Yargı

927 soru

1982 Anayasası’nda düzenlenen yargı bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı ilkeleri çerçevesinde; hâkim ve savcıların görevlerini her türlü baskı ve müdahaleden uzak, anayasal güvence altında yerine getirmeleri esas alınmıştır.

Buna göre, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez, genelge gönderemez.

Bir mahkemenin kapatılması veya kadrosunun kaldırılması durumunda, ilgili hâkim ve savcıların aylık ve ödeneklerinde kesinti yapılması hususunda Cumhurbaşkanlığı yetkilidir.

Yasama Meclisi, görülmekte olan bir davanın içeriğiyle ilgili olarak yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin herhangi bir beyanda bulunamaz veya genel görüşme yapamaz.

Hâkimler ve savcılar, meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giymedikçe veya yaş haddine ulaşmadıkça kendileri istemedikçe azlolunamazlar.

Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar; ancak bu durum yargısal yetkilerine müdahale edilebileceği anlamına gelmez.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir mahkemenin kapatılması veya kadrosunun kaldırılması durumunda, ilgili hâkim ve savcıların aylık ve ödeneklerinde kesinti yapılması hususunda Cumhurbaşkanlığı yetkilidir.

Cevap

Bir mahkemenin kapatılması durumunda dahi hâkimlerin aylık ve ödeneklerinde kesinti yapılamayacağına ilişkin hüküm, hâkimlik teminatının bir gereğidir.

1982 Anayasası'nın 139. maddesi uyarınca; hâkimler ve savcılar bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar. Bu hakların Cumhurbaşkanlığı veya herhangi bir idari makamın kararıyla kısıtlanması anayasal olarak mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın mahkemelerin bağımsızlığını düzenleyen 138. maddesinin incelenmesi.

Yargı yetkisinin kullanılmasında hiçbir organın (Yasama, Yürütme, İdare) emir, talimat veremeyeceği ve beyanda bulunamayacağı saptanır.

Anayasal sınırları belirlemek.

Anayasa'nın hâkimlik teminatını düzenleyen 139. maddesinin değerlendirilmesi.

Hâkimlerin azlolunamazlığı, yaş haddinden önce emekliye ayrılamayacağı ve mahkeme kaldırılsa dahi özlük haklarından yoksun kılınamayacağı anlaşılır.

Teminatın kapsamını ve mali hakların korunmasını teyit etmek.

Seçeneklerdeki idari tasarrufların (Cumhurbaşkanlığı veya Bakanlık yetkisi) anayasal güvencelerle karşılaştırılması.

Mahkeme kapatılsa dahi özlük haklarının idari bir kararla kısıtlanamayacağı, bunun mutlak bir anayasal koruma altında olduğu görülür.

Hatalı olan idari müdahale hükmünü tespit etmek.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 42Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen soyut norm denetimi (iptal davası) kapsamında, anayasa değişiklikleri ve diğer normların denetim usulleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa değişikliklerinin denetimi sadece şekil bakımından istenebilir; bu davanın Resmî Gazete’de yayımdan itibaren on gün içinde Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tarafından açılması gerekir.

Kanunların şekil bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davaları, Resmî Gazete’de yayımdan itibaren altmış gün içinde açılmalıdır.

Milletlerarası antlaşmaların usulüne göre yürürlüğe girmesinden sonra, bu antlaşmaların hem şekil hem de esas bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla iptal davası açılabilir.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı esas bakımından iptal davası açma yetkisi, sadece TBMM’de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna tanınmıştır.

İptal davası açma yetkisi olanlar arasında; Cumhurbaşkanı, iki siyasi parti grubu ve TBMM üye tamsayısının beşte biri ile birlikte Kamu Başdenetçisi de yer alır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa değişikliklerinin denetimi sadece şekil bakımından istenebilir; bu davanın Resmî Gazete’de yayımdan itibaren on gün içinde Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tarafından açılması gerekir.

Cevap

Anayasa değişikliklerinin sadece şekil bakımından denetlenebileceği, davanın 10 gün içinde Cumhurbaşkanı veya 120 milletvekili (1/5) tarafından açılması gerektiği bilgisi doğrudur.

Anayasa'nın 148. maddesine göre, anayasa değişiklikleri yalnızca şekil bakımından denetlenebilir. Bu dava, değişikliğin yayımlanmasından itibaren 10 gün içinde açılmalıdır. Ayrıca, anayasa değişiklikleri söz konusu olduğunda iptal davası açma yetkisi sadece Cumhurbaşkanına ve TBMM üye tamsayısının beşte birine (120 milletvekili) verilmiştir; siyasi parti gruplarının bu konuda yetkisi yoktur.

Adım Adım Çözüm

Normun türünü ve denetim kapsamını belirle.

Anayasa değişiklikleri sadece şekil bakımından denetlenir; esas denetimi yapılamaz.

Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca anayasa değişikliklerinde denetim sınırlandırılmıştır.

İlgili norm için dava açma süresini kontrol et.

Anayasa değişiklikleri ve kanunların şekil denetimi için süre 10 gündür.

Şekil bozukluklarına dayalı davalar, sürecin hızla kesinleşmesi için kısa süreye (10 gün) tabidir.

Dava açmaya yetkili olan tarafları doğrula.

Anayasa değişikliği için Cumhurbaşkanı veya 120 milletvekili yetkilidir; siyasi parti grupları bu konuda yetkili değildir.

Kanunlardan farklı olarak, anayasa değişikliklerinde siyasi parti gruplarına iptal davası açma hakkı tanınmamıştır.

Anahtar Kavram

Anayasa Değişikliklerinde Soyut Norm Denetimi Kısıtlamaları

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin şekil denetiminde hangi hususları (teklif çoğunluğu, oylama çoğunluğu, ivedilikle görüşülme yasağı) inceleyebileceğini tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 43Soru →

1982 Anayasası’na göre, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) yapısı, üyelerinin seçimi ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin kararları dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz.

Kurul on beş üyeden oluşur ve üç daire hâlinde çalışır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilecek yedi üyenin tamamı, birinci sınıfa ayrılmış adli ve idari yargı hâkim ve savcıları arasından seçilir.

Kurulun Başkanı, Kurul üyeleri arasından gizli oyla ve üye tam sayısının salt çoğunluğuyla seçilir.

Kurul üyeleri altı yıl için seçilir ve bir kimse en fazla bir dönem Kurul üyeliği yapabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin kararları dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz.

Cevap

Kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin kararları dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz.

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun kararları kural olarak kesin olup bu kararlara karşı yargı mercilerine başvurulamaz. Ancak hukuk devleti ilkesi gereği, en ağır disiplin cezası olan 'meslekten çıkarma' kararı 2010 anayasa değişikliği ile bu kuralın dışına çıkarılarak yargı denetimine açılmıştır. Bu nedenle doğru ifade Kurulun sadece meslekten çıkarma kararlarının yargı denetimine tabi olduğudur.

Adım Adım Çözüm

Kurulun güncel üye ve daire yapısını kontrol et.

13 üye, 2 daire.

2017 değişikliği sonrası yapı bu şekildedir.

Seçim usulünü analiz et.

7 üye TBMM, 4 üye Cumhurbaşkanı tarafından seçilir; Adalet Bakanı (Başkan) ve Bakan Yardımcısı (Doğal Üye) ile toplam 13 olur.

Üyelerin hangi kaynaktan seçildiği görev ve yetki paylaşımı açısından kritiktir.

Kararların yargısal denetimini incele.

Genel kural yargı yolunun kapalı olması, istisna ise meslekten çıkarmadır.

Anayasa'nın 159. maddesindeki açık hüküm uyarınca sadece meslekten çıkarma kararı yargı denetimine tabidir.

Anahtar Kavram

Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) Yapısı ve Kararlarının Denetimi

İpuçları

HSK'nın 2017 anayasa değişikliği ile üye sayısının ve daire yapısının değiştiğini hatırlayın.

Kurulun başkanının dışarıdan bir seçimle gelip gelmediğini veya kabinedeki bir bakanın bu görevi yapıp yapmadığını düşünün.

HSK kararlarına karşı yargı yolunun neredeyse tamamen kapalı olduğunu, sadece 'meslekten çıkarma' için bir istisna tanındığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

HSK üyelerinin TBMM tarafından seçimindeki nitelikli çoğunluk aşamalarını (iki bölü üç, üçte beş ve kura) incelemek bu konudaki hakimiyetinizi artıracaktır.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 44Soru →

Bireysel başvuru (Anayasa şikâyeti) yolunun kapsamı, başvuru şartları ve yargılama usulü dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuru konusu yapılamaz.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirler.

Anayasa'da güvence altına alınmış olan sosyal ve ekonomik hakların tamamı bireysel başvuru kapsamına dâhildir.

Bireysel başvuru, nihai kararın öğrenildiği veya tebliğ edildiği tarihten itibaren en geç

60

gün içinde yapılmalıdır.

Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesinde yerindelik denetimi yaparak hukuka aykırı bulduğu idari işlemleri iptal eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuru konusu yapılamaz.

Cevap

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemlerin doğrudan bireysel başvuru konusu yapılamayacağını belirten ifade doğrudur.

Yasama işlemleri (kanunlar) ve düzenleyici idari işlemler (cumhurbaşkanlığı kararnameleri, yönetmelikler) doğrudan bireysel başvuru konusu yapılamaz. Bu işlemler ancak somut bir davada uygulandıktan ve olağan kanun yolları tüketildikten sonra, ilgili yargı kararı üzerinden AYM'ye taşınabilir.

Adım Adım Çözüm

Başvuru ehliyetini kontrol et

Kamu tüzel kişileri başvuramaz, özel hukuk tüzel kişileri sadece kendi hakları için başvurabilir.

Bireysel başvurunun sübjektif hak ihlali temelli olması.

Konu bakımından yetkiyi (rattione materiae) analiz et

Hak hem Anayasa'da hem de AİHS/Protokollerde ortaklaşa yer almalıdır.

Başvuru kapsamının sınırlandırılması.

Doğrudan başvuru yasağını değerlendir

Yasama işlemleri (Kanunlar) ve düzenleyici idari işlemler (Yönetmelik vb.) doğrudan AYM'ye taşınamaz.

Bireysel başvurunun ikincil nitelikte olması ve somut bir yargı kararına dayanma zorunluluğu.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvurunun İkincilliği ve Kapsamı

İpuçları

Bireysel başvuru ikincil nitelikte bir yoldur, yani önce alt mahkemelerdeki süreç bitmelidir.

Hangi kurumların ve hangi belgelerin doğrudan AYM'ye şikayet edilemeyeceğini düşünün.

Yasama ve düzenleyici işlemlerin doğrudan değil, ancak bir mahkeme kararı aracılığıyla etkilerinin test edilebileceğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuruda kabul edilebilirlik kriterlerini (başvuru süresi, haklı bir menfaat, kanun yollarının tüketilmesi) tekrar edin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 45Soru →

$1982$ Anayasası ve $6216$ sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) mekanizmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bireysel başvuru ikincil (subsidier) nitelikte bir hak arama yolu olduğundan, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal için öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması şarttır.

Bireysel başvuru süresi, kanun yollarının tüketildiği tarihten; kanun yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren

30

gün olarak belirlenmiştir.

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilmesi için, ihlale konu edilen hakkın

1982

Anayasası'nın ikinci kısmında yer alan tüm temel haklardan biri olması yeterli olup; bu hakkın ayrıca Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında yer alması şartı aranmaz.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez; ancak bu işlemlerin uygulanması sonucu ortaya çıkan yargısal kararlar aleyhine başvuru yapılabilir.

Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesinde derece mahkemelerinin yerine geçerek uyuşmazlığın esası hakkında yeni bir hüküm kuramaz ve yerindelik denetimi yapamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilmesi için, ihlale konu edilen hakkın $1982$ Anayasası'nın ikinci kısmında yer alan tüm temel haklardan biri olması yeterli olup; bu hakkın ayrıca Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında yer alması şartı aranmaz.

Cevap

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilmesi için hakkın hem Anayasa'da hem de AİHS'de yer alması gerektiği ifadesinin aksini iddia eden seçenek yanlıştır.

Seçeneklerde belirtilen 'Anayasa'nın ikinci kısmındaki tüm hakların' kapsandığı ve AİHS şartının aranmadığı ifadesi yanlıştır. Bireysel başvuru için hakkın her iki metinde de (Anayasa ve AİHS) ortaklaşa güvence altına alınmış olması bir ön şarttır. Örneğin; sadece Anayasa'da yer alan bazı sosyal ve ekonomik haklar için bireysel başvuru yapılamaz.

Adım Adım Çözüm

Başvurunun 'konu' (substantive) sınırlarını belirlemek.

Hakkın hem

1982

Anayasası'nda hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokoller) kapsamında olması gerekir.

6216

sayılı Kanun'un

45

. maddesi bu kümülatif şartı açıkça düzenlemiştir.

Başvurunun 'usul' (procedural) şartlarını kontrol etmek.

Olağan kanun yolları tüketilmelidir ve süre nihai karardan itibaren

30

gündür.

İkincillik ilkesi gereği iç hukuk yolları bitirilmeden Anayasa Mahkemesine gidilemez.

Mahkemenin 'yetki' (jurisdiction) sınırlarını değerlendirmek.

Mahkeme yerindelik denetimi yapamaz; yasama işlemleri ve düzenleyici idari işlemler doğrudan konu edilemez.

Bireysel başvuru bir 'iptal davası' değil, hak ihlali denetimidir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda Ortak Koruma Alanı (Anayasa + AİHS)

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuruda 'kişi bakımından yetki' konusunu (kamu tüzel kişilerinin başvuramaması gibi) tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 46Soru →

1982 Anayasası’na göre, Anayasa Mahkemesinde açılan iptal davaları (soyut norm denetimi) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa değişikliklerinin sadece şekil bakımından denetimi istenebilir ve bu davayı açma yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanına veya TBMM üye tamsayısının beşte birine aittir.

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi; son oylamanın yapıldığı tarihten itibaren altmış gün içinde Cumhurbaşkanı veya en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu tarafından istenebilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü’nün hem şekil hem de esas bakımından denetimi için açılacak iptal davasında süre, Resmî Gazete’de yayımdan itibaren on gündür.

Olağanüstü hâl dönemlerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı, yayımlandıkları tarihten itibaren altmış gün içinde Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Anayasa Mahkemesi, kanunların şekil bakımından denetimini yaparken; teklif ve oylama çoğunluğu ile ivedilikle görüşülme şartlarına uyulup uyulmadığını da inceler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa değişikliklerinin sadece şekil bakımından denetimi istenebilir ve bu davayı açma yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanına veya TBMM üye tamsayısının beşte birine aittir.

Cevap

Anayasa değişikliklerinin denetimi sadece şekil yönünden yapılabilir ve bu davayı açma yetkisi yalnızca Cumhurbaşkanı ile TBMM üye tamsayısının beşte birine aittir.

Anayasa değişiklikleri hukuk sistemimizde en kısıtlı denetlenen normlardır. Anayasa'nın 148. maddesine göre bu değişiklikler sadece şekil bakımından denetlenebilir ve dava açma süresi Resmî Gazete'de yayımdan itibaren 10 gündür. Yetkili makamlar ise sadece Cumhurbaşkanı veya 120 milletvekilidir (1/5). Bu ifade anayasal düzenlemeyle birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa değişikliklerinin denetim kapsamını belirle

Sadece Şekil Denetimi

Anayasa madde 148 uyarınca anayasa değişiklikleri esas bakımından denetlenemez.

Anayasa değişikliklerinde dava açma yetkisini kontrol et

Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının 1/5'i

Siyasi parti gruplarının anayasa değişikliklerine karşı dava açma yetkisi yoktur.

Süre sınırını kontrol et

10 Gün

Anayasa değişiklikleri ve kanunların şekil denetimi için özel kısa süre (10 gün) öngörülmüştür.

Diğer normların (Kanun, CBK, İçtüzük) süre ve yetki kurallarıyla karşılaştır

A seçeneği anayasa değişikliği kurallarına tam uygundur.

Kanunların şekil denetimi de 10 gündür ancak diğer normlarda genel süre 60 gündür.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nde Soyut Norm Denetimi Yetki ve Süreleri

İpuçları

Anayasa değişikliklerinin denetimi ile kanunların denetimi arasındaki 'şekil' ve 'esas' farkına odaklanın.

Anayasa değişikliklerinde siyasi parti gruplarının dava açma yetkisinin olmadığını hatırlayın.

Şekil denetimi için 10 günlük, esas denetimi için 60 günlük sürenin hangi normlarda geçerli olduğunu düşünün.

Daha Fazla Pratik

Somut norm denetimi (itiraz yolu) ile soyut norm denetimi arasındaki süre ve yetki farklarını karşılaştıran bir tablo hazırlayın.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 47Soru →

$1982$ Anayasası ve $6216$ sayılı Kanun hükümleri uyarınca, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) mekanizmasının kişi (süje) ve konu bakımından yetki sınırları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi hukuken doğrudur?

Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yoluna başvuramazken; özel hukuk tüzel kişileri yalnızca tüzel kişiliğe ait hakların ihlal edildiği iddiasıyla başvuruda bulunabilirler.

Yabancılar, Türkiye'de ikamet etme şartına bağlı olarak, seçme ve seçilme hakkı ile kamu hizmetine girme hakkı da dahil olmak üzere Anayasa'da yer alan tüm temel haklar için başvuru yapabilirler.

Doğrudan bir kanun hükmü veya düzenleyici idari işlemden (yönetmelik gibi) kaynaklanan hak ihlalleri için, bu işlemlerin iptali istemiyle doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir.

Olağan kanun yollarının tüketilmesi şartı sadece adli yargıdaki hukuk mahkemesi kararları için geçerli olup, idari yargıda verilen kesinleşmiş kararlar için bu şart aranmaz.

Bireysel başvuru süresi olan

30

günlük hak düşürücü süre, ihlale neden olan işlemin yapıldığı tarihte başlar; yargısal süreçlerin devam etmesi bu sürenin işlemesini durdurmaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yoluna başvuramazken; özel hukuk tüzel kişileri yalnızca tüzel kişiliğe ait hakların ihlal edildiği iddiasıyla başvuruda bulunabilirler.

Cevap

Kamu tüzel kişilerinin başvuru hakkının bulunmadığı, özel hukuk tüzel kişilerinin ise sadece kendi hakları için başvurabileceği ifadesi doğrudur.

Bireysel başvuru mekanizmasında, kamu tüzel kişileri (Devlet organları ve yerinden yönetim kuruluşları) hak öznesi değil, ihlali gerçekleştiren taraf olarak kabul edildikleri için başvuru ehliyetine sahip değildir. Özel hukuk tüzel kişileri ise (şirketler, dernekler, vakıflar) ancak mülkiyet hakkı veya adil yargılanma hakkı gibi sadece tüzel kişiliği ilgilendiren haklar için başvuruda bulunabilirler.

Adım Adım Çözüm

Kişi bakımından yetkiyi (süje) analiz etme

Bireysel başvuru hakkı herkese tanınmıştır ancak kamu tüzel kişileri bu hakkın dışındadır.

Anayasa Mahkemesi içtihatları ve kanun gereği, kamu gücünü kullanan idari birimler (belediye, bakanlık vb.) temel hak öznesi olarak kabul edilip devlete karşı şikayette bulunamazlar.

Özel hukuk tüzel kişilerinin durumunu değerlendirme

Dernekler, vakıflar ve şirketler başvuru yapabilir ancak sınırlıdır.

Bu yapılar sadece tüzel kişiliğe ait haklar (mülkiyet, işyeri dokunulmazlığı vb.) için başvurabilir; gerçek kişilere özgü din hürriyeti gibi haklar için başvuramazlar.

Diğer kabul edilebilirlik şartlarını kontrol etme

Yabancıların sınırlı hakları, kanunların doğrudan dava edilememesi ve sürenin nihai karardan başlaması temel kurallardır.

Başvurunun 'ikincil nitelikte' (subsidiarity) olması nedeniyle önce tüm olağan yollar tüketilmelidir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda Kişi Bakımından Yetki (Süje)

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 48Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen yargı yetkisi hükümleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi güncel anayasal düzende bir "yüksek mahkeme" olarak kabul edilmemektedir?

Anayasa Mahkemesi

Yargıtay

Danıştay

Uyuşmazlık Mahkemesi

Sayıştay

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay

Cevap

Sayıştay, bir anayasal kurum olmasına rağmen 1982 Anayasası'nda belirtilen yüksek mahkemeler listesinde yer almaz.

1982 Anayasası'na göre günümüzde dört adet yüksek mahkeme bulunmaktadır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi. Sayıştay, anayasanın yargı bölümünde düzenlenmiş olsa da 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında yer almamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1982 Anayasası'ndaki yüksek mahkemeleri listeleme

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

Anayasa'nın yargı bölümünde yüksek mahkemeler tahdidi olarak (sayılarak) belirtilmiştir.

Seçeneklerdeki kurumları bu liste ile karşılaştırma

Sayıştay'ın bu listede bulunmadığının tespiti.

Sayıştay, mali denetim yapan bir anayasal kurumdur ancak teknik anlamda 'Yüksek Mahkeme' statüsünde değildir.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'na göre yüksek mahkemelerin belirlenmesi

Tahmini Süre:45s

Soru 49Soru →

Hakimler ve Savcılar Kurulu’nun (HSK) 1982 Anayasası’nda düzenlenen mevcut yapısı ve üyelerinin belirlenme süreci dikkate alındığında; Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından seçilecek yedi üyenin seçim aşamaları ve aday belirleme kriterleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

TBMM Anayasa ve Adalet komisyonlarından kurulu Karma Komisyonun her bir üyelik için belirlediği üç aday arasından yapılacak birinci tur oylamada üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu, sağlanamazsa ikinci turda beşte üç çoğunluğu aranır.

TBMM tarafından seçilecek yedi üyenin üçü birinci derece adli yargı hâkim ve savcıları, dördü ise yüksek yargı organı olan Yargıtay ve Danıştay üyeleri arasından gizli oyla belirlenir.

Seçim sürecinde ikinci tur oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğuna ulaşılamaması halinde, en çok oyu alan iki aday arasında TBMM Başkanlık Divanı huzurunda kura çekilerek seçim sonuçlandırılır.

Karma Komisyon, HSK üyeliği için başvuruda bulunan adaylar arasından her bir üyelik için tek bir aday belirleyerek TBMM Genel Kurulu'na sunar ve seçim basit çoğunlukla tamamlanır.

TBMM tarafından seçilen üyelerin görev süresi beş yıl olup, süresi biten bir üyenin tekrar seçilebilmesi için en az bir dönem ara vermesi zorunludur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM Anayasa ve Adalet komisyonlarından kurulu Karma Komisyonun her bir üyelik için belirlediği üç aday arasından yapılacak birinci tur oylamada üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu, sağlanamazsa ikinci turda beşte üç çoğunluğu aranır.

Cevap

Karma Komisyonun her bir üyelik için belirlediği üç aday arasından yapılacak oylamalarda sırasıyla üçte iki ve beşte üç çoğunlukların aranması ifadesi doğrudur.

Anayasa'nın 159. maddesine göre HSK'nın TBMM tarafından seçilecek 7 üyesi için aday belirleme yetkisi Karma Komisyon'dadır. Komisyonun sunduğu 3 aday arasından Genel Kurulda yapılan gizli oylamanın ilk turunda üye tamsayısının üçte iki (

400

), ikinci turunda ise beşte üç (

360

) çoğunluğu aranır. Bu süreç seçeneklerde eksiksiz ve doğru şekilde tanımlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

TBMM'nin üye seçim yetkisini analiz etmek

TBMM, toplam 13 üyeden oluşan HSK'nın 7 üyesini seçer.

Anayasal kontenjan dağılımını belirlemek için gereklidir.

Aday belirleme sürecini incelemek

Anayasa ve Adalet komisyonlarından oluşan Karma Komisyon, her boş üyelik için 3 aday belirler.

Genel Kurul'a kaç adayın sunulacağını saptamak seçimin geçerliliği için kritiktir.

Oylama yeter sayılarını kontrol etmek

Birinci turda

2/3

(

400

), ikinci turda

3/5

(

360

) çoğunluk aranır.

Seçimin hukuki meşruiyetini sağlayan nitelikli çoğunluk şartlarını doğrulamak gerekir.

Seçimin tamamlanma usulünü saptamak

İkinci turda sonuç alınmazsa en çok oyu alan 2 aday arasında kura çekilir.

Sürecin tıkanması durumunda izlenecek nihai yolu belirlemek içindir.

Anahtar Kavram

HSK Üye Seçiminde TBMM'nin Nitelikli Çoğunluk ve Kura Usulü

Soru 50Soru →

1982 Anayasası'na göre, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekilinin seçilme usulü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından gizli oyla belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilirler.

Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından, Yargıtay üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla seçilirler.

Yargıtay Genel Kurulu tarafından, kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla dört yıl için seçilirler.

Cumhurbaşkanı tarafından, her boş makam için Hakimler ve Savcılar Kurulunun belirleyeceği üç aday arasından doğrudan atanırlar.

TBMM Genel Kurulu tarafından, Yargıtay üyeleri arasından gizli oyla ve dört yıl görev yapmak üzere seçilirler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından gizli oyla belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilirler.

Cevap

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekili, Yargıtay Genel Kurulunun belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

1982 Anayasası'na göre, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekili, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından gizli oyla belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından dört yıl için seçilir. Bu usul, yürütme ile yargı arasındaki dengeyi yansıtan özel bir seçim prosedürüdür.

Adım Adım Çözüm

Makamın tespiti

Soru, adli yargının en üst derece mahkemesi olan Yargıtay'ın Cumhuriyet Başsavcılığı makamını sormaktadır.

Yargıtay Birinci Başkanı ile Cumhuriyet Başsavcısının seçim usulleri farklıdır.

Aday gösterme sürecinin incelenmesi

Adaylar Yargıtay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.

Yargıtay'ın kendi iç işleyişi ve bağımsızlığı gereği adaylar kurum içinden belirlenir.

Aday sayısı ve Seçim makamının belirlenmesi

Yargıtay 5 aday gösterir, Cumhurbaşkanı bu 5 adaydan birini seçer.

Anayasa'nın 154. maddesinde belirtilen açık hüküm gereğidir.

Anahtar Kavram

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Seçimi

İpuçları

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı seçiminde hem Yargıtay'ın hem de Cumhurbaşkanının rolü vardır.

Yargıtay Birinci Başkanı'nı Yargıtay üyeleri kendisi seçerken, Cumhuriyet Başsavcısı'nı bir dış makam seçer.

Seçim süreci 5 aday gösterilmesi ve Cumhurbaşkanı'nın bu adaylardan birini ataması şeklinde işler.

Daha Fazla Pratik

Danıştay Başkan ve Başsavcı seçim usulleri ile Yargıtay'ınkini karşılaştırarak benzerlik ve farkları not ediniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 51Soru →

1982 Anayasası’nın “Mahkemelerin Bağımsızlığı” ilkesi uyarınca, görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde gerçekleştirilmesi anayasal olarak yasaklanan işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Davanın dayanağı olan kanun maddesinin değiştirilmesi için kanun teklifi verilmesi

Yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulması, görüşme yapılması veya beyanda bulunulması

Adalet Bakanlığı bütçesi görüşülürken mahkemelerin genel işleyişinin eleştirilmesi

Hâkimlerin özlük haklarına ilişkin kanuni düzenlemelerin yapılması

Hâkimler ve Savcılar Kuruluna Anayasa'da belirtilen usullerle üye seçilmesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulması, görüşme yapılması veya beyanda bulunulması

Cevap

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulması, görüşme yapılması veya herhangi bir beyanda bulunulması yasaktır.

1982 Anayasası’nın 138. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, devam eden bir yargılama süreci hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin herhangi bir soru sorma, görüşme yapma veya beyanda bulunma eylemi kesin olarak yasaklanmıştır. Bu hüküm, hâkimlerin dış etkilerden uzak, sadece Anayasa'ya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm vermelerini sağlamayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın mahkemelerin bağımsızlığını düzenleyen maddesini hatırla.

1982 Anayasası'nın 138. maddesi mahkemelerin bağımsızlığını düzenler.

Yargı bağımsızlığının sınırlarını ve koruma kalkanlarını belirlemek için temel hukuki dayanak budur.

Yasama organına getirilen özel yasağı tespit et.

Görülmekte olan bir dava hakkında Meclis'te soru sorulması, görüşme yapılması ve beyanda bulunulması yasaktır (m. 138/3).

Yasama organının yargı kararlarını ve sürecini etkilemesini önleyerek kuvvetler ayrılığını korumak amaçlanır.

Anahtar Kavram

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Yasama Yasağı

Daha Fazla Pratik

Hakimlik teminatı kapsamında, bir mahkemenin kapatılması durumunda hakimlerin mali haklarının nasıl korunduğunu inceleyiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 52Soru →

1982 Anayasası’na göre, adli yargı kolunun en üst derece mahkemesi olan Yargıtay’ın "Birinci Başkanı" aşağıdakilerden hangisi tarafından seçilmektedir?

Yargıtay Genel Kurulunca, kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla

Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından, Yargıtay üyeleri arasından salt çoğunlukla

Cumhurbaşkanı tarafından, Yargıtay Genel Kurulunun belirleyeceği adaylar arasından

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından, üye tamsayısının salt çoğunluğuyla

Yargıtay üyeleri arasından kıdem esasına göre doğrudan

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay Genel Kurulunca, kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla

Cevap

Yargıtay Birinci Başkanı, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla seçilir.

1982 Anayasası'nın 154. maddesine göre; Yargıtay Birinci Başkanı, Birinci Başkanvekilleri ve daire başkanları, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilirler. Bu yöntem, yargı bağımsızlığı ve yüksek mahkemelerin kendi yönetimlerini belirleme özerkliği çerçevesinde düzenlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

Yargıtay'ın kurumsal yapısını ve yönetim organlarını belirlemek.

Yargıtay'ın yönetiminin Birinci Başkan tarafından sağlandığı saptanır.

Yüksek mahkemelerin temsil ve yönetim usullerini anlamak.

1982 Anayasası'nın 154. maddesindeki seçim usulünü incelemek.

Seçimin dışarıdan bir atama ile değil, kurum içi seçimle yapıldığı görülür.

Başkanlık makamının meşruiyet kaynağını tespit etmek.

Seçim için gerekli yeter sayı ve yöntemi teyit etmek.

Üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oy şartı doğrulanır.

Hukuki prosedürün tam karşılığını bulmak.

Anahtar Kavram

Yargıtay Birinci Başkanı'nın Seçimi

Tahmini Süre:50s

Soru 53Soru →

$1982$ Anayasası'na göre, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevli olan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Başkanı, aşağıdakilerden hangisi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir?

Cumhurbaşkanı

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Anayasa Mahkemesi

Yargıtay Genel Kurulu

Hakimler ve Savcılar Kurulu

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi

Cevap

Anayasa Mahkemesi

1982

Anayasası'nın 158. maddesi uyarınca; Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi asıl ve yedek üyeleri arasından seçilir. Bu düzenleme, adli ve idari yargı arasındaki uyuşmazlıkları çözecek olan mahkemenin başkanının en üst yargı mercii olan Anayasa Mahkemesi'nden gelmesini sağlayarak tarafsızlığı ve hukuki üstünlüğü korumayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin hukuki statüsünü belirlemek.

Uyuşmazlık Mahkemesi, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda sayılan yüksek mahkemelerden biridir.

Başkanlık seçim usulü, mahkemenin anayasal statüsüne göre belirlenmiştir.

Başkanın hangi kurumdan seçildiğini saptamak.

Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca, başkanın Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından gelmesi gerektiği görülür.

Uyuşmazlık Mahkemesi ile Anayasa Mahkemesi arasındaki organik bağı anlamak için gereklidir.

Seçimi yapan yetkili organı doğrulamak.

Seçim, üyeleri arasından başkan seçilen Anayasa Mahkemesi tarafından yapılır.

Anayasa'nın amir hükmü bu yöndedir.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanının Seçimi

Tahmini Süre:45s

Soru 54Soru →

1982 Anayasası’na göre, Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri ile bu yetkilerin kullanım usullerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Siyasi partilerin mali denetimini yaparken Sayıştay'dan yardım alır; ancak partilerin mali faaliyetlerinin kanuna uygunluğuna ilişkin nihai karar yetkisi Anayasa Mahkemesine aittir.

TBMM Başkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar; görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Anayasa Mahkemesinde Yüce Divan sıfatıyla yargılanacak makamlar arasında yer alır.

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına, kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla bir asıl üye seçmekle görevlidir.

Jandarma Genel Komutanı ile Genelkurmay Başkanı, görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi önünde yargılanacak kişiler arasında yer alır.

Milletvekilliğinin düşmesi veya yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararlarına karşı yapılan iptal istemlerini inceler ve

15

gün içinde kesin karara bağlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Jandarma Genel Komutanı ile Genelkurmay Başkanı, görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi önünde yargılanacak kişiler arasında yer alır.

Cevap

Jandarma Genel Komutanı'nın Yüce Divan'da yargılanacak kişiler arasında sayılması yanlıştır çünkü bu makam 2017 yılında listeden çıkarılmıştır.

Doğru yanıt olan seçenek hatalıdır çünkü 1982 Anayasası'nın 148. maddesinde yapılan 2017 değişikliği ile Jandarma Genel Komutanı, Yüce Divan'da yargılanacak kişiler listesinden çıkarılmıştır. Mevcut düzenlemede sadece Genelkurmay Başkanı ile Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları bu kapsamda yer almaktadır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yargılama yetkisini incelemek.

Anayasa Mahkemesi, belirli üst düzey devlet görevlilerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılama yetkisine sahiptir.

Anayasa'nın 148. maddesi bu yetkiyi tanımlar.

Yüce Divan'da yargılanan askeri makamları güncel anayasa metnine göre kontrol etmek.

Genelkurmay Başkanı ile Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları listededir; ancak Jandarma Genel Komutanı listede değildir.

2017 yılında yapılan Anayasa değişikliği ile Jandarma Genel Komutanı ve Sahil Güvenlik Komutanı, Yüce Divan'da yargılanacak kişiler listesinden çıkarılmıştır.

Diğer idari ve denetim görevlerini teyit etmek.

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın seçilmesi, siyasi parti mali denetimi ve yasama itirazlarının süresi anayasal hükümlere uygundur.

Uyuşmazlık Mahkemesi kanunu ve Anayasa'nın 85. maddesi bu işlemleri onaylar.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan Yetkisi ve 2017 Değişiklikleri

İpuçları

Yüce Divan listesi 2017 anayasa değişiklikleri ile önemli ölçüde güncellenmiştir.

İçişleri Bakanlığı'na tam olarak bağlanan bazı kolluk kuvveti amirlerinin yargılanma yeri değişmiştir.

Genelkurmay Başkanı Yüce Divan'da yargılanmaya devam ederken, Jandarma Genel Komutanı artık bu listede yer almaz.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan'da yargılama usullerini ve kararlara karşı 'yeniden inceleme' başvuru sürecini tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 55Soru →

1982 Anayasası’na göre, kanunların sadece şekil (biçim) bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Şekil bakımından iptal davası açma yetkisi sadece Cumhurbaşkanına ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekillerine aittir.

Kanunların şekil bakımından denetimi, kanunun Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren altmış gün içinde istenmelidir.

TBMM'de en çok üyeye sahip iki siyasi parti grubu, kanunların hem şekil hem de esas bakımından denetimi için iptal davası açma yetkisine sahiptir.

Anayasa Mahkemesi, kanunların şekil denetiminde; teklif ve oylama çoğunluğu ile ivedilikle görüşülemeyeceği şartına uyulup uyulmadığını denetler.

Milletlerarası andlaşmaların şekil bakımından Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla yayımından itibaren on gün içinde iptal davası açılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şekil bakımından iptal davası açma yetkisi sadece Cumhurbaşkanına ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekillerine aittir.

Cevap

Şekil bakımından iptal davası açma yetkisinin sadece Cumhurbaşkanı ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biri (120 milletvekili) tarafından kullanılabileceği ifadesi doğrudur.

1982 Anayasası'nın 148. maddesine göre; kanunların şekil bakımından denetlenmesi Cumhurbaşkanınca veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin beşte biri (120 milletvekili) tarafından istenebilir. Bu denetim türünde dava açma yetkisi Anayasa tarafından bu iki merci ile sınırlandırılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Dava konusu normu ve denetim türünü belirleme

Norm: Kanun, Denetim Türü: Sadece Şekil (Biçim).

Soru kökünde özellikle 'şekil' denetimi vurgulanmıştır.

Yetkili mercileri hatırlama

Şekil denetimi (Kanunlar için): Cumhurbaşkanı ve 120 milletvekili.

Anayasa'nın 148. maddesindeki özel sınırlamayı kontrol etmek gerekir.

Süre ve kapsam sınırlarını değerlendirme

Süre: 10 gün. Kapsam: Sadece son oylama çoğunluğu.

Kanunlar ve Anayasa değişiklikleri arasındaki şekil denetimi farklarını ayırt etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Kanunların Şekil Bakımından Denetimi

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 56Soru →

1982 Anayasası hükümleri ve güncel yargı sistemi dikkate alındığında, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kuruluşu, görevleri ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına, Anayasa Mahkemesi kendi üyeleri arasından bir üyeyi görevlendirir.

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında, yargı birliğini sağlamak adına Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kararları esas alınır.

Mahkemenin asıl ve yedek üyeleri; Yargıtay, Danıştay ve Sayıştay Genel Kurullarınca kendi üyeleri arasından seçilen üyelerden oluşur.

Uyuşmazlık Mahkemesi; adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle yükümlüdür.

Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na itiraz edilebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına, Anayasa Mahkemesi kendi üyeleri arasından bir üyeyi görevlendirir.

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üyedir.

Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilen bir kişi tarafından yürütülür. Bu düzenleme, mahkemenin tarafsız ve üst düzey bir temsil ile yönetilmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlık makamının nasıl doldurulduğunu belirleyin.

Başkan, Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından görevlendirilir.

Anayasal hiyerarşi ve yargı kollarının koordinasyonu için başkanlık yetkisi AYM üyesine verilmiştir.

Mahkemenin üye kompozisyonunu analiz edin.

Üyeler Yargıtay ve Danıştay'dan gelir, Sayıştay üye göndermez.

Uyuşmazlık Mahkemesi adli (Yargıtay) ve idari (Danıştay) yargı arasındaki çatışmaları çözer.

2017 Anayasa değişikliklerinin mahkeme üzerindeki etkisini kontrol edin.

Askeri yargı kollarının görev alanı dışına çıktığını teyit edin.

Askeri yargı sistemi disiplin mahkemeleri dışında tamamen kaldırılmıştır.

Anayasa Mahkemesi ile olan görev çakışması kuralını inceleyin.

AYM kararlarının diğer tüm mahkeme kararlarına karşı üstün olduğunu hatırlayın.

Anayasa'nın 158. maddesi açıkça AYM kararını esas alır.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Anayasal Statüsü ve Teşkilatı

İpuçları

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın hangi kurumdan görevlendirildiğini hatırlayın.

Mahkemenin sadece adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıklara baktığını, askeri yargının artık olmadığını göz önünde bulundurun.

Anayasa Mahkemesi'nin norm denetimi yetkisi nedeniyle uyuşmazlıklarda en üst merci olduğunu ve kararlarının bağlayıcılığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Yüksek mahkemelerin üye seçimi ve başkanlık usullerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 57Soru →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" yolu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa'da yer alan her türlü temel hak ve hürriyetin ihlali iddiasıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirler.

Başvuru yapılabilmesi için Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin ihlal edilmiş olması gerekir.

Temel hakları ihlal ettiği düşünülen kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin iptali için doğrudan bireysel başvuru yoluna gidilebilir.

Anayasa Mahkemesi bireysel başvuruları incelerken, derece mahkemelerinin yerine geçerek uyuşmazlığın esası hakkında yerindelik denetimi yapar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başvuru yapılabilmesi için Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin ihlal edilmiş olması gerekir.

Cevap

Bireysel başvuru ancak Anayasa'da ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde ortaklaşa korunan haklar için yapılabilir.

Bireysel başvuru yolu, Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve buna ek Türkiye'nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla gidilebilen ikincil bir yoldur. Bu iki metnin 'ortak alanı' başvurunun kabul edilebilirliği için temel şarttır.

Adım Adım Çözüm

Başvurunun konu bakımından uygunluğunu denetlemek

Başvurunun Anayasa ve AİHS ortak alanında olması gerektiği saptanır.

Anayasa'nın

148

. maddesi uyarınca kapsam bu şekilde sınırlandırılmıştır.

Başvuru yapmaya yetkili kişileri kontrol etmek

Kamu tüzel kişilerinin başvuru hakkı olmadığı, özel hukuk tüzel kişilerinin ise sadece haklarıyla sınırlı başvurabileceği belirlenir.

Bireysel başvurunun niteliği gereği kamu gücüne karşı koruma sağlaması amaçlanır.

Olağan kanun yollarının durumunu incelemek

Başvuru için tüm idari ve yargısal yolların tüketilmiş olması gerektiği görülür.

Bireysel başvuru ikincil (tali) nitelikte bir hukuk yoludur.

Başvuru süresini doğrulamak

Nihai kararın öğrenilmesinden veya tebliğinden itibaren

30

günlük süre olduğu teyit edilir.

Hak arama hürriyetinin usul ekonomisi ve hukuki güvenlik ilkeleriyle dengelenmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvurunun Kapsamı (Ortak Koruma Alanı)

İpuçları

Bireysel başvuruda hakların kapsamı için iki önemli belgeye bakılır: T.C. Anayasası ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi.

Bireysel başvuru yolu ikincildir; yani önce yerel mahkemelerdeki tüm yolların bitmiş olması gerekir.

Kamu gücünü kullanan kurumlar (kamu tüzel kişileri) bu hakkı kullanamazlar, sadece gerçek ve özel hukuk kişileri kullanabilir.

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvurunun kabul edilebilirlik kriterlerini (süre, konu, kişi) tablo halinde özetlemek konuyu pekiştirecektir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 58Soru →

1982 Anayasası'na göre; hem bir yüksek mahkeme hem de idari bir danışma ve inceleme mercii olan Danıştay'ın kuruluşu, üyelerinin seçimi ve görevleri ile ilgili aşağıda yer alan bilgilerden hangisi yanlıştır?

Danıştay üyelerinin dörtte üçü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Cumhurbaşkanı tarafından seçilecek olan üyelerin tamamı, birinci sınıfa ayrılmış idari yargı hâkim ve savcıları arasından belirlenir.

Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında iki ay içinde düşüncesini bildirmek Danıştay'ın idari görevleri arasında yer alır.

Danıştay Başkanı, Başsavcısı ve başkanvekilleri; kendi üyeleri arasından, Danıştay Genel Kurulunca üye tamsayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için seçilirler.

Danıştay üyeleri on iki yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa Danıştay üyesi seçilemez.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı tarafından seçilecek olan üyelerin tamamı, birinci sınıfa ayrılmış idari yargı hâkim ve savcıları arasından belirlenir.

Cevap

Cumhurbaşkanı tarafından seçilecek olan üyelerin sadece hâkim ve savcılar arasından belirleneceğini iddia eden ifade yanlıştır; bu kontenjan üst düzey kamu görevlilerine ayrılmıştır.

Doğru yanıt olan ifade yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 155. maddesine göre Cumhurbaşkanı, Danıştay üyelerinin dörtte birini idari yargı hâkim ve savcıları arasından değil, kanunda belirtilen diğer kamu görevlileri (valiler, üst düzey bürokratlar vb.) arasından seçer. Hâkim ve savcılar arasından seçim yapma görevi Hâkimler ve Savcılar Kurulu'na (HSK) verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

Danıştay'ın üye seçim yapısını analiz et.

Üyelerin 3/4'ü HSK, 1/4'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Anayasa'nın 155. maddesindeki temel yapı budur.

Cumhurbaşkanı kontenjanının (1/4) kaynağını kontrol et.

Cumhurbaşkanı, seçimi 'kanunda belirtilen görevliler' arasından yapar.

Bu görevliler arasında valiler, bakanlık müsteşarları, generaller gibi yüksek düzey bürokratlar bulunur; hâkimlik sınıfı zorunlu değildir.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) kontenjanının (3/4) kaynağını kontrol et.

HSK, birinci sınıf idari yargı hâkim ve savcıları arasından seçim yapar.

Yargısal kökenli üyelerin seçim kaynağı HSK'dır.

Seçeneklerdeki 'tamamı hâkim ve savcılar arasından seçilir' ifadesini değerlendir.

Bu ifade anayasal ve yasal metinlerle çelişmektedir.

İdari vesayet ve bürokratik tecrübenin Danıştay'da temsil edilmesi için Cumhurbaşkanı'na farklı bir kaynak tanımlanmıştır.

Anahtar Kavram

Danıştay Üye Seçimi ve Kaynakları

İpuçları

Danıştay üyelerini kimlerin seçtiği kadar, bu üyelerin hangi meslek gruplarından geldiğine dikkat edin.

Danıştay'ın bir 'danışma organı' olma niteliği, üyeleri arasında sadece hukukçuların değil, tecrübeli bürokratların da bulunmasını gerektirir.

HSK yargı kökenlileri seçerken; Cumhurbaşkanı valiler, generaller ve üst düzey yöneticiler arasından seçim yapar.

Daha Fazla Pratik

Yargıtay üyelerinin tamamının HSK tarafından seçildiğini, Danıştay'daki gibi bir Cumhurbaşkanı kontenjanı bulunmadığını karşılaştırarak çalışın.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 59Soru →

1982 Anayasası’nın mevcut hükümlerine göre, Anayasa Mahkemesine üye seçimi sürecinde Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) yetki ve seçim usulleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sayıştay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği üçer aday içinden iki üye seçer.

Yargıtay Genel Kurulu tarafından her boş üyelik için gösterilecek üçer aday arasından bir üye seçer.

Baro başkanlarının kendi aralarından seçecekleri üçer aday arasından toplam iki üye belirler.

Birinci sınıf askeri hâkim ve savcılar arasından gösterilen adaylar içinden bir üye seçer.

Seçim süreci, üye tamsayısının salt çoğunluğunun gizli oyu ile tek turda tamamlanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği üçer aday içinden iki üye seçer.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Sayıştay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği üçer aday içinden iki üyeyi seçer.

Anayasa Mahkemesinin 15 üyesinden 3 tanesi TBMM tarafından seçilmektedir. Bu 3 üyenin dağılımı; 2 üye Sayıştay Genel Kurulu, 1 üye ise Baro Başkanları tarafından önerilen adaylar şeklindedir. Dolayısıyla Sayıştay Genel Kurulunun önerdiği adaylar arasından iki üye seçilmesi anayasal bir hükümdür.

Adım Adım Çözüm

Anayasa Mahkemesinin üye sayısını ve atama makamlarını belirlemek.

Toplam 15 üyenin 12'si Cumhurbaşkanı, 3'ü TBMM tarafından seçilir.

Anayasal dağılımı netleştirmek.

TBMM'nin üye seçtiği kaynak kurumları tasnif etmek.

Sayıştay Genel Kurulu (2 üye) ve Baro Başkanları (1 üye).

Seçim havuzlarını ayırt etmek.

Seçim usulündeki sayısal ve kurumsal verileri teyit etmek.

Sayıştay'dan 2 üyenin seçildiği bilgisi doğrulanır.

Doğru seçeneğe ulaşmak.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Seçiminde TBMM'nin Yetkisi

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi üyelerinin 12 yıllık görev süresini ve bir kimsenin iki kez seçilemeyeceği kuralını inceleyiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 60Soru →

$1982$ Anayasası'na göre, adli ve idari yargı kolları arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözüme kavuşturmakla görevli olan Uyuşmazlık Mahkemesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Mahkemenin başkanlığı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye tarafından yürütülür.

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasında görev uyuşmazlığı çıkması durumunda, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin üyeleri, Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından Yargıtay ve Danıştay üyeleri arasından seçilerek atanır.

Hukuk ve Ceza bölümlerinden oluşan mahkemenin asıl ve yedek üyeleri toplamda

4

yıl süreyle görev yapmak üzere seçilirler.

Uyuşmazlık Mahkemesi, Anayasa'da yargı bölümünde düzenlenen yüksek mahkemeler arasında yer almaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi'nin üyeleri, Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından Yargıtay ve Danıştay üyeleri arasından seçilerek atanır.

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi üyelerinin Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçildiğini belirten ifade yanlıştır; çünkü bu üyeler Yargıtay ve Danıştay Genel Kurulları tarafından seçilir.

Doğru yanıt olan seçenek, üyelerin seçim merciini hatalı belirtmiştir.

1982

Anayasası ve

2247

sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi Kanunu'na göre, mahkemenin asıl ve yedek üyeleri; Yargıtay Genel Kurulu ve Danıştay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından seçilir. Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) bu seçim sürecinde herhangi bir görev veya yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlık makamını incele.

Başkanın Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçildiği teyit edildi.

Anayasa ve

2247

sayılı Kanun gereği başkanlık makamı bu şekilde doldurulur.

Üye seçim usulünü kontrol et.

Asıl ve yedek üyelerin Yargıtay ve Danıştay Genel Kurulları tarafından seçildiği belirlendi.

Yüksek mahkemelerin özerk yapısı gereği üyeler kurumların kendi genel kurullarınca belirlenir; HSK'nın burada bir yetkisi yoktur.

Anayasa Mahkemesi ile olan görev çakışması kuralını analiz et.

Anayasa Mahkemesi kararlarının üstünlüğü teyit edildi.

Anayasa'nın

158

. maddesi, AYM ile diğer mahkemeler arasındaki uyuşmazlıklarda AYM kararlarını kesin kılmıştır.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Kuruluşu ve Üye Seçimi

İpuçları

Uyuşmazlık Mahkemesi üyelerinin hangi kurumların genel kurullarından geldiğini hatırlayın.

Yüksek mahkemelerin kendi üyelerini seçme yetkisi (özerklik) ile HSK'nın alt derece mahkemeler üzerindeki yetkisini ayırt edin.

Mahkemenin başkanı Anayasa Mahkemesi'nden gelirken, üyeleri Yargıtay ve Danıştay'dan gelir. Bu seçimde dışarıdan bir kurul (HSK) rol oynamaz.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi ile diğer yüksek mahkemelerin görev alanlarının kesiştiği noktaları ve hiyerarşik üstünlük kurallarını tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 30s

ÖncekiSayfa 3 / 47Sonraki

Yargı

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik