Examkin

Dil Bilgisi

823 soru

Soru 581Soru →

Türkçede bazı sözcüklerin ve birleşik kelimelerin yazımı, Türk Dil Kurumu'nun (TDK) belirlediği güncel kurallara tabidir. Özellikle yabancı kökenli kelimeler ve 'ön' sözcüğüyle kurulan tamlamalar sıklıkla yanlış yazılabilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazar, kitabın önsöz kısmında edebiyat eleştirmenlerinin son yıllardaki tutumlarını sert bir dille eleştirmiştir.

Cevap

Kitabın 'önsöz' kısmında ifadesindeki 'önsöz' sözcüğü 'ön söz' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu'na göre 'ön söz', 'ön yargı', 'ön sezi' gibi tamlamalar ayrı yazılır. Bu nedenle 'önsöz' şeklinde bitişik yazılan ifade bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yazımı karıştırılabilecek kritik kelimeleri tespit et.
İnisiyatif, doküman, hiyerarşi, resmî, ön yargı ve önsöz kelimeleri belirlendi.
Bu kelimeler KPSS ve benzeri sınavlarda en çok sorulan yazım kuralı tuzaklarıdır.
2
'Ön' sözcüğü ile kurulan birleşik yapıların kuralını hatırla.
Ön söz, ön yargı, ön ad, ön sezi gibi kelimelerin ayrı; öngörü, önsezi, önayak gibi kelimelerin bitişik yazıldığı tespit edildi.
Anlam kaybına uğramayan 'ön' sözcükleri genellikle ayrı yazılır ancak bazı kelimeler kalıplaşarak bitişik yazım kazanmıştır.
3
Hatalı olan seçeneği belirle.
'Önsöz' kelimesinin bitişik yazılması bir yazım yanlışıdır.
TDK Yazım Kılavuzu'na göre 'ön söz' ifadesi her zaman ayrı yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Bazı birleşik kelimelerin ve yabancı kökenli sözcüklerin TDK standartlarına göre yazımı

İpuçları

1
'Ön' sözcüğüyle başlayan tamlamaların yazımına odaklanın.
2
Ön yargı, ön söz gibi kavramlar günlük hayatta sıkça bitişik yazılsa da TDK'ye göre durum farklıdır.
3
Hangi kelimenin ayrı yazılması gerektiğini düşünün: Ön söz mü, yoksa önsöz mü?

Daha Fazla Pratik

Ön sezi, ön ad ve ön görü gibi diğer 'ön' ile başlayan kelimelerin yazımını TDK sözlüğünden kontrol ederek pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 582Soru →

Türkçede bazı sözcükler türetilirken veya birleşik fiil oluştururken birden fazla ses olayına (ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi, ünsüz türemesi vb.) aynı anda uğrayabilir. Bu durum, özellikle yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde ve üst üste gelen yapım/çekim eklerinde sıkça görülür.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde, altı çizili sözcükte gerçekleşen toplam ses olayı sayısı diğerlerinden daha fazladır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplantıdaki tüm konuşmaları kaydettirdiği gün herkes çok şaşırdı.

Cevap

Toplantıdaki tüm konuşmaları kaydettirdiği gün herkes çok şaşırdı.
Doğru yanıt olan 'kaydettirdiği' sözcüğü incelendiğinde sırasıyla şu olaylar görülür: 1. Ünlü Düşmesi: 'kayıt' kelimesindeki 'ı' sesi düşmüştür. 2. Ünsüz Yumuşaması: 'kayıt' kelimesinin sonundaki 't' sesi 'd'ye dönüşmüştür. 3. Ünsüz Benzeşmesi: '-dir' eki 'et-' fiiline eklenirken 't' etkisinden dolayı '-tir' olmuştur. 4. Ünsüz Yumuşaması: '-dik' sıfat-fiil ekinin sonundaki 'k' sesi, ünlüyle başlayan iyelik eki aldığında 'ğ'ye dönüşmüştür. Toplam 44 ses olayı ile diğer seçeneklerden daha yoğundur.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki altı çizili sözcüklerin kök ve eklerini analiz etmek.
A: his-et-iyor, B: sabır-et-dik-i, C: kayıt-et-dir-dik-i, D: seyir-et-er-ken, E: red-et-miş-di.
Ses olaylarını doğru saptamak için sözcüğün yalın hali ile ek almış hali arasındaki değişimleri görmek gerekir.
2
Her bir sözcükteki ses olaylarını tek tek belirlemek.
A'da 22 (türeme, yumuşama); B'de 33 (düşme, benzeşme, yumuşama); C'de 44 (düşme, yumuşama, benzeşme, yumuşama); D'de 22 (düşme, yumuşama); E'de 22 (türeme, benzeşme).
Soru kökünde istenen toplam ses olayı sayısını karşılaştırmak için enjektif bir sayım gereklidir.
3
En yüksek ses olayı sayısına sahip sözcüğü seçmek.
C seçeneğindeki 'kaydettirdiği' sözcüğü 44 farklı değişimle en yüksek sayıya sahiptir.
Diğer seçeneklerdeki sözcükler 22 veya 33 ses olayı barındırmaktadır.

Anahtar Kavram

Birden fazla ses olayının aynı sözcükte görülmesi (Ses Bilgisi Sentezi)

İpuçları

1
Özellikle yardımcı fiille kurulan birleşik fiillere (etmek, olmak) odaklanın; bunlar genellikle birden fazla ses olayı barındırır.
2
Bir sözcükte hem kökte hem de ekte değişim olup olmadığını kontrol edin; örneğin '-dik' ekinin '-diğ' olması bir yumuşamadır.
3
Kayıt+et fiilinde hem orta hece ünlüsünün düştüğünü hem de kök sonundaki 't'nin yumuşadığını, ardından gelen ekin de sertleştiğini fark edin.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir analizi 'reddedemeyeceğini' veya 'yükseltmişti' sözcükleri için yaparak ses olayı türlerini pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri eklerine ayırarak yazın (morfolojik analiz). Her bir ek gelme aşamasında seste bir değişim (düşme, türeme, değişme) olup olmadığını kontrol ederek çetele tutun.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 583Soru →

Kamu hizmetlerinin sunumunda toplumsal değerleri gözetmek büyük bir önem taşır. Toplumun savunmasız (I) kesimlerine yönelik sosyal projeler, geçmişteki (II) uygulamalardan ders alınarak geliştirilmelidir. Deneyimli öğretmenler (III) ve uzmanların birleşmiş (IV) gücüyle hazırlanan bu projelerin başarıyla yürütülmesi, her kamu görevlisi için vatansever (V) bir duruşun gereğidir.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi, yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

Parçadaki beşinci sözcük olan 'vatansever', diğerlerinden farklı olarak birleşik yapılı bir sözcüktür.
Vatansever sözcüğü 'vatan' ismi ile 'sev-' fiilinin (-er sıfat-fiil ekiyle kalıplaşarak) birleşmesinden oluşmuştur. Bu tür sözcükler yapıca 'birleşik sözcük' olarak adlandırılır. Diğer tüm seçeneklerdeki sözcükler ise yapım eki alarak türemişlerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin kök ve ek analizini yapmak.
I. sav-un-ma-sız (Türemiş), II. geç-miş-te-ki (Türemiş), III. öğre-t-men-ler (Türemiş), IV. bir-leş-miş (Türemiş), V. vatan + sever (Birleşik)
Sözcük yapısını belirlemek için kökün türü ve alınan eklerin işlevi (yapım/çekim) incelenmelidir.
2
Sözcükleri yapı kategorilerine (basit, türemiş, birleşik) ayırmak.
I, II, III ve IV numaralı sözcükler en az bir yapım eki aldıkları için 'türemiş' sözcüklerdir. V numaralı sözcük ise iki kelimenin birleşmesiyle oluştuğu için 'birleşik' sözcüktür.
Yapısı bakımından farklı olanı bulmak için kategorik karşılaştırma gereklidir.

Anahtar Kavram

Sözcük yapısı; basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üç grupta incelenir. En az bir yapım eki alan sözcükler türemiş, en az iki sözcüğün birleşmesiyle oluşanlar birleşiktir.

İpuçları

1
Sözcüklerin yapım eki alıp almadığına veya iki kelimenin birleşip birleşmediğine dikkat edin.
2
Fiilimsi eklerinin (-miş, -ma gibi) ve sıfat yapan '-ki' ekinin her zaman yapım eki olduğunu hatırlayın.
3
Vatansever sözcüğünü köklerine ayırdığınızda iki ayrı anlamlı kelime göreceksiniz; bu onu diğerlerinden ayırır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'milletsever', 'başöğretmen' veya 'bilgisayar' gibi sözcüklerin yapılarını inceleyerek pratik yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri 'parçalanamaz tek anlamlı birim' (basit), 'ekle anlamı değişmiş' (türemiş) ve 'iki anlamlı birim bir arada' (birleşik) şeklinde gruplandırarak hızlıca eleme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 584Soru →

Türkçede sözcükler yapılarına göre basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üç grupta incelenir. Yapım eki almamış, sadece çekim eki (hâl, iyelik, çoğul vb.) almış sözcükler "basit yapılı" sözcüklerdir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük yapısı bakımından basit bir sözcüktür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Evimiz okulun hemen karşısındaki sokakta bulunuyor.

Cevap

Cümledeki 'evimiz' sözcüğü yapıca basittir çünkü herhangi bir yapım eki almamıştır.
Sözcüğün kökü 'ev'dir ve aldığı '-(i)miz' eki birinci çoğul şahıs iyelik ekidir. İyelik ekleri çekim eki olduğu ve sözcüğün anlamını değiştirmediği için bu sözcük basit yapılıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüğün kökünü belirle.
Sözcüğün kökü 'ev'dir (isim kökü).
Anlamlı en küçük parçayı bulmak yapıyı analiz etmenin ilk adımıdır.
2
Sözcüğe gelen ekleri analiz et.
Sözcük '-(i)miz' ekini almıştır. Bu ek, sahiplik bildiren bir iyelik ekidir.
Ekin kelimenin anlamını veya türünü değiştirip değiştirmediğini kontrol etmek gerekir.
3
Ekin türünü sınıflandır.
İyelik ekleri çekim eki kategorisindedir.
Çekim ekleri sözcüğün yapısını değiştirmez, sadece cümle içindeki görevini belirler.
4
Sözcük yapısını kararlaştır.
Yapım eki almadığı için sözcük 'basit' yapılıdır.
Tanım gereği yapım eki içermeyen sözcükler basit kabul edilir.

Anahtar Kavram

Sözcük Yapısı (Basit Sözcük)

İpuçları

1
Kelimenin köküne bak ve gelen ekin kelimenin anlamını değiştirip değiştirmediğini düşün.
2
İyelik ekleri, hal ekleri ve çoğul ekleri yapım eki değildir; kelimeyi türemiş yapmazlar.
3
'Ev' kelimesinden 'evimiz' dediğimizde ev hâlâ bildiğimiz evdir, sadece kime ait olduğu belirtilmiştir. Ancak 'göz'den 'gözlük' yapıldığında anlam tamamen değişir.

Daha Fazla Pratik

İsimden isim yapım ekleri (-lı, -sız, -cı, -lık) ile çekim eklerini karşılaştıran örnekler çözerek pratiğinizi artırabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri 'Kök + Ek' şeklinde ayırın. Eğer ek geldikten sonra kelime sözlükte farklı bir madde başı olacak kadar anlam değiştirmişse (mesela göz -> gözlük), o sözcük türemiştir.
Tahmini Süre:45s
Soru 585Soru →

Kurumumuzun yürüttüğü projeler kapsamında çevre, şehircilik ve iklim değişikliği ( ) sosyal politikalar kapsamında ise eğitim, sağlık ve istihdam konuları ele alınmaktadır.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Noktalı virgül (;)

Cevap

Cümledeki yay ayraçla belirtilen yere noktalı virgül (;) getirilmelidir.
Verilen cümlede 'çevre ve şehircilik' ile 'sosyal politikalar' olmak üzere iki farklı kategori/takım bulunmaktadır. Bu kategorilerin her biri kendi içinde virgül içerdiği için, bu iki ana takımı birbirinden ayırmak amacıyla noktalı virgül (;) kullanılması dil bilgisi kuralları gereğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yapısını inceleyin.
Cümlede 'çevre, şehircilik ve iklim değişikliği' ile 'eğitim, sağlık ve istihdam' şeklinde iki ana grup olduğu görülmektedir.
Noktalama işaretini belirlemek için cümlenin anlamca hangi bölümlere ayrıldığını anlamak gerekir.
2
Grupların içindeki noktalama işaretlerine bakın.
Her iki grup içerisinde de eş görevli kelimeleri ayırmak için virgül (,) kullanılmıştır.
Eğer alt gruplar içinde virgül varsa, bu grupları birbirinden ayırmak için daha üst bir işaret olan noktalı virgüle ihtiyaç duyulur.
3
Kuralı uygulayın.
Tür veya takımları birbirinden ayırma görevi noktalı virgüle aittir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün tür veya takımları ayırma görevi

İpuçları

1
Cümledeki 'ise' bağlacından önceki ve sonraki kelime gruplarına odaklanın.
2
Grupların içinde virgüllerin kullanılmış olması, grupları ayırmak için başka bir işarete ihtiyaç duyulduğunu gösterir.
3
Tür veya takım ayrımı dendiğinde akla gelen temel noktalama işaretini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün diğer bir görevi olan, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırma kuralına göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 586Soru →

Kadim (I) Antalya’nın (II) serinliğini (III) hisseden (IV) kafile, antik (V) tiyatroda kısa bir mola verdi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. sözcük, fiilden türeyerek bir varlığın adını karşılayan kalıcı isimdir.

Cevap

Söz konusu cümlede yer alan 'hisseden' sözcüğü bir ismi karşılayan kalıcı bir ad değil, bir sıfat-fiildir (fiilimsidir).
Doğru yanıt olan seçenek, 'hisseden' sözcüğünün kalıcı bir isim olduğunu iddia etmektedir. Ancak bu sözcük, bir fiilin sıfat-fiil eki alarak oluşturduğu bir fiilimsidir ve cümlede sıfat görevinde kullanılmaktadır. Kalıcı isimler (örneğin: 'dolmuş', 'çakmak') artık bir eylemi değil, doğrudan bir varlığı temsil ederler; 'hisseden' ise eylem anlamını korumaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin türlerini belirle.
Antalya'nın (Özel İsim), serinliğini (Soyut İsim), hisseden (Sıfat-fiil), kafile (Topluluk İsmi), tiyatroda (Somut İsim).
Soru kökünde isimler üzerine odaklanıldığı için sözcük türü ayrımı yapılmalıdır.
2
Sözcüklerin aldığı ekleri incele.
Tamlayan (-nın), İyelik/Belirtme (-i/-ni), Sıfat-fiil (-en), Bulunma (-da).
İsimlerin aldıkları çekim ekleri (hâl ve iyelik) blueprint gereksinimlerini karşılamaktadır.
3
Kalıcı isim ve fiilimsi ayrımını kontrol et.
'Hisseden' kelimesi bir hareket bildirmekte ve ismi nitelemektedir, kalıcı bir varlık adı değildir.
Kalıcı isimler (dondurma, ekmek vb.) fiilimsi eklerini alsa da artık bir nesnenin adı olmuşlardır; oysa burada kelime hâlâ eylem anlamı taşımaktadır.

Anahtar Kavram

İsim (Ad) Türleri ve İsim Çekim Ekleri

İpuçları

1
Cümledeki numaralanmış kelimelerin isim mi yoksa başka bir sözcük türü (sıfat, fiilimsi vb.) mü olduğuna dikkat edin.
2
Özellikle III numaralı kelimeye bakın; bir ismi niteleme görevi mi üstlenmiş yoksa tek başına bir varlığın adı mı olmuş?
3
Kalıcı isimler artık bir eylemi değil bir nesneyi karşılar. 'Hisseden' kelimesi ise bir ismi niteleyen bir sıfat-fiildir.

Daha Fazla Pratik

İsimler ve fiilimsiler arasındaki farkı pekiştirmek için 'dondurma', 'yakacak', 'giriş' gibi sözcüklerin cümledeki kullanımlarını inceleyin.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin üzerine 'mak/mek' ekleyip ekleyemediğinize bakın; 'Antalya-mak' olmaz (isim), 'hissed-en' (hissed-mekten gelir, fiil kökenlidir ve sıfat-fiil eki almıştır).
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 587Soru →

Sıfatlar yapıları bakımından basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üç grupta incelenir. Birleşik sıfatların bir türü olan kurallı birleşik sıfatlar; genellikle bir sıfat tamlamasına çeşitli eklerin (−lı,−lık-lı, -lık vb.) getirilmesiyle veya isimle sıfatın yer değiştirip isme iyelik eki getirilmesiyle oluşturulan söz öbekleridir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir "kurallı birleşik sıfat" kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geniş pencereli ofisler, gün ışığından daha fazla yararlanılmasını sağlıyor.

Cevap

Geniş pencereli ofisler ifadesinde yer alan sıfat kurallı birleşik yapılıdır.
Doğru seçenekte yer alan "geniş pencereli" ifadesi, bir kurallı birleşik sıfat örneğidir. Burada "geniş pencere" kendi içinde bir sıfat tamlamasıdır (Sıfat + İsim). Bu tamlamanın sonuna gelen "-li" eki, tüm grubu bir bütün haline getirerek "ofisler" ismini niteleyen bir sıfata dönüştürmüştür. Kurallı birleşik sıfatların en yaygın oluşum biçimi budur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki sıfatları ve niteledikleri isimleri tespit et.
"Geniş pencereli ofisler" tamlamasında "geniş pencereli" bölümü sıfattır.
İsmin nasıl olduğunu (niteleme) veya hangi durumda olduğunu (belirtme) gösteren sözcükleri bulmak analiz için ilk adımdır.
2
Tespit edilen sıfatın iç yapısını analiz et.
"Geniş pencere" bir sıfat tamlamasıdır. Bu tamlamaya "-li" eki eklenerek "ofis" ismini niteleyen yeni bir sıfat öbeği oluşturulmuştur.
Kurallı birleşik sıfatlar tek başına bir sözcük değil, bir kelime grubunun (öbeğinin) sıfatlaşmasıyla oluşur.
3
Diğer seçeneklerdeki yapıları ele.
"Birkaç" kaynaşmış, "Başarılı" türemiş, "Birçoğu" zamir, "Titiz" ise zarf görevindedir.
Sıfatın türünü (niteleme/belirtme) ve görevini (sıfat/zarf/zamir) ayırt etmek hatalı seçenekleri elememizi sağlar.

Anahtar Kavram

Kurallı Birleşik Sıfat (Sıfat Tamlaması + -lı/-lik)

İpuçları

1
Cümlelerdeki sıfatları bul ve bunların tek bir kelimeden mi yoksa bir kelime grubundan mı oluştuğuna bak.
2
Bir tamlamanın (örneğin 'iki oda') sonuna '-lı, -lık, -sız' eklerinden birinin gelip yeni bir ismi niteleyip nitelemediğini kontrol et.
3
Doğru cevapta 'geniş pencere' öbeği bir bütün olarak 'ofisler' ismini niteliyor.

Daha Fazla Pratik

Sıfatlarda yapı konusunu pekiştirmek için 'Anlamca Kaynaşmış Birleşik Sıfatlar' (vatansever, birkaç vb.) ile 'Kurallı Birleşik Sıfatlar' arasındaki farkları gösteren karşılaştırmalı sorular çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kurallı birleşik sıfatları bulmak için 'ismin yerini değiştirme' yöntemini de kullanabilirsiniz. Örneğin; 'geniş pencereli ofis' yerine 'penceresi geniş ofis' diyebiliyorsanız, orada kesinlikle kurallı birleşik sıfat vardır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 588Soru →

Aşağıdaki cümlede bazı isimlerin (adların) altı çizilerek numaralandırılmıştır:

"Kafile (I), müzenin çıkışına (II) doğru ilerlerken sergilenen tabloların (III) yarattığı etkiden (IV) kurtulamamıştı."

Bu isimlerin türsel özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV. sözcük, beş duyu organından biriyle algılanabildiği için varlıkların oluşuna göre somut bir isimdir.

Cevap

Varlıkların oluşuna göre somut olduğu belirtilen 'etki' sözcüğü aslında soyut bir isimdir.
Varlıkların oluşuna göre yapılan sınıflandırmada, beş duyu organıyla algılanabilenler somut, sadece zihinle kavranabilenler ise soyut isimdir. 'Etki' sözcüğü bir tesiri, duygusal veya zihinsel bir sonucu ifade eder ve duyu organlarıyla algılanamaz. Bu nedenle 'etki' somut değil, soyut bir isimdir.

Adım Adım Çözüm

1
I. numaralı 'Kafile' sözcüğünü incele.
Sözcük çoğul eki almamıştır ancak bir grubu temsil eder.
Topluluk ismi tanımına (biçimce tekil, anlamca çokluk) uyar.
2
II. numaralı 'Çıkış' sözcüğünü incele.
Bir eylemi değil, bir yerin (çıkış kapısı/alanı) adını belirtir.
Fiilimsi ekiyle türeyip bir varlığın/yerin adı olan sözcükler kalıcı isimdir.
3
III. numaralı 'Tablolar' sözcüğünü incele.
-lar çoğul ekini almıştır.
Çoğul eki alan isimler sayılarına göre çoğul isim olarak sınıflandırılır.
4
IV. numaralı 'Etki' sözcüğünü incele.
Beş duyu organıyla (görme, duyma, tatma, koklama, dokunma) doğrudan algılanamaz.
Duyu organlarıyla algılanamayan, zihinle kavranan kavramlar soyut isimdir.

Anahtar Kavram

İsimlerin varlıklara verilişine, sayılarına ve oluşlarına göre sınıflandırılması.

İpuçları

1
İsimleri incelerken 'tekil/çoğul/topluluk' ve 'somut/soyut' ayrımını dikkatli yapmalısın.
2
Duyu organlarımızla (göz, kulak, deri vb.) algılayamadığımız kavramların soyut olduğunu hatırla.
3
'Etki' kelimesi zihinsel bir kavram mıdır yoksa elle tutulup gözle görülebilir mi?

Daha Fazla Pratik

Farklı cümlelerde 'topluluk isimlerinin' çoğul eki alıp almadığına (örneğin: ordular, ekipler) dikkat ederek pratik yapabilirsin.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri birer birer kontrol listesine tabi tutabilirsin: 1. Özel mi? 2. Çoğul eki var mı? 3. Topluluk mu? 4. Beş duyuyla algılanıyor mu? Bu yöntemle hatalı olanı kolayca bulabilirsin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 589Soru →

Bakanlık bünyesinde (I) birkaç (II) güncel (III) proje, (IV) kurulan uzman heyet tarafından (V) ayrıntılı incelendi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. sözcük, ismi durum yönünden nitelediği için niteleme sıfatı görevindedir.

Cevap

V. numaralı sözcük, cümlede bir ismi nitelemek yerine bir fiili ('incelendi') durum yönünden etkilediği için sıfat değil, zarf (belirteç) görevindedir.
Cümledeki 'ayrıntılı' sözcüğü, 'incelendi' eyleminin nasıl yapıldığını bildirmektedir. Türkçede fiilleri durum yönünden niteleyen sözcüklere niteleme sıfatı değil, durum zarfı denir. Bu nedenle bu ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki rollerini ve hangi sözcüklerle ilişkili olduklarını belirleyin.
I, II ve IV numaralı sözcüklerin isimleri etkilediği; V numaralı sözcüğün ise fiili etkilediği görülür.
Sıfatlar isimleri, zarflar ise genellikle fiil, fiilimsi, sıfat veya kendi türünden sözcükleri etkiler.
2
V numaralı 'ayrıntılı' sözcüğünün işlevini analiz edin.
'Nasıl incelendi?' sorusuna 'ayrıntılı' cevabı alınır. İnceleme bir eylemdir.
Bir eyleme sorulan 'Nasıl?' sorusu bize durum zarfını verir.
3
Diğer seçeneklerdeki yapısal ve anlamsal tanımları doğrulayın.
Birkaç (birleşik/belgisiz), güncel (türemiş/niteleme), proje (isim/karma sıfat almış), kurulan (sıfat-fiil/türemiş) tanımlarının doğru olduğu teyit edilir.
Sıfatların hem yapısal (basit, türemiş, birleşik) hem de işlevsel (niteleme, belirtme) özelliklerini kavramak hatalı seçeneği bulmayı kolaylaştırır.

Anahtar Kavram

Sıfat ve Zarf Ayrımı (Sözcük Türleri)

İpuçları

1
Sözcüğün sıfat mı zarf mı olduğunu anlamak için hangi sözcüğü etkilediğine bakın.
2
Eğer 'ayrıntılı' sözcüğü 'ayrıntılı rapor' şeklinde olsaydı sıfat olurdu; ancak burada 'incelendi' fiiline yöneliktir.
3
Bir ismin hem niteleme hem belirtme sıfatı alması, o ismin önüne birden fazla farklı türde sıfat gelmesiyle olur. 'birkaç' ve 'güncel' kelimelerini bu gözle inceleyin.

Daha Fazla Pratik

Soru sıfatları ile soru zamirleri arasındaki farkı test eden benzer bir yapıdaki soruyu çözerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğü cümleden çıkarıp yerine bir zarf (örneğin 'yavaşça') koymayı deneyin. Eğer cümle yapısı bozulmadan anlamlı kalıyorsa, o sözcük büyük ihtimalle zarftır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 590Soru →

Türkçede isimler; varlıklara verilişlerine (özel-cins), karşıladıkları varlığın niteliğine (somut-soyut) ve sayılarına (tekil-çoğul-topluluk) göre farklı başlıklar altında incelenir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde geçen altı çizili sözcük; cins isim, somut isim ve topluluk ismi özelliklerinin tamamını bir arada taşımaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şirketin yeni stratejisini belirlemek üzere toplanan kurul, henüz bir karara varmadı.

Cevap

Şirketin yeni stratejisini belirlemek üzere toplanan 'kurul' ifadesindeki sözcük; cins, somut ve topluluk ismi özelliklerini aynı anda taşımaktadır.
Doğru seçenek olan 'kurul' sözcüğü, bir varlık türünü karşıladığı için 'cins', duyularla algılanabildiği için 'somut' ve çoğul eki almadığı halde birden fazla varlığı (kişiyi) bünyesinde barındırdığı için 'topluluk' ismi özelliklerinin tamamını taşır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüğün veriliş şeklini inceleyin.
'Kurul' sözcüğü belirli bir tek varlığı değil, bir varlık türünü temsil eder.
Belirli bir özel varlığı karşılamadığı için bu bir 'cins isim'dir.
2
Varlığın niteliğini (algılanabilirliğini) kontrol edin.
İnsanlardan oluşan bu heyet beş duyu organıyla algılanabilir.
Duyularla algılanabildiği için bu bir 'somut isim'dir.
3
Sözcüğün sayısal durumunu analiz edin.
Sözcük '-ler/-lar' çoğul ekini almamıştır ancak anlamca bir heyeti/grubu ifade eder.
Biçimce tekil olup anlamca çokluk bildirdiği için bu bir 'topluluk ismi'dir.

Anahtar Kavram

İsimlerin Üçlü Sınıflandırılması

İpuçları

1
Topluluk isimleri, -ler/-lar çoğul ekini almadığı halde birden fazla varlığı ifade eden kelimelerdir (ordu, sınıf, orman gibi).
2
Somut isimler beş duyu organımızla (görme, duyma, tatma, koklama, dokunma) algılayabildiğimiz varlıklardır.
3
'Kurul' sözcüğünün bir heyeti mi yoksa tek bir kişiyi mi karşıladığını ve bu grubun fiziksel olarak orada olup olmadığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Topluluk isimlerinin bazı durumlarda (ad aktarması yoluyla) tekil isme dönüşebileceği 'Sınıf, sessizce öğretmeni bekledi' gibi örnekleri inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemini kullanarak; önce soyut olanları (cesaret), sonra özel olanları (Van Gölü), en son da çoğul ekli olmasa bile tek bir varlığı bildirenleri (soğuk, dolma) eleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 591Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz yumuşaması (ünsüz değişimi) vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Otobüs durağında beklerken eski bir dostumu gördüm.

Cevap

Otobüs durağında beklerken eski bir dostumu gördüm.
Doğru cevap olan 'Otobüs durağında beklerken eski bir dostumu gördüm.' cümlesinde yer alan 'durağında' sözcüğü, 'durak' köküne ünlüyle başlayan bir ek gelmesi sonucu sondaki 'k' sesinin 'ğ' sesine dönüşmesiyle oluşmuştur. Bu durum ünsüz yumuşamasının tipik bir örneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcükleri kök ve eklerine ayırarak inceleme
'durağında' sözcüğünün kökü 'durak'tır.
Ses olayını tespit etmek için kelimenin orijinal halini bilmek gerekir.
2
Ek gelen bölgedeki ses değişimini kontrol etme
'durak' + '-ı' (iyelik eki) birleştiğinde 'durağı' oluşmuştur.
Sert ünsüzle (kk) biten bir kelimeye ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde yumuşama gerçekleşir.
3
Ses olayını adlandırma
kk sesinin g˘ğ sesine dönüşmesi ünsüz yumuşamasıdır.
Türkçe dil bilgisi kurallarına göre sert ünsüzlerin yumuşak karşılıklarına dönüşmesi bu şekilde adlandırılır.

Anahtar Kavram

Ünsüz Yumuşaması (Değişimi)

İpuçları

1
Cümlelerdeki kelimelerin köklerini düşünün ve son harflerindeki değişimleri arayın.
2
Sert ünsüzlerden (p,c\c,t,kp, ç, t, k) birinin yumuşayarak (b,c,d,g,g˘b, c, d, g, ğ) hallerine geçtiği bir örnek bulun.
3
'Durak' kelimesinin aldığı eki ve son harfinde meydana gelen değişikliği inceleyin.

Daha Fazla Pratik

Ünsüz yumuşamasına aykırı durumları (tek heceli kelimeler veya yabancı kelimeler gibi) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kelimeyi kök haline getirip son harfine bakın. Eğer kök hali sert bir ünsüzle bitiyorsa ve cümlede o harf yumuşamışsa (örneğin k harfi ğ olmuşsa) orada ünsüz yumuşaması vardır.
Tahmini Süre:45s
Soru 592Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde terimlerin doğru yazımı, iletilmek istenen mesajın ciddiyeti ve doğruluğu açısından büyük önem taşır. Bu bağlamda, imla kurallarına riayet edilmesi profesyonel bir gerekliliktir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapılan denetimler sonucunda, firmanın yurtdışı kaynaklı projelerinde bazı teknik aksaklıklar yaşandığı ve bütçe planlamasının hatalı olduğu tespit edildi.

Cevap

İçinde "yurtdışı" ifadesi geçen seçenek yanlıştır; bu ifadenin doğru yazımı "yurt dışı" şeklinde olmalıdır.
Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına göre; "iç, dış, öte" sözcükleriyle kurulan birleşik kelime ve tamlamalar ayrı yazılır. Bu nedenle "yurt dışı" ifadesi ayrı yazılmalıdır. Seçenekte "yurtdışı" şeklinde bitişik yazılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik yapıdaki sözcükleri (hizmet içi, yurtdışı, öz geçmiş, iş birliği, ön söz) tespit et.
Kritik sözcükler belirlendi.
Yazım yanlışları genellikle bu tür birleşik yapılarda veya tamlamalarda görülür.
2
"İç, dış, öte" sözcükleriyle kurulan birleşik kelimelerin yazım kuralını hatırla.
TDK'ye göre bu sözcüklerle kurulan birleşik kelime ve tamlamalar ayrı yazılır (örneğin: yurt dışı, hafta içi, olağan dışı).
Kuralın doğru uygulanması, yazım yanlışının tespitini sağlar.
3
Tespit edilen kuralı cümlelere uygula ve hatalı olanı belirle.
"Yurtdışı" olarak bitişik yazılan ifade, kural gereği "yurt dışı" şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Hatalı yazım, birleşik kelimelerin bitişik yazılması gerektiği yönündeki genel yanılgıdan kaynaklanmaktadır.

Anahtar Kavram

Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler (İç, Dış, Sıra Sözcükleri)

İpuçları

1
Cümlelerdeki birleşik kelimelerin ve tamlamaların (iç, dış, ön gibi eklerle yapılanlar) yazımına odaklanın.
2
"Yurt dışı", "hafta içi", "yazı sırası" gibi örneklerde kullanılan kelimelerin nasıl yazılması gerektiğini hatırlayın.
3
TDK'ye göre "iç, dış ve öte" sözcükleriyle kurulan birleşik kelimeler her zaman ayrı yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

"Yanı sıra", "ardısıra" ve "peşi sıra" gibi ifadelerin yazım kurallarını inceleyerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kelimelerin anlamlarını yitirip yitirmediğine bakın; eğer iki kelime birleşirken anlam kayması yaşamıyorsa (yurt dışı gibi), genellikle ayrı yazılırlar.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 593Soru →

Türkçede sıfatlar yapıları bakımından basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üç grupta incelenir. Birleşik sıfatlar ise kendi içinde "anlamca kaynaşmış birleşik sıfatlar" ve "kurallı birleşik sıfatlar" olarak iki temel kategoriye ayrılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem türemiş sıfat hem de kurallı birleşik sıfat bir arada kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gözü yaşlı anneler, gurbetteki evlatlarından gelecek muştulu bir haberi heyecanla bekliyordu.

Cevap

Doğru cevap, içerisinde hem 'gözü yaşlı' (kurallı birleşik sıfat) hem de 'gurbetteki' (türemiş sıfat) ifadelerini barındıran seçenektir.
Doğru cevap olan seçenekte 'gözü yaşlı' sıfatı, 'isim + iyelik eki + sıfat' yöntemiyle oluşturulmuş bir kurallı birleşik sıfattır. Aynı cümlede geçen 'gurbetteki' sözcüğü ise sıfat yapan '-ki' ekini aldığı için türemiş sıfat kategorisindedir. Her iki yapısal özelliğin aynı cümlede bulunması sorunun şartını tam olarak karşılar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki tüm sıfatları tespit et.
A seçeneğinde: gözü yaşlı (anneyi niteler), gurbetteki (evladı niteler), muştulu (haberi niteler), bir (haberi belirtir).
Yapı analizine başlamadan önce sözcüklerin cümledeki görevlerini belirlemek gerekir.
2
Tespit edilen sıfatların yapılarını analiz et.
'Gözü yaşlı' (İsim + İyelik eki + Sıfat) formülüyle oluşmuştur. 'Gurbetteki' ise '-ki' sıfat yapan eki almıştır.
Kurallı birleşik sıfatlar belirli formüllerle (sıfat tamlaması+-li, isim+iyelik+sıfat vb.) kurulurken; türemiş sıfatlar yapım eki gerektirir.
3
Sıfat yapan '-ki' ekinin işlevini değerlendir.
Türkçede sıfat yapan '-ki' eki, eklendiği ismi sıfatlaştıran bir yapım ekidir, dolayısıyla sözcüğü türemiş yapar.
Sözcüğün basit mi türemiş mi olduğunu anlamak için üzerindeki ekin çekim eki mi yapım eki mi olduğunu bilmek kritiktir.

Anahtar Kavram

Sıfatlarda Yapı ve Birleşik Sıfat Türleri

İpuçları

1
Kurallı birleşik sıfatlar; '-li, -lik, -siz' ekleriyle veya bir isim tamlamasının yer değiştirip iyelik eki almasıyla oluşur.
2
Sıfat yapan '-ki' eki (gurbetteki, masadaki) her zaman bir yapım ekidir ve sözcüğü türemiş yapar.
3
'Mavi gözlü çocuk' ile 'Gözü mavi çocuk' aynı mantıkla kurulan kurallı birleşik sıfatlardır. Benzer bir yapıyı seçeneklerde arayın.

Daha Fazla Pratik

Birleşik sıfatların oluşum yolları ile ilgili (anlamca kaynaşmış vs kurallı) daha fazla örnek incelemek, bu ayrımı daha hızlı yapmanızı sağlar.

Alternatif Yöntem

Sıfatları yapılarına göre gruplandırarak eleme yapabilirsiniz. Önce 'kurallı birleşik' sıfat olan seçenekleri (A ve E'nin bir kısmı gibi) bulun, ardından bunların içinde türemiş sıfat olup olmadığını kontrol edin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 594Soru →

Türkçede soru anlamı; soru sıfatları, soru zamirleri, soru zarfları veya soru eki (mı,mi,mu,mu¨mı, mi, mu, mü) ile sağlanabilir. Bir cümlede soru bildiren sözcüklerden herhangi biri bulunsa dahi, eğer o cümlede soru eki varsa soru anlamı bu ekle sağlanmış olur.

Buna göre, kamu kurumlarındaki işleyişle ilgili aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı bir sıfatla sağlanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu kurumlarındaki bu yeni düzenlemeyle personelden nasıl bir çalışma performansı hedefleniyor?

Cevap

Soru anlamının sıfatla sağlandığı seçenek, 'nasıl' sözcüğünün 'çalışma performansı' ismini nitelediği ve cümlede soru ekinin bulunmadığı ifadedir.
Doğru seçenekte yer alan 'nasıl' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'çalışma performansı' isim grubunu niteler ve soru yoluyla belirtir. Cümlede 'mı/mi' gibi bir soru eki bulunmadığı için soru anlamı doğrudan bu sıfatla sağlanmıştır. Ayrıca 'nasıl' sözcüğü yapı bakımından 'ne + asıl' sözcüklerinin birleşmesiyle oluşmuş bir birleşik sıfattır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru eki kontrolü yapın.
Arşivdeki dosyalarla ilgili olan ve adayların çağrılmasıyla ilgili olan seçeneklerde 'mi' eki bulunduğu için soru anlamı bu ekle sağlanmıştır.
Türkçede soru eki (mı,mi,mu,mu¨mı, mi, mu, mü) cümlede varsa, soru anlamı diğer unsurlardan bağımsız olarak bu ekle sağlanır.
2
Kalan seçeneklerdeki soru kelimelerinin türünü belirleyin.
'ne zaman' zaman bildirdiği için zarf, 'ne' ismin yerini tuttuğu için zamirdir. 'nasıl' ise bir ismi nitelediği için sıfattır.
Soru kelimesinin ismi nitelemesi/belirtmesi (sıfat), ismin yerini tutması (zamir) veya fiili nitelemesi (zarf) görevini belirler.
3
Doğru yapıyı teyit edin.
'Nasıl bir çalışma performansı' tamlamasında 'nasıl' ismi belirttiği için soru sıfatıdır.
İsimden önce gelerek ismi soru yoluyla niteleyen sözcükler soru sıfatıdır.

Anahtar Kavram

Soru Sıfatı ve Soru Anlamının Kaynağı

İpuçları

1
Cümlelerin sonunda soru eki (mı,mi,mu,mu¨mı, mi, mu, mü) olup olmadığını kontrol edin; eğer varsa cevap o cümle olamaz.
2
Soru bildiren sözcüğün bir ismi mi belirttiğine yoksa bir fiili mi nitelediğine bakın.
3
'Nasıl' sözcüğü bir ismin önüne gelirse sıfat, bir fiilden önce gelirse zarf olur.

Daha Fazla Pratik

İşaret sıfatları ile işaret zamirleri arasındaki farkı test eden soruları inceleyerek 'ismine önüne gelme' kuralını pekiştirin.

Alternatif Yöntem

Soru kelimesinin yerine bir cevap koyun: 'Nasıl bir performans?' -> 'İyi (bir) performans'. Cevap bir sıfat ise, soru kelimesi de soru sıfatıdır.
Tahmini Süre:50s
Soru 595Soru →

Türkçede bağlaç olan "de/da" her zaman ayrı yazılırken, bulunma durum eki olan "-de/-da" kelimeye bitişik yazılır. Bu kurala göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu kitabı bende senin kadar çok sevmiştim.

Cevap

Cümledeki 'bende' ifadesinde yer alan 'de' bağlaç olduğu için ayrı yazılmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekteki 'de' ifadesi bağlaç görevindedir. Cümleden çıkarıldığında anlamın bozulmaması bu kelimenin bağlaç olduğunu kanıtlar ve bağlaçlar Türkçede her zaman ayrı yazılır. Bu nedenle 'bende' kullanımı yanlıştır, 'ben de' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de/da' parçasını cümleden çıkararak okuyun.
"Bu kitabı ben senin kadar çok sevmiştim" şeklinde anlamlı bir cümle oluşur.
Bağlaç olan 'de' cümleden çıkarıldığında cümlenin yapısı bozulmaz, sadece anlamda hafif bir daralma olur.
2
Yazım kuralını uygulayın.
Anlam bozulmadığı için buradaki 'de' bir bağlaçtır.
Bağlaçların her zaman ayrı yazılması temel bir kuraldır.
3
Seçeneği değerlendirin.
Hatalı kullanım belirlenmiştir.
Cümlede 'bende' şeklinde bitişik yazılan ifade, 'ben de' şeklinde ayrı yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan de/da'nın yazımı

İpuçları

1
Cümledeki 'de'yi parmağınızla kapatıp cümleyi tekrar okumayı deneyin.
2
Cümleyi 'de' olmadan okuduğunuzda anlam tamamen bozulmuyorsa o 'de' bir bağlaçtır.
3
Kişi zamirlerinden (ben, sen, o vb.) sonra gelen ve 'dahilik' anlamı katan 'de' her zaman ayrı yazılır.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'ki'nin yazımı ile ilgili benzer örnekleri inceleyerek farkı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Bağlaç olan 'de' hiçbir zaman 'te/ta' şekline dönüşmez. Eğer bir 'de'yi 'te'ye dönüştürebiliyorsanız o kesinlikle ektir. Bağlaç olan 'de' her zaman yumuşak haliyle kalır.
Tahmini Süre:45s
Soru 596Soru →

(I)(I) O, (II)(II) ötekinin (III)(III) neleri gizlediğini merak ederken aslında (IV)(IV) o gün (V)(V) kimsenin (VI)(VI) kendisiyle ilgilenmediğini fark etmemişti.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerin türleri ve özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II. sözcük, bir varlığı işaret yoluyla niteleyen işaret sıfatıdır.

Cevap

İkinci sözcük olan 'ötekinin', bir ismi niteleyen veya belirten bir sıfat değil; işaret yoluyla ismin yerini tutan ve çekim eki almış bir işaret zamiridir.
İkinci sözcük olan 'ötekinin', işaret yoluyla bir kavramın yerini tutmuştur ve tamlayan eki almıştır. Bu özellikleri nedeniyle bir 'işaret sıfatı' değil, 'işaret zamiri'dir. Seçenekte bu sözcüğün sıfat olduğu iddia edildiği için bu ifade söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'O' ve 'o' sözcüklerini analiz edin.
Cümlenin başındaki 'O' bir kişiyi (özneyi) karşılar (kişi zamiri); 'o gün' ifadesindeki 'o' ise günü işaret eder (işaret sıfatı).
Sözcüklerin görevini belirlemek için cümlede neyi karşıladıklarına bakılmalıdır.
2
'Ötekinin' sözcüğünün ek durumunu ve görevini kontrol edin.
'Öteki' köküne gelen '-nin' tamlayan eki, sözcüğün bir ismi belirttiğini değil, doğrudan bir ismin yerini tuttuğunu gösterir.
Sıfatlar genellikle çekim eki almaz; ek aldıklarında zamirleşir veya adlaşırlar.
3
Diğer zamir türlerini (soru, belgisiz, dönüşlülük) teyit edin.
'Neleri' (soru), 'kimsenin' (belgisiz) ve 'kendisiyle' (dönüşlülük) sözcükleri zamir görevindedir.
Bu sözcüklerin tamamı farklı yöntemlerle isimlerin yerini tutmaktadır.

Anahtar Kavram

İşaret bildiren sözcükler (bu, şu, o, öteki, beriki vb.) bir ismi belirtirse sıfat, ismin yerini tutarsa zamir olur.

İpuçları

1
İşaret bildiren sözcüklerin (o, öteki vb.) ek alıp almadığına ve bir ismi belirtip belirtmediğine bakın.
2
Bir sözcük hal eki veya tamlama eki (-nin, -i, -den vb.) almışsa, genellikle sıfat görevinden çıkıp zamirleşir.
3
Cümledeki 'ötekinin' sözcüğü 'öteki kişi' veya 'öteki durum' gibi bir tamlamanın yerine geçtiği için zamirdir.

Daha Fazla Pratik

İlgi zamiri olan '-ki' ile sıfat yapan '-ki' ekinin farklarını inceleyerek karma dil bilgisi sorularına hazırlanın.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin yerine somut isimler koyarak deneyin. 'Ötekinin' yerine 'Ali'nin' diyebiliyorsanız bu bir zamirdir; 'O gün' yerine 'Ali gün' diyemiyorsanız oradaki 'o' bir sıfattır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 597Soru →

Noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili kurallar, metnin akıcılığını ve anlamını doğrudan etkiler. Bu kurallara uyulmaması anlam karmaşasına veya anlatım bozukluğuna yol açabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplantıya katılanların hepsi düşüncelerini açıkça ifade ederek, ortak bir çözüm noktasına varılmasını sağladı.

Cevap

Zarf-fiil ekinden sonra virgülün yanlış kullanıldığı 'düşüncelerini açıkça ifade ederek' ifadesini içeren cümle noktalama yanlışı barındırmaktadır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz. İfade edilen cümlede 'ederek' sözcüğü zarf-fiildir ve kendisinden sonra başka bir eş görevli zarf-fiil gelmediği için virgül kullanımı noktalama hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki virgül ve noktalı virgül kullanımlarını tek tek incele.
Zarf-fiil (-erek) ekinden sonra bir virgül kullanımı tespit edildi.
Türkçede zarf-fiillerden sonra virgül kullanımı belirli kurallara tabidir.
2
TDK noktalama kurallarına göre zarf-fiillerden sonra virgül gelip gelmeyeceğini kontrol et.
Cümlede sadece bir tane zarf-fiil olduğu için kural gereği virgül konulamaz.
Sadece art arda gelen eş görevli zarf-fiillerin arasına virgül konur; tekil kullanımda virgül kullanımı yanlıştır.
3
Diğer seçeneklerdeki noktalı virgül ve iki nokta işlevlerini doğrula.
Özne ayırımı, tür ve takım ayırımı ve sıralı cümle ayırımı işlevlerinin doğru uygulandığını gör.
Noktalı virgülün temel görevleri bu seçeneklerde hatasız sergilenmiştir.

Anahtar Kavram

Zarf-fiil eklerinden sonra virgül kullanımı kuralı

İpuçları

1
Cümledeki zarf-fiil eklerine (-arak, -ıp, -ınca vb.) ve sonrasındaki işaretlere dikkat edin.
2
Noktalı virgülün temel görevlerinden biri, virgüllerle bölünmüş türleri veya ögeleri özneyle karışmaktan ayırmaktır.
3
Tek başına kullanılan bir zarf-fiil ekinden sonra virgül gelip gelmeyeceğine dair TDK kuralını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda, art arda gelen birden fazla zarf-fiilin arasına virgül gelip gelmeyeceğini (istisna durumunu) inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki duraksama yerlerini değil, kelimelerin aldığı eklerin (çekim/yapım eki) türünü analiz ederek kuralı uygulayın.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 598Soru →

Arkeolojik kazılar ( ) geçmiş uygarlıkların sosyal yaşamını ( ) kültürel birikimini ve teknolojik gelişimini gün ışığına çıkarır ( ) tarih biliminin gelişimine ( ) araştırmacıların ise yeni kuramlar üretmesine katkı sağlar.

Bu cümlede yay ayraçlarla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (;) (,) (;) (,)

Cevap

Noktalı virgül, virgül, noktalı virgül ve virgül işaretlerinin sırasıyla kullanıldığı dizilim doğrudur.
Doğru seçenekte belirtilen işaretler, Türk Dil Kurumu'nun noktalı virgül ve virgül için belirlediği kurallara tam uyum sağlar. İlk ayraçta noktalı virgül kullanılması, 'Arkeolojik kazılar' öznesinin kendinden sonra gelen 'yaşamını, birikimini' gibi nesnelerle karışmasını önler. Üçüncü ayraçta kullanılan noktalı virgül ise, her iki tarafı da kendi içinde virgüllere sahip olan iki ana cümleyi birbirinden net bir şekilde ayırır.

Adım Adım Çözüm

1
Özneyi belirleme ve gruplandırma
Arkeolojik kazılar (;) sosyal yaşamını, kültürel birikimini...
Özneden sonra gelen ögeler arasında virgül bulunduğu için, özneyi bu ögelerden ayırmak amacıyla noktalı virgül kullanılır.
2
Eş görevli ögeleri ayırma
...sosyal yaşamını (,) kültürel birikimini...
Cümledeki nesneler (sosyal yaşamını, kültürel birikimini) eş görevli oldukları için aralarına virgül konur.
3
Sıralı cümle sınırını belirleme
...çıkarır (;) tarih biliminin gelişimine...
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için aralarına noktalı virgül konur.
4
Dolaylı tümleçleri ayırma
...gelişimine (,) araştırmacıların ise...
Cümlenin ikinci bölümündeki dolaylı tümleçleri birbirinden ayırmak için virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün özneyi belirginleştirme ve karmaşık sıralı cümleleri ayırma işlevi.

İpuçları

1
Cümledeki ana yargıları (yüklemleri) bulun ve bu yargıların kendi içlerinde virgül barındırıp barındırmadığına bakın.
2
Öznenin hemen ardından gelen kelimeler bir liste oluşturuyorsa, özneyi bu listeden ayırmak için virgülden daha güçlü bir işaret gerekir.
3
Sıralı cümlelerin (çıkarır / sağlar) sınırına odaklanın; eğer bir tarafta virgül varsa, sınırda noktalı virgül kullanılması kuraldır.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün diğer bir görevi olan 'tür veya takımları birbirinden ayırma' kuralıyla ilgili soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 599Soru →

"Gönlündeki sızıyı dindirmek için sabrederek bu daracık odada güneşin ışığını bekliyor; kuşların sesini huzurla dinliyordu."

Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünsüz benzeşmesi

Cevap

Cümlede ünsüz benzeşmesi (sertleşme) örneği bulunmamaktadır.
Ünsüz benzeşmesi (sertleşme), sert ünsüzle biten bir kelimeye yumuşak ünsüzle (c, d, g) başlayan bir ek geldiğinde, ekin başındaki ünsüzün sertleşmesidir (ç, t, k). Verilen cümlede bu kuralı örneklendiren "kitap-çı", "sınıf-ta" gibi bir kullanım yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Kelimeleri kök ve eklerine ayırarak incelemek.
Ses olaylarının hangi ekleşme süreçlerinde oluştuğunu belirlemek.
Ses bilgisi sorularında yapısal analiz doğru sonuca ulaştırır.
2
Ünlü düşmesini kontrol etmek.
Gönül-ündeki > Gönlündeki ve Sabır-ederek > Sabrederek örnekleri bulundu.
İki heceli bazı kelimeler ünlüyle başlayan ek aldıklarında ikinci hecedeki dar ünlü düşer.
3
Ünsüz yumuşamasını kontrol etmek.
Işık-ını > Işığını ve Sabret-erek > Sabrederek örnekleri bulundu.
Sert ünsüzle biten kelimeler ünlüyle başlayan ek aldıklarında p, ç, t, k sesleri b, c, d, g/ğ seslerine dönüşür.
4
Ünlü türemesi ve daralmasını kontrol etmek.
Dar-a-cık (türeme) ve Bekle-yor > Bekliyor (daralma) örnekleri bulundu.
-cık eki alan bazı kelimelerde ünlü türemesi görülür; -yor eki de kendinden önceki geniş ünlüyü daraltır.

Anahtar Kavram

Türkçedeki temel ses olaylarının metin üzerinde tespiti.

İpuçları

1
Cümledeki kelimelerin köklerini (Gönül, Sabır, Dar, Işık, Bekle) düşünerek ek aldıklarında ne gibi değişiklikler olduğunu inceleyin.
2
"Sabrederek" kelimesine dikkat edin; bu kelimede hem bir ünlünün kaybolduğunu hem de bir ünsüzün yumuşadığını görebilirsiniz.
3
Ünsüz benzeşmesi (sertleşme) için f, s, t, k, ç, ş, h, p seslerinden sonra ç, t, k seslerinin gelip gelmediğine bakın.

Daha Fazla Pratik

Birleşik kelimelerin oluşumu sırasında (seyretmek, kaybolmak gibi) meydana gelen ses olaylarını tekrar etmek faydalı olacaktır.

Alternatif Yöntem

Şıklardan giderek metinde her bir ses olayını eşleştirebilirsiniz. Bulduğunuz her şıkkı elediğinizde geriye kalan seçenek doğru cevaptır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 600Soru →

Bakanlığın yayımladığı son raporda İç Anadolu ( ) Ege ve Marmara bölgelerinde sanayi yatırımlarının arttığı vurgulanmış ( ) Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde ise hayvancılık ( ) tarım ve yerel el sanatlarının destekleneceği belirtilmiştir.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: , / ; / ,

Cevap

Sırasıyla virgül, noktalı virgül ve virgül işaretlerinin kullanıldığı seçenek doğrudur.
Virgül, noktalı virgül ve virgül dizilimi doğrudur. İlk boşlukta 'İç Anadolu' ile 'Ege' eş görevli bölgeler olduğu için virgül; ikinci boşlukta cümlenin iki ana gövdesi arasında, ögeler içinde virgül bulunduğu için noktalı virgül; üçüncü boşlukta ise 'hayvancılık' ve 'tarım' faaliyetlerini ayırmak için virgül kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Eş görevli sözcüklerin tespiti
İç Anadolu, Ege ve Marmara bölgeleri ile hayvancılık, tarım faaliyetleri eş görevli gruplardır.
Birinci ve üçüncü boşluklara, benzer görevdeki kelimeleri ayırmak için virgül (,) getirilmelidir.
2
Cümle yapısının analizi
Cümle, 'vurgulanmış' ve 'belirtilmiştir' yüklemleriyle iki ana yargıdan oluşan bir sıralı cümledir.
Sıralı cümleleri ayırmak normalde virgülle yapılır ancak cümlenin herhangi bir bölümünde zaten virgül kullanılmışsa, bu iki ana yargıyı ayırmak için noktalı virgül (;) tercih edilir.
3
Noktalama işaretlerinin yerleştirilmesi
, / ; / , dizilimi elde edilir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül konur.

Anahtar Kavram

Sıralı cümlelerin ve eş görevli sözcük öbeklerinin noktalanması

İpuçları

1
Cümlede sanayi bölgeleri ve tarım faaliyetleri gibi iki ayrı grup olduğunu fark edin.
2
Grupların kendi içindeki ögeleri ayırmak için virgül kullanın; ancak iki büyük grubu birbirine bağlarken hiyerarşiye dikkat edin.
3
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için hangi işaretin kullanıldığını hatırlayın (virgül mü, noktalı virgül mü?).

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün özneyi kendisinden sonraki ögelerden ayırmak için kullanıldığı diğer işlevini de gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi iki ayrı bağımsız cümle olarak düşünün: '...vurgulanmış.' ve '...belirtilmiştir.' Bu iki cümle arasında normalde nokta olurdu; ancak bunlar birbirine bağlı olduğu için ve içlerinde virgül taşıdıkları için bağlantı noktasına noktalı virgül gelmelidir.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 30 / 42Sonraki