Examkin

İktisadi Yaklaşımlar ve Maliye Politikası

146 soru

Soru 81Soru →

J.M. Buchanan ve R.E. Wagner, "Açıkların Demokrasisi" (Democracy in Deficit) adlı eserlerinde, Keynesyen maliye politikasının demokratik kurumlara entegrasyonunun yarattığı tahribatı incelemişlerdir. Yazarlara göre, geleneksel maliye anlayışının terk edilmesi, demokratik sistemlerde maliye politikasının doğasında var olan bir "asimetriyi" ortaya çıkarmış ve kronik mali sorunlara zemin hazırlamıştır.

Kamu Tercihi Teorisi ve Anayasal İktisat perspektifinden bakıldığında; Buchanan ve Wagner'in eleştirdiği bu asimetrik maliye politikası uygulamasının temel nedeni ve bu sorunu çözmek için önerdikleri politika kuralı aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: [Neden] Siyasetçilerin oy kaygısıyla durgunluk dönemlerinde genişletici politikaları hevesle uygularken, enflasyon dönemlerinde daraltıcı politikalardan kaçınması / [Çözüm] Denk bütçe ilkesinin anayasal bir zorunluluk haline getirilmesi

Cevap

Siyasetçilerin oy kaygısıyla durgunluk dönemlerinde genişletici politikaları hevesle uygularken, enflasyon dönemlerinde daraltıcı politikalardan kaçınması / Denk bütçe ilkesinin anayasal bir zorunluluk haline getirilmesi
Kamu Tercihi Teorisi çerçevesinde J.M. Buchanan ve R.E. Wagner, 'Açıkların Demokrasisi' isimli çalışmalarında, Keynesyen maliye politikasının demokratik süreçlerde yapısal bir asimetri yarattığını savunmuşlardır. İktisadi dalgalanmalara karşı Keynesyen reçete; durgunlukta harcama artışı/vergi indirimi (genişletici), enflasyonda ise harcama kesintisi/vergi artışı (daraltıcı) önerir. Ancak siyasetçiler rasyonel oy maksimizasyonu peşinde koştukları için, seçmenlere hoş görünen genişletici politikaları severek uygularken, oy kaybettiren daraltıcı politikalardan kaçınırlar. Bu asimetrik davranış kronik bütçe açıklarına ve enflasyona neden olur. Yazarlara göre çözüm, politikacıların takdir yetkisini kısıtlayan ve klasiklerin savunduğu 'denk bütçe' ilkesinin katı bir anayasal kural haline getirilmesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Sorudaki yazar ve eser isimlerini (Buchanan, Wagner, Açıkların Demokrasisi) Kamu Tercihi alt modelleriyle eşleştir.
Bu eser, Keynesyen maliye politikasının siyasal süreçlerdeki yozlaşmasını (kronik bütçe açıkları) inceler.
Anayasal iktisat ve Kamu Tercihi şemsiyesi altında farklı yazarların farklı odak noktaları (Leviathan, Bürokrasi, Politik Konjonktür vb.) vardır.
2
Maliye politikasındaki 'asimetri' kavramının siyasal karar alma sürecindeki (oy maksimizasyonu) karşılığını tespit et.
Genişletici politikalar (vergi indirimi, harcama artışı) oy kazandırırken, daraltıcı politikalar (vergi artışı, harcama kesintisi) oy kaybettirir. Bu nedenle siyasetçiler sadece ilkini uygular.
Metodolojik bireycilik varsayımı gereği siyasetçiler kendi çıkarlarını (yeniden seçilmeyi) maksimize ederler.
3
Buchanan ve Wagner'in bu asimetri sorununa karşı getirdiği yapısal (anayasal) çözümü belirle.
Siyasetçilerin iradi (takdir) yetkilerinin ellerinden alınarak, anayasal düzeyde güvence altına alınmış bir 'denk bütçe' kuralının getirilmesi.
Anayasal iktisat yaklaşımı, politikacıların davranışlarını değiştirmek yerine onları bağlayıcı üst düzey (anayasal) kurallarla sınırlandırmayı öngörür.

Anahtar Kavram

Buchanan-Wagner Asimetrik Maliye Politikası Eleştirisi ve Anayasal Denk Bütçe
Soru 82Soru →

Anayasal iktisat yaklaşımının öncüleri J.M. Buchanan ve G. Tullock tarafından "Maliyetlerin Hesabı" (Calculus of Consent) eserinde geliştirilen modele göre; kolektif karar alma süreçlerinde optimal oylama kuralı, "karar alma maliyetleri" (uzlaşma çabası ve zaman) ile "dışsal maliyetlerin" (karara katılmayan azınlığın uğradığı refah kaybı) toplamını minimize eden noktada belirlenmektedir.

Bir ülkenin yeni mali anayasası hazırlanırken, vergi oranlarının artırılması gibi bireyler üzerinde yüksek dışsal maliyet (yoksunluk) yaratabilecek kararlar ile rutin kamu hizmetlerinin finansmanına yönelik olağan bütçe kararlarının oylama kuralları (çoğunluk eşikleri) tartışılmaktadır.

Bu teorik çerçeve dikkate alındığında, anayasa komisyonunun söz konusu iki farklı mali karar türü için benimsemesi gereken en rasyonel yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vergi artışları gibi yüksek dışsal maliyet üreten kararlarda oybirliğine yaklaşan nitelikli çoğunluk eşiği benimsenmeli; rutin bütçe kararlarında ise aşırı karar alma maliyetlerinden kaçınmak için basit çoğunluğa yakın bir kural belirlenmelidir.

Cevap

Vergi artışları gibi yüksek dışsal maliyet yaratan eylemler için oybirliğine yakın nitelikli çoğunluk, olağan harcamalar için ise basit çoğunluk eşiğinin benimsenmesidir.
Buchanan ve Tullock'un geliştirdiği Maliyetlerin Hesabı modelinde optimal anayasal kural, kararın uygulanmasından doğan 'dışsal maliyet' ile uzlaşmaya varılmasından doğan 'karar alma maliyeti' toplamını minimize eden kuraldır. Vergi artışı gibi mülkiyet haklarını kısıtlayıcı ve bireylerin refahını doğrudan azaltıcı kararlar, azınlıkta kalanlar üzerinde devasa bir dışsal maliyet (yoksunluk) yaratır. Anayasal iktisatçılar, toplumun bir kesiminin çoğunluk gücünü kullanarak diğer kesimi sömürmesini engellemek için, dışsal maliyeti yüksek olan bu tür vergi ve yeniden dağıtım politikalarının oybirliğine yakın yüksek nitelikli çoğunluklarla alınması gerektiğini savunurlar. Buna karşılık, devletin rutin işleyişine yönelik olağan kamu hizmeti kararlarında dışsal maliyetler daha katlanılabilir boyuttadır ve bu kararlarda oybirliği aramak sistemi kilitleyeceğinden (aşırı karar alma maliyeti), basit çoğunluk uygulanması daha rasyoneldir.

Adım Adım Çözüm

1
"Maliyetlerin Hesabı" modelindeki iki temel maliyet türünü (karar alma ve dışsal maliyetler) tanımlamak.
Çoğunluk eşiği (karara katılım oranı) arttıkça uzlaşma zorlaşacağından 'karar alma maliyeti' artar; buna karşılık azınlıkta kalıp istemediği bir karara katlanmak zorunda kalanların sayısı azalacağından 'dışsal maliyet' düşer.
Optimal karar kuralının, bu iki maliyetin toplamının minimize edildiği noktada bulunması modelin özüdür.
2
"Vergi oranlarının artırılması" kararının yapısını dışsal maliyet açısından analiz etmek.
Vergi artışları mülkiyet haklarını daraltır ve bireylere doğrudan yük bindirir, yani dışsal maliyeti çok yüksektir. Bu maliyeti sınırlamak için oybirliğine yakın (nitelikli çoğunluk) bir kural gerekir.
Toplumun bir kesiminin diğerini aşırı vergilendirmesini (çoğunluğun tahakkümünü) önlemek Anayasal İktisat'ın temel amacıdır.
3
"Rutin kamu hizmetlerinin finansmanı" kararının yapısını karar alma maliyeti açısından analiz etmek.
Dışsal maliyeti nispeten daha düşük olan rutin kararlarda da oybirliği aramak, karar alma maliyetini (zaman ve kilitlenme riskini) sonsuza yaklaştırır. Bu nedenle daha düşük bir eşik (basit çoğunluk) belirlenmelidir.
Devletin gündelik fonksiyonlarını icra edebilmesi için uzlaşma maliyetlerinin düşük tutulması şarttır.

Anahtar Kavram

Maliyetlerin Hesabı (Calculus of Consent) ve Optimal Oylama Kuralları
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 83Soru →

Bir ekonomide derin bir resesyon yaşanmakta ve hanehalkının geleceğe yönelik belirsizlik algısı ile kötümser beklentileri nedeniyle marjinal tasarruf eğilimi tarihsel olarak en yüksek seviyelerinde seyretmektedir. Bu koşullar altında durgunluktan çıkmayı hedefleyen politika yapıcılar, farklı maliye politikası araçlarının etkinliğini değerlendirmektedir.

Keynesyen yaklaşıma göre, bu ekonomide uygulanacak iradi vergi indirimlerinin, aynı miktardaki doğrudan kamu alımı (reel harcama) artışlarına kıyasla efektif talebi canlandırmada daha zayıf kalmasının temel teorik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vergi indirimlerinin yarattığı harcanabilir gelir artışının önemli bir kısmının yüksek tasarruf eğilimi nedeniyle tüketime dönüşmeyerek sistemden sızması, oysa doğrudan kamu alımlarının otonom bir harcama olarak çarpan mekanizmasını ilk aşamadan itibaren sızıntısız başlatması

Cevap

Vergi indirimlerinin yarattığı harcanabilir gelir artışının yüksek tasarruf eğilimi sebebiyle tüketime dönüşmeyerek sızması ve doğrudan kamu alımlarının otonom olarak çarpanı doğrudan başlatması.
Keynesyen maliye politikasında doğrudan kamu alımları harcama akımına otonom bir enjeksiyon olarak katılır. Vergi indirimleri ise önce harcanabilir geliri artırır; bu gelirin marjinal tasarruf eğilimi kadarlık kısmı ilk aşamada sistemden sızar. Özellikle kriz ve kötümser beklentilerin hakim olduğu dönemlerde tasarruf eğilimi yüksek olduğundan, vergi indirimlerinin efektif talebi canlandırma gücü kamu alımlarına göre çok daha zayıf kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Keynesyen modelde kamu harcamaları çarpanı (kgk_g) ile vergi çarpanının (ktk_t) formüllerini hatırlayın.
kg=11−ck_g = \frac{1}{1-c} iken, vergi çarpanı kt=−c1−ck_t = \frac{-c}{1-c} formülü ile hesaplanır.
Maliye politikası araçlarının efektif talep üzerindeki ilk etkisinin boyutunu ve çarpan katsayılarını belirlemek.
2
Vergi indirimlerinin işleyiş mekanizmasını durgunluk ve yüksek tasarruf eğilimi bağlamında analiz edin.
Vergi indirimi otonom talebi doğrudan artırmaz; önce harcanabilir geliri artırır. Marjinal tüketim eğilimi (cc) düşük ve marjinal tasarruf eğilimi (ss) yüksekse, gelirin büyük kısmı tasarrufa gider (sızıntı).
Kötümser beklentiler altında bireylerin tüketim yerine tasarrufu tercih edeceğini (tasarruf paradoksu bağlamında) kavramak.
3
Doğrudan kamu alımları (G) ile elde edilen sonuçları karşılaştırın.
Kamu alımlarındaki bir birimlik artış, tasarruf sızıntısına uğramadan otonom olarak milli gelire enjekte edilir ve tam çarpan etkisi yaratır (∣kg∣>∣kt∣|k_g| > |k_t|).
Aynı miktardaki genişletici politikalar arasında doğrudan reel harcamaların talebi canlandırmada teorik olarak neden daha güçlü olduğunu kanıtlamak.

Anahtar Kavram

Keynesyen Çarpan Mekanizması ve Vergi/Harcama Çarpanı Asimetrisi
Soru 84Soru →

Ortodoks (Ana Akım) makroiktisadi yaklaşımlar maliye politikasını genellikle dışsal şoklara karşı kısa dönemli bir dengeleyici (stabilizatör) olarak kurgularken; Post-Keynesyen yaklaşım, kapitalist piyasa ekonomilerinde eksik istihdamın istisnai değil yapısal bir durum olduğunu savunur. Bu bağlamda Post-Keynesyen okul, maliye politikasının sadece konjonktürel dalgalanmaları yumuşatmakla kalmayıp, makroekonomik sistemin işleyişinde kalıcı, sürekli ve aktif bir rol üstlenmesi gerektiğini öne sürer.

Buna göre, Post-Keynesyen yaklaşımın maliye politikasının sürekli ve aktif biçimde kullanılması gerektiği yönündeki argümanı, aşağıdakilerin hangisinde yer alan kavramsal çerçeveye dayanmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geleceğe dair temel belirsizliklerin özel sektör yatırımlarını istikrarsız kılması nedeniyle, devletin fonksiyonel gelir dağılımını ücretliler lehine düzelterek efektif talebi güvence altına alması ve kamu yatırımlarıyla beklentilere çapa oluşturması

Cevap

Post-Keynesyen yaklaşımın maliye politikasına bakışını açıklayan doğru ifade, geleceğe dair temel belirsizliklerin yatırımları istikrarsızlaştırması nedeniyle gelir dağılımının ücretliler lehine düzeltilerek efektif talebin güvence altına alınması gerektiğini savunan ifadedir.
Doğru seçenek, Post-Keynesyen iktisadın temel taşları olan 'temel belirsizlik' (fundamental uncertainty) kavramı ile Kaleckian geleneğin 'fonksiyonel gelir dağılımı' vurgusunu en doğru şekilde sentezlemektedir. Bu yaklaşıma göre belirsizlik ortamında yatırımlar yetersiz kalacağından, devletin bizzat devreye girerek tüketim eğilimi yüksek olan kesimler (ücretliler) lehine mali teşvikler yaratması ve kendi yatırımlarıyla ekonomiye çapa (anchor) olması gerekmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Post-Keynesyen makroiktisat teorisinin temel varsayımlarını belirle.
Post-Keynesyen teori; para arzının içsel (endojen) olduğunu, ekonomide riskten ziyade ölçülemeyen 'temel belirsizlik' (fundamental uncertainty) bulunduğunu, rasyonel beklentiler yerine 'hayvansal güdüler'in (animal spirits) yatırımları belirlediğini ve efektif talebin makroekonomik dengeyi tayin ettiğini varsayar.
Yaklaşımın maliye politikası reçeteleri, bu temel varsayımlar üzerine inşa edilmiştir.
2
Fonksiyonel gelir dağılımının efektif talep üzerindeki etkisini analiz et.
Post-Keynesyen (Kaleckian) modele göre, işçi sınıfının (ücretlilerin) marjinal tüketim eğilimi, sermayedar sınıfın (kâr geliri elde edenlerin) marjinal tüketim eğiliminden çok daha yüksektir. Bu nedenle gelirin ücretliler lehine dağıtılması, toplam tüketimi ve dolayısıyla efektif talebi artırır.
Maliye politikasının neden vergi ve harcamalar yoluyla gelir dağılımına müdahale etmesi gerektiğini açıklamak için bu mekanizmanın kurulması gerekir.
3
Seçeneklerdeki ifadeleri diğer iktisadi okulların görüşleriyle eşleştirerek ele.
Dışsal para ve dışlama etkisi (Ortodoks/Klasik sentez), vergi indirimleriyle arzı teşvik (Arz yönlü iktisat), zaman tutarsızlığı ve formül esnekliği (Yeni Klasik/Ortodoks), rasyonel beklentiler ve anayasal iktisat (Kamu tercihi) kavramlarını içeren seçenekler yanlış olarak işaretlenir.
Soruda spesifik olarak Post-Keynesyen okula ait olan kavramsal çerçevenin tespit edilmesi istenmektedir.

Anahtar Kavram

Temel Belirsizlik, Efektif Talep ve Fonksiyonel Gelir Dağılımı Sentezi
Soru 85Soru →

Bir ekonomide karar alıcıların rasyonel beklentilere sahip olduğu ve piyasaya dair tüm bilgilere anında erişebildiği bir konjonktürde, yasama organı gelecek mali yıl için geçerli olacak genişletici bir bütçe paketini (vergi indirimleri ve altyapı harcamaları) onaylayıp aylar öncesinden kamuoyuna duyurmuştur.

Yeni Keynesyen iktisadi çerçeveye göre, karar alıcılar tarafından tamamen öngörülebilir nitelikteki bu mali şokun kısa dönemde yalnızca nominal değişkenleri (fiyatlar genel düzeyi) etkilemekle kalmayıp, reel hasılayı ve istihdam düzeyini de artırabilmesinin teorik temeli aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fiyat belirleyici firmaların karşılaştığı menü maliyetleri ve kademeli (senkronize olmayan) fiyatlandırma sözleşmeleri nedeniyle, beklentiler rasyonel olsa dahi nominal katılıkların anında aşılamaması

Cevap

Doğru cevap, fiyat belirleyici firmaların karşılaştığı menü maliyetleri ve kademeli fiyatlandırma sözleşmeleri nedeniyle, beklentiler rasyonel olsa dahi nominal katılıkların anında aşılamamasını ifade eden seçenektir.
Yeni Keynesyen makroekonomik model, Yeni Klasik ekolün 'rasyonel beklentiler' varsayımını kabul ederken, 'piyasaların sürekli temizlendiği (market clearing)' varsayımını reddeder. Bu yaklaşıma göre, ekonomik aktörler geleceği öngörebilse bile, firmaların fiyat etiketlerini değiştirme maliyetleri (menü maliyetleri) ve ücret/fiyat sözleşmelerinin zaman içinde kademeli (senkronize olmayan) biçimde yenilenmesi nedeniyle fiyatlar ve ücretler anında esneyemez (nominal katılık). Bu katılıklar sayesinde, önceden ilan edilen (öngörülen) genişletici bir maliye politikası kısa dönemde yalnızca enflasyon yaratmakla kalmaz, reel talebi, üretimi ve istihdamı da artırır.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen iktisadi ekolü (Yeni Keynesyen) ve temel parametreleri (rasyonel beklentiler, önceden duyurulmuş maliye politikası) analiz et.
Yeni Keynesyen modelin hem rasyonel beklentileri içerdiği hem de maliye politikasının kısa dönemli reel etkilerini savunduğu belirlenir.
Sorunun odağındaki paradoksu (rasyonel beklentilere rağmen öngörülen politikanın nasıl reel etki yarattığını) çözmek için modelin mikroekonomik varsayımlarına inilmelidir.
2
Diğer ekollerin öngörülen politikalara tepkisini değerlendir.
Yeni Klasik modele göre, beklentiler rasyonelse ve piyasalar esnekse, önceden duyurulan politika anında fiyatlara yansır ve reel üretim değişmez (politika etkinsizliği). Eski Keynesyenler ise bunu para aldanması ve esnek olmayan fiyatlarla açıklar ancak rasyonel beklentileri kullanmazlar.
Çeldirici seçenekleri eleyebilmek için farklı yaklaşımların varsayımlarını netleştirmek gerekir.
3
Yeni Keynesyen yaklaşımın ayırıcı teorik konseptini uygula.
Yeni Keynesyenler rasyonel beklentileri kabul etmelerine rağmen, 'menü maliyetleri', 'etkin ücretler' ve 'kademeli (senkronize olmayan) fiyat ayarlamaları' gibi mikroekonomik sürtünmeler nedeniyle fiyatların kısa dönemde yapışkan (nominal katılık) olduğunu ileri sürerler.
Bu nominal katılıklar, tamamen öngörülen ve rasyonel olarak algılanan bir mali şokun bile fiyatlar anında ayarlanamadığı için talebi ve dolayısıyla reel üretimi artırmasına neden olur.

Anahtar Kavram

Yeni Keynesyen Yaklaşımda Nominal Katılıklar ve Menü Maliyetleri
Soru 86Soru →

J.M. Keynes'in 'İstihdam, Faiz ve Paranın Genel Teorisi' (1936) adlı eserinde geliştirilen analitik çerçeveye göre; tasarruf ve yatırım kararlarının farklı aktörler tarafından, farklı saiklerle alınması sistemde kronik bir efektif talep noksanlığı yaratabilmektedir.

Bu bağlamda, iktisadi birimlerin geleceğe yönelik derin belirsizlikler nedeniyle nakit tutma eğilimlerinin (likidite tercihi) aşırı yükseldiği bir kriz ortamında, sistemde gözlemlenen yaygın 'gayri iradi işsizlik' (involuntary unemployment) sorununun çözümü için Keynesyen yaklaşımın önerdiği politika stratejisi ve bunun teorik gerekçesi aşağıdakilerden hangisinde en doğru şekilde ifade edilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para politikasının faizleri düşürerek özel yatırımları teşvik etmede işlevsiz kalması nedeniyle, devletin iradi kamu harcaması artışlarıyla bütçe açığı vererek otonom talebi doğrudan yükseltmesi.

Cevap

Para politikasının faizleri düşürerek özel yatırımları teşvik etmede işlevsiz kalması nedeniyle, devletin iradi kamu harcaması artışlarıyla bütçe açığı vererek otonom talebi doğrudan yükseltmesi gerektiğini savunan seçenektir.
Keynesyen makroekonomik modele göre; ekonominin likidite tuzağına girdiği ve beklentilerin aşırı kötümser olduğu bir ortamda para talebi faize karşı sonsuz esnek hale gelir. Bu durumda para arzının artırılması faiz oranlarını düşürmez ve yatırımları teşvik edemez. Efektif talep yetersizliğinden kaynaklanan gayri iradi işsizliği gidermenin tek yolu, devletin piyasa mekanizmasını beklemeden iradi (ihtiyari) maliye politikası uygulamasıdır. Özellikle bütçe açığı vermek pahasına kamu harcamalarının artırılması, çarpan mekanizması aracılığıyla toplam talebi doğrudan yükselterek ekonomiyi eksik istihdam dengesinden çıkarır.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda tanımlanan ekonomik kriz ortamını ve 'gayri iradi işsizlik' kavramını Keynesyen teorik çerçeveye oturtmak.
Sorunun kaynağının 'efektif talep yetersizliği', ortamın ise nakit tutma eğiliminin sonsuz esnek olduğu 'likidite tuzağı' olduğu tespit edilir.
Keynesyen sistemde işsizliğin ana nedeni yetersiz taleptir ve belirsizlik dönemlerinde para politikasının işleyişi likidite tercihi tarafından bloke edilir.
2
Likidite tuzağı durumunda para politikasının etkinliğini değerlendirmek.
Merkez bankası para arzını ne kadar artırırsa artırsın, faiz oranları daha fazla düşmeyeceği için özel yatırımlar canlanamaz (Para politikası etkisizdir).
Toplum artan para arzını spekülatif güdüyle atıl olarak elde tutmayı tercih eder.
3
Keynesyen maliye politikası çözümünü belirlemek.
Devletin müdahale ederek bütçe açığı pahasına 'iradi kamu harcamalarını' artırması ve efektif talebi dışarıdan otonom olarak yaratması gerektiği sonucuna ulaşılır.
Özel sektörün harcama yapmadığı bir ortamda, ekonomiyi tam istihdama taşıyacak tek güç devletin doğrudan talebe katılmasıdır.

Anahtar Kavram

Efektif Talep Yetersizliği ve Likidite Tuzağında İradi Maliye Politikası

Alternatif Yöntem

IS-LM modeli üzerinden geometrik yorumlama: LM eğrisinin yatay olduğu likidite tuzağı bölgesinde, IS eğrisini sağa kaydıracak politikaların (genişletici maliye politikası) milli geliri faizi artırmadan maksimize edeceği hatırlanarak doğru sonuca ulaşılabilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 87Soru →

Kapitalist ekonomilerin yapısal dinamiklerini analiz eden bir makroiktisadi teoride; bankacılık sisteminin kredi hacmini dışsal bir müdahaleye gerek duymadan sistemin içinden belirlediği, yatırım kararlarının hesaplanabilir risklerden ziyade ölçülemeyen belirsizlikler (fundamental uncertainty) altında alındığı ve toplumdaki fonksiyonel gelir dağılımı profilinin efektif talebi doğrudan etkilediği savunulmaktadır.

Bu teorik çerçeveyi temel alan Post-Keynesyen iktisatçılara göre, eksik istihdam dengesindeki bir ekonomide tam istihdamı sağlamak amacıyla sürekli bütçe açığı verilmesini de içerebilen genişletici bir maliye politikasının temel aktarım mekanizması ve geleneksel dışlama (crowding-out) etkisine yol açmamasının gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genişletici maliye politikasının, marjinal tüketim eğilimi yüksek gruplar lehine fonksiyonel gelir dağılımını düzenleyerek efektif talebi canlandırması ve içsel para arzı dinamikleri sayesinde faiz oranlarını dışlayıcı biçimde artırmadan, yatırımcıların ölçülemez belirsizlik altındaki kötümser kâr beklentilerini tersine çevirmesi

Cevap

Doğru seçenek, genişletici maliye politikasının içsel para arzı sayesinde faizleri artırmadan fonksiyonel gelir dağılımını iyileştirerek temel belirsizlik altında efektif talebi canlandırdığını ve kâr beklentilerini düzelttiğini ifade eden seçenektir.
Post-Keynesyen yaklaşım; para arzının bankacılık sisteminde kredi talebine bağlı olarak içsel (endogenous) belirlendiğini, bu nedenle kamu açığının sabit bir tasarruf havuzunu tüketerek faizleri artırmadığını (geleneksel dışlama etkisinin olmadığını) savunur. Ayrıca, tüketim eğilimi yüksek olan işçi sınıfı lehine fonksiyonel gelir dağılımının iyileşmesi efektif talebi doğrudan artırır. Bu talep artışı, Hyman Minsky'nin de belirttiği 'ölçülemez belirsizlik' (fundamental uncertainty) ortamında firmaların geleceğe yönelik nakit akışı ve kâr beklentilerini stabilize ederek otonom yatırımları teşvik eder.

Adım Adım Çözüm

1
Post-Keynesyen makroekonomik teorinin üç temel sacayağını (içsel para, fundamental uncertainty/temel belirsizlik ve Kaleckiyen gelir dağılımı) analiz etme
Post-Keynesyen yaklaşımda paranın dışsal değil, sistemin içinden yaratıldığı; bu nedenle bütçe açıklarının sabit bir fon havuzunu tüketip faizleri artırmayacağı (dışlama etkisinin geçersizliği) sonucuna varılır.
Teorinin para ve kredi yaratımına bakış açısını geleneksel yaklaşımlardan ayırmak için.
2
Gelir dağılımı ve efektif talep ilişkisini kurma
Genişletici maliye politikasının ücretliler (tüketim eğilimi yüksek kesim) lehine gelir dağılımını düzeltmesiyle efektif talebin doğrudan canlandığı tespit edilir.
Michał Kalecki'nin vurguladığı fonksiyonel gelir dağılımı etkisini maliye politikasıyla ilişkilendirmek için.
3
Seçenekler arasında diğer okullara ait olanları eleme
IS-LM çerçevesine dayanan, kaynak tahsisini öne çıkaran, tam dışlama varsayan ve denk bütçeyi savunan seçenekler elenir.
Ortodoks Keynesyen, Neoklasik, Monetarist ve Geleneksel yaklaşımların dışlanarak doğru Post-Keynesyen senteze ulaşılması için.

Anahtar Kavram

Post-Keynesyen Yaklaşımda Maliye Politikası Aktarım Mekanizması
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 88Soru →

Kapitalist piyasa ekonomilerinin kendiliğinden tam istihdam dengesine ulaşamayacağını savunan bir makroiktisadi ekol, bunun temel nedeninin yatırımların hesaplanabilir (istatistiksel) risklerden ziyade ölçülemeyen 'temel belirsizlik' koşullarında yapılması olduğunu vurgular. Aynı ekol, bankacılık sisteminin işleyişi gereği kredi hacminin talebe bağlı yaratıldığını ileri sürerek, bütçe açıklarının faizleri yükselterek yatırımları dışlayacağı (crowding-out) yönündeki ortodoks görüşleri 'içsel (endojen) para' argümanıyla reddeder.

Post-Keynesyen teori olarak adlandırılan bu iktisadi düşünce okulu çerçevesinde, maliye politikasının işleyişi ve temel amacına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sistemin yapısal olarak eksik istihdamda kalma eğilimi nedeniyle devlet bütçe açıklarından kaçınmamalı; özellikle marjinal tüketim eğilimi yüksek olan alt gelir grupları lehine gelir dağılımını iyileştirici mali araçlarla efektif talebi sürekli desteklemelidir.

Cevap

Sistemin yapısal olarak eksik istihdamda kalma eğilimi nedeniyle devlet bütçe açıklarından kaçınmamalı; özellikle marjinal tüketim eğilimi yüksek olan alt gelir grupları lehine gelir dağılımını iyileştirici mali araçlarla efektif talebi sürekli desteklemelidir.
Post-Keynesyen yaklaşım, kapitalist ekonomilerin doğasında bulunan 'temel belirsizlik' nedeniyle sürekli bir eksik istihdam riski taşıdığını öne sürer. Ana akımdan en büyük farklarından biri olan 'içsel para' teorisi sayesinde, devlet harcamalarının faizleri yükselterek özel yatırımları dışlamayacağı sonucuna ulaşırlar. Bu çerçevede maliye politikası, denk bütçe endişesi taşımadan, toplumdaki alt gelir gruplarının yüksek tüketim eğiliminden faydalanarak gelir dağılımını adaletli hale getirmeli ve böylece efektif talebi kalıcı olarak canlandırmalıdır. Doğru olan ifade, bu okulun bölüşüm ve talep yönlü maliye anlayışını eksiksiz özetlemektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru metninde yer alan 'temel belirsizlik' ve 'içsel para' kavramlarının Post-Keynesyen maliye politikası analizindeki rollerini tespit etmek.
İçsel para kavramının dışlama (crowding-out) etkisini geçersiz kıldığı; temel belirsizliğin ise özel sektör yatırımlarını istikrarsızlaştırdığı anlaşıldı.
Teorinin temellerini kavrayarak maliye politikasına yönelik beklentilerini doğru yorumlamak için gereklidir.
2
Dışlama etkisinin olmadığı bir ortamda, devletin eksik istihdam sorununu çözmek için nasıl bir mali strateji izlemesi gerektiğini belirlemek.
Devletin bütçe açıklarından çekinmeden efektif talebi destekleyici proaktif (iradi) politikalar uygulaması gerektiği sonucuna varıldı.
Geleneksel denk bütçe kısıtının Post-Keynesyen yaklaşımda geçerli olmadığını ortaya koymak için.
3
Post-Keynesyenlerin (özellikle Kalecki'nin katkılarıyla) efektif talebi en kalıcı şekilde artırma yöntemini değerlendirmek.
Marjinal tüketim eğilimi daha yüksek olan alt gelir gruplarına yönelik gelir dağılımı politikalarının, toplam talebi sürekli kılmak için en uygun araç olduğu belirlendi.
Gelir bölüşümü ile makroekonomik istikrar arasındaki teorik köprüyü kurmak.
4
Seçenekleri analiz ederek Klasik, Monetarist ve Arz Yönlü İktisat görüşlerini barındıran ifadeleri elemek.
Otomatik istikrar sağlayıcıları savunan, yansız maliye öngören veya sadece arz yönlü vergi indirimlerine odaklanan seçenekler yanlış bulunarak doğru ifadeye ulaşıldı.
Sınav pratiğinde çeldiricileri doğru okul ve teorilerle eşleştirerek eleme yapmak.

Anahtar Kavram

Post-Keynesyen Yaklaşımda Gelir Dağılımı ve Fonksiyonel Maliye
Soru 89Soru →

Bir ülkenin maliye bakanlığı, kronik bütçe açıklarını kapatmak amacıyla gelir ve kurumlar vergilerinde yasal oranları artırmış, ancak dönem sonunda enflasyondan arındırılmış reel vergi tahsilatında beklenenin aksine bir düşüş gerçekleştiğini raporlamıştır. Eş zamanlı olarak ekonomide işgücüne katılım oranının gerilediği ve sermaye birikimi hızının yavaşladığı tespit edilmiştir.

Arz yönlü iktisat yaklaşımını temel alan bir analize göre, uygulanan yüksek vergi oranlarının hasılatta düşüşe yol açmasının temelinde yatan ve nispi fiyatlar üzerinden işleyen mikroekonomik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vergi oranlarındaki artışın üretim faktörlerinin net getirisini düşürerek; boş zamanı çalışmaya, cari tüketimi ise tasarrufa karşı nispi olarak ucuzlatması

Cevap

Arz yönlü iktisat teorisine göre doğru açıklama; artan vergi oranlarının üretim faktörlerinin net getirisini düşürerek boş zamanı çalışmaya, tüketimi ise tasarrufa göre nispi olarak ucuzlatmasıdır.
Arz yönlü iktisadın merkezinde yer alan Laffer analizine göre, marjinal vergi oranlarının artırılması, bireylerin elde edeceği net getiriyi (net ücret veya net faiz) düşürür. Bu durum, bireylerin kararlarında 'ikame etkisi' yaratır: Çalışmanın maliyeti olan boş zaman nispi olarak ucuzlar ve işgücü arzı daralır; tasarrufun maliyeti olan cari tüketim nispi olarak ucuzlar ve sermaye birikimi yavaşlar. Üretim faktörlerindeki bu daralma, vergi matrahını küçültür ve yasal vergi oranları artsa dahi toplam reel vergi hasılatının düşmesine neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryoda belirtilen sorunu tanımla.
Vergi oranları artırılmış ancak reel vergi hasılatı düşmüş, işgücü arzı ve sermaye birikimi yavaşlamıştır.
Sorunun tespiti, hangi teorik çerçevenin kullanılacağını belirlemek için gereklidir.
2
Arz yönlü iktisadın Laffer Eğrisi argümanını analiz et.
Laffer eğrisine göre, vergi oranları yasaklayıcı bölgeye (prohibitive range) ulaştığında oran artışları vergi matrahını daraltarak toplam vergi hasılatını düşürür.
Vergi oranları ile vergi hasılatı arasındaki ters yönlü ilişkiyi teorik olarak temellendirmek gerekir.
3
Vergi matrahının daralmasına yol açan mikroekonomik mekanizmayı belirle.
Yüksek vergiler 'vergi kaması' (tax wedge) yaratarak net ücretleri ve net faiz getirilerini düşürür. Bu durum ikame etkisi yaratarak bireyleri çalışmak yerine boş zamana (leisure), tasarruf yerine cari tüketime yönlendirir.
Soru kökünde özellikle 'nispi fiyatlar üzerinden işleyen mikroekonomik mekanizma' sorulmaktadır.

Anahtar Kavram

Laffer Eğrisi ve Vergilerin İkame Etkisi (Vergi Kaması)
Soru 90Soru →

Bir ülkede yasama organı, belirli bir endüstri dalına yüksek tutarda sübvansiyon ve vergi muafiyeti sağlayan bir yasa tasarısını tartışmasız bir şekilde kabul etmiştir. Bu düzenlemenin maliyeti, tüm vergi mükelleflerine yansıtılan ancak kişi başına düşen miktarı oldukça düşük olan genel bir vergi artışıyla karşılanacaktır. Düzenlemeden fayda sağlayan nispeten küçük grup, tasarının yasalaşması için yoğun bir lobi faaliyeti yürütürken; geniş seçmen kitlesi, kendilerine düşen maliyetin düşüklüğü ve bilgi toplamanın katlanılacak zahmete değmeyeceği düşüncesiyle politikaya karşı herhangi bir muhalefet sergilememiştir.

Kamu Tercihi Teorisi'ne göre, söz konusu maliye politikası kararının alınmasında ve kamu harcamalarının genişlemesinde etkili olan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Faydaların dar bir zümrede yoğunlaşması ve maliyetlerin topluma yayılmasının, seçmenleri bilgi edinme maliyetlerinden kaçınmaya iterek özel çıkar gruplarının karar alıcılar üzerindeki asimetrik etkisini pekiştirmesi

Cevap

Faydaların dar bir zümrede yoğunlaşması ve maliyetlerin topluma yayılmasının, seçmenleri bilgi edinme maliyetlerinden kaçınmaya iterek özel çıkar gruplarının karar alıcılar üzerindeki asimetrik etkisini pekiştirmesi
Doğru yanıt, faydaların dar bir zümrede yoğunlaşıp maliyetlerin topluma yayılmasının seçmenleri bilgi edinmekten alıkoyduğu ve çıkar gruplarının gücünü artırdığı seçenektir. Kamu Tercihi Teorisi'ne göre, politik süreçlerde maliyeti tüm topluma yayılan (kişi başı düşük maliyet) ancak faydası belirli bir gruba aktarılan politikalar hızla yasalaşır. Çünkü elde edeceği fayda yüksek olan küçük grup organize olarak etkili lobi faaliyetleri yürütür; geniş kitleler ise kişi başına düşen maliyetin bilgi edinme ve örgütlenme zahmetinden az olması nedeniyle bu durumu görmezden gelir. Bu asimetrik yapı, kamu bütçesinin sürekli ve etkinsiz biçimde genişlemesine neden olan temel unsurdur.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki maliyet ve fayda dağılımını analiz etmek.
Politikanın faydasının küçük bir gruba yoğunlaştığı, maliyetinin ise tüm topluma yayıldığı tespit edilir.
Kamu Tercihi Teorisi'nde harcama kararlarının politik dinamiğini belirleyen en önemli unsur maliyet-fayda asimetrisidir.
2
Geniş seçmen kitlesinin tepkisiz kalma nedenini belirlemek.
Kişi başına düşen maliyetin, konu hakkında bilgi edinme ve siyasi tepki gösterme zahmetinden düşük olması sebebiyle seçmenler bilinçli olarak eylemsiz kalmıştır.
Seçmenlerin kendi çıkarları doğrultusunda bilgi toplama maliyetinden kaçınması, teorideki temel davranış kalıplarından biridir.
3
Seçenekleri Kamu Tercihi Teorisi varsayımlarına göre değerlendirmek.
Kamu yararı, Keynesyen talep yönetimi veya geleneksel denk bütçe yaklaşımlarını savunan seçenekler elenir. Fayda-maliyet asimetrisine ve çıkar gruplarının etkisine vurgu yapan ifade doğru yanıt olarak belirlenir.
Soru kökündeki siyasi destek ve kamu harcaması artışı mekanizmasını doğrudan açıklayan yegane yaklaşım çıkar grubu asimetrisidir.

Anahtar Kavram

Kolektif Eylem Mantığı ve Seçmenlerin Bilinçli Bilgisizliği (Kamu Tercihi Teorisi)
Soru 91Soru →

İktisadi düşünce okullarının makroekonomik dengesizliklere getirdiği politika reçeteleri, paranın niteliği ve belirsizlik kavramına yükledikleri anlamlara göre şekillenmektedir.

Paranın içselliği ve radikal (temel) belirsizlik kavramlarını analizin merkezine oturtan Post-Keynesyen yaklaşım perspektifinden, eksik istihdam dengesindeki bir ekonomide bütçe açığı verilerek gerçekleştirilen otonom kamu harcaması artışının aktarım mekanizmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İçsel para teorisi bağlamında, bütçe açıklarının yarattığı ilave rezervler faiz oranları üzerinde yukarı yönlü baskı yaratmaz; aksine canlanan efektif talep ve azalan belirsizlik özel yatırımları teşvik eder (crowding-in).

Cevap

Post-Keynesyen yaklaşımda paranın içselliği gereği bütçe açıkları faizleri yukarı itmez (dışlama etkisi olmaz); aksine kamu harcamaları belirsizliği azaltarak ve efektif talebi canlandırarak özel yatırımları artırır (içeri çekme / crowding-in).
Post-Keynesyen makroiktisat teorisine göre kapitalist sistemde para içseldir (endogenous money) ve geleceğe yönelik radikal belirsizlik (fundamental uncertainty) hakimdir. Devlet bütçe açığı vererek harcama yaptığında, bu işlem bankacılık sisteminin merkez bankasındaki rezervlerini artırır; net rezerv artışı gecelik faiz oranlarında artışa değil düşüşe neden olur. Bu nedenle Ortodoks iktisadın iddia ettiği finansal dışlama (crowding-out) etkisi oluşmaz. Aksine, otonom harcamalar efektif talebi canlandırarak işletme kârlılıklarını artırır. Artan satış ve kâr beklentileri, girişimcilerin yatırımları ertelemesine yol açan radikal belirsizlik algısını kırarak özel sektör yatırımlarını doğrudan uyarır ve içeri çekme (crowding-in) etkisi yaratır. Doğru cevap bu mekanizmayı tam ve eksiksiz olarak ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki temel varsayımları (paranın içselliği ve radikal belirsizlik) Post-Keynesyen teori bağlamında değerlendirmek.
Post-Keynesyen teoride para arzının merkez bankasından ziyade kredi talebiyle içsel olarak belirlendiği ve geleceğin olasılık hesaplarıyla bilinemeyeceği (radikal belirsizlik) tespit edilir.
Farklı okulların politika sonuçları, temel varsayımlarına dayanır.
2
Genişletici maliye politikasının (bütçe açığı) finansal piyasalardaki faiz etkisini analiz etmek.
İçsel para teorisinde, devlet harcaması bankacılık sistemine net rezerv eklediği için sistemde likidite bolluğu oluşur ve bu durum gecelik faizleri yukarı değil, aşağı yönlü baskılar.
Ortodoks (IS-LM) modelindeki 'faiz oranları artar ve yatırımları dışlar' argümanının Post-Keynesyenler tarafından neden reddedildiğini anlamak için.
3
Kamu harcamalarının reel sektördeki yatırımcı beklentilerine etkisini belirlemek.
Genişletici maliye politikası efektif talebi ve şirket kârlarını artırdığından, girişimcilerin geleceğe dair radikal belirsizlik algısını hafifletir ve böylece özel yatırımları teşvik eder (crowding-in).
Maliye politikasının sadece doğrudan talep yaratmadığını, aynı zamanda belirsizlik ortamında beklentileri yöneterek dolaylı yatırım artışı sağladığını göstermek için.
4
Seçenekleri bu teorik aktarım mekanizmasıyla karşılaştırmak.
Doğru seçeneğin, paranın içselliği kaynaklı faiz dengesi ve belirsizliğin azalmasına bağlı yatırımların teşvik edilmesi (crowding-in) mekanizmasını içeren ifade olduğu görülür.
Diğer seçeneklerin IS-LM, Yeni Klasik, Klasik veya farklı yaklaşımların varsayımlarını içerdiğini elemek için.

Anahtar Kavram

İçsel Para Teorisi, Radikal Belirsizlik ve Efektif Talep (Post-Keynesyen Maliye Politikası)
Soru 92Soru →

Ekonomik birimlerin gelecekteki vergi yükümlülüklerini rasyonel biçimde öngördüğü, ancak firmaların aksak rekabet koşullarında faaliyet gösterip fiyat ayarlamalarını kademeli olarak (staggered) yaptığı bir makroekonomik modelde, genişletici bir maliye politikasının kısa dönemde reel üretimi artırabilmesinin temel teorik mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Menü maliyetleri ve etkin ücret uygulamaları gibi unsurların yarattığı nominal katılıkların, piyasa temizlenme sürecini geciktirerek şokların miktar intibakıyla karşılanmasını zorunlu kılması

Cevap

Menü maliyetleri ve etkin ücret uygulamaları gibi unsurların yarattığı nominal katılıkların, piyasa temizlenme sürecini geciktirerek şokların miktar intibakıyla karşılanmasını zorunlu kılması
Yeni Keynesyen yaklaşımın makroiktisat teorisine en büyük katkısı, rasyonel beklentiler varsayımını koruyarak (Yeni Klasiklerin aksine) kısa dönemde politikaların neden reel etkiler yarattığını mikro temellerle açıklamasıdır. Aksak rekabetçi piyasalarda firmalar fiyatlarını değiştirmek için menü maliyetlerine katlanmak zorundadır ve işçiler etkin ücret sözleşmeleriyle çalışır. Bu unsurlar ekonomide 'nominal katılık' (yapışkanlık) yaratır. Nominal katılıkların varlığında, uygulanan genişletici bir maliye politikası fiyatlar genel düzeyini anında yukarı çekemez; piyasalar anında temizlenemediği için artan kamu talebi firmaların üretim miktarını artırmasıyla (miktar intibakı) karşılanır. Bu durum maliye politikasının kısa dönemde reel üretim üzerinde etkili olmasının temel teorik dayanağıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki makroekonomik modelin varsayımlarını tanımla.
Rasyonel beklentiler, aksak rekabet ve kademeli fiyat ayarlamaları bir arada verilmiştir.
Bu varsayımların hangi iktisadi okula ait olduğunu tespit etmek için.
2
Varsayımları iktisadi yaklaşımlarla eşleştir.
Mikro temeller ve rasyonel beklentileri kabul edip üzerine aksak rekabet ve fiyat yapışkanlığını ekleyen okul 'Yeni Keynesyen' okuldur.
Geleneksel Keynesyenler rasyonel beklentileri kullanmaz; Yeni Klasikler ise fiyat yapışkanlığını kabul etmez.
3
Yeni Keynesyen okulda maliye politikasının kısa dönem etkinliğinin temel nedenini belirle.
Fiyatlar ve ücretler anında esnemediği (nominal katılık) için, ekonomideki toplam talep değişimleri (maliye politikası şokları) fiyat ayarlamasından önce miktar (üretim) intibakına yol açar.
Piyasaların anında temizlenmemesi, kısa dönemde reel değişkenlerin etkilenmesine olanak tanır.

Anahtar Kavram

Yeni Keynesyen Yaklaşımda Nominal Katılıklar ve Maliye Politikası
Soru 93Soru →

Küresel ölçekte yaşanan teknolojik dönüşüm sürecinde, bir ülkenin yasama organında, kaynakların verimsizleşen eski sanayi kollarından yüksek katma değerli yeni nesil teknoloji alanlarına daha hızlı aktarılması için mali araçların kullanılması tartışılmaktadır. Hazırlanan yasa tasarısında, stratejik görülen yeni sektörlere özel vergi muafiyetleri ve yatırım indirimleri sağlanarak piyasadaki sermaye birikiminin bu alanlara yönlendirilmesi hedeflenmektedir.

Bu yasa tasarısının temel felsefesi Klasik maliye yaklaşımı perspektifinden değerlendirildiğinde, aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasa tasarısı, fiyat mekanizmasının en etkin kaynak dağılımını kendiliğinden sağlayacağı ilkesiyle çeliştiği için reddedilir; zira vergilerin piyasa aktörlerinin kararlarını saptıracak yönlendirici bir araç olarak kullanılması bu yaklaşıma aykırıdır.

Cevap

Yasa tasarısı, fiyat mekanizmasının en etkin kaynak dağılımını kendiliğinden sağlayacağı ilkesiyle çeliştiği için reddedilir; zira vergilerin piyasa aktörlerinin kararlarını saptıracak yönlendirici bir araç olarak kullanılması bu yaklaşıma aykırıdır.
Klasik maliye yaklaşımına göre ekonomi, esnek fiyat ve ücret mekanizmaları sayesinde kendiliğinden dengeye gelir ve kaynaklar en verimli alanlara 'görünmez el' aracılığıyla piyasa tarafından yönlendirilir. Bu bağlamda vergilerin yegane amacı 'Jandarma Devlet'in asgari harcamalarını karşılamaktır. Vergilerin yatırımcı davranışlarını değiştirecek veya belirli sektörleri kayıracak şekilde (yönlendirici/müdahaleci) kullanılması, Klasik okulun 'Tarafsız Vergi' (nötr vergi) ilkesine kesinlikle aykırıdır. Bu nedenle Klasik iktisatçılar, vergi muafiyetleriyle sektörel dönüşüm sağlanmasını ve kaynak tahsisine müdahale edilmesini reddederler.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki hükümet politikasının temel amacını belirle.
Hükümet, vergi muafiyetleri ve indirimleri kullanarak kaynakları eski sektörlerden yeni teknoloji sektörlerine yönlendirmeyi (kaynak tahsisine müdahale etmeyi) amaçlamaktadır.
Soruda eleştirilecek olan politikanın ne olduğunu netleştirmek için.
2
Klasik maliye yaklaşımının devlet müdahalesi ve vergi politikası hakkındaki temel görüşlerini hatırla.
Klasik yaklaşım 'Jandarma Devlet' ve 'Tarafsız Vergi' ilkelerini savunur. Devlet ekonomiye müdahale etmemeli, vergiler sadece temel kamu hizmetlerini finanse etmek için alınmalı ve piyasa kararlarını yönlendirmemelidir.
Senaryoyu değerlendireceğimiz teorik çerçeveyi kurmak için.
3
Hükümetin politikasını Klasik yaklaşımla karşılaştır.
Hükümetin vergi teşvikleriyle piyasayı yönlendirme çabası, Klasik okulun 'piyasanın kaynakları en etkin şekilde kendiliğinden tahsis edeceği' inancına ve 'tarafsız vergi' kuralına açıkça aykırıdır.
Doğru seçeneği tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Tarafsız Vergi ve Serbest Piyasa Mekanizması
Soru 94Soru →

Bir ekonomide merkez bankasının genişletici para politikası uygulayarak piyasa faiz oranlarını asgari seviyelere indirmesine rağmen, müteşebbislerin geleceğe dönük kâr beklentilerinin son derece kötümser olması sebebiyle özel sektör yatırımlarının uyarılmadığı ve efektif talep yetersizliğine bağlı gayri iradi işsizliğin devam ettiği gözlemlenmektedir.

Buna göre, Keynesyen iktisadi yaklaşım çerçevesinde, para politikasının aktarım mekanizmasındaki bu tıkanıklığın temel teorik nedeni ve eksik istihdam dengesinden çıkış için öngörülen en etkin maliye politikası stratejisi aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sermayenin marjinal etkinliğinin çökmesi sonucu yatırımların faiz esnekliğini kaybetmesi / İhtiyari (iradi) kamu harcamalarının artırılması

Cevap

Sermayenin marjinal etkinliğinin çökmesi sonucu yatırımların faiz esnekliğini kaybetmesi / İhtiyari (iradi) kamu harcamalarının artırılması
Doğru seçenek incelendiğinde, ilk kısım Keynes'in 'Sermayenin Marjinal Etkinliği' kavramına vurgu yapmaktadır. Keynes'e göre yatırımlar sadece faiz oranına değil, aynı zamanda müteşebbislerin gelecekteki kâr beklentilerine (hayvani içgüdüler - animal spirits) bağlıdır. Beklentiler aşırı kötümserse, faizler asgari düzeye inse bile yatırımlar artmaz (Yatırım Tuzağı veya IS eğrisinin dikleşmesi). Para politikasının çaresiz kaldığı bu noktada eksik istihdamdan çıkmanın yegâne yolu, devletin doğrudan efektif talep yaratacak olan iradi kamu harcamalarını devreye sokmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen iktisadi darboğazın tespiti
Genişletici para politikası faizleri düşürüyor, ancak müteşebbislerin geleceğe yönelik kötümser beklentileri nedeniyle özel yatırımlar artmıyor.
Sorunun kavramsal temelini Klasik teoriden Keynesyen teoriye taşımak.
2
Durgunluk nedeninin kavramsal karşılığının bulunması
Keynesyen literatürde müteşebbislerin kâr beklentilerine 'Sermayenin Marjinal Etkinliği' denir. Kötümser beklentiler bu etkinliğin düşmesine ve yatırımların faiz esnekliğinin sıfıra yaklaşmasına (Yatırım Tuzağı) yol açar.
Likidite tuzağı ile yatırım tuzağı ayrımını netleştirmek.
3
Keynesyen çerçevede en uygun maliye politikası aracının belirlenmesi
Özel tüketim ve yatırımların uyarılamadığı bu derin resesyon/eksik istihdam durumunda, efektif talebi doğrudan artıracak aktif bir devlet müdahalesi gerekir. Bu da ancak iradi (ihtiyari) kamu harcamalarındaki otonom artışlarla sağlanabilir.
Sorunun çözüm kısmını geleneksel ve pasif politikalardan ayırt etmek.

Anahtar Kavram

Keynesyen yatırım fonksiyonu, Yatırım Tuzağı ve İradi Maliye Politikası
Soru 95Soru →

Bir ülkenin Hazine ve Maliye Bakanlığında düzenlenen makroekonomik istikrar toplantısında, ekonomideki derin durgunluğu aşmak için genişletici maliye politikası uygulanması önerilmiştir. Toplantıdaki uzmanlardan biri, "Ekonomik birimler rasyonel beklentilere sahip olduğu için, artan kamu harcamaları kısa dönemde bile sadece fiyatlar genel düzeyini yükseltecek ve reel hasıla üzerinde hiçbir etki yaratmayacaktır." diyerek bu politikaya karşı çıkmıştır. Yeni Keynesyen yaklaşımı benimseyen diğer uzman ise rasyonel beklentiler varsayımını kabul etmesine rağmen, genişletici maliye politikasının kısa dönemde reel hasılayı artırarak istihdamı teşvik edeceğini savunmuştur.

Buna göre, Yeni Keynesyen yaklaşımı savunan uzmanın maliye politikasının kısa dönemdeki etkinliğini gerekçelendirmek için öne süreceği temel argüman aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Firmaların fiyat değişikliklerini maliyetli bulmaları nedeniyle piyasalarda anında temizlenmeyi engelleyen nominal katılıkların bulunması

Cevap

Yeni Keynesyen yaklaşıma göre doğru argüman, firmaların fiyat değişikliklerini maliyetli bulmaları nedeniyle piyasalarda anında temizlenmeyi engelleyen nominal katılıkların (yapışkanlıkların) bulunmasıdır.
Yeni Keynesyen iktisat okulu, makroekonomik temellerini mikroekonomik rasyonel davranışlar üzerine kurarak Yeni Klasiklerin 'rasyonel beklentiler' varsayımını kabul eder. Ancak onlardan temel farkı, piyasaların anında temizlendiği (market clearing) varsayımını reddetmesidir. Yeni Keynesyenlere göre, eksik rekabet koşulları altında faaliyet gösteren firmaların fiyatlarını değiştirmeleri belli bir maliyet (menü maliyetleri) gerektirir. Benzer şekilde işgücü piyasasında da zımni sözleşmeler veya etkin ücret teorileri gereği ücretler anında ayarlanamaz. Bu nominal katılıklar (yapışkanlıklar) nedeniyle fiyatlar esnek değildir; dolayısıyla uygulanan genişletici maliye politikaları kısa dönemde rasyonel beklentilere rağmen reel hasıla ve istihdam gibi reel değişkenleri olumlu yönde etkiler.

Adım Adım Çözüm

1
Sorudaki iki farklı yaklaşımın temel dayanaklarını analiz et
Birinci uzman Yeni Klasik (rasyonel beklentiler ve anında piyasa temizlenmesi) görüşü savunurken, ikinci uzman Yeni Keynesyen görüşü savunmaktadır.
Yeni Keynesyen teorinin diğer makroekonomik okullardan (özellikle Yeni Klasiklerden) ayrıştığı noktayı tespit etmek için.
2
Yeni Keynesyen yaklaşımın rasyonel beklentiler altındaki dışlama/etkisizlik eleştirisine verdiği teorik yanıtı belirle
Yeni Keynesyenler, rasyonel beklentileri kabul etseler de mikroekonomik temelde eksik rekabetin ve 'menü maliyetleri' ile 'sözleşmeler' gibi unsurların fiyat/ücret ayarlamalarını geciktirdiğini savunur.
Yeni Keynesyen iktisadın temel varsayımı olan 'nominal ve reel katılıklar' mekanizmasını soru bağlamıyla eşleştirmek için.
3
Seçenekleri makroekonomik okullara göre sınırlandır
Para aldanması Geleneksel Keynesyen, adaptif beklenti Monetarist, arz şoku/vergi indirimi Arz Yönlü İktisat, oy maksimizasyonu ise Kamu Tercihi yaklaşımına aittir. Geriye nominal katılıklar seçeneği kalır.
Çeldiricilerin hangi iktisadi yaklaşımları temsil ettiğini belirleyerek hatalı olanları elemek için.

Anahtar Kavram

Yeni Keynesyen Yaklaşımda Nominal Katılıklar ve Menü Maliyetleri
Soru 96Soru →

Makroekonomik analizi tarihsel zaman ve geleceğin istatistiksel olarak hesaplanamayacak bir bilinmezlik içerdiği varsayımı üzerine kurgulayan Post-Keynesyen öğreti, devletin ekonomik hayattaki rolünü standart teorilerden çok daha farklı bir zeminde değerlendirir. Özellikle Michal Kalecki ve Hyman Minsky'nin teorik katkılarıyla zenginleşen bu analitik çerçevede, kamu kesiminin bütçe kararları para ve finans sisteminin işleyişinden bağımsız düşünülemez.

Bu perspektife göre, genişletici yönde uygulanacak bir maliye politikasının işleyiş mekanizması ve sonuçları hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İçsel para mekanizması gereğince bütçe açıkları faiz oranlarını otomatik olarak yukarı taşımaz; alt gelir gruplarını destekleyen harcamalar efektif talebi canlandırarak işletme kârlarını ve yatırımları destekler.

Cevap

Post-Keynesyen teoriye göre içsel para mekanizması bütçe açıklarının faizleri yükseltmesini (dışlama etkisini) engellerken, tüketim eğilimi yüksek gruplara yapılan gelir transferleri efektif talebi ve işletme kârlarını artırarak ekonomiyi canlandırır.
Post-Keynesyen analiz, para arzının merkez bankası tarafından katı bir şekilde dışsal olarak belirlenmediğini, ticari bankaların kredi talebine bağlı olarak kredi yarattığını (içsel para) savunur. Bu nedenle kamu açıkları, IS-LM modelinin öngördüğü gibi para piyasasında baskı yaratıp faizleri yükseltmez. Aksine, kamu harcamalarının özellikle tüketim eğilimi yüksek ücretli ve alt gelir gruplarına yönlendirilmesi, efektif talebi destekler. Talebin artması, firmaların kapasite kullanım oranlarını ve kârlarını yükseltir; bu da yatırımların canlanmasına (dışlama değil, içe çekme/teşvik etkisine) zemin hazırlar.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda belirtilen Post-Keynesyen kavramların (belirsizlik, tarihsel zaman, finansal entegrasyon) maliye politikası ile ilişkisini kurma.
Yaklaşımın içsel para varsayımı ile dışlama (crowding-out) etkisini reddettiği ve efektif talebi merkeze aldığı tespit edilir.
Teorinin ana akım yaklaşımlardan nasıl ayrıştığını belirlemek için temel varsayımlarını çözümlemek gereklidir.
2
Seçeneklerde yer alan ifadelerin temsil ettiği iktisat okullarını tanımlama.
Yanlış seçeneklerin sırasıyla Klasik kaynak tahsisi, Geleneksel denk bütçe, Yeni Klasik rasyonel beklentiler ve Arz Yönlü iktisat görüşlerini temsil ettiği belirlenir.
Maliye politikasına dair farklı yaklaşımları birbiriyle karıştırma hatalarını eleyerek doğru cevaba ulaşmak için.
3
Doğru cevabın Post-Keynesyen mekanizma ile tutarlılığını onaylama.
İçsel para argümanı ile Kalecki'nin bölüşüm/kâr teorisini birleştiren seçeneğin kesin doğru olduğu doğrulanır.
Sorunun sadece ezber bilgi değil, teorinin nedensellik bağını (harcama -> efektif talep -> kâr -> yatırım) test etmesini onaylamak için.

Anahtar Kavram

İçsel Para, Efektif Talep ve Gelir Bölüşümü İlişkisi
Soru 97Soru →

Modern makroekonomik analizlerde, hanehalkı ve firmaların ileriye dönük projeksiyonlar yaparken sistematik hata yapmadıkları varsayımı yaygın olarak kullanılmaktadır. Buna karşın, spesifik bir teorik çerçeve, beklentiler kusursuz biçimde oluşturulsa bile, kamu otoriteleri tarafından hayata geçirilen ihtiyari bütçe açıklarının istihdam ve üretim üzerinde pozitif canlanma yaratabileceğini ileri sürer. Söz konusu yaklaşım, piyasa mekanizmasının şoklara anında tepki verememesini mikro temellere dayandırarak açıklar.

Buna göre, ifade edilen teorik çerçevenin ihtiyari maliye politikasının etkinliğini temellendirdiği ana argüman aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Menü maliyetleri ve kademeli sözleşmeler gibi unsurların mal ve emek piyasalarında yarattığı fiyat-ücret katılıkları

Cevap

Menü maliyetleri ve kademeli sözleşmeler gibi unsurların mal ve emek piyasalarında yarattığı fiyat-ücret katılıkları
Yeni Keynesyen iktisatçılar, ekonomik aktörlerin rasyonel beklentilere sahip olduğunu (sistematik hata yapmadıklarını) kabul ederler. Ancak mal piyasasındaki katalog değiştirme (menü) maliyetleri ve emek piyasasındaki uzun dönemli sendikal sözleşmeler ile etkin ücret uygulamaları nedeniyle fiyat ve ücretlerin aşağı ve yukarı yönlü esnek olmadığını (yapışkan olduğunu) savunurlar. Bu nominal katılıklar piyasaların anında temizlenmesini engellediği için, uygulanan genişletici ihtiyari maliye politikaları kısa dönemde dışlama etkisi yaratmadan reel hasıla ve istihdam üzerinde doğrudan canlandırıcı etki gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki temel varsayımları analiz et
Aktörlerin rasyonel beklentilere sahip olduğu ancak maliye politikasının kısa dönemde etkili olduğu sonucuna varılır.
Rasyonel beklentiler ve etkin politika bileşimi doğrudan Yeni Keynesyen İktisat okulunu işaret eder.
2
Yeni Keynesyen yaklaşımın Yeni Klasiklerden ayrıldığı noktayı belirle
Yeni Klasikler esnek fiyatlar nedeniyle piyasaların anında temizlendiğini savunurken, Yeni Keynesyenler piyasaların anında temizlenmediğini ileri sürer.
Maliye politikasının reel hasılayı etkileyebilmesi için fiyatların tam esnek olmaması gerekir.
3
Piyasaların anında temizlenmemesinin mikroekonomik nedenlerini eşleştir
Menü maliyetleri, etkin ücretler ve kademeli sözleşmelerin yol açtığı nominal katılıklar doğru argüman olarak tespit edilir.
Bu mikro temeller fiyat-ücret yapışkanlığını ve dolayısıyla kısa dönemde otonom harcama çarpanının çalışmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Yeni Keynesyen Yaklaşımda Nominal Katılıklar ve Politika Etkinliği
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 98Soru →

Dinamik stokastik genel denge (DSGE) modellerini kendi teorik zeminlerine entegre eden Yeni Keynesyen ekol, iradi maliye politikasının konjonktür dalgalanmalarını yumuşatmada etkili bir araç olabileceğini teorize eder. Bu ekol, piyasa katılımcılarının beklentilerini mevcut tüm bilgileri kullanarak ileriye dönük oluşturduğu varsayımını (rasyonel beklentiler) reddetmeden, kamu harcaması çarpanının kısa dönemde pozitif ve anlamlı bir büyüklükte olabileceğini savunur.

Buna göre, Yeni Keynesyen analizde maliye politikasının dışlama (crowding-out) etkisine tamamen yenik düşmemesinin ve reel hasıla üzerinde etkili olmasının temel teorik dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eksik rekabet piyasalarındaki firmaların menü maliyetleri ve eşanlı olmayan fiyatlama sözleşmeleri yüzünden talep şoklarına fiyatlar yerine üretim miktarıyla tepki vermesi.

Cevap

Yeni Keynesyen modelde maliye politikasının etkinliğini sağlayan mekanizma; menü maliyetleri ve eşanlı olmayan fiyatlama gibi nedenlerle ortaya çıkan nominal katılıklar sonucu, firmaların şoklara fiyatlar yerine üretim miktarını değiştirerek uyum sağlamasıdır.
Yeni Keynesyen yaklaşım, piyasaların anında temizlendiği (market clearing) fikrini reddeder. Eksik rekabet koşulları, fiyat değiştirmenin getirdiği menü maliyetleri ve uzun süreli sözleşmeler nedeniyle fiyatlar ve ücretler kısa dönemde yapışkandır (nominal katılıklar). Bu katılıklar sebebiyle, hükümetin genişletici iradi maliye politikası gibi toplam talep şokları karşısında firmalar fiyatlarını hemen güncellemek yerine üretim miktarlarını artırarak tepki verirler (miktar intibakı). Bu mekanizma, bireyler rasyonel olsa dahi maliye politikasının kısa dönemde reel üretim ve istihdam üzerinde pozitif etkiler yaratmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökünün analiz edilmesi
Sorunun, Yeni Keynesyen ekolün rasyonel beklentiler altında maliye politikasının kısa dönemli etkinliğini hangi mekanizmaya dayandırdığını sorduğu tespit edilir.
Yeni Keynesyen ile Yeni Klasik ekoller arasındaki temel teorik ayrım noktasının belirlenmesi gerekir.
2
Beklenti ve fiyat esnekliği varsayımlarının eşleştirilmesi
Yeni Klasik model rasyonel beklentiler ve tam fiyat esnekliği varsayarken, Yeni Keynesyen model rasyonel beklentileri kabul edip fiyat/ücretlerin yapışkan (katı) olduğunu savunur.
İki okul arasındaki farklılık beklenti oluşturma biçiminden değil, piyasaların temizlenme (market clearing) hızından kaynaklanmaktadır.
3
Nominal katılıkların sonuçlarının değerlendirilmesi
Menü maliyetleri, etkin ücretler ve sözleşmeler yüzünden fiyatlar anında esneyemez. Genişletici maliye politikası karşısında firmalar, fiyatı artırmak yerine üretimi ve istihdamı artırır.
Miktar intibakı mekanizması, kamu harcamalarındaki artışın reel hasılayı dışlama etkisine tamamen maruz kalmadan artırabilmesini açıklar.
4
Seçeneklerin elenmesi
Eksik rekabet ve menü maliyetlerine dayalı miktar intibakını ifade eden seçenek doğru olarak belirlenir. Adaptif beklenti (Monetarist), para aldanması (Geleneksel Keynesyen), faktör arzı teşviki (Arz Yönlü) ve formül esnekliği elenir.
Diğer seçenekler farklı iktisadi ekolleri veya teorik temeli olmayan politika araçlarını yansıtmaktadır.

Anahtar Kavram

Yeni Keynesyen Makroekonomik Modelde Nominal Katılıklar (Fiyat ve Ücret Yapışkanlığı)
Soru 99Soru →

Bir ülkenin ekonomi yönetimi tarafından hazırlanan makroekonomik görünüm raporunda; 'Tüketici ve firmaların gelecekteki vergi yükümlülüklerini ve enflasyon oranlarını rasyonel bir biçimde öngörebildiği bir konjonktürde dahi, uygulanacak genişletici bir kamu harcaması politikasının kısa dönemde sadece fiyatları artırmakla kalmayıp reel hasılayı da artırarak istihdam üzerinde pozitif etkiler yaratacağı' ifade edilmiştir.

Yeni Keynesyen iktisat yaklaşımı temel alındığında, raporda ileri sürülen bu politika etkinliğinin (maliye politikasının kısa dönemde yansız olmamasının) arkasında yatan temel mikroekonomik gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eksik rekabet koşullarında faaliyet gösteren firmaların menü maliyetleri ve kademeli ayarlamalar nedeniyle fiyatlarını şoklara karşı anında değiştirememesi

Cevap

Yeni Keynesyen yaklaşımda maliye politikasının kısa dönemli etkinliği, eksik rekabet piyasalarındaki menü maliyetleri ve kademeli fiyat belirleme davranışlarının yarattığı nominal katılıklar ile açıklanır.
Yeni Keynesyen yaklaşım, makroekonomik analize mikro temeller kazandırırken, ekonomik birimlerin rasyonel beklentilere sahip olduğunu kabul eder. Ancak Yeni Klasiklerden farklı olarak, piyasaların eksik rekabet koşullarında çalıştığını belirtir. Firmalar fiyatlarını değiştirmek istediklerinde 'menü maliyetleri' ile karşılaşırlar ve fiyat ayarlamaları ekonomide eş anlı değil, kademeli (staggered) gerçekleşir. Bu nominal katılıklar nedeniyle, uygulanan genişletici maliye politikaları fiyatlara anında yansımadığı için kısa dönemde reel hasılayı ve istihdamı artırır.

Adım Adım Çözüm

1
Rapordaki temel varsayımları ve sonucu analiz et.
Varsayım: Rasyonel beklentiler geçerli. Sonuç: Genişletici maliye politikası reel hasılayı artırır (politika etkindir).
Sorunun hangi ekonomik ekolün mantığına göre çözüleceğini belirlemek.
2
Rasyonel beklentiler altında politikanın etkin olmasını sağlayan Yeni Keynesyen mekanizmayı tanımla.
Yeni Keynesyenler, Yeni Klasiklerin rasyonel beklentiler varsayımını kabul eder ancak piyasaların anında temizlenmediğini (market clearing olmadığını) savunur.
Yeni Keynesyen modelin ayırt edici temel özelliğini tespit etmek.
3
Piyasaların neden anında temizlenmediğinin mikroekonomik temellerini belirle.
Eksik rekabet piyasaları, menü maliyetleri (fiyat değiştirme maliyetleri), kademeli fiyat belirleme (Calvo modeli) ve etkin ücret teorisi gibi faktörler nominal katılık (yapışkanlık) yaratır.
Maliye politikasının talep üzerindeki etkisinin neden sadece enflasyona değil, reel üretime de yansıdığını açıklamak.

Anahtar Kavram

Yeni Keynesyen Yaklaşımda Nominal Katılıklar ve Mikro Temeller
Soru 100Soru →

Makroekonomik istikrarın sağlanması tartışmalarında, devlet müdahalelerinin etkililiğini analiz eden bir iktisadi düşünce okulu şu temel varsayımları ileri sürmektedir:

• Ekonomide uzun dönemde 'paranın yansızlığı' (nötralitesi) geçerlidir.
• Keynesyenlerin savunduğu ihtiyari (iradi) bütçe uygulamaları, ekonomideki dalgalanmaları yumuşatmak yerine karar ve uygulama gecikmeleri nedeniyle istikrarsızlığı artırır.
• Bütçe açıkları yoluyla genişleyen kamu sektörü, piyasa faiz hadlerini etkileyerek özel kesimin harcama kararlarını doğrudan sınırlandırır.

Yukarıdaki varsayımlara dayanan Monetarist (Parasalcı) yaklaşıma göre, maliye politikasının işleyiş mekanizması ve politika tercihi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu harcamalarındaki artış, faiz oranlarını yukarı çekerek özel sektörün yatırım ve tüketimini azaltır; bu sebeple iradi maliye politikaları terk edilmeli ve para arzının istikrarlı büyümesini sağlayan k-kuralı benimsenmelidir.

Cevap

Doğru yanıt, kamu harcamalarının dışlama etkisi yarattığını ve bu nedenle iradi maliye politikaları yerine sabit oranlı parasal büyüme kuralının (k-kuralı) uygulanması gerektiğini belirten ifadedir.
Monetarist (Parasalcı) yaklaşıma göre, maliye politikası özellikle tam istihdam düzeyinde dışlama (crowding-out) etkisine neden olur. Devletin kamu harcamalarını artırması faiz oranlarını yükseltir, bu da özel sektörün tüketim ve yatırım harcamalarının daralmasına yol açar. Monetarist ekolün kurucusu Milton Friedman, iradi (ihtiyari) maliye politikalarının karar ve uygulama gecikmeleri nedeniyle ekonomiyi daha da istikrarsızlaştırdığını savunmuştur. Bu yaklaşıma göre uzun dönemde paranın yansız (nötr) olması nedeniyle, ekonomik istikrarın sağlanması için iradi mali müdahaleler terk edilmeli ve para arzının ekonominin uzun dönem reel büyüme hızına paralel, sabit bir oranda artırılması kuralı (k-kuralı) uygulanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Sorudaki öncüllerde yer alan iktisadi düşünce okulunun temel varsayımlarını analiz et.
Uzun dönemde paranın yansızlığı ve iradi bütçe politikalarının gecikmeler nedeniyle istikrarsızlık yarattığı vurgularının Monetarist (Parasalcı) yaklaşıma ait olduğu belirlenir.
Soruda istenen yaklaşımın temel teorik çerçevesini netleştirmek için.
2
Monetaristlerin maliye politikasına yönelik 'dışlama etkisi' (crowding-out) mekanizmasını değerlendir.
Monetaristlere göre kamu harcamalarındaki artış faiz oranlarını yükselterek özel yatırımları dışlar, bu nedenle maliye politikası özellikle uzun dönemde etkisizdir.
Maliye politikasının neden başarısız görüldüğünü açıklayan temel mekanizmayı tespit etmek için.
3
Monetaristlerin iradi politikalara karşı önerdikleri alternatif politika kuralını belirle.
Ekonomik istikrar için iradi müdahaleler yerine para arzının reel büyümeye paralel ve sabit bir oranda artırılmasını öngören k-kuralı (Milton Friedman) savunulur.
Teorinin çözüm önerisini doğru ifade eden seçeneği bulmak için.
4
Seçenekleri analiz ederek dışlama etkisi ve k-kuralı vurgusunu bir arada barındıran doğru ifadeyi seç.
Doğru ifadenin 'Kamu harcamalarındaki artış, faiz oranlarını yukarı çekerek... k-kuralı benimsenmelidir' şeklindeki seçenek olduğu tespit edilir.
Sorunun kökünde istenen işleyiş mekanizması ve politika tercihinin tam karşılığını bulmak için.

Anahtar Kavram

Monetarist Yaklaşımda Maliye Politikasının Etkinsizliği ve K-Kuralı
ÖncekiSayfa 5 / 8Sonraki