Tüketici Teorisi Alıştırma Soruları — KPSS İktisat

Soru 1Soru →

Bir tüketicinin $X$ ve $Y$ malları tüketimine ayırdığı bütçe kısıtı $10X + 40Y = 1200$ denklemi ile temsil edilmektedir. Hükümetin $X$ malı üzerinden $\%20$ oranında ad valorem (değer üzerinden) vergi alması, aynı dönemde $Y$ malının birim fiyatının $\%50$ artması ve tüketicinin nominal gelirinin $Y$ malı cinsinden maksimum satın alma gücünü koruyacak şekilde yeniden düzenlenmesi durumunda; yeni bütçe doğrusunun eğimi ve yatay ekseni kestiği nokta ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bütçe doğrusunun eğimi azalmış (doğru yatıklaşmış) ve yatay ekseni kestiği nokta sağa kaymıştır.

Bütçe doğrusunun eğimi artmış (doğru dikleşmiş) ve yatay ekseni kestiği nokta sola kaymıştır.

Bütçe doğrusunun eğimi değişmemiş, sadece nominal gelir artışı nedeniyle bütçe doğrusu paralel olarak sağa kaymıştır.

Bütçe doğrusunun eğimi azalmış (doğru yatıklaşmış) ancak yatay ekseni kestiği nokta değişmemiştir.

Bütçe doğrusunun eğimi artmış (doğru dikleşmiş) ancak dikey ekseni kestiği nokta sabit kalmıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bütçe doğrusunun eğimi azalmış (doğru yatıklaşmış) ve yatay ekseni kestiği nokta sağa kaymıştır.

Cevap

Bütçe doğrusunun eğiminin azalması (yatıklaşması) ve yatay eksen kesim noktasının sağa kaymasıdır.

Yeni durumda

X

malının fiyatı

12

,

Y

malının fiyatı

60

olmuştur. Tüketicinin

Y

malı cinsinden satın alma gücünün (dikey eksen keseni)

30

birimde sabit kalması için nominal gelirinin

1800

TL'ye yükselmesi gerekir. Bu durumda yeni eğim

12/60 = 0,20

olur (başlangıçtaki

0,25

'den küçüktür, yani yatıklaşmıştır). Yeni yatay eksen keseni ise

1800/12 = 150

olur ki bu da başlangıçtaki

120

değerinden daha büyüktür.

Adım Adım Çözüm

1

Başlangıç değerlerini tespit etme

P_{x1} = 10

,

P_{y1} = 40

,

M_1 = 1200

. Eğimi

|-10/40| = 0,25

.

X

-keseni

= 1200/10 = 120

,

Y

-keseni

= 1200/40 = 30

.

Değişimleri kıyaslamak için temel referans noktalarını belirlemek gerekir.

2

Yeni fiyatları ve gelir şartını belirleme

Yeni

P_{x2} = 10 \times 1,2 = 12

. Yeni

P_{y2} = 40 \times 1,5 = 60

.

Y

malı cinsinden satın alma gücü sabitse

M_2 / P_{y2} = 30

olmalıdır.

Ad valorem vergi fiyatı oransal artırır. Satın alma gücü dikey eksen keseninin sabitliğini gerektirir.

3

Yeni nominal geliri hesaplama

M_2 / 60 = 30 \Rightarrow M_2 = 1800

.

Yeni fiyatlar altında aynı dikey kesen değerine ulaşmak için gereken nominal gelir düzeyini bulmak gerekir.

4

Yeni bütçe doğrusu parametrelerini hesaplama

Yeni Eğim

= |-12/60| = 0,20

. Yeni

X

-keseni

= 1800/12 = 150

.

Yeni fiyatlar ve yeni gelir ile bütçe doğrusunun konumunu nihai olarak belirlemek gerekir.

5

Karşılaştırma yapma

Eğim

0,25

'den

0,20

'ye düştüğü için yatıklaşmıştır.

X

-keseni

120

'den

150

'ye çıktığı için sağa kaymıştır.

Başlangıç ve son durum arasındaki farkı yorumlayarak sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Bütçe Doğrusu Analizi: Nispi Fiyat Değişimleri ve Gelir Ayarlamaları

İpuçları

1

Bütçe doğrusunun dikey ekseni kestiği noktanın değişmemesi, tüketicinin tüm geliriyle alabileceği maksimum Y miktarının aynı kaldığı anlamına gelir.

Daha Fazla Pratik

Eğer nominal gelir değişmeseydi, bütçe doğrusu nasıl bir hareket yapardı?

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 2Soru →

Tüketici davranışları analizinde, bir malın fiyatında meydana gelen bir azalışın yarattığı toplam etkiyi ikame ve gelir etkilerine ayrıştıran Hicks ve Slutsky yaklaşımları karşılaştırıldığında; Slutsky yöntemiyle elde edilen "telafi edilmiş bütçe doğrusu" ile Hicks yöntemiyle elde edilen "telafi edilmiş bütçe doğrusu" arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Slutsky yöntemine göre oluşturulan telafi edilmiş bütçe doğrusu, Hicks yöntemine göre oluşturulan bütçe doğrusunun sağında (dışında) yer alır ve tüketiciye başlangıçtaki fayda düzeyinden daha yüksek bir fayda sağlama imkanı tanır.

Hicks yöntemine göre oluşturulan telafi edilmiş bütçe doğrusu, Slutsky bütçe doğrusunun sağında yer alarak tüketicinin reel gelirini daha fazla artırır.

Fiyat azalışı durumunda her iki yaklaşım da başlangıç noktası üzerinden geçen aynı telafi edilmiş bütçe doğrusunu ve aynı ikame etkisi miktarını verir.

Slutsky yöntemi toplam fayda düzeyini sabit tutarken, Hicks yöntemi nominal gelir düzeyini sabit tutarak ikame etkisini ölçer.

Slutsky bütçe doğrusu her zaman orijinal denge noktasının solunda kalarak tüketicinin refahında bir azalmaya yol açar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Slutsky yöntemine göre oluşturulan telafi edilmiş bütçe doğrusu, Hicks yöntemine göre oluşturulan bütçe doğrusunun sağında (dışında) yer alır ve tüketiciye başlangıçtaki fayda düzeyinden daha yüksek bir fayda sağlama imkanı tanır.

Cevap

Slutsky yöntemine göre oluşturulan telafi edilmiş bütçe doğrusunun, Hicks yöntemine göre oluşturulan bütçe doğrusunun sağında yer alması ve daha yüksek fayda sağlaması.

Slutsky yaklaşımı, tüketicinin fiyat değişimi sonrası eski tüketim sepetini tam olarak satın alabilmesine yetecek kadar gelir telafisi yapılmasını öngörür. Ancak farksızlık eğrileri orijine göre dışbükey olduğu için, Slutsky'nin sağladığı bu bütçe ile tüketici eski farksızlık eğrisi üzerinde kalmak yerine, daha yüksek bir fayda düzeyine ulaşabilir. Hicks yöntemi ise tüketiciyi sadece eski fayda düzeyinde tutacak kadar gelir telafisi yaptığı için, Slutsky bütçe doğrusu Hicks bütçe doğrusunun sağında (daha yüksek bütçe seviyesinde) yer alır.

Adım Adım Çözüm

1

Hicks ve Slutsky yaklaşımlarının temel varsayımlarını belirleyin.

Hicks reel geliri "sabit fayda" olarak tanımlarken, Slutsky "sabit satın alma gücü" (eski sepeti alabilme) olarak tanımlar.

İkame etkisinin nasıl hesaplanacağını anlamak için hangi değişkenin sabit tutulduğunu bilmek gerekir.

2

Fiyat azalışı sonrası bütçe doğrularının konumunu analiz edin.

Slutsky bütçe doğrusu eski sepetten (

E_1

) geçer. Hicks bütçe doğrusu ise eski farksızlık eğrisine (

U_1

) teğet olur.

Bütçe doğrularının geometrik yerini belirleyerek karşılaştırma yapabilmek için bu gereklidir.

3

Farksızlık eğrilerinin dışbükeyliği (convexity) özelliğini uygulayın.

Dışbükeylik nedeniyle, Slutsky'nin eski sepetten geçirdiği yeni eğimli bütçe doğrusu, eski farksızlık eğrisini keserek geçer ve üzerinde daha yüksek fayda sağlayan noktaları barındırır.

Tüketicinin Slutsky yöntemiyle ulaştığı yeni dengenin Hicks'e göre daha sağda ve yukarıda olduğunu kanıtlar.

Anahtar Kavram

Hicks ve Slutsky Yöntemleri Arasındaki Fark (Aşırı Telafi)

İpuçları

1

Hicks'in 'reel gelir' tanımı ile Slutsky'nin 'reel gelir' tanımı arasındaki farkı hatırlayın.

2

Slutsky'nin tüketicinin eski sepetini alabilmesine izin verdiğini, ancak tüketicinin daha iyisini seçebileceğini (aşırı telafi) düşünün.

3

Dışbükey bir farksızlık eğrisi üzerinde, eski denge noktasından geçen ve yeni fiyat oranına sahip bir doğrunun eğriyi kestiğini ve eğrinin üstündeki bir bölgeyi kapsadığını hayal edin.

Daha Fazla Pratik

İkame etkisinin yönü her zaman fiyata ters olsa da, Slutsky ikame etkisinin mutlak değerce Hicks ikame etkisinden neden daha büyük olduğunu analiz edebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 3Soru →

Kardinal fayda analizi çerçevesinde, toplam fayda ( $TU$ ) fonksiyonunun büküm noktası (inflection point) ile doyum noktası (saturation point) arasında kalan bölgede, toplam fayda ve marjinal fayda ( $MU$ ) eğrilerinin seyri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Toplam fayda azalan bir hızla artmaya devam ederken, marjinal fayda pozitif değerler alarak azalmaktadır.

Toplam fayda artan bir hızla yükselirken, marjinal fayda pozitif ve artan bir seyir izlemektedir.

Toplam fayda maksimum düzeyine ulaşmış olup, marjinal fayda sıfıra eşittir.

Toplam fayda azalmaya başlamış olup, marjinal fayda negatif değerler alarak mutlak değerce artmaktadır.

Toplam fayda büküm noktasında sabitlenmiş olup, marjinal fayda maksimum değerindedir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplam fayda azalan bir hızla artmaya devam ederken, marjinal fayda pozitif değerler alarak azalmaktadır.

Cevap

Toplam fayda azalan bir hızla artmaya devam ederken, marjinal fayda pozitif değerler alarak azalmaktadır.

Toplam fayda (

TU

) fonksiyonu büküm noktasından (marjinal faydanın maksimum olduğu yer) doyum noktasına (

MU=0

olduğu yer) kadar olan aralıkta konkav bir yapı sergiler. Bu bölgede tüketilen her ek birim toplam faydaya pozitif bir katkı sağlar (yani

MU > 0

olduğu için

TU

artar), ancak her yeni birimin sağladığı katkı bir önceki birimden daha küçüktür (yani

MU

azaldığı için

TU

azalan bir hızla artar).

Adım Adım Çözüm

1

Büküm noktasının analiz edilmesi

Büküm noktası, marjinal faydanın (

MU

) maksimum olduğu ve toplam faydanın (

TU

) artış hızının değiştiği (konvekslikten konkavlığa geçtiği) noktadır.

Kardinal fayda teorisinde

MU

eğrisinin tepe noktası

TU

eğrisinin büküm noktasına karşılık gelir.

2

Doyum noktasının analiz edilmesi

MU = 0

olduğu ve

TU

'nun maksimuma ulaştığı noktadır.

Tüketici ihtiyacını tamamen giderdiğinde ek birimin faydası sıfırdır.

3

İki nokta arasındaki bölgenin yorumlanması

Bu aralıkta

MU

pozitif (

MU > 0

) ancak azalmaktadır (

MU \downarrow

). Dolayısıyla

TU

artmaktadır ancak azalan bir hızla artmaktadır.

Azalan marjinal fayda yasası büküm noktasından itibaren baskın hale gelir.

Anahtar Kavram

Azalan Marjinal Fayda Yasası ve Toplam Fayda İlişkisi

Soru 4Soru →

Bir tüketicinin $X$ ve $Y$ mallarından elde ettiği toplam fayda fonksiyonu $U(X, Y) = X^2 \cdot Y$ şeklinde ifade edilmektedir. $X$ malının birim fiyatı $4$ TL, $Y$ malının birim fiyatı $8$ TL ve tüketicinin bütçesi $180$ TL'dir.

Buna göre, faydasını maksimize eden bu tüketici denge noktasında kaç birim $X$ malı tüketmelidir?

7,5

15

22,5

30

45

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30

Cevap

Faydasını maksimize eden tüketici denge noktasında 30 birim X malı tüketmelidir.

Tüketici dengesi, marjinal ikame oranının fiyat oranına eşit olduğu (

MRS_{XY} = P_X/P_Y

) ve bütçe kısıtının sağlandığı noktada oluşur.

U = X^2Y

fonksiyonu için

MRS = 2Y/X

olup,

4/8

fiyat oranına eşitlendiğinde

X = 4Y

ilişkisi bulunur. Bütçe denkleminde (

4X + 8Y = 180

) bu ilişki yerine konulduğunda

X=30

sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Marjinal faydaları ve Marjinal İkame Oranını (MRS) hesaplayın.

MU_X = 2XY

,

MU_Y = X^2

ve

MRS_{XY} = \frac{MU_X}{MU_Y} = \frac{2XY}{X^2} = \frac{2Y}{X}

Tüketici dengesi için malın marjinal faydalarının oranı, fiyatların oranına eşit olmalıdır.

2

Denge koşulunu (

MRS_{XY} = P_X/P_Y

) uygulayın.

\frac{2Y}{X} = \frac{4}{8} \Rightarrow \frac{2Y}{X} = \frac{1}{2} \Rightarrow X = 4Y

Optimal tüketim sepetinde tüketicinin öznel ikame oranı, piyasadaki fiyat oranına eşitlenir.

3

Bulunan ilişkiyi bütçe doğrusu denkleminde yerine yazın.

4X + 8Y = 180

denkleminde

X = 4Y

yazılırsa:

4(4Y) + 8Y = 180 \Rightarrow 16Y + 8Y = 180 \Rightarrow 24Y = 180 \Rightarrow Y = 7,5

Tüketici bütçesinin tamamını harcayarak faydasını maksimize eder.

4

X malı miktarını hesaplayın.

X = 4 \times 7,5 = 30

Denge koşulunda bulunan

X = 4Y

ilişkisi kullanılarak nihai miktar bulunur.

Anahtar Kavram

Cobb-Douglas Fayda Fonksiyonunda Tüketici Dengesi

Soru 5Soru →

Bir bireyin $X$ ve $Y$ mallarından oluşan sepetine yönelik toplam fayda fonksiyonu $U(X, Y) = X(Y+2)^2$ olarak verilmiştir. Bu bireyin tüketim sepetinde $2$ birim $X$ ve $8$ birim $Y$ malı bulunduğu varsayıldığında, bu tüketim noktasındaki marjinal ikame oranı ( $MRS_{XY}$ ) kaçtır?

0,4

2,5

4

5

0,25

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $2,5$

Cevap

Tüketicinin bulunduğu tüketim sepetindeki marjinal ikame oranı

2,5

olarak hesaplanmıştır.

Tüketicinin toplam fayda fonksiyonundan hareketle

MU_X = (Y+2)^2

ve

MU_Y = 2X(Y+2)

türevleri elde edilir. Bu iki değerin birbirine oranı olan

(Y+2) / 2X

ifadesinde sepet değerleri yerleştirildiğinde

10/4 = 2,5

sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

X

malının marjinal faydasını (

MU_X

) bulmak için toplam fayda fonksiyonunun

X

değişkenine göre kısmi türevi alınır.

MU_X = \frac{\partial U}{\partial X} = (Y+2)^2

Marjinal ikame oranı, marjinal faydaların birbirine oranına dayanır.

2

Y

malının marjinal faydasını (

MU_Y

) bulmak için toplam fayda fonksiyonunun

Y

değişkenine göre kısmi türevi alınır.

MU_Y = \frac{\partial U}{\partial Y} = 2X(Y+2)

Bileşik fonksiyon türev kuralı (zincir kuralı) uygulanarak

Y

malının faydaya katkısı belirlenir.

3

Marjinal ikame oranı formülü (

MRS_{XY} = MU_X / MU_Y

) oluşturulur.

MRS_{XY} = \frac{(Y+2)^2}{2X(Y+2)} = \frac{Y+2}{2X}

MRS, tüketicinin bir maldan bir birim daha fazla tüketmek için diğer maldan vazgeçmeye razı olduğu oranı temsil eder.

4

Tüketim sepetindeki değerler (

X = 2, Y = 8

) formülde yerine yazılır.

\frac{8+2}{2 \times 2} = \frac{10}{4} = 2,5

Belirli bir tüketim noktasındaki ikame oranını bulmak için miktar değerleri kullanılır.

Anahtar Kavram

Marjinal İkame Oranı (MRS), tüketicinin aynı fayda düzeyinde kalmak şartıyla bir maldan bir birim daha fazla alabilmek için diğer maldan vazgeçtiği miktardır ve farksızlık eğrisinin eğimine eşittir.

İpuçları

1

Marjinal ikame oranını bulmak için öncelikle

X

ve

Y

mallarının marjinal faydalarını hesaplamalısınız.

2

U = X(Y+2)^2

fonksiyonunun türevini alırken

Y

malı için zincir kuralını uygulamayı unutmayın.

3

Formülünüzü

(Y+2) / 2X

şeklinde sadeleştirdikten sonra

X=2

ve

Y=8

değerlerini yerine koyun.

Daha Fazla Pratik

Fayda fonksiyonu tam ikame (doğrusal) veya tam tamamlayıcı (L tipi) olsaydı marjinal ikame oranının nasıl değişeceğini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Fayda fonksiyonu

U = X(Y+2)^2

şeklinde verildiğinde, farksızlık eğrisi denklemi

X = U / (Y+2)^2

olarak yazılabilir. Bu denklemin

Y

eksenine göre türevinin tersi alınarak veya doğrudan eğim analizi yapılarak da sonuca ulaşılabilir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 6Soru →

Tüketici dengesi analizi çerçevesinde, mal fiyatları sabitken tüketicinin nominal geliri arttığında elde edilen Gelir-Tüketim Eğrisi'nin ( $GTE$ ) orijinden çıkan pozitif eğimli bir doğru (ışın) şeklinde olması durumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tüketicinin her iki mal için gelir esnekliği (

e_m

)

1

'e eşittir.

Mallardan biri düşük mal, diğeri ise normal maldır.

Tüketicinin geliri arttıkça bu mallara ayırdığı bütçe payları sürekli artmaktadır.

Bu malların her ikisi de zorunlu mal (

0 < e_m < 1

) kategorisindedir.

Engel eğrileri miktar eksenine paralel birer doğru şeklindedir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tüketicinin her iki mal için gelir esnekliği ( $e_m$ ) $1$ 'e eşittir.

Cevap

Gelir-Tüketim Eğrisi'nin orijinden çıkan bir doğru olması, tüketicinin her iki mal için de gelir esnekliğinin

1

olduğunu gösterir.

Gelir-Tüketim Eğrisi orijinden çıkan pozitif eğimli bir doğru (ışın) ise, bu durum tüketicinin tercihlerinin 'homotetik' olduğunu ve geliri arttıkça her iki malın tüketimini de gelir artışıyla aynı oranda artırdığını gösterir. Gelirdeki

\%1

'lik artışın tüketim miktarında da tam olarak

\%1

'lik artışa yol açması, gelir esnekliğinin (

e_m

)

1

olduğunu ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1

Gelir-Tüketim Eğrisi'nin (

GTE

) tanımını hatırla.

GTE

, mal fiyatları sabitken gelirin değişmesi sonucu oluşan denge noktalarının geometrik yeridir.

Soruda verilen geometrik şeklin iktisadi anlamını kurmak için temel tanım gereklidir.

2

Orijinden çıkan bir doğrunun (ışın) matematiksel özelliğini analiz et.

Bu durum,

X

ve

Y

mallarının tüketim miktarlarının, gelir (

M

) ile aynı oranda arttığını gösterir (

\%\Delta Q / \%\Delta M = 1

).

Doğrunun orijinden başlaması, değişkenler arasındaki oranın sabit kaldığını kanıtlar.

3

Esneklik değerini belirle.

Miktardaki yüzdesel değişimin gelirdeki yüzdesel değişime oranı

1

olduğu için gelir esnekliği (

e_m

)

1

olarak bulunur.

Gelir esnekliği tanımı gereği birim esneklik durumu ortaya çıkar.

Anahtar Kavram

Birim Gelir Esnekliği ve Homotetik Tercihler

İpuçları

1

GTE üzerindeki hareketlerin gelir artışıyla (bütçe doğrusunun paralel kaymasıyla) ilgili olduğunu hatırla.

2

Orijinden çıkan bir ışın üzerinde, her iki malın miktarı gelirle aynı oranda artar.

Daha Fazla Pratik

Lüks mallar ve zorunlu mallar için Engel eğrilerinin bükülme yönlerini (içbükey/dışbükey) tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 7Soru →

Bir tüketicinin $X$ ve $Y$ malları tüketiminden elde ettiği fayda fonksiyonu $U(X, Y) = 2X^2 Y$ şeklinde tanımlanmıştır. Tüketicinin mevcut tüketim sepetinde 2 birim $X$ malı ve 4 birim $Y$ malı bulunmaktadır. Buna göre, tüketicinin bu sepet noktasındaki marjinal ikame oranı ( $MRS_{XY}$ ) kaçtır?

4

0,25

2

0,5

16

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4

Cevap

Tüketicinin bu sepet noktasındaki marjinal ikame oranı 4'tür.

Marjinal ikame oranı (

MRS_{XY}

), tüketicinin aynı fayda düzeyinde kalabilmesi için

X

malından bir birim daha fazla tükettiğinde vazgeçmeye razı olduğu

Y

malı miktarını ifade eder. Bu değer

MU_X / MU_Y

formülü ile hesaplanır.

U = 2X^2 Y

fonksiyonunda

MU_X = 4XY

ve

MU_Y = 2X^2

olduğundan,

MRS = 2Y/X

olur.

X=2

ve

Y=4

değerleri yerine konulduğunda sonuç 4 olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

X

malının marjinal faydasını (

MU_X

) bulmak için fayda fonksiyonunun

X

'e göre kısmi türevi alınır.

MU_X = \frac{\partial U}{\partial X} = 4XY

Marjinal fayda, ilgili malın tüketimindeki bir birimlik artışın toplam faydada yarattığı değişimdir.

2

Y

malının marjinal faydasını (

MU_Y

) bulmak için fayda fonksiyonunun

Y

'ye göre kısmi türevi alınır.

MU_Y = \frac{\partial U}{\partial Y} = 2X^2

Marjinal ikame oranı (

MRS_{XY}

),

MU_X / MU_Y

oranına eşittir.

3

Marjinal faydalar birbirine oranlanarak genel MRS formülü elde edilir.

MRS_{XY} = \frac{4XY}{2X^2} = \frac{2Y}{X}

MRS, farksızlık eğrisinin herhangi bir noktadaki eğiminin mutlak değeridir.

4

Sepetteki miktarlar (

X=2, Y=4

) elde edilen formülde yerine yazılır.

MRS_{XY} = \frac{2(4)}{2} = 4

Tüketicinin mevcut tüketim noktasındaki öznel ikame değerini belirlemek için.

Anahtar Kavram

Marjinal İkame Oranı (MRS), farksızlık eğrisinin eğimini temsil eder ve malların marjinal faydalarının oranına eşittir.

Alternatif Yöntem

Cobb-Douglas tipi fayda fonksiyonlarında

U = X^a Y^b

için

MRS_{XY} = (a/b) \cdot (Y/X)

pratik formülü kullanılabilir. Burada

a=2, b=1

olduğu için

MRS = (2/1) \cdot (4/2) = 4

bulunur.

Tahmini Süre:45s

Soru 8Soru →

Bir tüketicinin fayda fonksiyonu $U(X, Y) = 3X + 4Y$ şeklinde tanımlanmıştır. $X$ malının birim fiyatı ( $P_X$ ) $6$ TL, $Y$ malının birim fiyatı ( $P_Y$ ) ise $10$ TL'dir. Tüketicinin bütçesinin tamamını harcadığı varsayıldığında, faydasını maksimize edebilmesi için izlemesi gereken strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Bütçesinin tamamını

X

malına harcayarak köşe dengesine ulaşmalıdır.

Bütçesinin tamamını

Y

malına harcayarak köşe dengesine ulaşmalıdır.

Her iki maldan da marjinal faydaların fiyatlara oranının eşitlendiği bir iç denge noktası aramalıdır.

Mallar arasında tam tamamlayıcılık ilişkisi olduğu için her iki maldan da belirli bir oranda tüketmelidir.

Marjinal ikame oranı (

MRS

) fiyat oranına (

P_X / P_Y

) eşit olmadığı için tüketici dengesi sağlanamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bütçesinin tamamını $X$ malına harcayarak köşe dengesine ulaşmalıdır.

Cevap

Tüketici, bütçesinin tamamını

X

malına ayırarak köşe dengesine ulaşmalıdır.

Fayda fonksiyonu doğrusal (

U = aX + bY

) olduğu için mallar tam ikame edilebilir özelliktedir. Bu durumda farksızlık eğrileri düz bir doğrudur ve marjinal ikame oranı (

MRS = MU_X / MU_Y = 3/4 = 0,75

) sabittir. Bütçe doğrusunun eğimi (

P_X / P_Y = 6/10 = 0,6

) ise MRS'den daha düşüktür (

0,75 > 0,6

). Bu durumda farksızlık eğrisi bütçe doğrusundan daha diktir ve tüketici farksızlık eğrisini mümkün olduğunca dışarı kaydırdığında bütçe doğrusunun yatay ekseni (

X

ekseni) kestiği noktada dengeye ulaşır. Sayısal olarak da

\frac{MU_X}{P_X} (0,5) > \frac{MU_Y}{P_Y} (0,4)

olduğu için tüketicinin her lirasıyla sadece

X

malı alması rasyoneldir.

Adım Adım Çözüm

1

Malların marjinal faydalarını (

MU

) hesaplayın.

MU_X = \frac{\partial U}{\partial X} = 3

ve

MU_Y = \frac{\partial U}{\partial Y} = 4

Doğrusal fayda fonksiyonunda marjinal faydalar tüketim miktarlarından bağımsız ve sabittir.

2

Mallar için harcanan her bir liranın sağladığı marjinal faydayı (eş-marjinal fayda ilkesi) hesaplayın.

X için:

\frac{MU_X}{P_X} = \frac{3}{6} = 0,5

; Y için:

\frac{MU_Y}{P_Y} = \frac{4}{10} = 0,4

Tüketicinin kısıtlı bütçesiyle hangi maldan daha fazla 'fayda verimi' aldığını belirlemek gerekir.

3

Elde edilen oranları karşılaştırarak denge kararını verin.

0,5 > 0,4

olduğundan tüketici tüm bütçesini

X

malına ayırmalıdır.

X

malı için harcanan son liranın getirdiği fayda,

Y

malından daha yüksektir.

Anahtar Kavram

Tam İkame Mallarda Köşe Dengesi

İpuçları

1

Fayda fonksiyonunun biçimine dikkat edin:

U = aX + bY

yapısı malların birbirini tam ikame edebildiğini gösterir.

2

Her iki mal için 'marjinal fayda / fiyat' oranlarını hesaplayın. Hangisi daha yüksekse tüketici o malı tercih edecektir.

3

X malı için oran

3/6=0,5

, Y malı için

4/10=0,4

'tür. Tüketici daha yüksek verim aldığı mala bütçesinin tamamını yatırmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Fiyatların değişmesi durumunda (

P_X=8, P_Y=10

) dengenin nasıl yer değiştireceğini incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 9Soru →

Tüketici dengesi analizinde; tüketicinin parasal geliri ve $Y$ malının fiyatı sabitken, $X$ malının fiyatı arttığında bütçe doğrusunun konumu ve fiyat-tüketim eğrisinin oluşumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bütçe doğrusu, dikey ekseni kestiği nokta etrafında içe doğru döner ve oluşan yeni denge noktalarının birleştirilmesiyle fiyat-tüketim eğrisi elde edilir.

Bütçe doğrusu, yatay ekseni kestiği nokta etrafında içe doğru döner ve yeni denge noktaları gelir-tüketim eğrisini oluşturur.

Bütçe doğrusu, paralel bir şekilde orijine doğru kayar ve yeni denge noktaları Engel eğrisini oluşturur.

Bütçe doğrusunun eğimi azalır ve tüketici daha yüksek bir fayda düzeyine (daha dıştaki bir kayıtsızlık eğrisine) ulaşır.

Bütçe doğrusu dışa doğru döner ve tüketicinin reel satın alma gücü artış gösterir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bütçe doğrusu, dikey ekseni kestiği nokta etrafında içe doğru döner ve oluşan yeni denge noktalarının birleştirilmesiyle fiyat-tüketim eğrisi elde edilir.

Cevap

Bütçe doğrusunun dikey ekseni kestiği nokta etrafında içe doğru dönmesi ve yeni denge noktalarının birleştirilmesiyle fiyat-tüketim eğrisinin elde edilmesi doğru ifadedir.

Tüketici teorisinde, bir malın (örneğin

X

malının) fiyatı arttığında, tüketicinin bütçe doğrusu dikey ekseni kestiği sabit nokta (

I/P_y

) etrafında orijine doğru (içe) döner. Bunun nedeni, gelirin ve diğer malın fiyatının sabit kalması, ancak

X

malından alınabilecek maksimum miktarın azalmasıdır. Bu hareket sonucunda ortaya çıkan farklı fiyat seviyelerindeki denge noktaları birleştirildiğinde elde edilen eğriye Fiyat-Tüketim Eğrisi (FTE) adı verilir.

Adım Adım Çözüm

1

Bütçe doğrusunun denklemini analiz etme

Bütçe doğrusu denklemi

I = P_x \times X + P_y \times Y

şeklindedir. Eksenleri kestiği noktalar

I/P_x

ve

I/P_y

olarak belirlenir.

Fiyat değişiminin geometrik etkisini anlamak için başlangıç noktalarını bilmek gerekir.

2

Fiyat değişiminin etkisini belirleme

X

malının fiyatı (

P_x

) arttığında, yatay eksen kesim noktası (

I/P_x

) küçülür. Dikey eksen kesim noktası (

I/P_y

) sabit kalır.

Tüketicinin tüm geliriyle alabileceği maksimum

X

miktarı azaldığı için grafik içe doğru döner.

3

Yeni denge noktalarını tanımlama

Bütçe doğrusu dikleşir ve daha içteki bir kayıtsızlık eğrisine teğet olan yeni bir denge noktası oluşur.

Fiyat değişimi sonrası tüketicinin fayda maksimizasyonu yeni şartlara göre güncellenir.

4

Eğriyi isimlendirme

Sadece bir malın fiyatı değişirken oluşan bu denge noktalarının geometrik yerine Fiyat-Tüketim Eğrisi (FTE) denir.

Tanım gereği, fiyat değişimlerini izleyen denge yolu bu ismi alır.

Anahtar Kavram

Fiyat-Tüketim Eğrisi (FTE), tüketicinin geliri ve diğer malların fiyatları sabitken, bir malın fiyatındaki değişimler karşısında oluşan denge noktalarının geometrik yeridir.

İpuçları

1

Bütçe doğrusunun eksenleri kestiği noktaları (

I/P_x

ve

I/P_y

) düşünün.

P_x

arttığında hangi nokta değişir?

2

Bir malın fiyatı değiştiğinde bütçe doğrusu kaymaz, bir eksen etrafında döner. Bu değişimlerin takibi hangi eğriyi verir?

3

Fiyat değişimi bütçe doğrusunun eğimini değiştirir. Bu sürecin sonunda elde edilen eğri, bireysel talep eğrisinin türetilmesinde kullanılır.

Daha Fazla Pratik

Fiyat-tüketim eğrisinin eğimi ile talebin fiyat esnekliği arasındaki ilişkiyi (yatay, negatif veya pozitif eğimli olma durumları) inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözel mantık yerine bütçe denklemi üzerinden

I=100, P_y=10, P_x=5

'ten

P_x=10

'a geçişi hayal ederek bütçe doğrusunun nasıl dikleştiğini ve içe kapandığını görebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 10Soru →

Ordinal fayda analizi çerçevesinde, farksızlık eğrilerinin orijine göre kesin dışbükey (konveks) bir yapıya sahip olması, tüketici tercihlerine ilişkin aşağıdakilerden hangisini ifade eder?

Tüketicinin her zaman daha fazla mal miktarını daha azına tercih etmesi

Uç (ekstrem) tüketim sepetlerinin, ortalama tüketim sepetlerine tercih edilmesi

Ortalama tüketim sepetlerinin, uç (ekstrem) tüketim sepetlerine tercih edilmesi

Mallar arasındaki marjinal ikame oranının tüketim miktarı boyunca sabit kalması

Tüketicinin aynı fayda düzeyinde kalabilmesi için mallardan birinin tüketimini artırırken diğerini azaltmak zorunda olması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ortalama tüketim sepetlerinin, uç (ekstrem) tüketim sepetlerine tercih edilmesi

Cevap

Ortalama tüketim sepetlerinin, uç (ekstrem) tüketim sepetlerine tercih edilmesi

Ordinal fayda analizinde farksızlık eğrilerinin orijine göre kesin dışbükey olması, tüketici tercihlerinin 'çeşitlilik arzusuna' sahip olduğunu gösterir. Matematiksel olarak, eğer bir tüketici aynı fayda düzeyindeki

A

ve

B

sepetleri arasında kayıtsız ise, bu iki sepetin herhangi bir ağırlıklı ortalaması olan ortalama bir sepeti (

C

sepeti), orijinal sepetlere tercih eder. Bu durum, ortalama sepetlerin uç sepetlerden daha fazla fayda sağladığı anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

1

Dışbükeylik (konveksite) kavramını tanımlayın.

Dışbükeylik, farksızlık eğrisi üzerindeki herhangi iki noktayı birleştiren doğru parçasının, eğrinin üzerinde (daha yüksek bir fayda düzeyinde) kalmasıdır.

Kesin dışbükeylik geometrik olarak 'kirişin eğrinin üzerinde kalması' kuralı ile tanımlanır.

2

Tercih kümeleri ile ortalama sepet ilişkisini kurun.

Tüketicinin aynı faydayı veren uç sepetler (

A

ve

B

) yerine, bu iki sepetin ağırlıklı ortalamasını içeren bir sepeti (

C

) daha yüksek fayda düzeyinde görmesidir.

İktisadi mantıkla bu durum, tüketicinin tüketim sepetinde çeşitliliği uçlardaki tek düzeliğe tercih ettiğini kanıtlar.

Anahtar Kavram

Kesin dışbükeylik ve çeşitlilik tercihi

Daha Fazla Pratik

İçbükey farksızlık eğrileri ile dışbükey farksızlık eğrilerinin marjinal ikame oranı (MRS) davranışlarını karşılaştırınız.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 11Soru →

Bir tüketicinin $X$ ve $Y$ malları üzerindeki tercihleri $U(X, Y) = X^{0,25} \cdot Y^{0,75}$ fayda fonksiyonu ile temsil edilmektedir. $X$ malının birim fiyatı $10$ TL, $Y$ malının birim fiyatı $20$ TL ve tüketicinin toplam bütçesi $800$ TL'dir. Buna göre, faydasını maksimize etmek isteyen bu tüketici denge noktasında $Y$ malından kaç birim tüketmelidir?

10

20

30

40

50

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30

Cevap

Tüketici, faydasını maksimize etmek için

Y

malından

30

birim tüketmelidir.

Cobb-Douglas tipi bir fayda fonksiyonunda (

U = X^a Y^b

), tüketicinin faydasını maksimize eden harcama dağılımı üslerle doğru orantılıdır.

Y

malının üssü

0,75

ve toplam üs

1,0

olduğu için bütçenin %75'i (

600

TL)

Y

malına ayrılır.

20

TL birim fiyatı üzerinden bu bütçeyle

30

birim

Y

malı tüketilmesi dengeyi sağlar.

Adım Adım Çözüm

1

Fayda fonksiyonunun türünü ve özelliklerini belirleme

Cobb-Douglas tipi fayda fonksiyonu:

U(X, Y) = X^a \cdot Y^b

Cobb-Douglas fonksiyonlarında her malın bütçe içindeki payı, o malın üssünün üsler toplamına oranına eşittir.

2

Y

malı için bütçe payını hesaplama

Y \text{ bütçe payı} = \frac{b}{a+b} = \frac{0,75}{0,25 + 0,75} = 0,75

Y

malına ayrılacak toplam parayı bulmak için bütçe içindeki oranını bilmemiz gerekir.

3

Y

malına ayrılan toplam harcamayı hesaplama

800 \text{ TL} \times 0,75 = 600 \text{ TL}

Toplam bütçenin %75'inin

Y

malına harcanması gerektiğini belirledik.

4

Y

malı miktarını birim fiyat üzerinden bulma

Y = \frac{600 \text{ TL}}{20 \text{ TL/Birim}} = 30 \text{ birim}

Harcama tutarı birim fiyata bölünerek denge miktarına ulaşılır.

Anahtar Kavram

Cobb-Douglas Fayda Fonksiyonu ve Bütçe Payı İlişkisi

İpuçları

1

Cobb-Douglas tipi fonksiyonlarda mallara ayrılan bütçe miktarı, o malın fonksiyon üzerindeki üssü ile orantılıdır.

2

Y

malına harcanan toplam tutarı bulmak için toplam geliri

Y

malının üssü (

0,75

) ile çarpın.

3

800 \text{ TL} \times 0,75 = 600 \text{ TL}

harcamayı

Y

malının fiyatı olan

20

TL'ye böldüğünüzde sonuca ulaşırsınız.

Daha Fazla Pratik

Bütçe ve fiyatlar sabitken üslerin yer değiştirmesi durumunda tüketim miktarlarının nasıl değişeceğini analiz edin.

Alternatif Yöntem

Marjinal faydaların fiyatlara oranı (

MU_X / P_X = MU_Y / P_Y

) denklik şartı kullanılarak da çözülebilir:

MU_X = 0,25 X^{-0,75} Y^{0,75}

ve

MU_Y = 0,75 X^{0,25} Y^{-0,25}

değerleri oranlandığında

\frac{Y}{3X} = \frac{10}{20} \Rightarrow Y = 1,5X

ilişkisi bulunur. Bütçe kısıtı

10X + 20Y = 800

denkleminde

X

yerine

Y/1,5

yazılarak

30

sonucuna gidilir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 12Soru →

Tüketici teorisi analizinde, mal fiyatları sabitken tüketicinin nominal geliri arttığında, tüketicinin $X$ malına yaptığı harcamanın toplam geliri içindeki payının ( $w_x = \frac{P_x \cdot Q_x}{M}$ ) arttığı tespit edilmiştir.

Buna göre, $X$ malının niteliği ve Engel eğrisinin eğimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

X

malı lüks bir maldır ve Engel eğrisi pozitif eğimlidir.

X

malı zorunlu bir maldır ve Engel eğrisi pozitif eğimlidir.

X

malı düşük bir maldır ve Engel eğrisi negatif eğimlidir.

X

malının gelir esnekliği birim esnektir ve Engel eğrisi orijinden çıkan bir doğrudur.

X

malı lüks bir maldır ve Engel eğrisi negatif eğimlidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $X$ malı lüks bir maldır ve Engel eğrisi pozitif eğimlidir.

Cevap

Söz konusu malın bütçe payının gelirle doğru orantılı artması, malın bir lüks mal olduğunu ve gelirle tüketim miktarının aynı yönde değişmesi nedeniyle Engel eğrisinin pozitif eğimli olduğunu gösterir.

Tüketicinin geliri arttığında bir mala ayırdığı bütçe payının artması, o malın tüketim miktarındaki artış oranının gelirdeki artış oranından daha yüksek olduğunu gösterir. İktisat literatüründe bu durum gelir esnekliğinin birden büyük (

e_m > 1

) olduğunu ifade eder ve bu özellik 'lüks mallara' aittir. Gelir ile tüketim miktarı aynı yönde hareket ettiği için bu malın Engel eğrisi pozitif eğimli olmak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

1

Bütçe payı (

w_x

) kavramını analiz etme

w_x = \frac{P_x \cdot Q_x}{M}

formülünde

P_x

sabitken

M

artmaktadır.

Soruda bütçe payının değişimi üzerinden malın niteliğine ulaşılması istenmektedir.

2

Gelir artışının harcama üzerindeki etkisini belirleme

w_x

payının artması için

Q_x

'deki yüzde artışın

M

'deki yüzde artıştan daha büyük olması gerekir.

Eğer pay (

P_x \cdot Q_x

) paydadan (

M

) daha hızlı büyürse rasyonel sayı değeri artar.

3

Gelir esnekliği (

e_m

) ile ilişkilendirme

Miktardaki yüzde değişimin gelirdeki yüzde değişimden büyük olması,

e_m > 1

demektir.

Gelir esnekliği formülü miktardaki yüzde değişimin gelirdeki yüzde değişime oranıdır.

4

Mal türünü ve eğimi tanımlama

e_m > 1

olan mallar lüks mallardır ve normal mal grubunda oldukları için Engel eğrileri pozitif eğimlidir.

Pozitif gelir esnekliği tüketim miktarının gelirle aynı yönde hareket ettiğini kanıtlar.

Anahtar Kavram

Gelir Esnekliği ve Bütçe Payı İlişkisi

İpuçları

1

Bütçe payının artması için tüketim harcamasındaki artışın gelirdeki artıştan daha 'hızlı' olması gerektiğini düşünün.

2

Gelirdeki %10'luk bir artışa karşılık tüketimin %20 artması durumunda bütçe payı ne olur ve bu hangi esneklik değerine karşılık gelir?

3

Engel Yasası'na göre gıda gibi zorunlu malların bütçe payı gelir arttıkça azalır. Soruda ise bütçe payının arttığı belirtiliyor.

Daha Fazla Pratik

Gelir esnekliği tam olarak bire (

1

) eşit olan bir mal için Gelir-Tüketim Eğrisi'nin şeklini ve orijinden çıkan bir doğru olup olmadığını inceleyin.

Alternatif Yöntem

Engel eğrisi üzerinde rastgele iki nokta seçerek (örneğin Gelir=100, Miktar=10 ve Gelir=200, Miktar=30) bütçe paylarını hesaplayıp (

10/100=0.10

ve

30/200=0.15

) artışın hangi mal grubuna (lüks) girdiğini sayısal olarak teyit edebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 13Soru →

Farksızlık eğrileri, tüketiciye aynı tatmin düzeyini sağlayan farklı mal bileşimlerinin geometrik yeridir. Ordinal fayda analizi varsayımları altında bu eğrilerin birer 'alan' (kalın bir şerit) şeklinde değil de birer 'çizgi' şeklinde tanımlanması gerekmektedir.

Farksızlık eğrilerinin kalın bir şerit olmaması, tüketici tercihlerine ilişkin aşağıdaki varsayımlardan hangisinin bir sonucudur?

Tüketicinin her zaman rasyonel kararlar vermesi

Malların miktar olarak sonsuz küçük birimlere bölünebilir olması

Tüketicinin doyumsuzluk (daha fazlayı daha az olana tercih etme) varsayımına sahip olması

Tercihlerin tamlık (karşılaştırılabilirlik) varsayımına uygun olması

Marjinal ikame oranının her noktada azalan bir yapı sergilemesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tüketicinin doyumsuzluk (daha fazlayı daha az olana tercih etme) varsayımına sahip olması

Cevap

Farksızlık eğrilerinin kalın bir şerit yerine bir çizgi şeklinde olması, tüketicinin her zaman daha fazla malı daha az olana tercih etmesi prensibini ifade eden 'doyumsuzluk' (non-satiation) varsayımının bir sonucudur.

Tüketicinin doyumsuzluk (daha fazlayı daha az olana tercih etme) varsayımı, tüketicinin mal miktarı arttıkça daha yüksek bir fayda düzeyine ulaşacağını garanti eder. Eğer bir farksızlık eğrisi 'kalın' olsaydı, o kalın alanın içindeki her noktada fayda aynı olurdu. Ancak bu alanın içindeki bir

B

noktası, aynı alan içindeki bir

A

noktasının kuzeydoğusunda yer alabilir (yani daha fazla mal içerebilir). Bu durumda

B

noktası

A

noktasından daha fazla mal içermesine rağmen aynı faydayı vermiş olurdu ki bu durum doyumsuzluk varsayımı ile doğrudan çelişir. Bu nedenle farksızlık eğrileri kalın bir alan değil, ince bir çizgi olmak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

1

Farksızlık eğrisinin tanımını analiz et.

Farksızlık eğrisi üzerindeki her nokta tüketiciye aynı faydayı sağlar (

U_0 = U_1

).

Eğrinin geometrik yapısını anlamak için temel tanım gereklidir.

2

Doyumsuzluk (Monotonluk) varsayımını hatırla.

Bu varsayıma göre, eğer sepet

B

, sepet

A

'dan en az bir malda daha fazla, diğerinde ise en az onun kadar içeriyorsa

U(B) > U(A)

olmalıdır.

Tüketici tercihlerinin yönünü belirlemek için doyumsuzluk kuralı kullanılır.

3

Kalın bir farksızlık eğrisi senaryosunu değerlendir.

Eğer farksızlık eğrisi kalın bir şerit olsaydı, bu şerit içinde kuzeydoğu yönünde hareket edildiğinde (her iki malın miktarı artarken) fayda düzeyi aynı kalırdı.

Kalınlık durumunda ortaya çıkacak mantıksal çelişkiyi saptamak gerekir.

4

Çelişkiyi tanımla.

Daha fazla malın aynı faydayı vermesi doyumsuzluk varsayımını ihlal eder. Bu nedenle eğriler kalın değil, tek bir çizgi şeklinde olmalıdır.

Geometrik özellik ile aksiyom arasındaki ilişkiyi kurmak için çelişkiyi çözmek gerekir.

Anahtar Kavram

Doyumsuzluk (Daha Fazla Daha İyidir) Aksiyomu

İpuçları

1

Farksızlık eğrisi üzerindeki tüm noktaların aynı fayda düzeyini temsil ettiğini düşünün.

2

Eğer farksızlık eğrisi 'kalın' olsaydı, bu kalınlığın içindeki bir nokta, diğerinden daha fazla mal içermesine rağmen aynı faydayı mı verirdi?

3

'Daha fazla mal içeren sepet, daha az içeren sepete göre her zaman tercih edilir' ilkesi ile kalın bir eğri arasındaki çelişkiyi arayın.

Daha Fazla Pratik

Farksızlık eğrilerinin neden negatif eğimli olduğunu ve bu durumun hangi varsayımla (doyumsuzluk) ilişkili olduğunu tekrar gözden geçirin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 14Soru →

Tüketici davranışları analizinde, tüketicinin "düşük mal" (inferior good) olarak nitelendirdiği bir malın birim fiyatının azalması durumunda; ikame etkisi, gelir etkisi ve toplam etki arasındaki ilişki ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İkame etkisi malın tüketimini artırırken, gelir etkisi tüketimi azaltır; ancak ikame etkisi daha baskın olduğu için toplam miktar artar.

Hem ikame etkisi hem de gelir etkisi malın tüketimini artırıcı yönde çalışır ve toplam talep edilen miktar artar.

İkame etkisi malın tüketimini artırırken, gelir etkisi tüketimi azaltır; gelir etkisinin daha baskın olması nedeniyle toplam miktar azalır.

İkame etkisi malın tüketimini azaltırken, gelir etkisi tüketimi artırır; bu nedenle toplam etkinin yönü belirsizdir.

Fiyat azalışı bütçe doğrusunu paralel olarak dışa kaydırdığı için sadece gelir etkisi gözlemlenir, ikame etkisi oluşmaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İkame etkisi malın tüketimini artırırken, gelir etkisi tüketimi azaltır; ancak ikame etkisi daha baskın olduğu için toplam miktar artar.

Cevap

İkame etkisinin tüketimi artırdığı, gelir etkisinin azalttığı ancak ikame etkisinin baskınlığı nedeniyle toplam miktarın arttığı durum gerçekleşir.

Tüketici teorisinde, fiyatı düşen bir mal için ikame etkisi her zaman malın tüketimini artırıcı yönde çalışır. Ancak söz konusu mal bir 'düşük mal' ise, fiyat düşüşü sonucu artan reel gelir, tüketicinin bu maldan daha az tüketmesine neden olan negatif bir gelir etkisi yaratır. Giffen malı olmayan standart bir düşük malda, pozitif ikame etkisi negatif gelir etkisinden daha güçlü olduğu için toplam miktar artış gösterir ve talep eğrisi negatif eğimli kalmaya devam eder.

Adım Adım Çözüm

1

Fiyat değişiminin etkisini belirle

P_x \downarrow

durumu tespit edildi.

Analiz başlangıcında fiyatın hangi yöne hareket ettiği etkilerin yönünü belirler.

2

İkame etkisini (

İE

) analiz et

X

malı görece ucuzladığı için tüketim artar (

X \uparrow

).

İkame etkisi, fiyatı düşen malın diğer mallara göre ucuzlaması nedeniyle her zaman fiyatla ters yönlü çalışır.

3

Gelir etkisini (

GE

) düşük mal için analiz et

Reel gelir arttığı için düşük malın tüketimi azalır (

X \downarrow

).

Düşük mallarda gelir esnekliği negatif olduğu için reel gelir artışı tüketimi azaltır.

4

Etki büyüklüklerini karşılaştır

Giffen malı olmadığı belirtilmediği sürece

|İE| > |GE|

kabul edilir.

Standart düşük mallarda ikame etkisi, zıt yönlü çalışan gelir etkisinden daha güçlüdür.

5

Toplam etkiyi (

TE

) hesapla

TE = İE + GE > 0

(Toplam miktar artar).

Pozitif olan ikame etkisi, negatif olan gelir etkisinden mutlak değerce büyük olduğu için net sonuç artış yönündedir.

Anahtar Kavram

Düşük Mallarda Gelir ve İkame Etkisi Zıt Yönlüdür

İpuçları

1

Fiyat düştüğünde 'ikame etkisi' tüketimi her zaman hangi yönde etkiler?

2

Reel gelir arttığında 'düşük mal' tüketimi artar mı yoksa azalır mı?

Daha Fazla Pratik

Aynı soruyu fiyat artışı durumu ve Giffen malı varsayımı ile tekrar analiz etmeyi deneyin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 15Soru →

Ordinal fayda analizi çerçevesinde, bir tüketicinin $X$ ve $Y$ mal sepetleri olan $A(4, 16)$ ve $B(16, 4)$ sepetleri arasında farksız (kayıtsız) olduğu varsayılmaktadır. Tüketici tercihlerinin kesin dışbükey (strictly convex) bir yapıya sahip olduğu bilindiğine göre, bu iki sepetin aritmetik ortalaması olan $C(10, 10)$ sepeti ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tüketici,

C

sepetini

A

ve

B

sepetlerine tercih eder.

Tüketici,

A

ve

B

sepetlerini

C

sepetine tercih eder.

Tüketici,

C

sepeti ile

A

ve

B

sepetleri arasında farksızdır.

C

sepetindeki toplam fayda düzeyi,

A

sepetindeki toplam fayda düzeyinden daha düşüktür.

Tüketicinin sepetler arasındaki tercih sıralaması sadece malların piyasa fiyatlarına bağlıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tüketici, $C$ sepetini $A$ ve $B$ sepetlerine tercih eder.

Cevap

Kesin dışbükey tercihlerde ortalama sepetlerin uç sepetlere tercih edilmesi nedeniyle tüketici

C

sepetini

A

ve

B

sepetlerine tercih eder.

Ordinal fayda teorisinde, farksızlık eğrilerinin orijine göre kesin dışbükey olması, azalan marjinal ikame oranı prensibini yansıtır. Bu geometrik yapı, tüketicinin elinde çok olan maldan vazgeçip az olan maldan alma eğiliminde olduğunu, dolayısıyla uç sepetler (

A

ve

B

) yerine her iki maldan da makul miktarda içeren ortalama bir sepeti (

C

) daha yüksek bir tatmin düzeyinde gördüğünü kanıtlar. Bu nedenle, ortalama sepet uç sepetlere tercih edilir.

Adım Adım Çözüm

1

C

sepetinin niteliğini belirle.

C(10, 10)

sepeti,

A(4, 16)

ve

B(16, 4)

sepetlerinin tam orta noktasıdır:

x_C = (4+16)/2 = 10

ve

y_C = (16+4)/2 = 10

.

Soruda verilen sepetin, diğer iki sepetin doğrusal bir bileşimi (ortalaması) olduğunu teyit etmek gerekir.

2

Kesin dışbükeylik (Strict Convexity) aksiyomunu uygula.

Dışbükeylik, 'ortalamaların uçlara tercih edilmesi' anlamına gelir. Matematiksel olarak, eğer

A \sim B

ise,

C = tA + (1-t)B

sepeti için (burada

t=0,5

)

C \succ A

ve

C \succ B

ilişkisi kurulur.

Azalan marjinal ikame oranı varsayımı altında, farksızlık eğrisi orijine dışbükeydir ve sepetleri birleştiren kiriş üzerindeki noktalar daha yüksek fayda sağlar.

3

Sonucu yorumla.

U(C) > U(A) = U(B)

olduğu için tüketici

C

sepetini tercih edecektir.

Fayda maksimizasyonu yapan rasyonel bir tüketici, kesin dışbükey tercihler altında çeşitlendirilmiş sepeti tercih eder.

Anahtar Kavram

Kesin Dışbükeylik ve Ortalama Sepetlerin Tercih Edilmesi

İpuçları

1

Farksızlık eğrisinin dışbükey olması, tüketicinin uç değerler yerine ortalama değerleri sevdiği anlamına gelir.

2

İki farksız nokta (

A

ve

B

) arasından geçen bir doğru (kiriş) çizerseniz, bu doğru üzerindeki her nokta orijinden daha uzaktaki bir farksızlık eğrisi üzerindedir.

3

Matematiksel tanım gereği:

f(tx_1 + (1-t)x_2) > f(x_1)

ise bu fonksiyon kesin dışbükey bir tercihi temsil eder.

Daha Fazla Pratik

Farksızlık eğrilerinin orijine içbükey olması durumunda denge çözümünün (köşe çözümü mü yoksa iç çözüm mü) nasıl değişeceğini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Grafiksel yöntem: Koordinat düzleminde

A

ve

B

noktalarını işaretleyip orijine dışbükey bir eğri çizin. Bu iki noktayı birleştiren doğrunun tam orta noktası olan

C

sepetinin, çizdiğiniz eğrinin sağ-üstünde (daha yüksek fayda bölgesinde) kaldığını göreceksiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 16Soru →

Kardinal fayda teorisi kapsamında, "Azalan Marjinal Fayda Yasası"nın işleyişi ve toplam fayda ( $TU$ ) ile marjinal fayda ( $MU$ ) arasındaki geometrik ilişki dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Toplam fayda eğrisinin büküm noktasından itibaren toplam fayda azalan bir hızla artarken, marjinal fayda pozitif değerde kalarak azalmaya başlar ve doyum noktasında sıfıra ulaşır.

Marjinal faydanın (

MU

) maksimum olduğu tüketim düzeyinde toplam fayda (

TU

) en yüksek değerine ulaşır ve tüketici bu noktada doyuma ulaşmış kabul edilir.

Marjinal fayda (

MU

) sıfır olduğunda toplam fayda (

TU

) da sıfıra eşit olur ve bu noktadan itibaren toplam fayda eğrisi yatay ekseni keser.

Toplam faydanın (

TU

) azalmaya başladığı tüketim miktarlarında, marjinal fayda (

MU

) pozitif kalmaya devam eder ancak azalan bir seyir izler.

Azalan marjinal fayda yasası gereği, tüketilen ilk birimden itibaren toplam fayda (

TU

) her zaman azalan bir hızla artar ve marjinal fayda eğrisi her zaman negatif eğimlidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplam fayda eğrisinin büküm noktasından itibaren toplam fayda azalan bir hızla artarken, marjinal fayda pozitif değerde kalarak azalmaya başlar ve doyum noktasında sıfıra ulaşır.

Cevap

Toplam fayda eğrisinin büküm noktasından itibaren toplam faydanın azalan bir hızla artması ve marjinal faydanın pozitif kalarak azalmaya başlayıp doyum noktasında sıfır olması doğrudur.

Doğru seçenek, kardinal fayda analizindeki temel aşamaları eksiksiz tarif eder. Toplam fayda (

TU

) eğrisi büküm noktasına kadar artan bir hızla artarken

MU

artar. Büküm noktasından sonra

TU

azalan bir hızla artmaya devam eder, bu da

MU

'nun pozitif ancak azalan bir değer alması demektir. Son olarak

TU

maksimuma (doyum noktasına) ulaştığında

MU

sıfır olur.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam fayda (

TU

) ve marjinal fayda (

MU

) arasındaki türev ilişkisini analiz edin.

MU

,

TU

fonksiyonunun tüketim miktarına (

Q

) göre birinci türevidir (

MU = dTU/dQ

).

Bu ilişki,

TU

eğrisinin eğiminin

MU

değerini verdiğini anlamamızı sağlar.

2

Büküm noktasının (inflection point) anlamını belirleyin.

Büküm noktası,

TU

eğrisinin dışbükeylikten içbükeyliğe geçtiği noktadır; burada

MU

maksimum değerini alır.

Bu noktadan sonra azalan marjinal fayda yasası baskın hale gelir.

3

Doyum noktasındaki (saturasyon) durumu inceleyin.

Doyum noktasında

TU

maksimumdur, bu da

TU

eğrisinin eğiminin (yani

MU

'nun) sıfır olması demektir.

Tüketici bu noktada maldan elde edebileceği en yüksek faydaya ulaşmıştır.

Anahtar Kavram

Toplam Fayda ve Marjinal Fayda İlişkisi

Soru 17Soru →

Slutsky yöntemiyle yapılan tüketici davranışı analizinde, tüketicinin "düşük mal" (inferior good) olarak nitelendirdiği $X$ malının birim fiyatı yükseldiğinde meydana gelen toplam etkinin (fiyat etkisi) bileşenlerine ayrıştırılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İkame etkisi

X

malı tüketimini azaltırken, gelir etkisi tüketimi artırır; ikame etkisinin mutlak değerce daha büyük olması nedeniyle toplam miktar azalır.

Hem ikame etkisi hem de gelir etkisi

X

malı tüketimini azaltıcı yönde çalışır ve bu nedenle toplam talep edilen miktar azalır.

İkame etkisi

X

malı tüketimini artırırken, gelir etkisi tüketimi azaltır; bu iki etkinin birbirini tam olarak dengelemesi nedeniyle toplam miktar değişmez.

İkame etkisi

X

malı tüketimini azaltırken, gelir etkisi tüketimi daha büyük bir şiddetle artırır ve sonuçta toplam talep edilen miktar yükselir.

Slutsky yaklaşımında satın alma gücü orijinal sepet üzerinden sabitlendiği için gelir etkisi gerçekleşmez ve miktar sadece ikame etkisi kadar azalır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İkame etkisi $X$ malı tüketimini azaltırken, gelir etkisi tüketimi artırır; ikame etkisinin mutlak değerce daha büyük olması nedeniyle toplam miktar azalır.

Cevap

İkame etkisinin tüketimi azalttığı, gelir etkisinin ise artırdığı ancak ikame etkisinin baskınlığı nedeniyle toplam miktarın azaldığı ifade doğrudur.

Düşük mal olan bir malın fiyatı arttığında, ikame etkisi rasyonel olarak bu malın talebini azaltır. Aynı zamanda tüketicinin reel alım gücü düştüğü için, düşük mal tanımı gereği tüketici bu maldan daha fazla tüketmek ister (gelir etkisi). Ancak Giffen malı durumu belirtilmediği sürece, ikame etkisinin şiddeti gelir etkisinden büyüktür ve netice itibarıyla toplam miktar azalır.

Adım Adım Çözüm

1

Fiyat değişiminin nispi fiyatlar üzerindeki etkisini belirleyin.

P_x \uparrow \implies

X

malı

Y

malına göre nispeten daha pahalı hale gelir.

İkame etkisinin yönünü belirlemek için malın nispi fiyatındaki değişim esas alınır.

2

İkame etkisinin (SE) yönünü analiz edin.

Tüketici pahalılaşan

X

malından uzaklaşarak

Y

malına yönelir;

X

malı tüketimi azalır (

SE < 0

).

İkame etkisi fiyat değişimiyle daima ters yönlü çalışır.

3

Reel gelir ve düşük mal ilişkisini analiz edin (Gelir Etkisi - IE).

P_x \uparrow \implies

Satın alma gücü

\downarrow

. Düşük malda gelir azalışı talebi artırır (

IE > 0

).

Düşük malların tanımı gereği, gelir ile talep arasında ters yönlü ilişki vardır.

4

Toplam etkiyi (TE) ve etkilerin büyüklük sıralamasını karşılaştırın.

|SE| > |IE|

olduğu için toplam talep edilen miktar azalır.

Giffen malı olmayan düşük mallarda fiyat kanunu geçerlidir ve talep eğrisi negatif eğimlidir.

Anahtar Kavram

Düşük mallarda (Giffen olmayan), ikame ve gelir etkileri zıt yönlüdür ancak ikame etkisi baskın olduğu için talep kanunu (fiyat artınca miktar azalır) geçerliliğini korur.

İpuçları

1

İkame etkisinin yönü, malın türünden bağımsız olarak fiyat değişiminin daima tersidir.

2

Düşük malda reel gelir azaldığında (fiyat artınca), tüketicinin bu mala olan talebi ne yönde değişir?

3

Giffen malı olmayan düşük mallarda, negatif ikame etkisinin pozitif gelir etkisinden mutlak değerce büyük olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Aynı analizi Hicks yaklaşımı için yaparak, telafi edilmiş bütçe doğrusunun farksızlık eğrisine teğet olma şartını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Matematiksel olarak toplam etkiyi

\frac{\Delta X}{\Delta P_x} = \frac{\Delta X_{ikame}}{\Delta P_x} - X \cdot \frac{\Delta X_{gelir}}{\Delta I}

Slutsky denklemi üzerinden düşünerek işaret analizi yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 18Soru →

Tüketici teorisi analizinde, bir malın fiyatındaki değişimin tüketicinin denge sepeti üzerindeki etkisini gösteren Fiyat-Tüketim Eğrisi (FTE) kullanılarak bireysel talep eğrisinin türetilmesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bireysel talep eğrisi üzerindeki her nokta, tüketicinin farksızlık eğrisi ile bütçe doğrusunun birbirine teğet olduğu bir fayda maksimizasyonu noktasını temsil eder.

Fiyat-Tüketim Eğrisi'nin pozitif eğimli olduğu bir durumda, söz konusu mal için türetilen bireysel talep eğrisi de pozitif eğimli (yükselen) bir yapı sergiler.

Bireysel talep eğrisi üzerinde fiyat azalışı yönünde hareket edildiğinde, tüketicinin ulaştığı toplam fayda düzeyi farksızlık eğrileri değişmediği için sabit kalır.

Fiyat-Tüketim Eğrisi'nin yatay bir doğru olması, tüketicinin söz konusu mala ayırdığı toplam bütçenin fiyat değişimlerinden doğrudan etkilendiğini kanıtlar.

Bireysel talep eğrisi türetilirken varsayım gereği tüketicinin hem nominal (parasal) geliri hem de reel geliri (satın alma gücü) sabit tutulur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireysel talep eğrisi üzerindeki her nokta, tüketicinin farksızlık eğrisi ile bütçe doğrusunun birbirine teğet olduğu bir fayda maksimizasyonu noktasını temsil eder.

Cevap

Bireysel talep eğrisi üzerindeki her nokta, tüketicinin farksızlık eğrisi ile bütçe doğrusunun birbirine teğet olduğu bir fayda maksimizasyonu noktasını temsil eder.

Bireysel talep eğrisi, tüketicinin bütçe kısıtı altında elde edebileceği en yüksek faydayı temsil eden noktaların birleşimidir. Fiyat-Tüketim Eğrisi (FTE) üzerindeki her nokta bir denge (teğetlik) noktası olduğu için, bu noktaların fiyat ve miktar bileşenlerinden türetilen talep eğrisi üzerindeki her nokta da bir denge durumunu temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1

Fiyat-Tüketim Eğrisi'nin (FTE) tanımını hatırla.

FTE, diğer değişkenler sabitleyken bir malın fiyatı değiştikçe ortaya çıkan denge noktalarının (

E_1, E_2, E_3...

) birleşimidir.

Talep eğrisinin temelini denge noktaları oluşturur.

2

Denge noktalarının özelliklerini analiz et.

Her denge noktası, bütçe doğrusunun bir farksızlık eğrisine teğet olduğu ve

MRS_{xy} = P_x / P_y

koşulunun sağlandığı noktadır.

Tüketici bu noktalarda kısıtlı bütçesiyle maksimum faydayı elde eder.

3

FTE'den bireysel talep eğrisine geçişi kur.

FTE üzerindeki her bir denge noktasındaki fiyat ve miktar değerleri, (P, Q) eksen takımına taşınarak bireysel talep eğrisi oluşturulur.

Bireysel talep eğrisi, her fiyat seviyesindeki fayda maksimizasyonu miktarlarının geometrik yeridir.

Anahtar Kavram

Bireysel talep eğrisi, tüketicinin her fiyat seviyesindeki optimal (fayda maksimize eden) seçimlerini temsil eder.

İpuçları

1

Fiyat-Tüketim Eğrisi, tüketicinin 'en iyi' seçimlerini birleştiren bir yoldur.

2

Bireysel talep eğrisi, her fiyat için tüketicinin ne kadar miktar alarak faydasını maksimize ettiğini gösterir.

3

Marshallian talep eğrisi üzerinde her noktada farksızlık eğrisi ile bütçe doğrusu teğettir; yani MRS, fiyat oranına eşittir.

Daha Fazla Pratik

Gelir ve ikame etkilerini (Hicks ve Slutsky) inceleyerek talep eğrisinin neden genellikle negatif eğimli olduğunu analiz edebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 19Soru →

Fayda fonksiyonu $U(x, y) = 2\sqrt{x} + y$ şeklinde tanımlanan bir tüketici, $X$ malından 1 birim ve $Y$ malından 10 birim tüketmektedir. Bu tüketicinin aynı farksızlık eğrisi üzerinde kalarak $X$ malı tüketimini 4 birime çıkardığı yeni noktada, marjinal ikame oranının ( $MRS_{xy}$ ) değeri kaçtır?

0,5

1,0

2,0

4,0

0,25

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 0,5

Cevap

Tüketicinin

X

malı tüketimini 4 birime çıkardığı noktada marjinal ikame oranı 0,5 olarak hesaplanır.

Verilen fayda fonksiyonu için marjinal faydalar

MU_x = 1/\sqrt{x}

ve

MU_y = 1

olarak bulunur. Marjinal ikame oranı ise

MU_x / MU_y

formülünden

1/\sqrt{x}

şeklinde elde edilir. Tüketicinin ulaştığı yeni tüketim düzeyi olan

x=4

değeri bu denklemde yerine yazıldığında

1/\sqrt{4} = 0,5

sonucu elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1

X

ve

Y

mallarının marjinal fayda fonksiyonlarını (

MU_x

ve

MU_y

) türev alarak belirleyin.

MU_x = \frac{\partial U}{\partial x} = 2 \cdot 0,5 \cdot x^{-0,5} = \frac{1}{\sqrt{x}}

ve

MU_y = \frac{\partial U}{\partial y} = 1

Marjinal ikame oranı, malların marjinal faydalarının birbirine oranına eşittir.

2

Marjinal ikame oranı (

MRS_{xy}

) formülünü oluşturun.

MRS_{xy} = \frac{MU_x}{MU_y} = \frac{1/\sqrt{x}}{1} = \frac{1}{\sqrt{x}}

MRS, farksızlık eğrisinin herhangi bir noktadaki eğiminin mutlak değeridir.

3

Soruda istenen yeni tüketim miktarını (

x=4

) formülde yerine koyun.

MRS_{xy} = \frac{1}{\sqrt{4}} = \frac{1}{2} = 0,5

Yarı-doğrusal (quasi-linear) fayda fonksiyonlarında MRS değeri sadece bir malın miktarına bağlı olabilir; bu durumda sadece

x

miktarı sonucu belirler.

Anahtar Kavram

Yarı-doğrusal fayda fonksiyonlarında marjinal ikame oranının hesaplanması ve yorumlanması.

İpuçları

1

MRS

değerini bulmak için öncelikle fonksiyonun

X

ve

Y

değişkenlerine göre türevlerini alarak marjinal faydaları belirleyin.

2

Fayda fonksiyonu

U(x, y) = 2x^{0,5} + y

olduğundan,

MU_x = x^{-0,5}

sonucuna ulaşırsınız.

Y

'nin marjinal faydasının sabit olduğunu fark edin.

Daha Fazla Pratik

Fayda fonksiyonunun yapısı gereği farksızlık eğrilerinin neden birbirine paralel olduğunu ve gelir değişimlerinin MRS'yi neden etkilemediğini araştırın.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 20Soru →

Tüketici teorisinde, bir malın fiyatı arttığında ortaya çıkan toplam etkinin gelir ve ikame etkileri olarak ayrıştırılmasında Hicksçi yaklaşım benimsenmiştir. Söz konusu malın bir 'Giffen malı' olduğu varsayıldığında, fiyat artışının ardından gerçekleşen değişimlere ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İkame etkisi malın tüketimini azaltma yönünde çalışırken, gelir etkisi artırma yönünde çalışır ve gelir etkisi ikame etkisinden daha baskındır.

Hem ikame etkisi hem de gelir etkisi malın tüketimini azaltma yönünde çalışarak toplam tüketimin düşmesine neden olur.

İkame etkisi malın tüketimini azaltırken, gelir etkisi artırma yönünde çalışır ancak ikame etkisi gelir etkisinden daha büyüktür.

Fiyat artışı sonucu tüketicinin reel geliri arttığı için gelir etkisi malın tüketimini artırmaktadır.

Hicks yaklaşımına göre tüketiciye yapılan hayali gelir telafisi sonucu tüketici başlangıçtaki mal sepetini tam olarak satın alabilmektedir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İkame etkisi malın tüketimini azaltma yönünde çalışırken, gelir etkisi artırma yönünde çalışır ve gelir etkisi ikame etkisinden daha baskındır.

Cevap

İkame etkisinin tüketimi azaltması, gelir etkisinin ise artırması ve gelir etkisinin ikame etkisinden daha baskın olması nedeniyle toplam tüketimin artması durumudur.

Doğru yanıt olan seçenek, Giffen malının temel tanımını yansıtmaktadır. Giffen malı, fiyatı arttığında talebi artan (pozitif eğimli talep eğrisi) özel bir düşük maldır. Bu durumun teorik temeli, fiyat artışıyla ortaya çıkan negatif ikame etkisinin, malın düşük mal olması nedeniyle ortaya çıkan ve tüketimi artırma yönünde çalışan gelir etkisi tarafından fazlasıyla dengelenmesidir. Hicks analizinde farksızlık eğrisi üzerinde kalarak yapılan ikame etkisi ölçümü her zaman negatifken, reel gelirin azalmasıyla devreye giren gelir etkisi Giffen malında daha güçlüdür.

Adım Adım Çözüm

1

Fiyat artışının ikame etkisini analiz et.

Malın fiyatı arttığı için (

P_x \uparrow

), tüketici göreli olarak pahalılaşan bu maldan uzaklaşarak diğer mallara yönelir. Hicks analizinde bu durum aynı farksızlık eğrisi üzerinde daha dik olan yeni bütçe doğrusuna teğet olan noktaya hareketi ifade eder ve

X

tüketimi azalır.

İkame etkisi, malın niteliğinden bağımsız olarak her zaman fiyatla ters yönlü çalışır.

2

Fiyat artışının gelir etkisini analiz et.

Fiyat artışı tüketicinin reel gelirini (satın alma gücünü) azaltır.

X

malı bir Giffen malı (çok düşük bir mal) olduğu için, reel geliri azalan tüketici bu maldan daha fazla tüketmek zorunda kalır (

X

tüketimi artar).

Giffen malları, gelir etkisinin pozitif ve çok güçlü olduğu özel düşük mal türleridir.

3

Etkilerin şiddetini karşılaştır ve toplam etkiyi bul.

Giffen malı tanımı gereği:

|Gelir Etkisi| > |İkame Etkisi|

. Toplam etki pozitiftir (Fiyat artışı

\rightarrow

Miktar artışı).

Bir malın Giffen malı olarak adlandırılabilmesi için gelir etkisinin ikame etkisini bastırması şarttır.

Anahtar Kavram

Hicksçi Gelir ve İkame Etkisi Ayrıştırması

Daha Fazla Pratik

Slutsky yaklaşımını kullanarak aynı soruyu düşük mal senaryosu için çözmeyi deneyin.

Tahmini Süre:2m 0s

Tüketici Teorisi

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram