İdarenin Sorumluluğu

Tam yargı davalarında hükmedilecek tazminatın belirlenmesi ve "zarar" kavramının nitelikleri değerlendirildiğinde, idari yargı ilkelerine göre doğru olan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

İdare hukukunda idarenin mali sorumluluğunu ortadan kaldıran veya etkileyen haller doktrin ve yargı kararlarında titizlikle ayrıştırılmaktadır. Özellikle 'mücbir sebep' ve 'beklenmeyen hal' (casus) kavramları, idarenin kusursuz sorumluluk rejimindeki konumu açısından kritik farklar barındırır. Bu iki kavramın özellikleri ve sorumluluğa etkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuksal açıdan doğrudur?

İdare hukuku ilkeleri ve Danıştay içtihatları çerçevesinde, idarenin mali sorumluluğuna temel teşkil eden 'hizmet kusuru' kavramı ve bu kusurun tespitinde kullanılan kriterlere ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi isabetlidir?

İdare hukukunda 'sosyal risk ilkesi', idarenin yürüttüğü herhangi bir kamu hizmeti veya faaliyetiyle doğrudan bağlantısı kurulamayan ancak toplumsal bünyede meydana gelen terör, yaygın şiddet hareketleri veya toplumsal karışıklıkların yol açtığı zararların tazminini esas alır. Bu ilke uyarınca idarenin kusursuz sorumluluğuna gidilebilmesi için aranan temel kriterler ve illiyet bağına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdare hukukunda 'sosyal risk ilkesi', idarenin yürüttüğü herhangi bir kamu hizmetiyle doğrudan bağlantısı kurulamayan ancak toplumsal bir bünyenin parçası olmaktan kaynaklanan zararların tazminini öngörür. Bu ilke çerçevesinde Danıştay tarafından kabul edilen 'illiyet bağının gevşemesi' yaklaşımı dikkate alındığında, idarenin bu esasa göre sorumlu tutulabilmesi için gereken asgari koşul aşağıdakilerden hangisidir?

Tarihi bir köprünün bakım ve onarımından sorumlu olan bir büyükşehir belediyesi, köprü gövdesindeki derin çatlaklara ilişkin vatandaşlardan gelen başvurular üzerine bölgeye bir teknik ekip sevk etmiştir. Söz konusu ekip, Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından onaylanan restorasyon projesine ve teknik şartnamelere aykırı şekilde, yapının özgün dokusuyla uyumsuz ve dayanıksız dolgu malzemeleri kullanarak onarımı tamamlamıştır. Ancak onarımdan kısa bir süre sonra bölgedeki normal seyreden mevsimsel yağışlar neticesinde köprü tamamen çökmüş ve kullanılamaz hale gelmiştir.

Bu olayda, idarenin yürüttüğü kamu hizmetinin teknik gerekliliklere ve hukuki düzenlemelere aykırı olarak sunulması sebebiyle ortaya çıkan sorumluluk, aşağıdaki hizmet kusuru türlerinden hangisinin kapsamında yer alır?

Bir bölge orman işletme müdürlüğüne bağlı yangın söndürme ekiplerinin, vatandaşlarca yapılan duman ihbarına rağmen teknik ekipmanların periyodik bakımının aksatılmış olması ve personel koordinasyonundaki eksiklikler nedeniyle olay yerine makul süreyi aşan bir gecikmeyle ulaşması; müdahale sırasında ise yanlış söndürme yöntemi ve kimyasal kullanımı neticesinde sağlam ağaçların yanı sıra çevre arazideki tarım ürünlerine de ciddi zarar vermesi durumunda, idarenin sorumluluğunu doğuran hizmet kusuru türleri aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?

Danıştay içtihatları çerçevesinde 'Sosyal Risk İlkesi'nin uygulama alanı ve hukuki dayanağı göz önüne alındığında; idarenin kusuru veya doğrudan bir eylemi bulunmaksızın, toplumsal olaylar ya da terör eylemleri sonucunda ortaya çıkan zararların tazminine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi bu ilkenin ayırt edici özelliklerini en isabetli şekilde yansıtmaktadır?

Bir belediyenin, meteorolojik uyarılar yapılmasına rağmen karla mücadele için hiçbir hazırlık yapmaması ve yoğun kar yağışı başladığında da kar küreme araçlarını hiç sefere çıkarmaması sonucu yolların kapanması ve vatandaşların maddi zarara uğraması durumunda, idarenin sorumluluğu aşağıdaki hizmet kusuru türlerinden hangisi kapsamında değerlendirilir?

İdare hukukunda, idarenin mali sorumluluğu ilkesi uyarınca meydana gelen bir zararda zarar görenin veya üçüncü bir kişinin kusurunun bulunması, idari eylem ile zarar arasındaki "illiyet bağını" etkileyen dışsal faktörler arasında yer almaktadır. Buna göre, söz konusu kusur hallerinin idarenin tazminat yükümlülüğü üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdarece yürütülen yüksek gerilim hattı tesisi faaliyetinde, çalışma sahasının etrafını çevreleyen koruma çitlerinin bir kısmının uzun süredir bakımsızlık nedeniyle yıkıldığı ve onarılmadığı tespit edilmiştir. Bölgede 'Girilmesi Yasaktır ve Hayati Tehlike Vardır' şeklinde açık uyarı levhaları bulunmasına rağmen, bir vatandaş sırf merakını gidermek amacıyla bu yıkık kısımdan içeri girmiş ve yüksek gerilim ünitesine dokunması sonucunda ağır yaralanmıştır.

Bu olayda zarar görenin davranışı ve idarenin mali sorumluluğu arasındaki ilişki bakımından Danıştay içtihatları çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$15$ Mart $2024$ tarihinde idarenin bakım ve onarım sorumluluğunda bulunan bir elektrik trafosunda meydana gelen patlama sonucunda çevredeki konutlarda bulunan elektronik cihazlar ciddi hasar görmüştür. Bu konutlardan birinde ikamet eden ve cihazları zarar gören bir vatandaş, durumu aynı gün fark etmiştir.

Buna göre, zarar gören vatandaşın uğradığı maddi kaybın tazmini amacıyla tam yargı davası açabilmesi için $2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) uyarınca izlemesi gereken hukuki süreçle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdare hukukunda idarenin mali sorumluluğunu kaldıran veya azaltan haller bağlamında; mücbir sebep ile beklenmeyen halin "dışsallık" kriteri üzerinden karşılaştırılması ve bu durumun "risk ilkesine" dayalı kusursuz sorumluluk hallerindeki hukuki sonucuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdare hukukunda idarenin mali sorumluluğunu ortadan kaldıran hallerden mücbir sebep ile beklenmeyen hal, doktrin ve yargı kararlarında "dışsallık" (haricilik) unsuru üzerinden birbirinden ayrılmaktadır.

Bu ayrım çerçevesinde, söz konusu kavramların nitelikleri ve hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) tarafından işletilen yüksek gerilim hatlarının ve trafo merkezlerinin bulunduğu bir bölgede, idare tarafından tüm teknik güvenlik önlemleri alınmış ve periyodik bakımlar eksiksiz yapılmış olmasına rağmen, trafo merkezinde meydana gelen teknik bir arıza sonucu oluşan patlama neticesinde çevredeki bir vatandaşın taşınmazında maddi hasar meydana gelmiştir. Danıştay içtihatları ve idare hukuku ilkeleri uyarınca, idarenin bu zararı tazmin etmekle yükümlü olmasının temel hukuki dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

Polis Akademisi Başkanlığına ait bir eğitim alanında gerçekleştirilen meskûn mahal çatışma eğitimi sırasında; idarece tüm güvenlik önlemleri eksiksiz alınmış, poligon teknik standartlara uygun şekilde bariyerlerle çevrilmiş ve eğitim personeli mevzuatın gerektirdiği tüm dikkati göstermiştir. Ancak, kullanılan mühimmatın metalurjik yapısından kaynaklanan ve mevcut teknolojiyle öngörülmesi mümkün olmayan bir parçalanma neticesinde, bir mermi çekirdeği parçası bariyerleri aşarak poligon dışındaki bir vatandaşın aracına isabet etmiş ve ağır maddi hasara yol açmıştır. İdarenin bu olaydaki sorumluluğunun hukuki dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir belediyeye bağlı fen işleri ekiplerinin yürüttüğü yol onarım çalışmaları kapsamında, yoldaki rögarların kapakları yenileriyle değiştirilmiştir. Ancak kapakların çerçevelere tam olarak oturtulmaması ve gerekli sabitleme işleminin yapılmaması nedeniyle, çalışmanın tamamlanmasından kısa bir süre sonra yoldan geçen bir aracın tekerleğinin kapağa çarpmasıyla kapak yerinden fırlamış ve araçta ağır maddi hasar meydana gelmiştir.

Bu olayda idarenin sorumluluğuna yol açan hizmet kusuru türü aşağıdakilerden hangisidir?

İdare tarafından işletilen ve tüm teknik güvenlik önlemlerinin eksiksiz alındığı bir kamu parkında, çevresi 1,5 metre yüksekliğinde metal korkuluklarla kapatılmış ve üzerine görünür şekilde "Girilmesi Tehlikeli ve Yasaktır" ibareli uyarı levhaları yerleştirilmiş olan dekoratif fıskiye havuzunun bulunduğu alana; bir ziyaretçi bu engelleri aşarak fotoğraf çekmek amacıyla girmiş ve havuzun kenarında dengesini kaybederek düşmesi sonucu yaralanmıştır. İdare hukukundaki sorumluluk ilkeleri uyarınca, bu olayda idarenin mali sorumluluğu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Devlet Su İşleri ($DSİ$) tarafından işletilen bir sulama kanalında meydana gelen sızıntı nedeniyle tarım arazisi ve üzerindeki ürünleri zarar gören bir çiftçi, bu durumu $15$ Haziran $2025$ tarihinde fark etmiştir. Kanaldaki sızıntıya yol açan teknik arıza ise $20$ Eylül $2024$ tarihinde meydana gelmiştir. $2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ($İYUK$) hükümleri uyarınca, bu kişinin söz konusu zararın tazmini için tam yargı davası açmadan önce izlemesi gereken hukuki süreçle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$14$ Ağustos $2025$ tarihinde bir büyükşehir belediyesine bağlı fen işleri ekiplerinin gerçekleştirdiği altyapı çalışması sırasında, kullanılan ağır iş makinesinin sarsıntısı nedeniyle yol kenarındaki özel bir mülke ait binanın taşıyıcı kolonlarında çatlaklar oluşmuştur. Bina sahibi oluşan bu zararı ve eylemi aynı gün fark etmiştir.

Bu olayda zarar gören bina sahibinin, uğradığı maddi zararın tazmini amacıyla $2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ($İYUK$) uyarınca tam yargı davası açmadan önce izlemesi gereken zorunlu idari başvuru süreci aşağıdakilerden hangisidir?