Sayma ve Olasılık

160 questions

Question 141Question

Bir kargo firması, gönderi takip numaralarını 88 karakterli barkodlar halinde düzenlemektedir. Bu barkodlar;

* 44 adet özdeş A harfi,
* 22 adet özdeş B harfi,
* 22 adet özdeş 22 rakamı

kullanılarak oluşturulacaktır.

Buna göre, B harfi ile başlayıp bir harf ile bitmeyen kaç farklı takip numarası oluşturulabilir?

Show answer & explanation

Answer: 30

Answer

30
B harfi ile başlayıp harf ile bitmeyen (yani rakam olan 22 ile biten) durumlar incelenmiştir. İlk haneye B, son haneye 22 yerleştirildiğinde geriye kalan 6 haneye 4 adet A, 1 adet B ve 1 adet 22 rakamı sıralanır. Bu sıralama 6!4!×1!×1!=30\frac{6!}{4! \times 1! \times 1!} = 30 olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Şifrenin başlangıç ve bitiş koşulların��n analiz edilmesi
Şifrenin ilk hanesinin B, son hanesinin ise 22 rakamı olması gerektiği belirlenir.
Toplamda 8 haneli şifrede kullanılan karakterler harfler (A, B) ve rakamlardan (22) oluşmaktadır. Şifrenin harf ile bitmemesi istendiğinden, son hane mutlaka rakam olan 22 ile bitmelidir. Bu durumda şifre B ile başlayıp 22 ile biter.
2
Kalan karakterlerin belirlenmesi ve tekrarlı permütasyon hesabı
Geriye kalan 6 haneye yerleştirilecek karakterlerin dizilim sayısı 30 olarak hesaplanır.
İlk hane için 1 adet B ve son hane için 1 adet 22 kullanıldığından, geriye sıralanacak 6 karakter kalır. Bu karakterler: 4 adet A, 1 adet B ve 1 adet 22'dir. Bu 6 elemanın farklı dizilişlerinin sayısı tekrarlı permütasyon ile 6!4!×1!×1!=72024=30\frac{6!}{4! \times 1! \times 1!} = \frac{720}{24} = 30 formülüyle bulunur.

Key Concept

Tekrarlı Permütasyon

Alternative Method

Tüm durumlar üzerinden gitmek yerine, B ile başlayan tüm şifrelerin sayısından (105), B ile başlayıp harf (A veya B) ile biten şifrelerin sayısını (75) çıkararak da 10575=30105 - 75 = 30 sonucuna ulaşılabilir.
Estimated Time:1m 30s
Question 142Question

EE örnek uzayında iki olay AA ve BB olmak üzere,

P(A)=35P(A') = \frac{3}{5}
P(B)=12P(B) = \frac{1}{2}
P(AB)=710P(A' \cup B') = \frac{7}{10}

olduğu biliniyor.

Buna göre, BB olayının gerçekleştiği bilindiğine göre AA olayının gerçekleşme olasılığı olan P(AB)P(A|B) değeri kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 35\frac{3}{5}

Answer

Üç bölü beş
Verilen De Morgan eşitliğinden yola çıkarak AA ile BB olaylarının kesişim olasılığı P(AB)=1P(AB)=310P(A \cap B) = 1 - P(A' \cup B') = \frac{3}{10} olarak bulunur. BB olayının gerçekleştiği bilindiğine göre AA olayının olasılığı, kesişim olasılığının BB olayının olasılığına bölünmesiyle elde edilir. Buradan 3/101/2=35\frac{3/10}{1/2} = \frac{3}{5} sonucuna ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
De Morgan kuralını kullanarak kesişim olayının olasılığını hesaplama
P(AB)=310P(A \cap B) = \frac{3}{10}
P(AB)=P((AB))=710P(A' \cup B') = P((A \cap B)') = \frac{7}{10} olduğundan, tümleyen olasılığı kuralı gereği P(AB)=1P((AB))=1710=310P(A \cap B) = 1 - P((A \cap B)') = 1 - \frac{7}{10} = \frac{3}{10} bulunur.
2
Koşullu olasılık formülünü yazıp değerleri yerine yerleştirme
P(AB)=35P(A|B) = \frac{3}{5}
BB koşulu altında AA olayının olasılığı P(AB)=P(AB)P(B)P(A|B) = \frac{P(A \cap B)}{P(B)} formülü ile hesaplanır. Bulunan P(AB)=310P(A \cap B) = \frac{3}{10} ve verilen P(B)=12P(B) = \frac{1}{2} değerleri yerine yazıldığında P(AB)=3/101/2=310×2=35P(A|B) = \frac{3/10}{1/2} = \frac{3}{10} \times 2 = \frac{3}{5} elde edilir.

Key Concept

Koşullu Olasılık ve Kümeler Kuramı İlişkisi
Question 143Question

Bir teknoloji şirketi, ofis girişindeki tabela için yan yana dizilmiş 77 adet ampul yuvasından oluşan bir aydınlatma sistemi tasarlamıştır. Bu sistemde kullanılmak üzere renkleri dışında özdeş olan;
* 33 adet kırmızı,
* 22 adet mavi,
* 22 adet sarı
ampul bulunmaktadır.
Bu ampullerin tamamı tabeladaki yuvalara yerleştirilecektir.
Sistemin estetik görünmesi için tabelanın en başında ve en sonunda yer alan ampullerin farklı renklerde olması istenmektedir.
Buna göre, bu ampuller tabeladaki yuvalara kaç farklı şekilde dizilebilir?

Show answer & explanation

Answer: 160

Answer

Ampuller tabeladaki yuvalara 160 farklı şekilde dizilebilir.
Tüm olası sıralamaların sayısı tekrarlı permütasyon formülüyle 210 olarak bulunur. En başta ve en sonda aynı renk ampul bulunan durumlar (iki ucu da kırmızı, iki ucu da mavi veya iki ucu da sarı olanlar) hesaplanıp toplandığında 50 elde edilir. Tüm durumlardan bu istenmeyen durumlar çıkarıldığında uçlarında farklı renk ampuller bulunan sıralama sayısı 160 olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1
Tüm ampullerin herhangi bir koşul olmadan yan yana kaç farklı şekilde sıralanabileceğini (tüm durumları) hesaplayın.
210210 farklı durum vardır.
3 adet k��rmızı, 2 adet mavi ve 2 adet sarı olmak üzere toplam 7 özdeş ampulün sıralanışı tekrarlı permütasyon formülü 7!3!2!2!=210\frac{7!}{3! \cdot 2! \cdot 2!} = 210 ile hesaplanır.
2
Tabelanın en başında ve en sonunda aynı renk ampul bulunan (istenmeyen) durumları hesaplayın.
Toplam 5050 istenmeyen durum vardır.
Uçlardaki ampuller aynı renk olacak şekilde üç durum incelenir:
1) Uçlarda kırmızı ampul olması: Kalan 5 yuvaya 1 kırmızı, 2 mavi, 2 sarı dizilir. 5!1!2!2!=30\frac{5!}{1! \cdot 2! \cdot 2!} = 30 durum.
2) Uçlarda mavi ampul olması: Kalan 5 yuvaya 3 kırmızı, 2 sarı dizilir. 5!3!2!=10\frac{5!}{3! \cdot 2!} = 10 durum.
3) Uçlarda sarı ampul olması: Kalan 5 yuvaya 3 kırmızı, 2 mavi dizilir. 5!3!2!=10\frac{5!}{3! \cdot 2!} = 10 durum.
Toplam istenmeyen durum sayısı: 30+10+10=5030 + 10 + 10 = 50 olur.
3
Tüm durumlardan istenmeyen durumları çıkararak en başta ve en sonda farklı renkte ampullerin olduğu durum sayısını bulun.
160160 farklı durum vardır.
Tüm durumlardan (210) uçlarda aynı renk olan durumları (50) çıkardığımızda, uçlarda farklı renk olan durumların sayısı 21050=160210 - 50 = 160 olarak bulunur.

Key Concept

Tekrarlı permütasyon problemlerinde koşullu sıralamalar hesaplanırken tüm durumlardan istenmeyen durumların çıkarılması (tümleme yöntemi) kolaylık sağlar.

Alternative Method

Uçlarda farklı renk olma durumlarını doğrudan hesaplayabiliriz. Uçlardaki renk ikilileri (Kırmızı, Mavi), (Kırmızı, Sarı), (Mavi, Sarı) ve bunların yer değiştirmiş halleri olabilir. Bu ikililer için kalan 5 elemanın tekrarlı permütasyonları hesaplanıp toplanarak da 160 sonucuna ulaşılır.
Estimated Time:2m 0s
Question 144Question

Bir yazılım ��irketinde geliştirilen projelerin %80\%80'ini kıdemli yazılımcılar, geri kalanını ise stajyer yazılımcılar kodlamaktadır. Kıdemli yazılımcıların yazdığı projelerin %5\%5'inde, stajyer yazılımcıların yazdığı projelerin ise %30\%30'unda kod hatası tespit edilmektedir.

Bu şirkette geliştirilen projelerden rastgele seçilen birinde kod hatası tespit edildiğine göre, bu projenin stajyer yazılımcı tarafından yazılmış olma olasılığı kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 0.6

Answer

Seçilen projenin stajyer yazılımcı tarafından yazılmış olma olasılığ�� 0,6'dır.
Seçilen projenin hatalı olduğu bilindiği için örnek uzayımız hatalı projelerle kısıtlanır. Toplam hata olasılığı 080005+020030=0100{}80 \cdot 0{}05 + 0{}20 \cdot 0{}30 = 0{}10'dur. Bu hatalı projelerden stajyerin yazdığı kısmın olasılığı ise 020030=0060{}20 \cdot 0{}30 = 0{}06'dır. Koşullu olasılık tanımına göre stajyerin hatalı proje yazma olasılığının toplam hata olasılığına oranı 006/010=060{}06 / 0{}10 = 0{}6 olur.

Step-by-Step Solution

1
Stajyer yazılımcıların proje yazma oranını belirleme
P(Stajyer)=020P(\text{Stajyer}) = 0{}20
Toplam proje oranının %100\%100 olmasından dolayı, kıdemlilerin %80\%80 yazması durumunda stajyerlere %20\%20 kalır.
2
Projelerdeki toplam hata oranını bulma
P(Hata)=010P(\text{Hata}) = 0{}10
Hatalı projeler kıdemli yazılımcılardan (%4\%4) veya stajyer yazılımcılardan (%6\%6) gelebilir; toplam hata oranı bu iki olasılığ��n toplamıdır.
3
Hatalı projeler içinden stajyer yazılımcıya ait olanların oranını hesaplama
P(StajyerHata)=06P(\text{Stajyer}|\text{Hata}) = 0{}6
Koşul örnek uzayı hatalı projelerle (0100{}10) sınırlandırdığı için, stajyerin hem yazıp hem hata yaptığı oran (0060{}06), toplam hata oranına bölünür.

Key Concept

Koşullu Olasılık
Question 145Question

Bir okulun kütüphanesindeki şifreli kapının kodu; 22, 22, 33, 33, 33, 55 ve 55 rakamlarının tamamı birer kez kullanılarak oluşturulan 77 basamaklı bir doğal sayıdır. Bu şifrenin 55 rakamı ile başlayan çift bir sayı olduğu bilindiğine göre, kütüphane kapısı için kaç farklı şifre oluşturulabilir?

Show answer & explanation

Answer: 2020

Answer

Kütüphane kapısı için oluşturulabilecek farklı şifrelerin sayısı 20'dir.
Şifrenin 5 ile başladığı ve çift sayı olduğu belirtildiğinden, ilk basamağa 5 ve son basamağa 2 rakamları sabitlenir. Geriye kalan 5 basamağa ise bir adet 2, üç adet 3 ve bir adet 5 rakamı yerleştirilmelidir. Bu 5 rakamın kendi aralarındaki farklı sıralanışlarının sayısı tekrarlı permütasyon formülüyle 5! / 3! = 120 / 6 = 20 olarak hesaplanır. Dolayısıyla doğru seçenek 20 değerini içeren seçenektir.

Step-by-Step Solution

1
Sabitlenecek rakamları belirleme ve yerleştirme.
Şifre 5 rakamı ile başladığı için ilk basamağa 5, çift sayı olduğu için son basamağa 2 rakamı yerleştirilir.
Soruda verilen başlangıç ve çift sayı olma koşullarını uygulamak amacıyla bu rakamlar uç noktalara sabitlenir.
2
Kalan basamaklar için kullanılacak rakamları belirleme.
Geriye kalan 5 basamak için elimizde bir adet 2, üç adet 3 ve bir adet 5 rakamı kalır.
Toplam 7 rakamdan bir adet 5 ve bir adet 2 kullanıldığı için geriye kalan rakam kümesini netleştirmek gerekir.
3
Tekrarlı permütasyon hesaplaması yapma.
Kalan 5 rakamın (bir adet 2, üç adet 3, bir adet 5) sıralanış sayısı 5! / 3! = 120 / 6 = 20 olarak bulunur.
Eldeki 5 rakamdan üç tanesi (3 rakamları) özdeş olduğu için tekrarlı permütasyon formülü uygulanır.

Key Concept

Belirli koşullar altında tekrarlı permütasyon hesabı yapılması.
Question 146Question

Bir hedefe atış yapan iki okçudan Alper'in hedefi vurma olasılığı 34\frac{3}{4}, Berk'in hedefi vurma olasılığı ise 23\frac{2}{3}'tür. Bu iki okçu hedefe aynı anda birer atış yapıyor.

Hedefin vurulduğu bilindiğine göre, hedefi yalnız Alper'in vurmuş olma olasılığı kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 311\frac{3}{11}

Answer

Hedefin vurulduğu bilindiğinde yalnız Alper'in vurmuş olma olasılığı 311\frac{3}{11}'dir.
Hedefin vurulduğu bilindiğine göre, örnek uzayımız hedefin vurulduğu durumlar ile sınırlanır. Hedefin vurulma olasılığı 1112\frac{11}{12}'dir. Bu koşul altında yalnızca Alper'in vurduğu durumun olasılığı 312\frac{3}{12} olduğundan, istenen koşullu olasılık 3/1211/12=311\frac{3/12}{11/12} = \frac{3}{11} olarak elde edilir.

Step-by-Step Solution

1
Okçuların hedefi vurma ve vuramama olasılıklarını belirleme.
Alper'in hedefi vurma olasılığı P(A)=34P(A) = \frac{3}{4}, vuramama olasılığı P(A)=134=14P(A') = 1 - \frac{3}{4} = \frac{1}{4}'tür. Berk'in hedefi vurma olasılığı P(B)=23P(B) = \frac{2}{3}, vuramama olasılığı P(B)=123=13P(B') = 1 - \frac{2}{3} = \frac{1}{3}'tür.
Atışlar bağımsız olaylar olduğundan her bir durumun olasılıklarını ayrı ayrı hesaplamak gerekir.
2
Koşul olayı olan 'hedefin vurulması' olasılığını hesaplama.
Hedefin vurulmaması, her iki okçunun da hedefi vuramaması demektir: P(AB)=P(A)×P(B)=14×13=112P(A' \cap B') = P(A') \times P(B') = \frac{1}{4} \times \frac{1}{3} = \frac{1}{12}. Buradan hedefin vurulma olasılığı (koşul olayının olasılığı) P(Vuruldu)=1112=1112P(\text{Vuruldu}) = 1 - \frac{1}{12} = \frac{11}{12} bulunur.
Hedefin vurulduğu bilgisi örnek uzayımızı bu duruma daraltmamızı gerektirir.
3
İstenen olay olan 'yalnız Alper'in hedefi vurması' olasılığını hesaplama.
Yalnız Alper'in vurması, Alper'in vurup Berk'in vuramaması durumudur: P(AB)=P(A)×P(B)=34×13=312=14P(A \cap B') = P(A) \times P(B') = \frac{3}{4} \times \frac{1}{3} = \frac{3}{12} = \frac{1}{4}'tür.
Koşullu olasılık formülünün pay kısmında yer alan kesişim kümesinin olasılığını belirlemek için.
4
Koşullu olasılık formülünü uygulayarak sonucu bulma.
P(Yalnız AlperVuruldu)=P(AB)P(Vuruldu)=3/1211/12=311P(\text{Yalnız Alper} | \text{Vuruldu}) = \frac{P(A \cap B')}{P(\text{Vuruldu})} = \frac{3/12}{11/12} = \frac{3}{11} bulunur.
İstenen durumun olasılığını, daraltılmış örnek uzayın olasılığına oranlayarak koşullu olasılık değerine ulaşmak için.

Key Concept

Koşullu olasılıkta örnek uzayın verilen koşula göre daraltılması ve bağımsız olayların olasılıklarının çarpımı.
Estimated Time:2m 0s
Question 147Question

MARMARA kelimesinin harflerinin yerleri değiştirilerek 7 harfli anlamlı ya da anlamsız kelimeler yazılacaktır. Buna göre, yazılan kelimelerin kaç tanesinde her M harfinin hemen sağında bir A harfi bulunur?

Show answer & explanation

Answer: 30

Answer

Her M harfinin hemen sağında bir A harfinin bulunduğu 30 farklı kelime yazılabilir.
M ve A harfleri 'MA' şeklinde gruplanarak tek bir eleman gibi düşünülür. 2 adet M harfi olduğundan 2 adet 'MA' bloğu elde edilir. Geriye kalan 1 adet A ve 2 adet R harfi ile birlikte toplam 5 eleman (2 adet 'MA', 2 adet R ve 1 adet A) tekrarlı permütasyon kurallarına göre sıralandığında 30 farklı kelime elde edilir.

Step-by-Step Solution

1
Harfleri ve tekrarlarını belirleme
2 adet M, 3 adet A ve 2 adet R harfi
Kelimenin orijinal harf dağılımını tespit etmek için.
2
Koşula göre gruplama yapma
2 adet 'MA' grubu, 2 adet R harfi ve 1 adet A harfi
Her M harfinin sağında A olması gerektiğinden M ve A harflerini 'MA' olarak paketlemek gerekir.
3
Tekrarlı permütasyon formülünü uygulama
5! / (2! * 2!) = 30
Elde edilen 5 elemanın (ikisi 'MA', ikisi R, biri A) farklı sıralanışlarının sayısını bulmak için.

Key Concept

Koşullu Tekrarlı Permütasyon
Question 148Question

Bir kütüphanedeki kitapların %70\%70'i Türkçe, %30\%30'u ise yabancı dildedir. Bu kütüphanedeki Türkçe kitapların %30\%30'u, yabancı dildeki kitapların ise %70\%70'i romandır.

Kütüphaneden rastgele seçilen bir kitabın roman olduğu bilindiğine göre, bu kitabın Türkçe olma olasılığı kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 0.5

Answer

Seçilen kitab��n roman olduğu bilindiğine göre, Türkçe olma olasılığı 0,5'tir.
Seçilen kitabın roman olduğu bilindiği için yeni örnek uzayımız kütüphanedeki tüm romanlardan oluşmaktadır. Türkçe romanların oranı %21, yabancı dildeki romanların oranı ise %21'dir. Toplam roman oranı %42 olduğundan, seçilen bir romanın Türkçe olma olasılığı 21/42 = 0,5 olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Kitapların dillerine göre seçilme olasılıklarını belirleyelim.
Türkçe kitap seçilme olasılığı P(T)=0,70P(T) = 0,70 ve yabancı dilde kitap seçilme olasılığı P(Y)=0,30P(Y) = 0,30 olur.
Kütüphanedeki kitapların %70'inin Türkçe, %30'unun yabancı dilde olduğu belirtilmiştir.
2
Dillerine göre roman olma olasılıklarını yazalım ve kesişim olasılıklarını hesaplayalım.
Türkçe kitaplar içindeki roman oranı P(RT)=0,30P(R|T) = 0,30 ve yabancı dildeki kitaplar içindeki roman oranı P(RY)=0,70P(R|Y) = 0,70 olarak verilmiştir. Buradan, Türkçe roman olan kitapların genel oranı P(TR)=P(T)P(RT)=0,700,30=0,21P(T \cap R) = P(T) \cdot P(R|T) = 0,70 \cdot 0,30 = 0,21 olur. Yabancı dildeki roman olan kitapların genel oranı ise P(YR)=P(Y)P(RY)=0,300,70=0,21P(Y \cap R) = P(Y) \cdot P(R|Y) = 0,30 \cdot 0,70 = 0,21 olur.
Bir kitabın hem belirli bir dilde hem de roman olma olasılığı, o dilin seçilme olasılığı ile o dildeki kitabın roman olma koşullu olasılığının çarpımına eşittir.
3
Kütüphanedeki toplam roman oranını hesaplayalım.
Kütüphanedeki toplam roman oranı P(R)=P(TR)+P(YR)=0,21+0,21=0,42P(R) = P(T \cap R) + P(Y \cap R) = 0,21 + 0,21 = 0,42 olur.
Kütüphanedeki bir roman ya Türkçe ya da yabancı dildedir. Toplam olasılık formülü gereği bu iki ayrık durumun olasılıkları toplanır.
4
Seçilen kitabın roman olduğu bilindiğine göre Türkçe olma olasılığını koşullu olasılık formülüyle bulalım.
P(TR)=P(TR)P(R)=0,210,42=0,5P(T|R) = \frac{P(T \cap R)}{P(R)} = \frac{0,21}{0,42} = 0,5 olur.
Koşullu olasılık tanımına göre P(AB)=P(AB)P(B)P(A|B) = \frac{P(A \cap B)}{P(B)} formülü uygulanır.

Key Concept

Koşullu Olasılık ve Toplam Olasılık Formülü

Alternative Method

Kitap sayısını somutlaştırarak çözebiliriz. Kütüphanede toplam 100 kitap olsun. Bu durumda 70 Türkçe, 30 yabancı kitap bulunur. Türkçe kitapların %30'u roman olduğuna göre 70×0,30=2170 \times 0,30 = 21 Türkçe roman vardır. Yabancı kitapların %70'i roman olduğuna göre 30×0,70=2130 \times 0,70 = 21 yabancı roman vardır. Toplam roman sayısı 21+21=4221 + 21 = 42'dir. Seçilen kitabın roman olduğu bilindiğine göre, bu kitabın Türkçe olma olasılığı 2142=12=0,5\frac{21}{42} = \frac{1}{2} = 0,5 olur.
Estimated Time:1m 30s
Question 149Question

Analitik düzlemde sadece sağa (pozitif xx yönünde) ve yukarı (pozitif yy yönünde) birer birimlik adımlarla hareket edebilen bir robot, A(0,0)A(0,0) noktasından yola çıkıp C(2,2)C(2,2) noktasına uğrayarak B(5,4)B(5,4) noktasına ulaşacaktır. Buna göre, bu robot AA noktasından BB noktasına kaç farklı rota izleyerek gidebilir?

Show answer & explanation

Answer: 60

Answer

Robot, A noktasından B noktasına 60 farklı rota izleyerek gidebilir.
Robotun A'dan C'ye gitmesi için 2 sağ, 2 yukarı hareketi sıralanmalıdır. Bu durum 4!2!2!=6\frac{4!}{2!2!} = 6 farklı yolla yapılabilir. C'den B'ye gitmesi için ise 3 sağ, 2 yukarı hareketi sıralanmalıdır. Bu durum da 5!3!2!=10\frac{5!}{3!2!} = 10 farklı yolla yapılabilir. Çarpma kuralı gereğince toplam yol sayısı 6×10=606 \times 10 = 60 olur.

Step-by-Step Solution

1
A(0,0) noktasından C(2,2) noktasına giden yolların sayısını hesaplama
6 farklı yol
A'dan C'ye gitmek için 2 birim sağa ve 2 birim yukarı olmak üzere toplam 4 adım atılmalıdır. Bu adımların farklı sıralanışları tekrarlı permütasyonla 4!2!2!=6\frac{4!}{2! \cdot 2!} = 6 olur.
2
C(2,2) noktasından B(5,4) noktasına giden yolların sayısını hesaplama
10 farklı yol
C'den B'ye gitmek için 3 birim sağa (5-2=3) ve 2 birim yukarı (4-2=2) olmak üzere toplam 5 adım atılmalıdır. Bu adımların farklı sıralanışları tekrarlı permütasyonla 5!3!2!=10\frac{5!}{3! \cdot 2!} = 10 olur.
3
Toplam farklı rota sayısını bulmak için çarpım kuralını uygulama
60 farklı rota
A'dan C'ye ve C'den B'ye yapılan hareketler ardışık ve bağımlı eylemler olduğundan, bu iki durumun yol sayıları çarpılır: 6×10=606 \times 10 = 60.

Key Concept

Tekrarlı permütasyon yardımıyla ızgara üzerindeki en kısa yol problemlerinin çözümü.
Estimated Time:1m 30s
Question 150Question

Bir çocuk; elindeki nn adet mavi, 22 adet kırmızı ve 22 adet sarı renkli özdeş oyuncak küpün tamamını dikey olarak üst üste dizerek kuleler oluşturmaktadır.

Bu küplerin tamamı kullanılarak oluşturulabilecek birbirinden farklı kule sayısı 420420 olduğuna göre, kule yapımında kullanılan toplam küp sayısı kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 88

Answer

Kule yapımında kullanılan toplam küp sayısı 88'dir.
Toplam küp sayısı n+4n + 4'tür. Küplerin özdeş olması nedeniyle oluşan farklı dizilim sayısı (n+4)!n!2!2!=420\frac{(n+4)!}{n! \cdot 2! \cdot 2!} = 420 bağıntısı ile hesaplanır. Buradan (n+4)(n+3)(n+2)(n+1)=1680(n+4)(n+3)(n+2)(n+1) = 1680 elde edilir. Çarpımları 16801680 olan dört ardışık sayı 55, 66, 77 ve 88 olduğundan n=4n = 4 bulunur. Dolayısıyla toplam küp sayısı 4+4=84 + 4 = 8 olur.

Step-by-Step Solution

1
Özdeş küplerin dizilim sayıları için tekrarlı permütasyon bağıntısını oluşturun.
Toplam küp sayısı n+4n + 4 olup, özdeş küplerin kendi aralarındaki dizilim sayısı (n+4)!n!2!2!=420\frac{(n+4)!}{n! \cdot 2! \cdot 2!} = 420 denklemini verir.
Mavi küplerden nn adet, kırmızı küplerden 22 adet ve sarı küplerden 22 adet özdeş olduğu için tekrarlı permütasyon formülü uygulanmalıdır.
2
Faktöriyel ifadelerini sadeleştirerek nn değerini bulun.
(n+4)(n+3)(n+2)(n+1)n!n!4=420    (n+4)(n+3)(n+2)(n+1)=1680\frac{(n+4)(n+3)(n+2)(n+1) \cdot n!}{n! \cdot 4} = 420 \implies (n+4)(n+3)(n+2)(n+1) = 1680 olur. Çarpımları 16801680 olan ardışık dört pozitif tam sayı 5678=16805 \cdot 6 \cdot 7 \cdot 8 = 1680 olduğundan n+1=5    n=4n+1 = 5 \implies n = 4 bulunur.
Bilinmeyen nn parametresini bulmak için cebirsel denklem çözülmeli ve ardışık çarpan analizi yapılmalıdır.
3
Kule yapımında kullanılan toplam küp sayısını hesaplayın.
Toplam küp sayısı n+4=4+4=8n + 4 = 4 + 4 = 8 olarak bulunur.
Soruda sadece mavi küplerin sayısı (nn) değil, kullanılan tüm küplerin toplam sayısı (n+4n+4) istenmektedir.

Key Concept

Tekrarlı permütasyon formülünde, özdeş nesnelerin kendi aralarındaki yer değişimlerinin toplam permütasyon sayısını nasıl etkilediği incelenir.
Question 151Question

Bir hedef tahtasına atış yapan Can'ın hedefi vurma olasılığı pp, Deniz'in hedefi vurma olasılığı ise 2p2p'dir. Can ve Deniz'in hedefi vurma olayları bağımsızdır.

Hedefe her ikisi de birer atış yaptığında hedefin en az bir okçu tarafından vurulma olasılığı 58\frac{5}{8} olduğuna göre, bu okçulardan yalnız birinin hedefi vurma olasılığı kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 12\frac{1}{2}

Answer

Okçulardan yalnız birinin hedefi vurma olasılığı 1/2 değerine eşittir.
Okçulardan yalnız birinin hedefi vurma olasılığı, Can'ın hedefi vurup Deniz'in vuramama olasılığı ile Deniz'in hedefi vurup Can'ın vuramama olasılığının toplamıdır. p=1/4p = 1/4 bulunduktan sonra bu olasılıkların toplamı 1/2 değerine eşittir.

Step-by-Step Solution

1
Can ve Deniz'in hedefi vurma olaylarının olasılıklarını pp cinsinden yazıp bağımsız olaylar olduklarını kullanarak kesişim olasılığını belirlemek.
P(C)=pP(C) = p, P(D)=2pP(D) = 2p ve olaylar bağımsız olduğundan P(CD)=P(C)P(D)=p2p=2p2P(C \cap D) = P(C) \cdot P(D) = p \cdot 2p = 2p^2 elde edilir.
Birleşim formülünde kesişim olasılığı değerinin kullanılması gerekir.
2
Hedefin en az bir okçu tarafından vurulma olasılığı formülünü (P(CD)=P(C)+P(D)P(CD)P(C \cup D) = P(C) + P(D) - P(C \cap D)) kullanarak pp değerini bulmak için denklem kurmak.
p+2p2p2=58    3p2p2=58    16p224p+5=0p + 2p - 2p^2 = \frac{5}{8} \implies 3p - 2p^2 = \frac{5}{8} \implies 16p^2 - 24p + 5 = 0 denklemi elde edilir. Bu denklem çarpanlarına ayrıldığında (4p1)(4p5)=0(4p - 1)(4p - 5) = 0 olur. Olasılık değeri 11'den büyük olamayacağı ve Deniz'in vurma olasılığı 2p12p \leq 1 olması gerektiğinden p=14p = \frac{1}{4} olarak bulunur.
Okçuların hedefi vurma olasılıklarının sayısal değerlerini belirlemek gerekir.
3
Yalnız bir okçunun hedefi vurma olasılığını hesaplamak.
P(C)=14P(C) = \frac{1}{4} ve P(D)=12P(D) = \frac{1}{2} bulunur. Yalnız bir okçunun vurma olasılığı: P(CD)+P(DC)=P(C)(1P(D))+P(D)(1P(C))=1412+1234=18+38=12P(C \cap D') + P(D \cap C') = P(C) \cdot (1 - P(D)) + P(D) \cdot (1 - P(C)) = \frac{1}{4} \cdot \frac{1}{2} + \frac{1}{2} \cdot \frac{3}{4} = \frac{1}{8} + \frac{3}{8} = \frac{1}{2} elde edilir.
Soruda istenen yalnız bir okçunun hedefi vurma durumunu hesaplamak için iki durum toplanır.

Key Concept

Bağımsız Olayların Birlikte Gerçekleşme Olasılığı ve Birleşim Olasılığı
Question 152Question

Bir torbada 44 mavi ve 55 kırmızı bilye bulunmaktadır. Torbadan rastgele bir bilye çekiliyor. Çekilen bilye mavi ise bu bilye torbaya geri konulmuyor ve torbaya 22 kırmızı bilye ekleniyor. Çekilen bilye kırmızı ise bu bilye torbaya geri konuluyor ve torbaya 11 mavi bilye ekleniyor.

Buna göre, torbadan art arda yapılan iki çekilişte ikinci çekilen bilyenin kırmızı olma olasılığı en sade haliyle ab\frac{a}{b} olduğuna göre, a+ba + b toplamı kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 143

Answer

İkinci çekilen bilyenin kırmızı olma olasılığı en sade haliyle 5390\frac{53}{90} olup, pay ve payda toplamı 143'tür.
İkinci çekilen bilyenin kırmızı olma olasılığı, ilk çekilen bilyenin mavi veya kırmızı olma durumlarına göre iki ayrı bağımlı olayın toplam olasılığıdır. İlk bilye mavi ise ikinci çekimde kırmızı olasılığı 2890\frac{28}{90}, ilk bilye kırmızı ise ikinci çekimde kırmızı olasılığı 2590\frac{25}{90}'dır. Toplam olasılık 5390\frac{53}{90} olup, en sade biçimde pay ve payda toplamı 53+90=14353+90=143 olur.

Step-by-Step Solution

1
İlk çekimde mavi bilye gelme durumunu hesaplamak
Olasılık 2890\frac{28}{90}
İlk bilyenin mavi gelme olasılığı 49\frac{4}{9}'dur. Bu durumda çekilen mavi bilye geri konulmayıp 22 kırmızı bilye eklendiği için torbada 33 mavi ve 77 kırmızı olmak üzere toplam 1010 bilye kalır. İkinci çekimde kırmızı gelme olasılığı 710\frac{7}{10} olur. Bu iki bağımlı adımın çarpımı 2890\frac{28}{90}'dır.
2
İlk çekimde kırmızı bilye gelme durumunu hesaplamak
Olasılık 2590\frac{25}{90}
İlk bilyenin kırmızı gelme olasılığı 59\frac{5}{9}'dur. Bu durumda kırmız�� bilye geri konulup 11 mavi bilye eklendiği için torbada 55 mavi ve 55 kırmızı olmak üzere toplam 1010 bilye olur. İkinci çekimde kırmızı gelme olasılığı 510\frac{5}{10} olur. Bu iki adımın çarpımı 2590\frac{25}{90}'dır.
3
İki durumu toplayarak en sade kesri ve pay-payda toplamını bulmak
Olasılık 5390\frac{53}{90} ve a+b=143a+b = 143
İki farklı durumun olasılıkları toplanır: 2890+2590=5390\frac{28}{90} + \frac{25}{90} = \frac{53}{90}. 5353 sayısı asal olduğundan kesir en sade halindedir. Buradan a=53a=53, b=90b=90 alınarak toplam 143143 bulunur.

Key Concept

Birbirini izleyen bağımlı olayların olasılıklarının koşullara göre hesaplanıp toplanması.
Question 153Question

Bir otomobil fabrikasındaki iki bağımsız test istasyonundan birincisinde araçların fren sistemi, ikincisinde ise far sistemi kontrol edilmektedir. Rastgele seçilen bir aracın fren kontrolünden geçememe olasılığı 110\frac{1}{10}, far kontrolünden geçememe olasılığı ise 18\frac{1}{8}'dir.

Buna göre, test edilen bir aracın bu kontrollerden yalnızca birini geçme olasılığı kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 15\frac{1}{5}

Answer

Test edilen bir aracın bu kontrollerden yalnızca birini geçme olasılığı 15\frac{1}{5}'tir.
Aracın yalnızca bir testten geçmesi iki bağımsız ve ayrık durumun birleşimidir: ya fren testini geçip far testinden kalır ya da fren testinden kalıp far testini geçer. Bu iki olasılık sırasıyla 910×18=980\frac{9}{10} \times \frac{1}{8} = \frac{9}{80} ve 110×78=780\frac{1}{10} \times \frac{7}{8} = \frac{7}{80} olarak hesaplanır. Bu iki değerin toplamı 1680=15\frac{16}{80} = \frac{1}{5} sonucunu verir.

Step-by-Step Solution

1
Her bir kontrolün geçme olasılıklarını hesaplayın.
Fren testinden geçme olasılığı: 1110=9101 - \frac{1}{10} = \frac{9}{10}. Far testinden geçme olasılığı: 118=781 - \frac{1}{8} = \frac{7}{8}'dir.
Yalnızca bir kontrolün geçilmesi ifadesi, birinden geçip diğerinden kalma durumlarını içerdiği için geçme olasılıklarına ihtiyaç duyulur.
2
Aracın yalnızca fren kontrolünden geçtiği durumu hesaplayın.
Frenden geçip fardan kalma olasılığı: 910×18=980\frac{9}{10} \times \frac{1}{8} = \frac{9}{80}'dir.
Kontroller bağımsız olaylar olduğundan, bu iki durumun ortak olasılığı çarpılarak bulunur.
3
Aracın yalnızca far kontrolünden geçtiği durumu hesaplayın.
Frenden kalıp fardan geçme olasılığı: 110×78=780\frac{1}{10} \times \frac{7}{8} = \frac{7}{80}'dir.
İkinci olası durumu belirlemek için kontrollerin bağımsızlığı kullanılarak olasılıklar çarpılır.
4
Elde edilen bu iki ayrık durumun olasılığını toplayarak sadeleştirin.
980+780=1680=15\frac{9}{80} + \frac{7}{80} = \frac{16}{80} = \frac{1}{5}'tir.
Yalnızca birini geçme olayı bu iki durumun birleşimi (toplamı) ile bulunur.

Key Concept

Bağımsız olayların birlikte gerçekleşme olasılığı ve ayrık olayların olasılıklarının toplanması.
Estimated Time:2m 0s
Question 154Question

Bir kimya laboratuvarındaki stantta yan yana dizilmek üzere 3 adet özdeş mavi kapaklı, 3 adet özdeş kırmızı kapaklı ve 1 adet yeşil kapaklı olmak üzere toplam 7 adet deney tüpü bulunmaktadır.

Yeşil kapaklı deney tüpü standın en solunda veya en sağında yer almamak şartıyla, bu 7 deney tüpü stantta yan yana kaç farklı şekilde dizilebilir?

Show answer & explanation

Answer: 100

Answer

Yeşil kapaklı deney tüpünün en sol veya en sağda yer almadığı toplam dizilim sayısı 100'dür.
Yeşil tüpün stantta yer alabileceği 7 konum vardır. En sol ve en sağdaki konumlar hariç tutulduğunda, yeşil tüpün yerleşebileceği 5 orta konum kalır. Yeşil tüp bu 5 konumdan birine yerleştirildikten sonra, kalan 6 konuma 3 özdeş mavi ve 3 özdeş kırmızı tüp 6!3!×3!=20\frac{6!}{3! \times 3!} = 20 farklı şekilde dizilebilir. Buradan toplam geçerli dizilim sayısı 5×20=1005 \times 20 = 100 olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1
Tüm tüplerin herhangi bir kısıtlama olmaksızın stanttaki toplam dizilim sayısı hesaplanır.
3 adet mavi, 3 adet kırmızı ve 1 adet yeşil tüpün toplam dizilim sayısı: 7!3!×3!×1!=140\frac{7!}{3! \times 3! \times 1!} = 140 olarak bulunur.
Kısıtlamasız tüm durumların sayısını elde etmek için tekrarlı permütasyon formülü kullanılır.
2
Yeşil tüpün en solda veya en sağda yer aldığı (istenmeyen) durumların sayısı hesaplanır.
Yeşil tüp en solda olduğunda kalan 6 tüp 6!3!×3!=20\frac{6!}{3! \times 3!} = 20 farklı şekilde dizilir. Yeşil tüp en sağda olduğunda da aynı şekilde 20 farklı dizilim oluşur. İstenmeyen toplam durum sayısı 20+20=4020 + 20 = 40 olur.
Yeşil tüpün uçlarda olma durumları kısıtlamaya uymayan durumları oluşturur.
3
Toplam dizilim sayısından istenmeyen durumların sayısı çıkarılarak geçerli dizilim sayısı bulunur.
14040=100140 - 40 = 100 geçerli dizilim elde edilir.
İstenen durum sayısı, tüm durumlardan istenmeyen durumların çıkarılmasıyla bulunur.

Key Concept

Tekrarlı Permütasyon
Question 155Question

Bir teknoloji mağazasında satılan telefonların ekran boyutu ve batarya kapasitesi özelliklerine göre dağılımı incelenmektedir. Mağazadaki telefonlardan rastgele seçilen bir telefonun;
- Büyük ekranlı olma olayı EE,
- Yüksek batarya kapasiteli olma olayı BB
olarak tanımlanıyor.

Bu mağazadaki telefonların %50\%50'sinin büyük ekranlı, %40\%40'ının yüksek batarya kapasiteli ve %70\%70'inin büyük ekranlı veya yüksek batarya kapasiteli olduğu bilinmektedir.

Buna göre,
I. EE ve BB olayları bağımsız olaylardır.
II. Seçilen bir telefonun büyük ekranlı olduğu bilindiğine göre, yüksek batarya kapasiteli olma olasılığı %20\%20'dir.
III. Seçilen bir telefonun yüksek batarya kapasiteli olduğu bilindiğine göre, büyük ekranlı olma olasılığı %50\%50'dir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I ve III

Answer

I ve III ifadeleri doğrudur.
I ve III ifadeleri doğrudur. Büyük ekranlı olma olayı ve yüksek batarya kapasiteli olma olayının kesişim olasılığı 0,200,20 olarak bulunur. Olayların kendi olasılıklarının çarpımı da 0,500,40=0,200,50 \cdot 0,40 = 0,20 olduğundan olaylar bağımsızdır (I. öncül doğru). Bağımsız olaylarda bir olayın gerçekleşmesi diğerinin olasılığını değiştirmediğinden, yüksek batarya kapasiteli olduğu bilinen telefonun büyük ekranlı olma olasılığı doğrudan büyük ekranlı olma olasılığına eşittir ve %50\%50 olur (III. öncül doğru). İkinci öncülde verilen %20\%20 değeri ise koşullu olasılık değil, sadece iki özelliğin bir arada bulunma (kesişim) olasılığıdır.

Step-by-Step Solution

1
Olayların kesişim olasılığını (P(EB)P(E \cap B)) hesaplamak için birleşim formülünü kullanın.
P(EB)=P(E)+P(B)P(EB)P(E \cup B) = P(E) + P(B) - P(E \cap B) formülünden 0,70=0,50+0,40P(EB)    P(EB)=0,200,70 = 0,50 + 0,40 - P(E \cap B) \implies P(E \cap B) = 0,20 elde edilir.
Kesişim olasılığı, olayların bağımsızlığını test etmek ve koşullu olasılıkları hesaplamak için gereklidir.
2
I. öncülün doğruluğunu kontrol etmek için bağımsızlık şartını test edin.
P(E)P(B)=0,500,40=0,20P(E) \cdot P(B) = 0,50 \cdot 0,40 = 0,20 bulunur. P(EB)=0,20P(E \cap B) = 0,20 olduğundan P(EB)=P(E)P(B)P(E \cap B) = P(E) \cdot P(B) eşitliği sağlanır.
Kesişim olasılığı, iki olayın olasılıklarının çarpımına eşitse bu iki olay bağımsızdır. Dolayısıyla I. öncül doğrudur.
3
II. öncüldeki koşullu olasılığı hesaplayın.
P(BE)=P(EB)P(E)=0,200,50=0,40P(B|E) = \frac{P(E \cap B)}{P(E)} = \frac{0,20}{0,50} = 0,40 (yani %40\%40) bulunur. Öncülde %20\%20 verildiği için bu öncül yanlıştır.
Büyük ekranlı olduğu bilindiği için örnek uzay birinci olayın olasılığına daraltılmalıdır. Olaylar bağımsız olduğundan doğrudan P(BE)=P(B)=%40P(B|E) = P(B) = \%40 olduğu da görülebilir.
4
III. öncüldeki koşullu olasılığı hesaplayın.
P(EB)=P(EB)P(B)=0,200,40=0,50P(E|B) = \frac{P(E \cap B)}{P(B)} = \frac{0,20}{0,40} = 0,50 (yani %50\%50) bulunur. Öncülde %50\%50 verildiği için bu öncül doğrudur.
Yüksek batarya kapasiteli olduğu bilindiği için örnek uzay ikinci olayın olasılığına daraltılmalıdır. Olaylar bağımsız olduğundan doğrudan P(EB)=P(E)=%50P(E|B) = P(E) = \%50 olduğu da görülebilir.

Key Concept

Bağımsız Olaylar ve Koşullu Olasılık İlişkisi
Estimated Time:2m 0s
Question 156Question

AA ve BB bağımsız kargo firmalarının kendilerine verilen birer paketi taahhüt edilen sürede teslim etme olasılıkları sırasıyla 45\frac{4}{5} ve 34\frac{3}{4}'tür. Bu iki firma birer paketi teslim etmek üzere aynı anda yola çıkmıştır. Buna göre, bu paketlerden en az birinin taahhüt edilen sürede teslim edilme olasılığı kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 1920\frac{19}{20}

Answer

Paketlerden en az birinin taahhüt edilen sürede teslim edilme olasılığı 1920\frac{19}{20}'dir.
Paketlerden en az birinin süresinde teslim edilmesi olayının olasılığı, tüm durumların olasılığından (1) her iki paketin de süresinde teslim edilememe olasılığının çıkarılmasıyla bulunur. A firmasının teslim edememe olasılığı 145=151 - \frac{4}{5} = \frac{1}{5}, B firmasının teslim edememe olasılığı ise 134=141 - \frac{3}{4} = \frac{1}{4}'tür. Firmaların teslimat süreçleri bağımsız olaylar olduğundan, her ikisinin de teslim edememe olasılığı bu iki olasılığın çarpımı olan 15×14=120\frac{1}{5} \times \frac{1}{4} = \frac{1}{20}'dir. Buradan en az birinin teslim edilme olasılığı 1120=19201 - \frac{1}{20} = \frac{19}{20} olarak elde edilir.

Step-by-Step Solution

1
Kargo firmalarının paketleri taahhüt edilen sürede teslim edememe (başarısızlık) olasılıklarını hesaplayın.
A firmasının teslim edememe olasılığı: P(A)=145=15P(A') = 1 - \frac{4}{5} = \frac{1}{5}. B firmasının teslim edememe olasılığı: P(B)=134=14P(B') = 1 - \frac{3}{4} = \frac{1}{4}.
En az bir paket teslimatının gerçekleşmesi olasılığını bulmak için tüm durumlardan her iki teslimatın da başarısız olduğu durumun çıkarılması yöntemi kolaylık sağlar.
2
Firmaların teslimat süreçleri bağımsız olduğundan, her iki paketin de teslim edilememe olasılığını çarpım kuralıyla bulun.
Her ikisinin de teslim edilememe olasılığı: P(AB)=P(A)×P(B)=15×14=120P(A' \cap B') = P(A') \times P(B') = \frac{1}{5} \times \frac{1}{4} = \frac{1}{20}.
Bağımsız olayların birlikte gerçekleşme olasılığı, bu olayların ayrı ayrı olasılıklarının çarpımına eşittir.
3
En az bir paketin teslim edilme olasılığını bulmak için elde edilen değeri tüm olasılıktan (1'den) çıkarın.
En az bir paketin teslim edilme olasılığı: 1P(AB)=1120=19201 - P(A' \cap B') = 1 - \frac{1}{20} = \frac{19}{20}.
Bir olayın gerçekleşme olasılığı ile gerçekleşmeme olasılığının toplamı her zaman 1'e eşittir.

Key Concept

Bağımsız Olayların Birlikte Gerçekleşme Olasılığı ve Tümleyen Olay Yöntemi
Question 157Question

Bir torbada 33 sarı ve 77 yeşil kart bulunmaktadır. Torbadan rastgele bir kart çekiliyor. Çekilen kart sarı ise tura gelme olasılığı %60\%60 olan AA parası, yeşil ise tura gelme olasılığı %40\%40 olan BB parası havaya atılıyor. Buna göre, bu işlemin sonucunda atılan paranın tura gelme olasılığı yüzde kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 46

Answer

Atılan paranın tura gelme olasılığı %46'dır.
Toplam olasılık formülü kullanılarak, sarı kart çekilip A parasının tura gelme olasılığı (0,3×0,6=0,180,3 \times 0,6 = 0,18) ile yeşil kart çekilip B parasının tura gelme olasılığı (0,7×0,4=0,280,7 \times 0,4 = 0,28) toplanır ve sonuç 0,46 (yani %46) olarak elde edilir.

Step-by-Step Solution

1
Kartların çekilme olasılıklarını hesaplama
P(S)=310P(S) = \frac{3}{10} ve P(Y)=710P(Y) = \frac{7}{10}
Hangi paranın atılacağı çekilen kartın rengine bağlıdır.
2
Kart rengine bağlı olarak tura gelme koşullu olasılıklarını belirleme
P(TS)=0,6P(T|S) = 0,6 ve P(TY)=0,4P(T|Y) = 0,4
Sarı kart çekilirse A parası (%60 tura), yeşil kart çekilirse B parası (%40 tura) kullanılmaktadır.
3
Toplam olasılık formülünü kullanarak tura gelme olasılığını hesaplama
P(T)=(0,3×0,6)+(0,7×0,4)=0,18+0,28=0,46P(T) = (0,3 \times 0,6) + (0,7 \times 0,4) = 0,18 + 0,28 = 0,46
Paranın tura gelmesi olayı, kart seçimi olayına bağımlı olduğundan her iki durumun olasılıkları çarpılarak toplanır.

Key Concept

Bağımlı olayların olasılıklarının toplam olasılık formülü ile hesaplanması
Estimated Time:2m 0s
Question 158Question

Bir tarım araştırma istasyonunda, iki farklı toprak türüne ekilen AA ve BB bitki tohumlarının çimlenme olasılıkları sırasıyla 38\frac{3}{8} ve pp olarak belirlenmiştir. Bu tohumların çimlenme durumları birbirinden bağımsız olaylardır. Yapılan gözlem sonucunda bu tohumlardan en az birinin çimlendiği bilindiğine göre, her ikisinin de çimlenmiş olma olasılığı 14\frac{1}{4}'tür. Buna göre, BB tohumunun çimlenme olasılığı olan pp değeri en sade şekilde ab\frac{a}{b} rasyonel sayısı olarak yazıldığında a+ba + b toplamı kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 10

Answer

Aranan toplamın değeri 10'dur.
Verilen bağımsız olayların kesişim olasılığı P(AB)=3p8P(A \cap B) = \frac{3p}{8} ve birleşim olasılığı P(AB)=3+5p8P(A \cup B) = \frac{3 + 5p}{8} olarak hesaplanır. 'En az birinin çimlendiği bilindiğine göre her ikisinin de çimlenmiş olması' koşullu olasılığı P(AB)P(AB)=3p3+5p\frac{P(A \cap B)}{P(A \cup B)} = \frac{3p}{3+5p} oranına eşittir. Bu oran 14\frac{1}{4}'e eşitlendiğinde p=37p = \frac{3}{7} bulunur. En sade haldeki bu kesrin pay ve paydasının toplamı 3+7=103 + 7 = 10 yapmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
A ve B olaylarının bağımsızlığı kullanılarak kesişim ve birleşim olasılıkları pp cinsinden ifade edilir.
P(AB)=3p8P(A \cap B) = \frac{3p}{8} ve P(AB)=3+5p8P(A \cup B) = \frac{3 + 5p}{8}
Bağımsız olaylarda kesişim olasılığı P(AB)=P(A)P(B)P(A \cap B) = P(A) \cdot P(B) formülüyle, birleşim olasılığı ise P(AB)=P(A)+P(B)P(AB)P(A \cup B) = P(A) + P(B) - P(A \cap B) formülüyle hesaplanır.
2
Koşullu olasılık tanımı uygulanır.
P(ABAB)=P(AB)P(AB)=3p3+5p=14P(A \cap B \mid A \cup B) = \frac{P(A \cap B)}{P(A \cup B)} = \frac{3p}{3 + 5p} = \frac{1}{4}
Tohumlardan en az birinin çimlendiği bilindiğine göre her ikisinin de çimlenmiş olma olasılığı, kesişim olasılığının birleşim olasılığına oranıyla bulunur.
3
Elde edilen denklem çözülerek pp değeri ve ardından a+ba + b toplamı hesaplanır.
p=37p = \frac{3}{7} ve buradan a+b=3+7=10a + b = 3 + 7 = 10
3p3+5p=14\frac{3p}{3 + 5p} = \frac{1}{4} denkleminde içler dışlar çarpımı yapıldığında 12p=3+5p    7p=3    p=3712p = 3 + 5p \implies 7p = 3 \implies p = \frac{3}{7} elde edilir. 3 ve 7 sayıları aralarında asal olduğundan en sade biçimdeki kesrin payı a=3a = 3, paydası b=7b = 7 alınarak toplamları 10 bulunur.

Key Concept

Bağımsız olayların kesişim ve birleşim olasılıklarının koşullu olasılık formülünde yerine yazılması.
Question 159Question
(x21x)6\left(x^2 - \frac{1}{x}\right)^6

ifadesinin açılımındaki sabit terim kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 15

Answer

Sabit terim 15'tir.
Genel terim formülü düzenlendiğinde x123rx^{12-3r} ifadesi elde edilir. Sabit terim için 123r=012-3r=0 eşitliğinden r=4r=4 bulunur. Bu değer katsayı formülünde yerine yazıldığında kombinasyon hesabı ve işaret belirleme kuralları ile 15 sonucu elde edilir.

Step-by-Step Solution

1
Binom açılımının genel terim formülünü oluşturma
(6r)(x2)6r(1x)r\binom{6}{r} (x^2)^{6-r} \left(-\frac{1}{x}\right)^r
Açılımdaki herhangi bir terimi bulmak için genel terim formülü yazıl��r.
2
Değişkenlerin kuvvetlerini düzenleme
(6r)(1)rx123r\binom{6}{r} (-1)^r x^{12-3r}
xx'in toplam üssünü belirlemek için üslü sayı kuralları uygulanır.
3
Sabit terim için değişkenin kuvvetini sıfıra eşitleme
123r=0    r=412 - 3r = 0 \implies r = 4
Sabit terimde xx değişkeninin bulunmaması gerekir, yani üssü 0 olmalıdır.
4
Bulunan r değerini yerine yazarak katsayıyı hesaplama
(64)(1)4=151=15\binom{6}{4} (-1)^4 = 15 \cdot 1 = 15
Belirlenen terim sırasına göre katsayı hesabı tamamlanır.

Key Concept

Binom açılımında sabit terim bulma

Alternative Method

(axp+bxq)n(ax^p + \frac{b}{x^q})^n açılımında sabit terimi bulurken r=npp+qr = n \cdot \frac{p}{p+q} kısayolu kullanılabilir. Bu soruda p=2p=2, q=1q=1 ve n=6n=6 olduğundan r=622+1=4r = 6 \cdot \frac{2}{2+1} = 4 elde edilir. Bu değer doğrudan genel terimdeki rr yerine yazılır.
Estimated Time:1m 30s
Question 160Question

Bir spor salonunun dambıl standında yan yana bulunan 7 boş bölmeye; renkleri dışında özdeş olan 3 siyah, 2 gri ve 2 kırmızı dambıl yerleştirilecektir.

Kırmızı dambılların yan yana gelmemesi şartıyla, bu dambıllar standa kaç farklı şekilde dizilebilir?

Show answer & explanation

Answer: 150

Answer

Dambılların kırmızı olanlarının yan yana gelmediği toplam dizilim sayısı 150'dir.
Kırmızı dambılların yan yana gelmediği dizilimlerin sayısını bulmak için tüm dizilimlerin sayısından, kırmızı dambılların yan yana olduğu dizilimlerin sayısı çıkarılır. Tüm dizilimlerin sayısı 210, kırmızı dambılların yan yana olduğu durumların sayısı ise 60 olduğundan, aralarındaki fark 150 olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Herhangi bir kısıtlama olmadan tüm olası dizilimlerin sayısını tekrarlı permütasyon formülüyle hesaplayalım.
Toplam dambıl sayısı 7'dir (3 siyah, 2 gri, 2 kırmızı). Tüm dizilimlerin sayısı: 7!3!2!2!=5040622=210\frac{7!}{3! \cdot 2! \cdot 2!} = \frac{5040}{6 \cdot 2 \cdot 2} = 210 olarak bulunur.
Kısıtlamasız durumların tamamını belirlemek için.
2
Kırmızı dambılların yan yana olduğu (istenmeyen) dizilimlerin sayısını hesaplayalım.
2 kırmızı dambıl yan yana olacağından bunları tek bir paket (KK) gibi düşünelim. Bu durumda dizilecek elemanlar: 3 siyah, 2 gri ve 1 paket (KK) olmak üzere toplam 6 elemandır. Bu elemanların dizilim sayısı: 6!3!2!1!=72062=60\frac{6!}{3! \cdot 2! \cdot 1!} = \frac{720}{6 \cdot 2} = 60 olarak bulunur.
İstenmeyen durumların sayısını tüm durumlardan çıkarmak amacıyla hesaplamak için.
3
Tüm durumlardan istenmeyen durumları çıkararak istenen koşula uygun dizilim sayısını bulalım.
21060=150210 - 60 = 150 dizilim elde edilir.
Kırmızı dambılların yan yana gelmediği durum sayısını bulmak için.

Key Concept

Tekrarlı permütasyonda belirli elemanların yan yana gelmediği durumları bulmak için tüm durumlardan yan yana oldukları durumlar çıkarılır.

Alternative Method

Alternatif olarak boşluk (gap) metodu kullanılabilir. Önce 3 siyah ve 2 gri dambıl yan yana dizilir. Bu dambıllar özdeş olduğundan dizilim sayısı 5!3!2!=10\frac{5!}{3! \cdot 2!} = 10 olur. Bu 5 dambılın arasında ve uçlarında toplam 6 boş yer oluşur (_ D1 _ D2 _ D3 _ D4 _ D5 _). Kırmızı dambılların yan yana gelmemesi için bu 6 boşluktan 2 tanesi seçilir. Seçim sayısı (62)=15\binom{6}{2} = 15 olur. Kırmızı dambıllar özdeş olduğundan yerleştirme tek şekilde yapılır. Buradan toplam durum sayısı 10×15=15010 \times 15 = 150 olarak bulunur.
Estimated Time:2m 0s
PreviousPage 8 / 8
Sayma ve Olasılık Practice Questions — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) — Page 8 | Examkin