İdarenin Malları

187 soru

Soru 81Soru

İdare hukukunda, idarenin mülkiyetinde bulunan ancak bir kamu hizmetinin yürütülmesine tahsis edilmemiş veya kamunun doğrudan kullanımına sunulmamış olan mallar "idarenin özel malları" kategorisinde yer alır. Bu malların hukuki rejimi ve özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu mallar kural olarak özel hukuk hükümlerine tabidir ve özel hukuk kişileri tarafından kazandırıcı zamanaşımı yoluyla iktisap edilebilirler.

Cevap

İdarenin özel malları kural olarak özel hukuk hükümlerine tabidir ve özel hukuk kişileri tarafından kazandırıcı zamanaşımı yoluyla iktisap edilebilirler.
İdarenin özel malları (örneğin lojmanlar, belediyenin gelir getiren arazileri), bir kamu hizmetine doğrudan tahsis edilmedikleri için kural olarak özel hukuk hükümlerine tabidirler. Bu durumun en somut sonuçlarından biri, bu malların Medeni Kanun hükümleri çerçevesinde kazandırıcı zamanaşımı yoluyla başkaları tarafından iktisap edilebilmesidir. Ayrıca bu mallar, kamu mallarının aksine kural olarak haczedilebilir niteliktedir.

Adım Adım Çözüm

1
Malın niteliğini tespit etme
Soruda tanımlanan mal, bir kamu hizmetine veya kamunun kullanımına tahsis edilmediği için 'özel mal' statüsündedir.
Malların tasnifi, o malın tahsis amacına göre yapılır.
2
Uygulanacak hukuki rejimi belirleme
İdarenin özel malları kural olarak özel hukuk rejimine (Medeni Kanun, Borçlar Kanunu vb.) tabidir.
İdare bu mallar üzerinde, kamu gücü kullanmadan, tıpkı bir özel hukuk kişisi gibi tasarrufta bulunur.
3
Koruma ve kazanma usullerini değerlendirme
Özel hukuk rejimine tabi olmanın sonucu olarak, bu mallar zamanaşımı ile kazanılabilir ve kural olarak haczedilebilir.
Kamu mallarına tanınan 'haczedilemezlik' ve 'zamanaşımı ile kazanılamama' ayrıcalıkları özel mallar için geçerli değildir.

Anahtar Kavram

İdarenin Özel Mallarının Hukuki Rejimi

İpuçları

1
İdarenin malları tahsis edilip edilmediklerine göre farklı hukuk dallarına tabi olurlar.
2
Özel mallar üzerindeki uyuşmazlıklarda idare tıpkı bir vatandaş gibi hareket eder.
3
Kamu malları zamanaşımı ile kazanılamazken, özel mallar için bu durumun mümkün olup olmadığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

İdarenin özel malları üzerindeki 'ayrılabilir işlem' kuramını ve bu işlemlerin hangi aşamada idari yargıya tabi olduğunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 82Soru

İdare hukukunda bir malın 'kamu malı' olarak nitelendirilmesi, o malın tabi olacağı hukuki rejimi (haczedilemezlik, zamanaşımı ile kazanılamama, tapu dışı tescil vb.) doğrudan belirlemektedir. Bir malın kamu malı statüsü kazanabilmesi için mülkiyetin bir kamu tüzel kişisine ait olması ve malın kamu yararına (kamu hizmetine veya kamunun doğrudan kullanımına) tahsis edilmiş olması şarttır.

Bu çerçevede, Türk idare hukuku doktrini ve yerleşik yargı içtihatları dikkate alındığında, aşağıdaki taşınmazlardan hangisinin mülkiyet ve tahsis durumu 'kamu malı' statüsü kazanması için yeterli değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu olan Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) mülkiyetinde bulunan ve idari faaliyetlerin yürütüldüğü hizmet binası.

Cevap

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının (barolar, odalar vb.) mülkiyetinde bulunan ve idari faaliyetleri için kullanılan hizmet binaları, idare hukuku anlamında 'kamu malı' statüsünde değildir.
Türk hukukunda kamu tüzel kişiliği olan kuruluşlar; Devlet (Hazine), mahalli idareler (Belediye, İl Özel İdaresi, Köy), kamu kurumları (Üniversite, TRT vb.) ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarıdır (Barolar, TOBB vb.). Ancak doktrin ve Danıştay içtihatları uyarınca, meslek kuruluşlarının malları idare hukukundaki 'kamu malı' rejimine tabi değildir. Bu kuruluşların malları kural olarak özel hukuk hükümlerine tabidir ve haczedilebilirler. Diğer seçeneklerde yer alan belediye, köy, üniversite ve devlet (Hazine) malları ise tahsis amaçlarına göre 'orta malı' veya 'hizmet malı' niteliğinde gerçek kamu mallarıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Mülkiyet kriterinin kontrol edilmesi
Seçeneklerdeki tüm kuruluşlar (Belediye, TOBB, Hazine, Köy, Üniversite) kamu tüzel kişiliğine sahiptir.
Bir malın kamu malı olabilmesi için ilk şart mülkiyetin bir kamu tüzel kişisine ait olmasıdır.
2
Tahsis kriterinin değerlendirilmesi
Tüm seçeneklerdeki mallar ya doğrudan kamunun kullanımına ya da bir kamu hizmetinin yürütülmesine özgülenmiştir.
İkinci şart, malın kamu yararına yönelik bir tahsisinin bulunmasıdır.
3
Tüzel kişilik türü ve rejim ayrımının yapılması
Meslek kuruluşları (TOBB), mülkiyet ve tahsis kriterleri sağlansa dahi, malları 'kamu malı' rejimine tabi olmayan istisnai kamu tüzel kişileridir.
Doktrin ve yargı içtihatları, meslek kuruluşlarının mallarının haczedilemezlik ve tapu dışı tescil gibi 'kamu malı' ayrıcalıklarından yararlanamayacağını, bu malların özel hukuk rejimine tabi olduğunu kabul eder.

Anahtar Kavram

Meslek Kuruluşlarının Mallarının Hukuki Statüsü
Soru 83Soru

İdare hukukunda kamu malları; hizmet malları, orta malları ve sahipsiz mallar olmak üzere üçlü bir ayrıma tabi tutulmaktadır. Doğrudan bir kamu hizmetinin yürütülmesine tahsis edilmiş olan ve bu hizmetin maddi unsurunu teşkil eden taşınmazlar 'hizmet malı' olarak adlandırılır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir 'hizmet malı' örneğidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir il merkezindeki Adliye Sarayı binası

Cevap

Adliye sarayı binası, doğrudan bir kamu hizmetinin (yargı hizmeti) yürütülmesi için bu hizmete tahsis edildiğinden hizmet malı teşkil eder.
Adliye sarayı binası, yargı hizmetinin fiziksel olarak yürütüldüğü mekandır ve bu hizmetin yerine getirilmesi amacıyla kamu hizmetine tahsis edilmiştir. Bu nedenle hizmet malları kategorisinde yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Kamu malı türlerini sınıflandır.
Hizmet malları, orta malları ve sahipsiz mallar.
Soruda istenen kavramın hangi kategoride olduğunu belirlemek için genel çerçeveyi çizmek gerekir.
2
Hizmet malının tanımını ve ayırt edici özelliğini hatırla.
Hizmet malları, bir kamu hizmetine tahsis edilen ve o hizmetin görülmesinde kullanılan mallardır.
Halkın doğrudan kullanımından ziyade bir kamu kurumunun faaliyeti için gerekli olan malları ayırt etmek temel kriterdir.
3
Seçeneklerdeki taşınmazları tahsis amaçlarına göre değerlendir.
Mera ve park orta malı; kumluk sahipsiz mal; otel özel mal; adliye binası ise hizmet malıdır.
Doğru sınıflandırma yapılarak hedef kavram olan hizmet malı tespit edilir.

Anahtar Kavram

Hizmet malları, belirli bir kamu hizmetine tahsis edilmiş (kamu hizmeti binası, okul, hastane, kışla vb.) kamu mallarıdır.

Daha Fazla Pratik

Hizmet mallarının haczedilemezlik ve zamanaşımıyla kazanılamama gibi hukuki özelliklerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 84Soru

İdare hukukunda, kamu tüzel kişilerinin mülkiyetinde bulunmasına rağmen, doğrudan doğruya bir kamu hizmetinin yürütülmesine tahsis edilmemiş ve kamunun doğrudan kullanımına sunulmamış olan varlıklar "idarenin özel malları" olarak nitelendirilir.

Buna göre, idarenin özel malları ve bu malların tabi olduğu hukuki rejim ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu mallar, nitelikleri gereği doğrudan doğruya bir kamu hizmetinin yerine getirilmesine özgülenmiş varlıklardır.

Cevap

İdarenin özel malları, doğrudan doğruya bir kamu hizmetinin yerine getirilmesine özgülenmiş (tahsis edilmiş) varlıklar değildir; aksine tahsis edilmemiş olmaları onları kamu mallarından ayıran temel ölçüttür.
İdarenin özel mallarını kamu mallarından ayıran en temel fark, bu malların doğrudan bir kamu hizmetine veya kamunun kullanımına tahsis edilmemiş olmasıdır. Bir mal kamu hizmetine tahsis edildiği anda 'hizmet malı' (kamu malı) statüsüne geçer. Dolayısıyla, özel malların kamu hizmetine özgülenmiş varlıklar olduğunu belirten ifade kavramsal olarak hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İdarenin özel malı kavramını tanımlayın.
İdarenin özel malları; kamu hizmetine tahsis edilmemiş ve halkın kullanımına doğrudan açık olmayan mallardır.
Bir malın kamu malı mı yoksa özel mal mı olduğunu belirleyen temel kriter 'tahsis' (özgüleme) işlemidir.
2
Malların hukuki rejimini karşılaştırın.
Kamu malları kamu hukukuna ve idari yargıya; özel mallar ise kural olarak özel hukuka ve adli yargıya tabidir.
İdarenin özel kişi gibi hareket ettiği bu alanlarda özel hukuk kuralları baskındır.
3
Yanlış olan ifadeyi tespit edin.
Özel malların kamu hizmetine tahsis edildiğini savunan ifade yanlıştır.
Tahsis işlemi gerçekleştiği anda mal 'hizmet malı' statüsüne geçer ve kamu malı haline gelir.

Anahtar Kavram

Tahsis (Özgüleme) Kriteri

Daha Fazla Pratik

Kamu malları ile idarenin özel malları arasındaki farkları (haczedilebilirlik, zamanaşımı ile kazanma, vergi muafiyeti) bir tablo halinde inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 85Soru

İdare hukukunda malların tasnifi yapılırken, bir malın "kamu malı" ya da "idarenin özel malı" olarak kabul edilmesi, o malın tabi olacağı hukuki rejimi doğrudan belirlemektedir. Bu ayrım çerçevesinde, idarenin özel mallarının hukuki rejimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdarenin özel malları, kamu mallarının aksine özel hukuk hükümlerine göre kazandırıcı zamanaşımı yoluyla iktisap edilebilir.

Cevap

İdarenin özel malları, kamu mallarının aksine özel hukuk hükümlerine göre kazandırıcı zamanaşımı yoluyla iktisap edilebilir.
İdarenin özel malları (lojanlar, idarenin gelir getiren mülkleri vb.), kamu mallarının tabi olduğu sıkı koruma rejimine tabi değildir. Bu mallar üzerinde özel hukuk kuralları uygulandığı için, Türk Medeni Kanunu'nda yer alan kazandırıcı zamanaşımı yoluyla mülkiyetin kazanılması mümkündür. Kamu mallarında ise 'imprescriptibility' (zamanaşımı ile kazanılamama) kuralı mutlak olarak uygulanır.

Adım Adım Çözüm

1
Malın statüsünü belirleme
İdarenin mülkiyetinde olan ancak kamu yararına veya kamu hizmetine doğrudan tahsis edilmemiş mallar 'özel mal' olarak sınıflandırılır.
Hukuki rejimin belirlenmesi için malın tahsis amacına bakılmalıdır.
2
Hukuki rejimleri karşılaştırma
Kamu malları kamu hukuku (idare hukuku) rejimine, özel mallar ise kural olarak özel hukuk rejimine tabidir.
Özel mallar idarenin 'fiskus' (özel hukuk kişisi gibi hareket eden) kapasitesi ile ilgilidir.
3
Zamanaşımı kuralını uygulama
Kamu malları üzerinde zamanaşımı işlemezken, özel mallar özel hukuk mülkiyetine konu olabildikleri için kazandırıcı zamanaşımıyla edinilebilirler.
Özel hukuk rejiminin en temel farklarından biri ticari tedavüle ve mülkiyet kazanım yollarına açık olmasıdır.

Anahtar Kavram

İdarenin Özel Mallarının Özel Hukuk Rejimine Tabi Olması

Daha Fazla Pratik

İdarenin özel mallarının satışında uygulanan 'Devlet İhale Kanunu'nun, sözleşme öncesi aşamayı idari işlem haline getirip getirmediğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 86Soru

Bir köy tüzel kişiliği sınırları içerisinde yer alan ve kadimden beri köylülerin hayvanlarını kış mevsiminde barındırması amacıyla kullanılan bir kışlak, köy muhtarlığı tarafından borçların ödenmesi gerekçesiyle bir özel işletmeye satılmak istenmektedir.

İdare hukuku ilkeleri uyarınca, bu kışlağın hukuki statüsü ve üzerinde yapılabilecek işlemlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Orta malı statüsünde olan bu taşınmaz; özel mülkiyete konu edilemez, satılamaz, haczedilemez ve zamanaşımı ile kazanılamaz.

Cevap

Kışlaklar orta malı statüsündedir; bu nedenle özel mülkiyete konu edilemez, satılamaz, haczedilemez ve zamanaşımı ile kazanılamazlar.
Orta malları (mera, yaylak, kışlak, harman yeri vb.), kamunun veya halkın bir kesiminin kullanımına tahsis edilmiş taşınmazlardır. Bu mallar üzerinde devletin hüküm ve tasarrufu devam ederken; özel mülkiyete konu edilmeleri, satılmaları, haczedilmeleri veya kazandırıcı zamanaşımı yoluyla mülkiyetlerinin edinilmesi hukuken yasaktır. Bu taşınmazların statüsü ancak 'tahsisin kaldırılması' usulü ile değiştirilebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Taşınmazın türünü belirle.
Halkın bir kesiminin (köylülerin) ortak kullanımına ayrılan kışlak, bir 'orta malı'dır.
Mera, yaylak, kışlak, meydan ve yollar geleneksel olarak veya tahsisen orta malı statüsündedir.
2
Orta mallarının tabi olduğu hukuki rejimi hatırla.
Bu mallar kamu hukuku rejimine tabidir ve kamu mallarının temel koruma hükümlerinden yararlanırlar.
Kamu yararı ve tahsis amacı gereği bu mallar üzerinde özel hukuk tasarrufları kısıtlanmıştır.
3
Satış, haciz ve zamanaşımı durumunu değerlendir.
Kamu malları satılamaz, haczedilemez ve zamanaşımı ile kazanılamaz.
İdare hukukunda kamu mallarının dokunulmazlığı ve tahsis amacı korunur.

Anahtar Kavram

Orta Mallarının Hukuki Rejimi ve Dokunulmazlığı

Daha Fazla Pratik

Orta mallarının statüsünün değişmesi için gereken 'tahsisin kaldırılması' (mera vasfının değiştirilmesi) süreci ve yetkili makamlar incelenmelidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 87Soru

Bir büyükşehir belediyesi, bütçe imkânlarını değerlendirmek amacıyla şehir merkezinde yer alan bir iş merkezini satın almıştır. Belediye, bu iş merkezindeki bağımsız bölümleri kendi idari hizmet birimleri için kullanmamakta ve halkın doğrudan ortak kullanımına da sunmamaktadır. Bunun yerine, sadece bütçesine gelir sağlamak amacıyla dükkânları özel şahıslara piyasa rayici üzerinden kiralamaktadır.

Buna göre, söz konusu iş merkezinin hukuki statüsü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir kamu hizmetine veya kamunun doğrudan yararlanmasına tahsis edilmediği için idarenin özel malı niteliğindedir ve kural olarak özel hukuk hükümlerine tabidir.

Cevap

Bir kamu hizmetine veya kamunun doğrudan yararlanmasına tahsis edilmediği için idarenin özel malı niteliğindedir ve kural olarak özel hukuk hükümlerine tabidir.
Bir taşınmazın 'kamu malı' sayılabilmesi için kümülatif (birlikte) olarak iki şartın gerçekleşmesi gerekir: 1) Malın mülkiyetinin bir kamu tüzel kişisine ait olması, 2) Malın doğrudan doğruya halkın ortak kullanımına (park, meydan, yol gibi) veya bir kamu hizmetinin görülmesine (okul, hastane, idari hizmet binası gibi) tahsis edilmiş olması. Olayda büyükşehir belediyesi, mülkiyetini edindiği iş merkezini sadece bütçesine gelir sağlamak (mali amaç) için kullanmaktadır. İdare hukukunda mali amaçlı tahsis, bir malı kamu malı yapmaz. Tahsis unsuru eksik olduğundan söz konusu iş merkezi, 'idarenin özel malı' (mamelek malı) niteliğindedir. İdarenin özel malları, kiralama ve yönetim gibi hususlarda kural olarak özel hukuk hükümlerine tabidir.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki taşınmazın mülkiyet aidiyetini belirle.
İş merkezi bir kamu tüzel kişisi olan büyükşehir belediyesine aittir.
Bir malın kamu malı veya idarenin özel malı olmasının ilk ortak şartı, malın bir kamu tüzel kişisine ait olmasıdır.
2
Olaydaki tahsis (özgüleme) durumunu analiz et.
İş merkezi doğrudan halkın ortak kullanımına (orta malı) veya bir kamu hizmetinin yürütülmesine (hizmet malı) tahsis edilmemiştir; sadece gelir elde etmek için kiralanmaktadır.
Bir malın kamu malı sayılabilmesi için mülkiyet unsurunun yanında mutlaka kamu yararına hizmet eden bir tahsis işlemi şarttır.
3
Malın hukuki statüsünü ve tabi olduğu rejimi tespit et.
Mülkiyeti idareye ait olan ancak tahsis unsurunu taşımayan bu taşınmaz, idarenin özel malıdır.
İdarenin özel malları (mamelek malları), kamu hukuku kurallarına değil kural olarak özel hukuk hükümlerine (Medeni Kanun, Borçlar Kanunu) tabidir ve uyuşmazlıklar adli yargıda çözülür.

Anahtar Kavram

Kamu Malı Kriterleri (Mülkiyet ve Tahsis) ile İdarenin Özel Malları
Soru 88Soru

Türk İdare Hukuku'nda dağlar, kayalıklar, tepeler ve buzullar gibi niteliği gereği bir kamu hizmetine tahsis edilmemiş ancak devletin mülkiyetinde sayılan "sahipsiz mallar" (devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler) bulunmaktadır.

Buna göre, sahipsiz malların hukuki rejimi ve tapu sicili ile olan ilişkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu mallar kural olarak tapu siciline tescil edilmezler ve üzerlerinde kazandırıcı zamanaşımı yoluyla özel mülkiyet kurulamaz.

Cevap

Sahipsiz mallar kural olarak tapu siciline tescil edilmezler ve üzerlerinde kazandırıcı zamanaşımı yoluyla özel mülkiyet kurulamaz.
Doğru yanıt olan seçenek, sahipsiz malların (devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler) iki temel hukuki özelliğini bir arada vermektedir: Bu mallar nitelikleri gereği (dağ, kayalık vb.) tapu siciline tescil edilmezler ve kamu malı oldukları için kazandırıcı zamanaşımı ile mülkiyetlerinin kazanılması mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Sahipsiz mal kavramını tanımlama
Dağlar, kayalıklar gibi tarıma elverişsiz ve özel mülkiyete konu olmayan yerlerin tespiti.
Sahipsiz malların (devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler) kamu malı kategorisinde olduğu belirlenir.
2
Tapu tescil kuralını uygulama
Bu malların tapu siciline tescil edilmediği bilgisine ulaşma.
Kadastro Kanunu ve Türk Medeni Kanunu uyarınca, devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler kural olarak tescile tabi değildir.
3
Zamanaşımı ile iktisap kuralını değerlendirme
Kamu mallarının zamanaşımı ile kazanılamayacağı ilkesinin uygulanması.
Kamu malları korunmuş varlıklar olduğu için özel kişilerce zilyetlik yoluyla mülkiyetleri kazanılamaz.

Anahtar Kavram

Sahipsiz mallar, devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler olup, tapu siciline tescil edilmemeleri ve zamanaşımı ile kazanılamamaları en temel özellikleridir.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 89Soru

İdare hukukunda kamu mallarının kullanımı, malın tahsis amacına ve topluma sunuluş biçimine göre 'genel yararlanma' ve 'özel yararlanma' şeklinde iki ana kategoriye ayrılır. Kamu mallarından yararlanma biçimleri ve bu süreçteki hukuki kavramlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ecrimisil ödemesi yapılmış olması, haksız işgalciye (fuzuli şagil) ilgili kamu malı üzerinde zilyetlik koruması sağlar ve idarenin mülki amir vasıtasıyla tahliye yetkisini ortadan kaldırır.

Cevap

Ecrimisil ödemesi yapılmış olmasının haksız işgalciye zilyetlik koruması sağladığı ve idarenin tahliye yetkisini ortadan kaldırdığı ifadesi yanlıştır.
İdare hukukunda ecrimisil, kamu malının idarenin izni ve rızası dışında kullanılması nedeniyle talep edilen bir haksız işgal tazminatıdır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve yerleşik yargı içtihatlarına göre; ecrimisil tahsil edilmiş olması, fuzuli şagile (haksız işgalciye) taşınmazı kullanma hakkı vermez, zilyetlik koruması sağlamaz ve idarenin malı tahliye etme yetkisini engellemez. Dolayısıyla ecrimisilin zilyetlik koruması sağladığı yönündeki ifade hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kamu mallarından yararlanma türlerini tanımla.
Kamu mallarından herkesin eşit ve serbestçe yararlanması 'genel yararlanma', belirli kişilerin idari izinle yararlanması ise 'özel yararlanma'dır.
Yararlanmanın hukuki rejimini belirlemek için tür ayrımı yapılmalıdır.
2
Özel yararlanma sağlayan hukuki işlemleri analiz et.
Özel yararlanma; tek taraflı bir 'ruhsat' veya iki taraflı bir 'idari sözleşme' (imtiyaz) ile kurulur.
Yararlanmanın dayanağının idarenin iradesi olduğunu anlamak gerekir.
3
Ecrimisilin hukuki mahiyetini değerlendir.
Ecrimisil, fuzuli şagilden (haksız işgalci) alınan bir tazminattır; kira bedeli değildir ve gelecek için hak doğurmaz.
Haksız kullanımın sonuçlarını saptamak için bu ayrım kritiktir.
4
İdarenin koruma ve tahliye yetkisini incele.
İdare, ecrimisil alsa bile kamu malını işgal eden kişiyi mülki amir vasıtasıyla her zaman tahliye edebilir.
Ecrimisilin idarenin emredici yetkilerini ortadan kaldırmadığını teyit etmek için bu adım gereklidir.

Anahtar Kavram

Kamu Mallarından Özel Yararlanma ve Ecrimisilin Hukuki Sonuçları
Soru 90Soru

İdare hukukunda kamu mallarının özel kullanımı, malın tahsis amacına uygun olarak ancak başkalarının yararlanmasını engelleyecek şekilde, belirli kişilere tanınan bir haktır. Bu hak, idarenin tek taraflı bir işlemiyle veya bir sözleşme ile tesis edilebilir. Buna göre; bir idarenin herhangi bir sözleşme yapmaksızın, tek taraflı irade beyanıyla belirli bir kişiye kamu malından yararlanma yetkisi vermesi ve bu yetkiyi kamu yararı gerektirdiğinde kural olarak her an tek taraflı olarak geri alabilmesi usulü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ruhsat

Cevap

Kamu mallarından yararlanma usullerinden, idarenin tek taraflı iradesiyle kurulan ve geri alınabilir nitelikte olan usul 'Ruhsat'tır.
Doğru cevap olan 'Ruhsat' (izin), idarenin tek taraflı bir idari işlemiyle kişilere kamu malından özel olarak yararlanma yetkisi tanımasıdır. Bu kullanım kural olarak iğreti (prekaryum) niteliktedir; yani idare kamu yararı gerektirdiğinde bu izni her zaman geri alabilir. Soru metnindeki 'sözleşme yapmaksızın' ve 'tek taraflı irade' vurgusu doğrudan ruhsat usulünü işaret etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Yararlanma türünü belirle.
Belirli bir kişiye tanınan ve başkalarının kullanımını engelleyen hak 'özel yararlanma'dır.
Genel yararlanma herkes içindir, ancak soru belirli bir kişiye tanınan yetkiden bahsetmektedir.
2
Hukuki dayanağı analiz et.
Soru metninde 'sözleşme yapmaksızın' ve 'tek taraflı irade beyanıyla' ifadeleri geçtiği için bu bir idari işlemdir.
Özel yararlanma sözleşme (imtiyaz) veya tek taraflı işlem (ruhsat) ile kurulur.
3
Geri alınabilirlik özelliğini değerlendir.
İdarenin dilediği zaman geri alabildiği bu 'iğreti' (prekaryum) yetki ruhsat usulüne özgüdür.
İdare, kamu yararı gereği verdiği izinleri tek taraflı olarak sonlandırabilir.

Anahtar Kavram

Ruhsat ve İmtiyaz Ayrımı
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 91Soru

1982 Anayasası'nın 169. maddesinde düzenlenen 'ormanların korunması ve geliştirilmesi' rejimi ile bu rejimin kamu malları hukukundaki yansımaları dikkate alındığında, devlet ormanlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yanan orman alanlarının ağaçlandırılması süreci tamamlanana kadar, toprağın verimliliğini korumak amacıyla bu alanlarda sınırlı süreli tarımsal faaliyetlere izin verilebilir.

Cevap

Yanan orman alanlarında tarımsal faaliyetlere izin verilebileceğini belirten seçenek yanlıştır; zira Anayasa'nın 169. maddesi bu alanlarda her türlü tarım ve hayvancılığı mutlak olarak yasaklamıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 169. maddesi, yanan orman alanlarının münhasıran ağaçlandırılacağını belirtir ve bu alanlarda her ne sebeple olursa olsun tarım veya hayvancılık yapılmasını kesin bir dille yasaklar. Bu yasak, toprağın verimliliğini korumak gibi gerekçelerle dahi esnetilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 169. maddesindeki orman koruma hükümlerini analiz et.
Devletin ormanları korumak için aldığı tedbirlerin mutlak yasaklar içerdiği görülür.
Anayasal koruma kalkanının sınırlarını belirlemek için temel metne bakılmalıdır.
2
Yanan orman alanlarına ilişkin özel hükmü incele.
'Yanan ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir; bu yerlerde başka çeşit tarım ve hayvancılık yapılamaz' hükmüne ulaşılır.
Hüküm, herhangi bir süre veya amaca bağlı istisna (geçici kullanım, toprağı koruma vb.) tanımamaktadır.

Anahtar Kavram

Ormanların Korunmasında Mutlak Yasaklar
Soru 92Soru

Türk idare hukuku doktrininde idarenin sahip olduğu mallar, tabi oldukları hukuki rejime göre "kamu malları" ve "idarenin özel malları" olarak ikiye ayrılmaktadır. Bir malın idarenin özel malı statüsünde olmayıp kamu hukuku rejimine tabi bir "kamu malı" olarak nitelendirilmesi için mülkiyetin bir kamu tüzel kişisine ait olmasının yanı sıra aranan temel kriter aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Malın bir kamu hizmetine veya kamunun doğrudan kullanımına tahsis edilmiş olması

Cevap

Bir malın kamu malı sayılabilmesi için mülkiyetin bir kamu tüzel kişisine ait olmasının yanı sıra o malın bir kamu hizmetine veya kamunun doğrudan kullanımına tahsis edilmiş olması gerekir.
Türk İdare Hukuku doktrinine göre bir malın 'kamu malı' sayılabilmesi için kümülatif olarak iki şart aranır: Malın mülkiyeti bir kamu tüzel kişisine (devlet, belediye, köy vb.) ait olmalı ve mal bir kamu yararına, yani ya bir kamu hizmetinin görülmesine (hizmet malı) ya da halkın doğrudan istifadesine (orta malı) tahsis edilmiş olmalıdır. Bu tahsis unsuru, malı idarenin özel mallarından ayıran temel ölçüttür.

Adım Adım Çözüm

1
İdarenin mallarının sınıflandırılmasını incele.
İdarenin malları; kamu malları (kamu hukuku rejimi) ve özel mallar (özel hukuk rejimi) olarak ikiye ayrılır.
Hangi malın hangi rejime tabi olduğunu belirlemek için ayrım kriterlerini bilmek gerekir.
2
Kamu malı kavramının unsurlarını belirle.
Unsurlar: 1. Mülkiyetin bir kamu tüzel kişisine ait olması, 2. Tahsis (kamu hizmetine veya kamunun kullanımına ayrılmış olma).
Mülkiyet tek başına yeterli değildir, çünkü idarenin özel malları da kamu tüzel kişilerine aittir.
3
Tahsis kriterini seçeneklerle karşılaştır.
Seçeneklerde yer alan 'kamu hizmetine veya kamunun doğrudan kullanımına tahsis' ifadesi doktrindeki belirleyici kriterdir.
Tahsis, bir malı özel hukuk rejiminden çıkarıp kamu hukuku rejimine sokan hukuki işlemdir.

Anahtar Kavram

Tahsis (Allocation)

İpuçları

1
İdarenin lojmanları ile bir devlet hastanesi binası arasındaki farkı düşünün; her ikisi de devlete aittir ancak kullanım amaçları farklıdır.
2
Bir malın idarenin özel malı değil de kamu malı olması için, o malın mutlaka bir 'kamu yararına ayrılmış' olması gerekir.
3
Bu ayrımda kullanılan teknik terim 'tahsis' (allocation) kavramıdır.

Daha Fazla Pratik

Kamu mallarının haczedilemezliği ve zamanaşımı ile kazanılamaması gibi hukuki özelliklerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 93Soru

Turizm sektöründe faaliyet gösteren bir yatırım şirketi, kıyı şeridinde yer alan bir ilimizde kapsamlı bir entegre tesis kurmayı planlamaktadır. Şirket, hazırladığı proje kapsamında ilgili idarelere başvurarak şu taleplerde bulunmuştur:

I. Mülkiyeti Hazineye ait bir Devlet ormanının bir bölümünü satın alarak doğa sporları merkezi inşa etmek,
II. Tesise yakın konumda bulunan jeotermal su kaynağının işletme hakkını süresiz olarak devralmak,
III. Tesisin önünde yer alan deniz kıyısını tamamen kapatarak sadece kendi müşterilerinin özel kullanımına sunmak.

1982 Anayasası'nda öngörülen idarenin malları ve tabii servetlerin hukuki rejimi dikkate alındığında, bu talepler ve idarenin tesis edeceği işlemlerle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devlet ormanları üzerinde mülkiyet devri yapılamasa da, turizmi teşvik ve ekonomik gelir elde etme amacıyla kamu yararı şartı aranmaksızın şirket lehine doğrudan irtifak hakkı tesis edilmesi mümkündür.

Cevap

Devlet ormanlarında turizmi teşvik amacıyla kamu yararı şartı aranmaksızın şirket lehine doğrudan irtifak hakkı tesis edilebileceğini savunan değerlendirme yanlıştır.
Doğru cevap olan ifadede, turizmi teşvik amacıyla kamu yararı şartı aranmaksızın Devlet ormanları üzerinde irtifak hakkı kurulabileceği öne sürülmüştür. Oysa 1982 Anayasası'nın 169. maddesi uyarınca, Devlet ormanları 'kamu yararı dışında' hiçbir şekilde irtifak hakkına konu olamaz. İrtifak hakkının kurulabilmesi için öncelikle işlemin temelinde mutlak surette bir kamu yararı bulunması anayasal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki I. talebi Anayasa'nın 169. maddesi (Ormanların korunması) kapsamında değerlendirmek.
Devlet ormanlarının mülkiyeti hiçbir surette devredilemez. İrtifak hakkı tesisi ise ancak ve ancak 'kamu yararı' bulunması halinde istisnai olarak mümkündür.
Anayasal kuralın istisnalarının sınırlarını belirlemek.
2
Senaryodaki II. talebi Anayasa'nın 168. maddesi (Tabii servetler) kapsamında değerlendirmek.
Jeotermal su gibi tabii servetler Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. İşletme hakkı süresiz olarak değil, yalnızca 'belli bir süre için' devredilebilir.
Tabii servetlerin işletilmesindeki süre kısıtlamasını ve maliki durumunu tespit etmek.
3
Senaryodaki III. talebi Anayasa'nın 43. maddesi (Kıyılardan yararlanma) kapsamında değerlendirmek.
Deniz ve göl kıyıları tamamen kapatılarak özel bir zümreye (müşterilere) tahsis edilemez, yararlanmada öncelikle kamu yararı gözetilir.
Kıyıların hukuki rejiminde kamu yararının önceliğini doğrulamak.
4
Seçenekleri analiz ederek anayasal kurallara açıkça aykırı olan ifadeyi tespit etmek.
Kamu yararı şartı aranmaksızın irtifak hakkı tesis edilebileceğini öne süren ifadenin, Anayasa m.169'un açık lafzına aykırı olduğu sonucuna ulaşılır.
Sorunun kökünde istenen 'yanlış' hukuki tespiti bulmak.

Anahtar Kavram

Kıyılar, Ormanlar ve Tabii Servetlerin Özel Hukuki Rejimi
Soru 94Soru

Türk idare hukuku doktrininde ve yargı kararlarında bir malın "kamu malı" statüsünde kabul edilerek kamu hukuku rejimine tabi olabilmesi için belirli kriterlerin bir arada bulunması gerekmektedir. Buna göre, bir taşınmazın kamu malı olarak nitelendirilmesi için gereken temel kriterlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taşınmazın mülkiyetinin bir kamu tüzel kişisine ait olması ve malın doğrudan kamunun yararlanmasına veya bir kamu hizmetinin yürütülmesine tahsis edilmiş olması.

Cevap

Bir malın kamu malı sayılabilmesi için mülkiyetinin bir kamu tüzel kişisine ait olması ve bu malın doğrudan halkın kullanımına ya da bir kamu hizmetinin yürütülmesine özgülenmiş (tahsis edilmiş) olması gerekir.
İdare hukukunda bir malın kamu malı sayılabilmesi için 'mülkiyet' ve 'tahsis' kriterlerinin kümülatif (birlikte) bulunması gerekir. Mülkiyetin mutlaka bir kamu tüzel kişisinde olması ve bu malın bir kamu yararına (hizmet veya orta malı şeklinde) özgülenmiş olması şarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Mülkiyet unsuru kontrolü
Malın mülkiyeti bir kamu tüzel kişisine (Devlet, Belediye, Köy vb.) ait olmalıdır.
Özel kişilere ait mallar idare tarafından kullanılsa dahi kamu malı niteliği kazanamaz.
2
Tahsis (Özgüleme) unsuru kontrolü
Mal, ya doğrudan halkın kullanımına (parklar, yollar) ya da bir kamu hizmetine (okul binası, hastane) özgülenmiş olmalıdır.
İdarenin mülkiyetinde olup da tahsis edilmemiş mallar 'özel mal' statüsündedir.
3
Hukuki rejimin belirlenmesi
Her iki kriterin varlığı halinde mal kamu hukuku rejimine tabi bir 'kamu malı' olur.
Kamu malları haczedilemez, devredilemez ve zamanaşımı ile kazanılamaz.

Anahtar Kavram

Kamu Malı Kriterleri: Mülkiyet ve Tahsis

Daha Fazla Pratik

Kamu mallarının haczedilemezliği ve devredilemezliği gibi hukuki koruma yöntemlerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 95Soru

Bir yerel yönetim birimi, mülkiyetinde bulunan ancak uzun süredir atıl vaziyette duran bir binayı, bölgedeki sosyal ihtiyaçları karşılamak amacıyla 'Halk Eğitim Merkezi' olarak kullanılmasına karar vermiş ve bu doğrultuda binanın iç tefrişatını tamamlayarak hizmete açmıştır.

Türk İdare Hukuku doktrini ve yerleşik yargı içtihatları dikkate alındığında, söz konusu taşınmazın idarenin 'özel malı' statüsünden çıkarak 'kamu malı' hukuki rejimine tabi olmasını sağlayan temel kriter aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taşınmazın bir kamu hizmetinin yürütülmesine veya kamunun doğrudan kullanımına tahsis (özgüleme) edilmiş olması

Cevap

Taşınmazın bir kamu hizmetinin yürütülmesine veya kamunun doğrudan kullanımına tahsis (özgüleme) edilmiş olması
Türk İdare Hukuku'nda bir malın 'kamu malı' sayılabilmesi için o malın mülkiyetinin bir kamu tüzel kişisine ait olması yetmez; ayrıca o malın kamunun doğrudan kullanımına (orta malları ve sahipsiz mallar) veya bir kamu hizmetinin yürütülmesine (hizmet malları) özgülenmiş, yani tahsis edilmiş olması gerekir. Sorudaki örnekte binanın halk eğitim merkezi olarak hizmete açılması, bir kamu hizmetine tahsis edildiğini gösterir ve bu durum malın hukuki rejimini kamu hukukuna dönüştürür.

Adım Adım Çözüm

1
İdarenin mallarının sınıflandırılmasını yapın.
İdarenin malları; kamu malları ve idarenin özel malları olarak ikiye ayrılır.
Her iki tür de idarenin mülkiyetindedir ancak tabi oldukları hukuk rejimleri farklıdır.
2
Kamu malı olma kriterlerini inceleyin.
Bir malın kamu malı sayılabilmesi için 'mülkiyetin kamuya ait olması' ve 'kamu yararına tahsis' unsurlarının birlikte bulunması gerekir.
Tahsis (özgüleme) işlemi, malı özel hukuk rejiminden çıkarıp kamu hukuku koruması altına sokan kurucu unsurdur.
3
Olaydaki tahsis türünü belirleyin.
Bina bir 'Halk Eğitim Merkezi' olarak hizmete sunulduğu için bir kamu hizmetinin görülmesine tahsis edilmiştir.
Bu durum binayı idarenin özel malı olmaktan çıkarıp 'hizmet malı' kategorisinde bir kamu malı haline getirir.

Anahtar Kavram

Tahsis (Özgüleme) Kriteri
Soru 96Soru

Bir sahil kasabasında kamunun ortak kullanımına açık olan kumluk alanın (kamu malı) kullanımıyla ilgili şu gelişmeler yaşanmıştır:

I. Bir işletme, yaz sezonu boyunca geçici olarak şezlong kiralama hizmeti sunmak için belediyeden izin talep etmiştir.
II. Başka bir şirket, aynı sahile kalıcı betonarme yapılar ve sabit iskeleler inşa ederek 20 yıl süreyle kapalı bir lüks plaj tesisi işletmek amacıyla başvuruda bulunmuştur.
III. Bir şahıs ise belediyeden hiçbir izin almadan sahilin bir bölümünü çitlerle çevirerek büfe işletmeye başlamıştır.

İdare hukukunda kamu mallarından yararlanma biçimleri ve idarenin yetkileri dikkate alındığında, bu durumların hukuki boyutuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II. durumdaki gibi kalıcı ve sabit tesisler kurmayı gerektiren, uzun süreli tekel niteliğindeki özel yararlanma hakkı tek yanlı bir ruhsat işlemiyle değil; ancak üstün kamu yararı şartıyla akdedilecek bir idari sözleşme (imtiyaz vb.) ile verilebilir.

Cevap

II. durumdaki kalıcı ve sabit tesis gerektiren uzun süreli kullanımın tek yanlı ruhsatla değil, üstün kamu yararı gözetilerek idari sözleşme (imtiyaz) ile verilebileceğini belirten ifadedir.
Kamu mallarından özel yararlanma, malın niteliğine ve kullanımın ağırlığına göre şekillenir. Geçici, basit ve kalıcı tesis gerektirmeyen kullanımlar idarenin tek yanlı 'ruhsat/izin' işlemiyle kurulabilir. Ancak olaydaki II. durumda olduğu gibi, kamu malı üzerinde sabit ve kalıcı tesisler kurmayı gerektiren, ağır sermaye yatırımına dayalı ve uzun süreli tekel niteliği taşıyan özel yararlanma biçimleri idarenin tek yanlı işlemiyle değil, ancak üstün kamu yararı bulunması koşuluyla bir idari sözleşme (imtiyaz) akdedilerek verilebilir. Doğru cevap, hukukumuzdaki ruhsat ve imtiyaz (sözleşme) ayrımını isabetli şekilde ortaya koymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki kullanımların ağırlığını ve niteliğini tespit et.
I. durum basit ve geçici özel yararlanma, II. durum kalıcı tesis gerektiren ağır özel yararlanma, III. durum ise izinsiz yararlanma (fuzuli işgal) niteliğindedir.
Kamu mallarından yararlanma biçiminde uygulanacak hukuki rejim, kullanımın boyutuna (geçici/kalıcı) göre değişir.
2
Her bir kullanım türüne uygun düşen idari işlem tipini belirle.
Basit kullanımlar (I) için ruhsat/izin yeterliyken; kalıcı ve tekelci kullanımlar (II) için idari sözleşme (imtiyaz) gerekir. İzinsiz kullanıma (III) karşı idare re'sen tahliye ve ecrimisil uygulayabilir.
Özel yararlanmada ruhsat ve imtiyaz farkı ile idarenin üstün yetkilerinin tespiti kuralı belirler.
3
Seçenekleri bu kurallar ışığında değerlendir.
Kalıcı tesis için idari sözleşme ve üstün kamu yararı arayan ifade idare hukuku ilkelerine tamamen uygundur.
Diğer ifadeler tahsis, kazanılmış hak, yetki saptırması ve ecrimisil konularında hukuki yanılgılar içermektedir.

Anahtar Kavram

Kamu Mallarından Özel Yararlanma Usulleri (Ruhsat vs. İmtiyaz) ve İdarenin Fuzuli İşgale Karşı Re'sen Müdahale Yetkisi
Soru 97Soru

İdare hukukunda, dağlar, tepeler, kayalıklar ve buzullar gibi kural olarak kimsenin mülkiyetinde bulunmayan ve hiçbir şekilde özel mülkiyete elverişli olmayan 'Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler' sahipsiz mallar olarak adlandırılır.

Buna göre, sahipsiz malların hukuki rejimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu mallar kural olarak tapu siciline tescil edilmezler ve üçüncü kişiler tarafından kazandırıcı zaman aşımı yoluyla iktisap edilmeleri mümkün değildir.

Cevap

Sahipsiz mallar kural olarak tapu siciline tescil edilmez ve zaman aşımı yoluyla mülkiyetleri kazanılamaz.
Sahipsiz mallar, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu uyarınca kimsenin mülkiyetinde bulunmayan ve kural olarak tapu siciline tescil edilmeyen yerlerdir. Kamu mallarının temel hukuki özelliklerinden olan 'zaman aşımıyla kazanılamama' kuralı sahipsiz mallar için de mutlak olarak geçerlidir. Bu nedenle, bu yerlerin zilyetlik veya olağanüstü zaman aşımı ile üçüncü kişilerce iktisap edilmesi mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Sahipsiz malların mülkiyet durumunu analiz etme
Sahipsiz mallar Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır, hiç kimsenin mülkiyetinde değildir.
Mülkiyet rejimini belirlemek, tescil kuralını anlamak için temel teşkil eder.
2
Tapu siciline tescil kuralını değerlendirme
Özel mülkiyete elverişli olmadıkları ve sahipsiz oldukları için Türk Medeni Kanunu gereğince tapu siciline kural olarak tescil edilmezler.
Mülkiyetin olmaması durumunun yasal sonucunu doğrulamak içindir.
3
Mülkiyetin kazanılma yollarını (zaman aşımı) tespit etme
Kamu malı niteliği taşıdıklarından özel hukuktaki kazandırıcı zaman aşımı yoluyla elde edilmeleri hukuken imkansızdır.
Kamu mallarının korunması ilkesinin bir sonucudur.

Anahtar Kavram

Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki sahipsiz malların hukuki özellikleri
Soru 98Soru

Bir belediye yönetimi, mülkiyet kayıtlarında kendi adına tescilli görünen ancak kadimden beri yöre halkının pazar yeri ve sosyal etkinlik alanı (meydan) olarak kullanımına tahsis edilmiş olan bir taşınmazı, belediye borçlarını tasfiye etmek amacıyla bir gayrimenkul yatırım ortaklığına satmaya karar vermiştir. İdare hukukundaki kamu malları rejimi ve 'orta malları' statüsü dikkate alındığında, bu satış kararıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taşınmaz orta malı niteliğinde olduğundan, tahsis amacı usulüne uygun olarak değiştirilmedikçe özel mülkiyete konu edilemez ve satılamaz.

Cevap

Taşınmaz orta malı niteliğinde olduğundan, tahsis amacı usulüne uygun olarak değiştirilmedikçe özel mülkiyete konu edilemez ve satılamaz.
Doğru ifade, taşınmazın orta malı niteliğinde olması nedeniyle tahsis amacı değiştirilmeden satılamayacağını belirtmektedir. Orta malları (mera, yaylak, meydan, yol vb.), kamu malı rejimine tabi olup özel mülkiyete konu edilemez, devredilemez ve satılamazlar. İdarenin bu mallar üzerinde tasarruf yetkisi kısıtlıdır ve satış ancak tahsisin kaldırılması (kamu malı statüsünün sona ermesi) durumunda mümkün olabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Taşınmazın hukuki niteliğini belirlemek.
Meydanlar ve pazar yerleri, kamunun doğrudan yararlanmasına tahsis edildiği için 'orta malı' statüsündedir.
İdare hukukunda halkın ortak kullanımına açık alanlar kamu malı rejimine tabidir.
2
Orta mallarının tabi olduğu hukuki rejimi uygulamak.
Orta malları devredilemez, satılamaz, haczedilemez ve kazandırıcı zamanaşımı ile kazanılamaz.
Kamu malı statüsü, özel mülkiyet hukukunun dışındadır ve kamu hukuku kuralları ile korunur.
3
Belediyenin satış kararını değerlendirmek.
Tahsis amacı değiştirilip mal 'özel mal' statüsüne geçirilmeden yapılan satış hukuka aykırıdır.
Kamu malı niteliği devam eden bir taşınmazın mülkiyeti devredilemez.

Anahtar Kavram

Orta mallarının devredilemezliği ve satılamazlığı

Daha Fazla Pratik

Orta mallarının statüsünün nasıl değiştirildiği (tahsisin kaldırılması/tahsis değişikliği) konusuna çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 99Soru

Bir belediye, mülkiyeti kendisine ait olan bir binayı "Kadın Konukevi" olarak işletilmesi kararıyla ilgili birime bırakmış ve burada sosyal hizmet sunumuna başlanmıştır. Bu taşınmazın hukuki statüsü ve tabi olduğu rejimle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Söz konusu taşınmaz, kamu hizmetine tahsis edilmesiyle birlikte "hizmet malı" niteliği kazanır; bu statü korunduğu müddetçe haczedilemez ve kazandırıcı zamanaşımıyla mülkiyeti kazanılamaz.

Cevap

Söz konusu taşınmazın bir kamu hizmetine (sosyal hizmet/konukevi) tahsis edilmesi nedeniyle 'hizmet malı' statüsünde olduğu ve bu statü gereği haczedilemezlik ile zamanaşımıyla kazanılamama korumalarına tabi olduğu seçenektir.
Belediye tarafından bir kamu hizmetinin (sosyal hizmet) yürütülmesi amacıyla özgülenen bina, doktrin ve mevzuatta 'hizmet malı' olarak tanımlanır. Kamu malı statüsü kazanan bu taşınmazlar; kamu yararının sürekliliğini sağlamak amacıyla haczedilemezlik, devredilemezlik ve zamanaşımıyla kazanılamama gibi özel hukuk korumalarına tabidir.

Adım Adım Çözüm

1
Malın kullanım amacını belirle.
Taşınmaz, belediye tarafından sunulan bir kamu hizmeti (Kadın Konukevi) için kullanılmaktadır.
Kamu mallarının tasnifi, malın tahsis edildiği amaca göre yapılır.
2
Malın hukuki kategorisini tespit et.
Belirli bir kamu hizmetinin görülmesine özgülenen mallar 'hizmet malı' kategorisine girer.
Hizmet malları, kamu idarelerinin görevlerini yerine getirmek için kullandıkları bina ve tesisleri kapsar.
3
Tabi olduğu hukuki rejimi değerlendir.
Kamu malları; haczedilemez, devredilemez, tapu dışı yollarla iktisap edilemez ve zamanaşımıyla kazanılamaz.
Kamu malları, özel mallardan farklı olarak kamu hukukunun koruması altındadır.

Anahtar Kavram

Hizmet Mallarının Hukuki Rejimi ve Tahsis

Daha Fazla Pratik

İdarenin özel malları ile hizmet malları arasındaki farkı pekiştirmek için 'tahsisin kaldırılması' (destahsis) sürecini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 100Soru

Türk İdare Hukuku'nda "sahipsiz mallar" (Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler) kategorisinde yer alan taşınmazların hukuki rejimi, tescil durumu ve statü değişiklikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sahipsiz mallar kural olarak tapu siciline tescil edilmezler, kazandırıcı zamanaşımı ile iktisap edilemezler ve bir kamu hizmetine tahsis edildiklerinde "hizmet malı" statüsüne dönüşürler.

Cevap

Sahipsiz mallar kural olarak tapu siciline tescil edilmezler, kazandırıcı zamanaşımı ile iktisap edilemezler ve bir kamu hizmetine tahsis edildiklerinde "hizmet malı" statüsüne dönüşürler.
Doğru ifade, sahipsiz malların hukuki rejimini üç temel noktada birleştirmektedir: Birincisi, bu malların (kıyılar, dağlar vb.) doğaları gereği kural olarak tapu siciline tescil edilmemeleri; ikincisi, kamu malı nitelikleri gereği özel hukuktaki kazandırıcı zamanaşımı ile mülkiyet edinimine kapalı olmaları; üçüncüsü ise bir idari işlem (tahsis) ile başka bir kamu malı türü olan hizmet malına dönüşebilmeleridir.

Adım Adım Çözüm

1
Sahipsiz malların tanımı ve kapsamı değerlendirilir.
Sahipsiz mallar (dağlar, kayalıklar, buzullar, kıyılar vb.), kimsenin mülkiyetinde olmayan ve doğal yapıları gereği kamunun yararına olan yerlerdir.
Bu malların hukuki rejimini anlamak için önce kategorizasyonunu yapmak gerekir.
2
Tescil ve zamanaşımı kuralları incelenir.
Türk Medeni Kanunu ve Kadastro Kanunu uyarınca, bu mallar kural olarak tapuya tescil edilmezler ve özel mülkiyete konu olamayacakları için zamanaşımıyla kazanılamazlar.
Kamu mallarının korunması ilkesi gereği bu mallar tapu dışı tutulur.
3
Statü değişikliği süreci analiz edilir.
Bir sahipsiz mal (örneğin bir arazi), üzerine bir okul veya hastane yapılması gibi bir 'tahsis' işlemiyle hizmet malı statüsüne geçer.
Kamu malları arasındaki geçişlerin (tahsis) hukuki sonuçlarını belirlemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Sahipsiz malların tescil dışılığı ve tahsis yoluyla statü değiştirebilmesi

Daha Fazla Pratik

Sahipsiz malların bir parçası olan kıyıların özel mülkiyete konu olup olamayacağını Kıyı Kanunu çerçevesinde inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 5 / 10Sonraki