Buzul Şekilleri

Türkiye'de dış kuvvetlerin yer şekilleri üzerindeki şekillendirici etkisi incelendiğinde, buzulların etkisinin akarsulara oranla oldukça kısıtlı bir alanda kaldığı görülür. Bu durum Türkiye'nin mutlak konumuyla doğrudan ilişkilidir. Ancak geçmiş jeolojik dönemlerde yaşanan iklim salınımları, yüksek dağ kütlelerimizin zirvelerinde karakteristik buzul aşınım ve birikim şekillerinin oluşmasına zemin hazırlamıştır.

Kuvaterner buzullaşmalarının Türkiye'deki etkileri ve buzul şekillerinin dağılışı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi hatalı bir bilgidir?

Türkiye'de dördüncü jeolojik zamanın (Kuvaterner) soğuk dönemlerinde, kalıcı kar sınırı bugünkü seviyesinden daha aşağılara (yaklaşık $2200$ metreye) inmiş ve yüksek dağlık kütleler üzerinde buzullaşma etkili olmuştur. Bu dönemde oluşan sirk çukurları, moren yığınları ve buzul vadileri günümüzde Anadolu'nun birçok yüksek zirvesinde gözlenebilmektedir.

Buna göre, yer şekli özellikleri ve yükselti değerleri göz önüne alındığında aşağıdaki dağların hangisinde Kuvaterner buzullaşmasına ait izlere rastlanması beklenmez?

Türkiye’de dış kuvvetler içerisinde etki alanı en dar olan buzul şekillerine, yalnızca yüksek dağ kütlelerinin zirve kısımlarında rastlanmaktadır. Kuvaterner ($4$. Jeolojik Zaman) boyunca yaşanan buzul dönemlerinde Türkiye'de kalıcı kar sınırı $2200$ metre seviyelerine kadar inmiş, bu durum pek çok dağ kütlesinde sirk çukurları, buzullaşmış vadiler ve moren yığınlarının oluşmasına imkân tanımıştır.

Buna göre, Türkiye’nin yer şekilleri ve yükselti özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki dağ kütlelerinin hangisinde Kuvaterner buzullaşmasına ait bu tür jeomorfolojik izlerin görülmesi beklenmez?

Türkiye'de buzul aşındırmasının etkili olduğu yüksek dağlık sahalarda, dirençli kayaçların buzul kütlesi tarafından aşındırılarak törpülenmesi ve cilalanması sonucunda ortaya çıkan, morfolojik olarak bir koyun sürüsünü veya deve sırtını andıran yer şekli aşağıdakilerden hangisidir?

Buzulların hareket halindeyken altındaki kayaları aşındırıp cilalaması ve dirençli kayalara deve hörgücüne benzer pürüzsüz şekiller vermesiyle oluşan yer şekillerine "hörgüç kaya" denir.

Türkiye'de bazı yüksek dağ kütlelerinde bu yer şekillerine rastlanması, aşağıdakilerden hangisini doğrudan kanıtlamaktadır?

Ülkemizin jeomorfolojik yapısında buzulların payı, bulunduğu enlem dereceleri sebebiyle diğer dış kuvvetlere oranla oldukça düşüktür. Buna rağmen Kuvaterner ($4$. Jeolojik Zaman) boyunca yaşanan iklim değişimleri sonucunda kalıcı kar sınırı $2200$ metrelere kadar inmiş ve bu seviyeyi aşan yüksek kütlelerde sirk, buzul vadisi ve moren gibi şekiller meydana gelmiştir. Buna göre, aşağıdaki dağ kütlelerinden hangisinde belirtilen jeolojik süreçte oluşmuş buzul şekillerine rastlanması mümkündür?

Türkiye’de yer şekillerinin oluşumunda buzulların etkisi, ülkenin orta kuşakta yer alması nedeniyle diğer dış kuvvetlere oranla oldukça sınırlıdır. Ancak Kuvaterner ($4$. Jeolojik Zaman) buzullaşma dönemlerinde iklimdeki soğumaya bağlı olarak kalıcı kar sınırı $2200$ metre seviyelerine kadar inmiş, bu durum bazı yüksek dağlarımızın zirvelerinde buzul aşınım ve birikim şekillerinin oluşmasına imkan tanımıştır.

Buna göre, Türkiye'nin buzul şekilleri ve bunların dağılışı ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de Kuvaterner (Dördüncü Jeolojik Zaman) buzullaşmasına ait izlerin (sirk, buz yalağı, moren) görüldüğü alt sınır, bölgeler arasında belirgin farklılıklar sergiler. Örneğin; Doğu Karadeniz Dağları’nın (Kaçkarlar) denize bakan kuzey yamaçlarında buzul izlerine $2000-2200$ metrelerde rastlanabilirken, benzer enlemlerdeki iç kesim dağlarında veya daha güneydeki Toroslar'da bu sınırın $2500-2800$ metrenin altına pek inmediği gözlemlenmiştir. Doğu Karadeniz kıyı kuşağında buzul alt sınırının diğer bölgelere göre daha aşağıda (deniz seviyesine daha yakın) oluşmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Bir jeomorfolog, Türkiye'deki Kaçkar Dağları'nın yüksek kesimlerinde yaptığı saha çalışmasında buzullaşma etkisiyle oluşmuş çeşitli yer şekillerini gözlemlemiştir.

Araştırmacının raporunda yer alan;
I. Sirk (Buz yalağı)
II. Moren (Buzultaş)
III. Hörgüt kaya

yer şekillerinden hangileri buzulların aşındırma süreçleri neticesinde ortaya çıkmıştır?

Türkiye'nin jeomorfolojik gelişiminde dış kuvvetlerin etkisi incelendiğinde, buzulların etki alanının diğer dış kuvvetlere oranla daha dar olduğu ancak dördüncü jeolojik zamanda (Kuvaterner) bu etkinin bugünkünden daha alçak seviyelere kadar indiği görülmektedir.

Orta Toroslar'da deniz seviyesinden yaklaşık $2100$ metre yükseklikte saha çalışması yapan bir araştırma grubunun, bölgenin geçmiş jeolojik dönemlerde buzul topoğrafyasına maruz kaldığını kanıtlamak için aşağıdaki yer şekillerinden hangisini gözlemlemesi beklenir?

Türkiye'de Pleistosen (Kuvaterner) döneminde etkili olan buzullaşmanın sınırları; dağların uzanış doğrultusu, nemlilik kaynağına olan uzaklık ve enlem derecesi gibi faktörlerin karmaşık etkileşimiyle belirlenmiştir. Bu durum, buzul aşınım ve biriktim şekillerinin (sirk, U-vadi, moren) görüldüğü 'alt limit' değerlerinin ülke genelinde homojen olmayan bir dağılım sergilemesine neden olmuştur.

Coğrafi konum özellikleri ve buzul topoğrafyasının gelişimi dikkate alındığında, aşağıdaki dağ silsilelerinin hangisinde buzul şekillerinin rastlandığı 'en alt sınır' (irtifa), Türkiye genelindeki en düşük seviyesine ulaşmıştır?

Türkiye, orta kuşakta yer alan bir ülke olduğu için buzulların etkisi diğer dış kuvvetlere (akarsu, rüzgar vb.) oranla oldukça sınırlıdır. Ancak yükseltisi $2500$ metrenin üzerine çıkan dağlarda buzul aşınım ve biriktirme şekillerine rastlanabilmektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin yüksek dağlık alanlarında görülen buzul şekillerinden biri değildir?

Türkiye'nin jeomorfolojik gelişim sürecinde dış kuvvetlerin etkisi incelendiğinde; buzulların, ülkenin orta kuşaktaki mutlak konumu nedeniyle diğer dış kuvvetlere oranla daha dar alanlarda şekillendirici olduğu görülür. Ancak Kuvaterner ($4$. Jeolojik Zaman) boyunca yaşanan iklim soğumalarıyla birlikte kalıcı kar sınırı günümüzdeki seviyesinden yaklaşık $800$-$1000$ metre daha aşağıya inerek $2200$ metre civarına kadar gerilemiştir. Bu durum, yükseltisi bu sınırın üzerinde kalan pek çok dağ kütlesinde buzul aşınım ve birikim şekillerinin oluşmasına zemin hazırlamıştır.

Buna göre, Türkiye'nin genel yer şekilleri özellikleri ve dağların yükselti değerleri dikkate alındığında, aşağıdaki dağların hangisinde geçmiş jeolojik dönemlere ait sirk gölleri, hörgüç kayalar veya moren setleri gibi buzul izlerine rastlanması beklenmez?

Türkiye'de dış kuvvetler içerisinde etki alanı en dar olan kuvvet buzullardır. Ancak Kuvaterner ($4$. Jeolojik Zaman) boyunca yaşanan iklim değişimleri sonucunda yüksek dağlık alanlarda buzul aşındırma ve biriktirme şekilleri oluşmuştur. Buna göre, aşağıdaki dağların hangisinin zirve kısımlarında sirk (buzul yalağı) adı verilen yer şekillerine rastlanması beklenir?

Türkiye'de yer şekillerinin oluşumunda buzulların etkisi, ülkenin orta kuşakta yer alması nedeniyle oldukça sınırlıdır. Ancak Kuvaterner ($4$. Jeolojik Zaman) buzullaşması döneminde iklimin soğumasıyla birlikte kalıcı kar sınırı deniz seviyesine doğru alçalmıştır. Bu alçalmanın seviyesi enlem ve nemlilik faktörlerine bağlı olarak bölgeden bölgeye farklılık göstermiştir. Örneğin; Kuzey Anadolu Dağları'nda bu sınır $2000-2200 \text{ metreye}$ kadar inerken, Toroslar ve Batı Anadolu'da genellikle $2500 \text{ metrenin}$ üzerinde kalmıştır.

Buna göre, aşağıdaki dağlardan hangisi, yükseltisi $2000 \text{ metrenin}$ üzerinde olmasına rağmen bulunduğu konumdaki kalıcı kar sınırının altında kalması nedeniyle üzerinde Kuvaterner dönemine ait buzul şekilleri barındırması beklenemez?

Türkiye'de Kuvaterner ($4$. Jeolojik Zaman) boyunca etkili olan buzullaşma süreci, dağların mutlak yükseltisine bağlı olarak farklı izler bırakmıştır. Bir dağın yamaçlarında veya zirvesinde sirk (buzul yalağı), moren veya hörgüçkaya gibi şekillere rastlanabilmesi için o dağın yaklaşık $2200$ metre olan buzul alt sınırının üzerinde bir yükseltiye sahip olması gerekir.

Buna göre, aşağıdaki dağların hangisi bu yükseltinin altında kaldığı için üzerinde buzul şekillerine rastlanmaz?

Buzulların, daha önce akarsular tarafından açılmış olan vadilere yerleşerek bu yatakları derinleştirmesi ve yanlara doğru genişletmesi sonucunda 'U' profilli tekne vadiler oluşur. Türkiye'nin genel yer şekilleri ve yükselti özellikleri dikkate alındığında, bu tip vadilere aşağıdaki alanların hangisinde rastlanma olasılığı en yüksektir?

Türkiye, bulunduğu enlem dereceleri nedeniyle buzulların etkisi altında kalan bir ülke değildir. Ancak dördüncü jeolojik zamanda (Kuvaterner) yaşanan iklim değişimleri sonucunda yüksek dağlık alanlarda buzul şekilleri oluşmuştur. Günümüzde Türkiye'de buzul aşındırma ve biriktirme şekillerinin dağılışı dikkate alındığında, bu şekillerin oluşumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Türkiye'nin matematik konumuna bağlı olarak buzulların etki alanı deniz seviyesine kadar inememiş, bu dış kuvvet yalnızca yüksek dağlık alanlarda etkili olmuştur. Kuvaterner ($4.$ Jeolojik Zaman) buzullaşma döneminde Türkiye'de kalıcı kar sınırı $2200$ metreye kadar alçalmıştır. Bu durum, o dönemde bu yükseltinin üzerinde olan dağlarda sirk gölleri ve buzul vadileri gibi yer şekillerinin oluşmasına zemin hazırlamıştır. Buna göre, aşağıda verilen dağların hangisinde buzul aşındırma ve biriktirme şekillerine rastlanması beklenmez?

Türkiye, mutlak konumu nedeniyle buzulların şekillendirici etkisinin en az olduğu ülkelerden biridir. Ancak Kuvaterner ($4$. Jeolojik Zaman) boyunca yaşanan iklim soğumaları, yükseltisi fazla olan bazı dağlarımızın zirvelerinde buzul şekillerinin oluşmasına imkan tanımıştır.

Buna göre, aşağıdaki dağların hangisinde buzul aşındırma veya biriktirme şekillerine rastlanması beklenmez?