlerini belirlemek için ağırlık bileşenlerine ayrılır.
2
Eğik düzlemin cisme uyguladığı normal kuvvet (NN) ve buna bağlı olarak sürtünme kuvveti (fsf_s) hesaplanır.
N=16 NN = 16\text{ N} ve fs=8 Nf_s = 8\text{ N}
Sürtünme kuvveti, yüzeye dik olan normal kuvvetle sürtünme katsayısının çarpımına eşittir.
3
Cisme hareket doğrultusunda etki eden net kuvvet (FnetF_{\text{net}}) bulunur.
Fnet=5 NF_{\text{net}} = 5\text{ N}
Net kuvvet; uygulanan kuvvet, ağırlığın paralel bileşeni ve sürtünme kuvvetinin vektörel toplamı (hareket yönündekiler pozitif, zıt yöndekiler negatif) alınarak bulunur.
4
İş-enerji teoremine göre net kuvvetin yaptığı iş hesaplanarak kinetik enerjideki değişim belirlenir.
ΔEk=20 J\Delta E_k = 20\text{ J}
Bir cismin kinetik enerjisindeki değişim, cisim üzerine yapılan net işe eşittir (Wnet=FnetdW_{\text{net}} = F_{\text{net}} \cdot d).

Key Concept

İş-Enerji Teoremi ve Net Kuvvetin Yaptığı İş
Estimated Time:2m 0s
Question 37Question

Yerçekimi ivmesinin yükseklik arttıkça azaldığı değişken bir kütleçekim alanında yer alan, düşey doğrultuda yükselen gökdelen gibi çok yüksek bir yapının ağırlık merkezi, kütle merkezine kıyasla yer seviyesine daha yakındır.

Show answer & explanation

Answer: True

Answer

Doğru
Doğru seçeneği, yerçekimi ivmesinin yükseklikle azalmasının gökdelenin alt kısımlarına etki eden yerçekimi kuvvetini artırdığını ve bu durumun ağırlık merkezini kütle merkezinin aşağısına (yer seviyesine daha yakına) kaydırdığını doğru bir şekilde açıklar.

Step-by-Step Solution

1
Kütle merkezi ve ağırlık merkezi kavramlarının tanımlarını karşılaştırın.
Kütle merkezi tamamen cismin kütle dağılımı ile ilgiliyken, ağırlık merkezi cisme etki eden yerçekimi kuvvetlerinin bileşke uygulama noktasıdır.
İki kavram arasındaki temel fiziksel farkı ortaya koymak için.
2
Yerçekimi ivmesinin yükseklikle olan değişimini analiz edin.
Yeryüzünden yukarı doğru çıkıldıkça yerçekimi ivmesi (gg) azalır.
Gökdelenin farklı y��ksekliklerindeki birim kütlelere etki eden yerçekimi kuvvetlerini karşılaştırabilmek için.
3
Gökdelene etki eden kuvvetlerin tork dengesini ve bileşkesini bulun.
Alt kısımlardaki kütlelere etki eden yerçekimi kuvvetleri üst kısımlardakilere göre daha büyük olduğu için, bileşke kuvvetin uygulama noktası olan ağırlık merkezi, kütle merkezinin altında (yer seviyesine daha yakın) yer alır.
İfadenin doğruluğunu kesin bir şekilde belirlemek için.

Key Concept

Değişken yerçekimi alanında kütle merkezi ve ağırlık merkezi ayrımı
Estimated Time:1m 30s
Question 38Question

Dünya'nın homojen özkütleli ve kusursuz bir küre olduğu kabul edildiğinde; yüzeyden yerin merkezine doğru radyal doğrultuda açılmış çok derin düşey bir tünelin içine yerleştirilen, homojen ve düzgün yapılı çok uzun bir direğin ağırlık merkezi, kütle merkezine göre Dünya'nın merkezine daha yakın bir konumda yer alır.

Show answer & explanation

Answer: False

Answer

Ağırlık merkezinin, kütle merkezine göre Dünya'nın merkezinden daha uzak bir konumda (yüzeye daha yakın) olması nedeniyle bu önerme yanlıştır.
Dünya'nın iç kısımlarında yer çekimi ivmesi merkezden olan uzaklıkla doğru orantılı olarak arttığı için tüneldeki direğin üst kısımları daha güçlü bir kütle çekim alanındadır. Bu nedenle ağırlık merkezi, kütle merkezinin üzerinde (yani Dünya yüzeyine daha yakın, merkezden daha uzak) bulunur. Dolayısıyla önermede belirtilen ağırlık merkezinin kütle merkezine göre Dünya merkezine daha yakın olduğu iddiası yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Dünya'nın iç kısımlarındaki yer çekimi ivmesinin merkezden olan uzaklığa göre değişim karakterini tespit etmek.
Homojen bir kürenin içinde, merkezden rr kadar uzaklıktaki çekim ivmesi g(r)=43πGρrg(r) = \frac{4}{3}\pi G \rho r bağıntısıyla doğrusal olarak değişir. Yani yüzeyden merkeze gidildikçe yer çekimi ivmesi azalır.
Küre içerisindeki bir noktada yer çekimi ivmesi, sadece o noktanın merkezle arasında kalan kütlenin çekim etkisiyle belirlenir.
2
Tünel içindeki direğin farklı kısımlarına etki eden yer çekimi kuvvetlerini karşılaştırmak.
Direğin üst kısımları (yüzeye yakın taraf) daha büyük yer çekimi ivmesine (gg) maruz kalırken, alt kısımları (merkeze yakın taraf) daha küçük bir yer çekimi ivmesinin etkisindedir.
Yer çekimi ivmesi yüzeye doğru artarken merkeze doğru sıfıra yaklaşmaktadır.
3
Kütle ve ağırlık merkezlerinin konumlarını belirleyip karşılaştırmak.
Direğin kütle merkezi homojenlikten dolayı tam geometrik orta noktadadır. Ağırlık merkezi ise yer çekimi kuvvetinin daha büyük olduğu üst tarafa (yüzeye yakın kısma) doğru kayar. Dolayısıyla ağırlık merkezi kütle merkezinin üzerindedir.
Ağırlık merkezi, sisteme etki eden kütle çekim kuvvetlerinin bileşkesinin uygulama noktasıdır ve yer çekimi ivmesinin daha şiddetli olduğu tarafta yer alır.
4
Bulguları sorudaki önermeyle karşılaştırıp doğruluk değerini saptamak.
Ağırlık merkezi kütle merkezinin üzerinde (yani Dünya merkezine daha uzak) olduğu için, ağırlık merkezinin kütle merkezine göre Dünya merkezine daha yakın olduğunu iddia eden önerme yanlıştır.
Fiziksel çıkarımlar, önermede sunulan durumun tam tersi bir dağılımı doğrulamaktadır.

Key Concept

Kütle merkezi ile ağırlık merkezi arasındaki farkın homojen olmayan çekim alanlarındaki tezahürü
Question 39Question

Şekildeki üç farklı basit makine düzeneğinde özdeş GG ağırlıklı yükler, sürtünmelerin ve makara ağırlıklarının önemsenmediği ortamlarda sırasıyla F1F_1, F2F_2 ve F3F_3 büyüklüğündeki kuvvetlerle dengelenmiştir.

* Sistem I: Eğik düzlem üzerindeki GG ağırlıklı yüke bağlı hareketli makarayı çeken ip, eğik düzleme paralel F1F_1 kuvvetiyle dengelenmiştir. Eğik düzlemin yatayla yaptığı açı 3030^\circ’dir.
* Sistem II: Bir ucu etrafında serbestçe dönebilen ağırlıksız, homojen kaldıracın desteğe uzaklığı dd olan noktasına GG ağırlıklı yük asılmıştır. Kaldıracın desteğe uzaklığı 3d3d olan diğer ucuna bağlı ip, silindir yarıçapı rr olan çıkrık sistemine sarılmıştır. Çıkrık kolunun uzunluğu 2r2r olup, kola dik olarak uygulanan F2F_2 kuvvetiyle sistem dengededir.
* Sistem III: Vida adımı aa olan bir vidaya bağlı kolun uzunluğu R=43aR = \frac{4}{3}a’dır. Kola dik olarak uygulanan F3F_3 kuvvetiyle, vidanın ilerlemesine karşı koyan GG büyüklüğündeki direnç kuvveti dengelenmiştir.

Buna göre; bu sistemlerde yükleri dengede tutan F1F_1, F2F_2 ve F3F_3 kuvvetlerinin büyüklüklerini büyükten küçüğe doğru sıralayınız. (sin30=0,5\sin 30^\circ = 0,5 ve π=3\pi = 3 alınız.)

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Sistemlerdeki denge koşulları incelendiğinde kuvvetlerin büyüklükleri sırasıyla F1=0,25GF_1 = 0,25G, F20,167GF_2 \approx 0,167G ve F3=0,125GF_3 = 0,125G olarak bulunur. Bu değerlerin büyükten küçüğe doğru sıralanışı F1>F2>F3F_1 > F_2 > F_3 şeklindedir.
Sistem I'de eğik düzlem ve hareketli makara analiz edildiğinde F1=0,25GF_1 = 0,25G bulunur. Sistem II'de kaldıraçtan gelen T=G/3T = G/3 gerilmesi çıkrık sisteminde dengelendiğinde F2=G/60,167GF_2 = G/6 \approx 0,167G olur. Sistem III'te ise vida prensibi gereği F3=G/8=0,125GF_3 = G/8 = 0,125G elde edilir. Bu değerler karşılaştırıldığında en büyük kuvvetin Sistem I'de, en küçük kuvvetin ise Sistem III'te olduğu görülür.

Step-by-Step Solution

1
Sistem I için kuvvet dengesini yazarak F1F_1 kuvvetini bulunuz.
F1=0,25GF_1 = 0,25G
Eğik düzlem üzerindeki GG ağırlıklı yükün eğik düzleme paralel aşağı doğru bileşeni Gsin30=0,5GG \sin 30^\circ = 0,5G olur. Bu kuvveti dengeleyen hareketli makaradaki iki ip koludur. Dolayısıyla 2F1=0,5GF1=0,25G2F_1 = 0,5G \Rightarrow F_1 = 0,25G elde edilir.
2
Sistem II'de önce kaldıraçtaki ip gerilmesini (TT), ardından çıkrık dengesinden F2F_2 kuvvetini bulunuz.
F2=G6F_2 = \frac{G}{6}
Kaldıraçta desteğe göre tork alınırsa: T3d=GdT=G3T \cdot 3d = G \cdot d \Rightarrow T = \frac{G}{3} olur. Çıkrıkta ise dönme eksenine göre tork dengesinden: F22r=TrF22r=G3rF2=G6F_2 \cdot 2r = T \cdot r \Rightarrow F_2 \cdot 2r = \frac{G}{3} \cdot r \Rightarrow F_2 = \frac{G}{6} elde edilir.
3
Sistem III'te vida için iş prensibini uygulayarak F3F_3 kuvvetini bulunuz.
F3=0,125GF_3 = 0,125G
Vida adımı aa, kol uzunluğu R=43aR = \frac{4}{3}a ve π=3\pi = 3 değerleri kullanılarak vida denklemi yazılır: F32πR=GaF32343a=GaF38a=GaF3=G8=0,125GF_3 \cdot 2\pi R = G \cdot a \Rightarrow F_3 \cdot 2 \cdot 3 \cdot \frac{4}{3}a = G \cdot a \Rightarrow F_3 \cdot 8a = G \cdot a \Rightarrow F_3 = \frac{G}{8} = 0,125G bulunur.
4
Elde edilen kuvvet değerlerini karşılaştırarak büyükten küçüğe sıralayınız.
F1>F2>F3F_1 > F_2 > F_3
0,25G>0,167G>0,125G0,25G > 0,167G > 0,125G olduğundan kuvvetlerin sıralaması F1>F2>F3F_1 > F_2 > F_3 şeklindedir.

Key Concept

Basit makinelerde kuvvet kazancı, tork ve iş prensiplerinin bileşke sistemlere uygulanması
Question 40Question

Yer çekimi ivmesinin yalnızca yer yüzeyinden yükseldikçe azaldığı bir ortamda, yatay olarak dengelenmiş homojen bir çubuğun kütle merkezi ile ağırlık merkezi çakışık iken; bu çubuk düşey konuma getirildiğinde ağırlık merkezi kütle merkezinin altında kalır.

Show answer & explanation

Answer: True

Answer

İfade doğrudur. Yatay durumda yer çekimi ivmesi çubuğun her noktasında aynı olduğundan merkezler çakışır; düşey durumda ise alt kısımlardaki yer çekimi ivmesi daha büyük olduğundan ağırlık merkezi kütle merkezinin altına kayar.
Yatay konumda çubuğun her noktası yer yüzeyinden aynı yükseklikte olduğu için üzerindeki yer çekimi ivmesi sabittir ve kütle merkezi ile ağırlık merkezi aynı noktadadır. Düşey konumda ise yer yüzeyine yakın olan alt bölümlerdeki yer çekimi ivmesi daha büyük olduğundan ağırlık merkezi kütle merkezinin altına kayar.

Step-by-Step Solution

1
Yatay konumdaki çubuğun kütle ve ağırlık merkezi ilişkisini analiz etmek.
Yatay konumda çubuğun her noktası yer yüzeyinden aynı yükseklikte olduğundan, çubuğun üzerindeki her bir kütle elemanına etki eden yer çekimi ivmesi (gg) aynıdır. Dolayısıyla, kütle dağılımı ile ağırlık dağılımı birebir eşleşir ve kütle merkezi ile ağırlık merkezi tam orta noktada çakışır.
Yatay doğrultuda yükseklik değişmediğinden yer çekimi ivmesinde bir değişim meydana gelmez.
2
Düşey konumdaki çubuğun kütle ve ağırlık merkezi ilişkisini analiz etmek.
Düşey konumda yer yüzeyine yakın olan alt kısımlarda yer çekimi ivmesi (galtg_{\text{alt}}) daha büyüktür, üst kısımlarda ise (gu¨stg_{\text{üst}}) daha küçüktür. Ağırlık merkezinin konumu kütle merkezinin altına kayar.
Yer çekimi ivmesinin yükseklikle azalması, düşey konumdaki cismin alt kısımlarının birim kütle başına daha fazla ağırlığa sahip olmasına neden olur.

Key Concept

Kütle merkezi cismin kütle dağılımına bağlı bir özellik olup yer çekimi alanından bağımsızdır; ağırlık merkezi ise yer çekimi ivmesinin büyüklüğüne ve yönüne bağlı olarak değişebilir.
PreviousPage 2 / 8Next
Kuvvet ve Hareket Practice Questions — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) — Page 2 | Examkin