Banka Muhasebesi

204 soru

Soru 181Soru

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDKBDDK) tarafından yayımlanan Banka Tek Düzen Hesap Planı (BTDHPBTDHP) sistematiğine göre; bankaların ana faaliyetleri kapsamında elde ettikleri ücret ve komisyon gelirleri ile bu faaliyetler sırasında oluşan amortisman giderleri, karşılık giderleri ve personel giderleri gibi faiz dışı kalemlerin izlendiği hesap grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 7. Grup

Cevap

Banka Tek Düzen Hesap Planı uyarınca faiz dışı gelir ve giderlerin izlendiği grup 7. Grup hesaplarıdır.
Banka Tek Düzen Hesap Planı (BTDHPBTDHP) sistematiğinde gelir tablosu hesapları iki ana sınıfa ayrılmıştır: Faiz gelir ve giderleri 6. Grup hesaplarında, faiz dışı gelir ve giderler (komisyonlar, ücretler, personel giderleri, amortismanlar, karşılık giderleri vb.) ise 7. Grup hesaplarında takip edilir. Bu nedenle soruda belirtilen kalemlerin tamamı 7. Grup içerisinde yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Gelir ve gider kalemlerinin niteliğini analiz etmek.
Ücret, komisyon ve personel giderleri 'faiz dışı' unsurlar olarak sınıflandırılır.
Bankacılık muhasebesinde gelir ve giderler faiz kaynaklı olup olmamalarına göre iki ana gruba ayrılır.
2
Banka Tek Düzen Hesap Planı (BTDHPBTDHP) sınıflarını karşılaştırmak.
6. Grup 'Faiz Gelir ve Giderleri', 7. Grup ise 'Faiz Dışı Gelir ve Giderleri' temsil eder.
BDDK tarafından belirlenen hesap planı hiyerarşisinde sonuç hesapları bu iki grupta toplanmıştır.
3
İlgili faaliyet kalemlerine uygun doğru hesap grubunu seçmek.
7. Grup hesapları doğru sınıflandırmayı sağlar.
Soru kökünde belirtilen tüm kalemler (komisyon, personel gideri, amortisman vb.) faiz dışı niteliktedir.

Anahtar Kavram

BTDHP Hesap Sınıfları ve Sonuç Hesapları Ayırımı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 182Soru

Bir banka şubesinin 3131 Aralık tarihinde yapılan kasa sayımı sonucunda "011 Efektif Deposu (GBP)" hesabında 4.0004.000 İngiliz Sterlini (GBP\text{GBP}) olduğu tespit edilmiştir. İlgili hesabın mizan bakiyesi (kayıtlı değeri) 160.000160.000 TL\text{TL}'dir. Bankanın dönem sonu değerlemesinde kullanacağı kurlar şu şekildedir:

Kur TürüAlış (TL\text{TL})Satış (TL\text{TL})
Efektif42,0042,0042,5042,50
Döviz41,8041,8042,3042,30

Buna göre, bankanın yapması gereken dönem sonu değerleme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 011 Efektif Deposu 8.0008.000 / Alacak: 640 Kambiyo Karları 8.0008.000

Cevap

Dönem sonu değerleme kaydı; Borç: 011 Efektif Deposu 8.000 TL ve Alacak: 640 Kambiyo Karları 8.000 TL şeklinde olmalıdır.
Banka muhasebesinde kasada bulunan fiziki yabancı paralar '011 Efektif Deposu' hesabında takip edilir. Dönem sonlarında bu hesaplar bankanın ilan ettiği 'Efektif Alış Kuru' üzerinden değerlenir. İşlemde 4.0004.000 GBP\text{GBP} için 42,0042,00 TL\text{TL} kur kullanıldığında toplam değer 168.000168.000 TL\text{TL} olmaktadır. Kayıtlı değer olan 160.000160.000 TL\text{TL} ile arasındaki 8.0008.000 TL\text{TL}'lik fark olumlu bir kur farkı olup '640 Kambiyo Karları' hesabına alacak, varlık artışı nedeniyle '011 Efektif Deposu' hesabına borç kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Kayıtlı değerin belirlenmesi
160.000160.000 TL\text{TL}
Mizan bakiyesi, yabancı paranın kayıtlardaki son değerini gösterir.
2
Doğru değerleme kurunun seçilmesi
42,0042,00 TL\text{TL} (Efektif Alış)
Banka kasasında bulunan fiziki yabancı paralar (efektif) için dönem sonunda 'Efektif Alış Kuru' esas alınır.
3
Dönem sonu değerinin hesaplanması
4.0004.000 GBP×42,00\text{GBP} \times 42,00 TL=168.000\text{TL} = 168.000 TL\text{TL}
Mevcut döviz miktarının güncel kur ile çarpılması gerekir.
4
Kur farkının tespiti
168.000160.000=8.000168.000 - 160.000 = 8.000 TL\text{TL} (Olumlu Fark)
Güncel değerin kayıtlı değerden yüksek olması kambiyo karı oluştuğunu gösterir.
5
Yevmiye kaydının yapılması
011 nolu hesaba borç, 640 nolu hesaba alacak kaydı.
Varlık hesabındaki artış borçlandırılırken, gelir hesabı alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde efektif (nakit yabancı para) mevcudu dönem sonunda 'Efektif Alış Kuru' üzerinden değerlenir ve oluşan farklar Kambiyo Karları veya Zararları hesaplarına kaydedilir.

İpuçları

1
Bankadaki fiziki yabancı paralar için hangi hesabın (011 veya 012) kullanıldığını hatırlayın.
2
Dönem sonu değerlemesinde 'Efektif' mi yoksa 'Döviz' mi kurunun esas alınması gerektiğini belirleyin.
3
Banka için değerleme yapılırken kasanın güncel değerinin artıp artmadığına bakarak farkı 'Kambiyo Karları' hesabına kaydedin.

Daha Fazla Pratik

Kur farkının negatif olması (zarar) durumunda hangi hesabın borçlandırılacağını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 183Soru

Bir mevduat bankası, 2121 Aralık 20252025 tarihinde ticari bir müşterisine 600.000600.000 TL tutarında, yıllık %24\%24 faiz oranlı ve 9090 gün vadeli bir ticari kredi kullandırmıştır. Faiz tahsilatının vade sonunda yapılacağı bu kredi işlemi için bankanın 3131 Aralık 20252025 tarihinde yapması gereken dönem sonu faiz tahakkuk kaydı aşağıdakilerden hangisidir? (Faiz hesaplamalarında 11 yıl 360360 gün olarak dikkate alınacaktır.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: BORÇ: 148 Krediler Faiz Tahakkukları 4.000 TL / ALACAK: 600 Faiz Gelirleri 4.000 TL

Cevap

BORÇ: 148 Krediler Faiz Tahakkukları 4.000 TL / ALACAK: 600 Faiz Gelirleri 4.000 TL
Dönemsellik ilkesi uyarınca, 2025 yılına ait olan 10 günlük faiz geliri henüz tahsil edilmese dahi dönem sonunda kayda alınmalıdır. Banka Tek Düzen Hesap Planı'nda kredi işlemlerinden doğan ve henüz vadesi gelmemiş faiz alacakları '148 Krediler Faiz Tahakkukları' hesabında borçlandırılarak izlenir. İlgili gelir ise '600 Faiz Gelirleri' hesabının alacağına kaydedilir. Yapılan hesaplama sonucunda (600.000×0,24×10/360600.000 \times 0,24 \times 10 / 360) 4.000 TL tutarına ulaşılmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Faiz Gün Sayısının Hesaplanması
10 gün
Kredinin kullandırıldığı 21 Aralık tarihinden dönem sonu olan 31 Aralık tarihine kadar geçen süre hesaplanır (3121=1031 - 21 = 10 gün).
2
Dönem Sonu Faiz Tutarının Hesaplanması
4.000 TL
Kıst-elyevm (gün esaslı) faiz hesaplama formülü uygulanır: 600.000×0,24×(10/360)=4.000600.000 \times 0,24 \times (10 / 360) = 4.000 TL.
3
Banka Hesap Planına Göre Muhasebe Kaydı
148 (Borç) / 600 (Alacak)
Dönemsellik ilkesi gereği gerçekleşen faiz geliri 600 Faiz Gelirleri hesabına kaydedilirken, henüz tahsil edilmeyen bu tutar 148 Krediler Faiz Tahakkukları hesabında takip edilir.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Faiz Tahakkuku
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 184Soru

(A)(A) Bankası, likidite yönetimi çerçevesinde kasasında bulunan 500.000500.000 TL nakit tutarı T.C. Merkez Bankası (TCMB) nezdindeki serbest hesabına yatırmıştır. Buna göre bankanın yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 030030 T.C. Merkez Bankası - Serbest Hesaplar 500.000500.000 / Alacak: 010010 Nakit Değerler (Kasa) 500.000500.000

Cevap

Merkez Bankası serbest hesaplarının borçlu, nakit değerler (kasa) hesabının ise alacaklı olduğu kayıt doğrudur.
Banka muhasebesinde T.C. Merkez Bankası (TCMB) nezdinde açılan hesaplar aktif niteliktedir. Bankanın nakit mevcudunu TCMB'deki serbest hesabına yatırması, bir aktif kalemden (Kasa) çıkış yapılarak diğer bir aktif kaleme (TCMB Hesabı) giriş yapılması anlamına gelir. Bu nedenle, '030030 T.C. Merkez Bankası' hesabı borçlandırılırken, '010010 Nakit Değerler (Kasa)' hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Varlık değişimlerini analiz edin.
Banka kasasından nakit çıkışı olmuş (500.000500.000 TL azalma) ve bu tutar Merkez Bankası nezdindeki serbest hesaba aktarılmıştır (500.000500.000 TL artış).
Muhasebe kaydının temelini oluşturacak varlık hareketlerini belirlemek gerekir.
2
Bankalar Tek Düzen Hesap Planı'na (TDHP) göre ilgili hesapları seçin.
Nakit çıkışı için '010010 Nakit Değerler (Kasa)', Merkez Bankası serbest hesapları için '030030 T.C. Merkez Bankası' hesabı seçilir.
İşlemin resmi hesap planındaki kodlarını belirlemek zorunludur.
3
Aktif hesapların işleyiş kuralına göre yevmiye maddesini oluşturun.
Artış gösteren Merkez Bankası hesabı borçlandırılır, azalış gösteren Kasa hesabı alacaklandırılır.
Aktif karakterli hesaplarda artışlar borç tarafa, azalışlar alacak tarafa kaydedilir.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Merkez Bankası İle Olan Serbest İşlemlerin Kaydı
Tahmini Süre:45s
Soru 185Soru

Bir mevduat bankası, kullandırdığı Türk Lirası cinsinden bir ticari kredinin dönem sonuna (3131 Aralık) isabet eden faiz tutarını 15.00015.000 TL olarak hesaplamıştır. Banka Tek Düzen Hesap Planı uyarınca, dönemsellik ilkesi gereği yapılan bu faiz tahakkuku kaydında alacaklandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 510 Kredilerden Alınan Faizler

Cevap

510 Kredilerden Alınan Faizler hesabı alacaklandırılır.
Dönem sonunda bankanın lehine tahakkuk eden ancak henüz vadesi gelmediği için tahsil edilemeyen kredi faizleri, dönemsellik ilkesi gereği Gelir Tahakkukları hesabı borçlandırılarak ve ilgili gelir hesabı (510 Kredilerden Alınan Faizler) alacaklandırılarak muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle
Bankanın kullandırdığı bir krediden doğan faiz, banka için bir 'gelir' kalemidir.
Muhasebe kaydının yönünü belirlemek için işlemin gelir mi yoksa gider mi olduğu tespit edilmelidir.
2
Dönemsellik ilkesini uygula
Henüz vadesi gelmemiş ancak cari döneme ait olan gelir için 'Gelir Tahakkuku' kaydı yapılmalıdır.
Dönemsellik ilkesi uyarınca, gelirin fiilen tahsil edilmesi beklenmeden ilgili olduğu döneme kaydedilmesi gerekir.
3
Banka Tek Düzen Hesap Planı kodlarını seç
Borçlu hesap: 181 Gelir Tahakkukları; Alacaklı hesap: 510 Kredilerden Alınan Faizler.
Bankacılık muhasebe standartlarına göre kredi faiz gelirleri 510 no'lu hesapta izlenir ve varlık artışı (tahakkuk) 181 no'lu hesapta takip edilir.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Gelir Tahakkukları

İpuçları

1
Banka için bu işlemin bir gelir mi yoksa gider mi olduğunu düşünün.
2
Bankacılık Tek Düzen Hesap Planı'nda gelirlerin hangi hesap grubunda (kodunda) izlendiğini hatırlayın.
3
Tahakkuk kaydında gelir hesaplarının her zaman alacak tarafında yer aldığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir işlemi mevduat faiz gideri tahakkuku için yaparak borçlu ve alacaklı hesapları karşılaştırınız.
Tahmini Süre:45s
Soru 186Soru

(B) Bankası, ticari bir müşterisi lehine daha önce tahsis etmiş olduğu 200.000200.000 TL tutarındaki "kullanılmamış kredi limitini", müşterinin risk durumundaki değişiklik nedeniyle iptal etmiştir. Bu iptal işlemine ilişkin nazım hesaplarda yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 915 TAAHHÜTLER KARŞILIĞI 200.000200.000 / Alacak: 914 TAAHHÜTLER 200.000200.000

Cevap

Borç: 915 TAAHHÜTLER KARŞILIĞI / Alacak: 914 TAAHHÜTLER şeklinde yapılan ters kayıtla işlem nazım hesaplardan çıkarılır.
Banka muhasebesinde kullanılmamış kredi limitleri birer taahhüt olarak nazım hesaplarda (914 Borçlu, 915 Alacaklı) izlenir. Bu limit iptal edildiğinde, mevcut kayıt ters çevrilerek (915 Borçlu, 914 Alacaklı) hesaplar kapatılır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle
İşlem bir banka taahhüdünün (kullanılmamış kredi limiti) iptalidir.
Kullanılmamış kredi limitleri banka için bir taahhüt niteliğindedir ve nazım hesaplarda izlenir.
2
Kayıt yöntemini hatırla
Başlangıç kaydı Borç: 914 / Alacak: 915 şeklindedir.
Banka taahhüt altına girdiğinde taahhüt hesabı borçlandırılır, karşılık hesabı alacaklandırılır.
3
İptal (kapatma) kaydını gerçekleştir
Borç: 915 / Alacak: 914 ters kaydı yapılır.
Taahhüdün sona ermesi veya iptali durumunda nazım hesap çifti ters kayıtla kapatılmalıdır.

Anahtar Kavram

Nazım hesapların karşılıklı çalışma esası ve taahhütlerin iptalinde ters kayıt kullanımı.
Tahmini Süre:45s
Soru 187Soru

(ABC)(ABC) Anonim Şirketi, ticari işlemleri için (X)(X) Bankasında vadesiz bir hesap açtırmış ve bu hesaba nakit olarak 75.00075.000 TL yatırmıştır. Banka Tekdüzen Hesap Planı'na (BTDHP) göre, bankanın bu işlem için yapacağı muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 100 Kasa 75.000 / Alacak: 311 Vadesiz Ticari Mevduat 75.000

Cevap

Bankanın kasasına nakit girişi sağlayan ve ticari bir kuruluşa ait vadesiz mevduat yükümlülüğü oluşturan kayıt; 100 Kasa hesabının borçlandırılması ve 311 Vadesiz Ticari Mevduat hesabının alacaklandırılması şeklindedir.
Müşterinin bankaya nakit yatırması sonucunda bankanın kasa varlığı artar (aktif artışı = borç) ve aynı zamanda müşteriye karşı olan geri ödeme yükümlülüğü de artar (pasif artışı = alacak). Şirketler tarafından açılan vadesiz hesaplar BTDHP'de 311 Vadesiz Ticari Mevduat kodunda izlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Varlık artışının belirlenmesi
100 Kasa hesabı 75.00075.000 TL borçlandırılır.
Müşteri nakit ödeme yaptığı için bankanın nakit varlıkları artmıştır.
2
Yükümlülük artışının belirlenmesi
311 Vadesiz Ticari Mevduat hesabı 75.00075.000 TL alacaklandırılır.
Banka, aldığı bu parayı müşterisine geri ödemekle yükümlüdür ve mevduat banka için bir pasif kalemdir.
3
Hesap türünün teyit edilmesi
311 kodu kullanılır.
Mevduat sahibi bir şirket (tüzel kişi) olduğundan BTDHP'ye göre 'Ticari Mevduat' sınıfına girer.

Anahtar Kavram

Mevduat Hesaplarının Muhasebeleştirilmesi

Daha Fazla Pratik

Vadeli mevduat açılışı ve dönem sonu faiz tahakkuku arasındaki farkları gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 188Soru

Bir banka, 1010 Ağustos 20262026 tarihinde, "Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Menkul Değerler" (FVOCI) portföyünde izlenmek üzere nominal değeri 400.000400.000 TL olan bir hazine bonosunu 385.000385.000 TL bedelle satın almıştır. Satın alma işlemi sırasında ayrıca 3.5003.500 TL komisyon ödenmiştir.

Bankaların Tek Düzen Hesap Planı ve TFRS 9 çerçevesindeki değerleme esasları dikkate alındığında, bu işleme ilişkin yapılacak muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "031 Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Menkul Değerler" hesabı 388.500388.500 TL borçlandırılır.

Cevap

Yapılacak muhasebe kaydında "031 Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Menkul Değerler" hesabı 388.500388.500 TL tutarında borçlandırılmalıdır.
Bankaların Tek Düzen Hesap Planı ve TFRS 9 standartlarına göre; 'Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan' (FVOCI) ve 'İtfa Edilmiş Maliyeti ile Değerlenen' (AC) menkul değerler başlangıçta gerçeğe uygun değerlerine (genellikle alış bedeli) işlem maliyetlerinin eklenmesiyle ölçülür. Bu nedenle 385.000385.000 TL alış bedeline 3.5003.500 TL komisyon eklenerek 031 nolu hesaba 388.500388.500 TL borç kaydedilmesi doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Menkul değerin portföy sınıflandırmasını belirlemek.
Menkul değer "Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan" (FVOCI) olarak sınıflandırılmıştır.
Sınıflandırma, işlem maliyetlerinin (komisyon vb.) muhasebeleşme şeklini belirler.
2
Başlangıç ölçüm bedelini hesaplamak.
Alış Bedeli (385.000385.000 TL) + İşlem Maliyetleri (3.5003.500 TL) = 388.500388.500 TL.
TFRS 9 ve Banka Tek Düzen Hesap Planı uyarınca, FVOCI ve İtfa Edilmiş Maliyeti ile Değerlenen (AC) menkul değerlerde işlem maliyetleri maliyete eklenir.
3
Muhasebe kaydını oluşturmak.
031 Nolu hesap 388.500388.500 TL borçlu, 010 Kasa hesabı 388.500388.500 TL alacaklı.
Varlık girişi aktif karakterli hesabın borç tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde menkul değerlerin başlangıç ölçümü ve işlem maliyetlerinin portföylere göre farklılaştırılması.

İpuçları

1
Menkul değerlerin hangi portföyde sınıflandırıldığına dikkat edin.
2
FVTPL portföyü dışındaki menkul değerlerin (FVOCI ve AC) başlangıç kaydında komisyonların maliyete eklenmesi gerektiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

FVTPL (030) portföyünde aynı tutarlarla bir alış işlemi yapılsaydı kaydın nasıl değişeceğini analiz edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 189Soru

Bankaların Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan Banka Tek Düzen Hesap Planı (BTDHP) sistematiğinde; bankacılık hizmetleri karşılığında elde edilen ücret ve komisyon gelirleri ile personelin maaşları, kira giderleri ve amortismanlar gibi işletme giderlerinin izlendiği hesap grupları aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 7 - Faiz Dışı Gelirler ve 8 - Faiz Dışı Giderler

Cevap

Bankacılık hizmet gelirleri 7 - Faiz Dışı Gelirler grubunda, operasyonel giderler ise 8 - Faiz Dışı Giderler grubunda izlenir.
Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre, bankanın ana faaliyet gelirleri olan faizler 5 grubunda izlenirken; bankacılık hizmetleri (havale, EFT, ekspertiz vb.) karşılığı alınan ücret ve komisyonlar '7 - Faiz Dışı Gelirler' grubunda izlenir. Benzer şekilde, bankanın personeline ödediği maaşlar, kira ödemeleri ve amortismanlar gibi işletme maliyetleri '8 - Faiz Dışı Giderler' grubunda raporlanır.

Adım Adım Çözüm

1
BTDHP hesap grubu sistematiğini analiz etme
BTDHP'de 0-4 arası bilanço, 5-8 arası gelir tablosu ve 9 numaralı grup nazım hesaplardır.
Hesap planının ana yapısını belirleyerek kalemlerin hangi mali tabloda yer alacağını saptamak gerekir.
2
Gelir kaleminin niteliğini belirleme
Ücret ve komisyonlar faiz niteliği taşımayan operasyonel gelirlerdir, dolayısıyla 7 grubuna dahildir.
Banka gelirleri faiz ve faiz dışı olarak iki ana kategoride sınıflandırılır.
3
Gider kaleminin niteliğini belirleme
Personel, kira ve amortisman gibi genel yönetim giderleri faiz dışı gider niteliğindedir ve 8 grubunda takip edilir.
Bankanın ana faaliyetini sürdürmek için yaptığı harcamalar faiz dışı giderler altında toplanır.

Anahtar Kavram

BTDHP Hesap Grupları Sınıflandırması

İpuçları

1
Bankalarda gelir tablosu hesapları 5 ile başlayan gruplardan itibaren başlar.
2
Faiz ile ilgili olmayan (ücret, komisyon, kira vb.) kalemlerin 'faiz dışı' olarak adlandırılan gruplarda toplandığını unutmayın.
3
Ücret ve komisyonlar 7 grubunda, personelle ilgili genel yönetim giderleri ise 8 grubunda yer alır.

Daha Fazla Pratik

Banka hesap planındaki 3. basamak kodlamasının (TP/YP ayrımı) mantığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 190Soru

Banka Tek Düzen Hesap Planı (BTDHP) uyarınca, bankaların likidite yönetimi ve yasal yükümlülükleri kapsamında Merkez Bankası nezdinde tesis ettikleri zorunlu karşılıklar (munzam karşılıklar) aşağıdaki ana hesap gruplarının hangisinde izlenmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 00 - Nakit Değerler ve Merkez Bankası

Cevap

Zorunlu karşılıklar, Banka Tek Düzen Hesap Planı'nda 00 - Nakit Değerler ve Merkez Bankası ana hesap grubunda izlenir.
Banka Tek Düzen Hesap Planı (BTDHP) sistematiğinde, bankanın en likit varlıkları olan kasa mevcudu, efektif deposu ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) nezdindeki hesaplar (serbest hesaplar, bloke hesaplar ve zorunlu karşılıklar) 00 ana hesap grubunda takip edilir. Zorunlu karşılıklar, bankanın topladığı kaynaklar üzerinden yasal bir zorunlulukla TCMB'ye yatırdığı bir varlık kalemidir.

Adım Adım Çözüm

1
Zorunlu karşılığın niteliğini belirleme
Aktif karakterli bir varlık
Zorunlu karşılıklar, bankanın topladığı mevduat karşılığında Merkez Bankası'na yatırdığı nakit varlıklardır.
2
Hesap planındaki yerini tespit etme
00 Nolu Grup
BTDHP'de nakit varlıklar ve Merkez Bankası ile ilgili tüm işlemler (serbest hesaplar, zorunlu karşılıklar vb.) ilk grupta toplanmıştır.

Anahtar Kavram

Banka Tek Düzen Hesap Planı (BTDHP) Grup Sınıflandırması

İpuçları

1
Zorunlu karşılıklar bankanın bir yükümlülüğü değil, Merkez Bankası'ndaki bir varlığıdır.
2
Merkez Bankası ile ilgili tüm hesaplar BTDHP'nin en likit olan ilk grubunda toplanmıştır.

Daha Fazla Pratik

Banka hesap planındaki gelir ve gider gruplarının (5-8) ayrımını gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 191Soru

(K) İşletmesi, (C) Bankası'ndaki vadesiz ticari mevduat hesabında bulunan 120.000120.000 TL tutarındaki nakit varlığını, aynı bankada yeni açtırdığı 3 ay vadeli ticari mevduat hesabına aktarmıştır. Banka Tek Düzen Hesap Planı'na (BTDHP) göre, bankanın bu işleme ilişkin yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 310 Vadesiz Ticari Mevduat 120.000120.000
Alacak: 311 Vadeli Ticari Mevduat 120.000120.000

Cevap

Borç tarafında 310 Vadesiz Ticari Mevduat, alacak tarafında 311 Vadeli Ticari Mevduat hesabının yer aldığı kayıt doğrudur.
Bankalar için mevduat bir borç (yükümlülük) niteliğindedir. İşletmenin vadesiz hesabındaki para azaldığı için pasif karakterli olan '310 Vadesiz Ticari Mevduat' hesabı borçlandırılır. Aynı tutar vadeli hesaba geçtiği için '311 Vadeli Ticari Mevduat' hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini ve taraflarını belirlemek
Bir 'İşletme' (Ticari Mevduat) vadesiz hesabından vadeli hesabına 'virman' (aktarım) yapmaktadır.
Hesap kodlarının (310-311 mi yoksa 300-301 mi) seçilmesi için müşteri türü kritiktir.
2
Hesapların azalış ve artış yönlerini saptamak
Vadesiz hesap azalmakta, vadeli hesap artmaktadır.
Mevduat hesapları pasif (kaynak) hesapları olduğu için azalışlar borca, artışlar alacağa kaydedilir.
3
BTDHP'ye uygun yevmiye kaydını oluşturmak
Borç: 310 Vadesiz Ticari Mevduat / Alacak: 311 Vadeli Ticari Mevduat
Banka perspektifinden bir yükümlülük başka bir yükümlülüğe dönüşmüştür.

Anahtar Kavram

Banka Tek Düzen Hesap Planı'nda Mevduat Gruplarının Ayrımı ve Kayıt Esasları

İpuçları

1
Bankanın parayı müşteri adına sakladığını ve bunun banka için bir 'borç' olduğunu unutmayın.
2
Ticari işletmelerin hesap kodları ile şahısların tasarruf hesap kodları BTDHP'de farklıdır.

Daha Fazla Pratik

Vadeli mevduatın vadesi dolduğunda tahakkuk eden faizin muhasebe kaydını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 192Soru

(A) Bankası, 1 Mart 2026 tarihinde likidite fazlasını değerlendirmek amacıyla Interbank Para Piyasası'nda (B) Bankası'na 15.000.00015.000.000 TL tutarında, 1515 gün vadeli depo (borç) vermiştir. Söz konusu işlem için yıllık %48\%48 faiz oranı kararlaştırılmıştır. 16 Mart 2026 tarihinde (vade sonunda) anapara ve faiz tutarı, (B) Bankası'nın T.C. Merkez Bankası (TCMB) nezdindeki serbest hesabından (A) Bankası'nın serbest hesabına virman yapılarak tahsil edilmiştir.

Buna göre, (A) Bankası tarafından vade sonunda yapılacak muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir? (BSMV oranı %5\%5 olarak dikkate alınacaktır.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 020 T.C. Merkez Bankası 15.300.000 TL / Alacak: 030 Para Piyasalarından Alacaklar 15.000.000 TL, Alacak: 510 Para Piyasalarından Alınan Faizler 300.000 TL

Cevap

Vade sonunda anapara ve BSMV'den istisna olan faiz tutarının toplamı olan 15.300.000 TL, 020 T.C. Merkez Bankası hesabına borç kaydedilirken; 030 ve 510 nolu hesaplar alacaklandırılmalıdır.
Doğru yevmiye kaydında, bankanın nakit varlığını temsil eden '020 T.C. Merkez Bankası' hesabı toplam tutar (15.300.000 TL) kadar borçlandırılır. Alacak tarafında ise ana para alacağı '030 Para Piyasalarından Alacaklar' hesabından düşülür ve kazanılan faiz '510 Para Piyasalarından Alınan Faizler' hesabına gelir olarak kaydedilir. BSMV hesaplanmamasının nedeni bankalararası işlemlerin vergiden istisna olmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Faiz tutarının hesaplanması
15.000.000×0,48×15360=300.00015.000.000 \times 0,48 \times \frac{15}{360} = 300.000 TL
Banka işlemlerinde aksi belirtilmedikçe faiz süresi ticari yıl (360 gün) üzerinden hesaplanır.
2
Vergi (BSMV) durumunun analizi
BSMV = 0 TL (İstisna)
6802 Sayılı Gider Vergileri Kanunu Madde 29/p uyarınca, bankaların birbirleriyle yaptıkları işlemlerden elde ettikleri lehe paralar BSMV'den istisnadır.
3
Hesap kodlarının belirlenmesi ve yevmiye kaydının oluşturulması
Borç: 020 (15.300.000), Alacak: 030 (15.000.000), Alacak: 510 (300.000)
TCMB nezdindeki serbest hesap (020) artarken, depo alacağı (030) kapanır ve faiz geliri (510) kaydedilir.

Anahtar Kavram

Bankalararası İşlemlerde Vergi İstisnası ve TCMB Hesap İşleyişi

İpuçları

1
Bankaların birbirlerine verdiği borçlar (Interbank) için faiz hesaplarken yılın kaç gün kabul edildiğine ve vergi istisnalarına dikkat edin.
2
TCMB nezdinde bankaların iki ana hesabı bulunur: 020 (Serbest) ve 021 (Bloke/Zorunlu Karşılık). Para transferleri serbest hesap üzerinden yapılır.
3
Gider Vergileri Kanunu'na göre bankalararası işlemler BSMV'den muaftır. Bu nedenle faiz geliri üzerinden %5 vergi düşülmemelidir.

Daha Fazla Pratik

Bankalararası Repo işlemlerinde mülkiyetin devri ve nazım hesaplardaki izleme süreçlerini inceleyerek bu konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce faizi (15.000.000×0,48×15/360=300.00015.000.000 \times 0,48 \times 15/360 = 300.000) hesaplayıp, ardından bu işlemin bankalararası bir depo işlemi olduğunu fark ederek BSMV'yi 0 kabul edip toplam tahsilatın 15.300.000 TL olduğunu bulabilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 193Soru

(Z)(Z) İşletmesi, 1515 Aralık 20252025 tarihinde ticari bir bankada 600.000600.000 TL tutarında, 9090 gün vadeli ve yıllık %36\%36 faiz oranlı bir ticari mevduat hesabı açtırmıştır. Banka, 3131 Aralık 20252025 tarihinde kıstelyevm esasına göre gerekli faiz tahakkuk kaydını gerçekleştirmiştir.

Buna göre, 1515 Mart 20262026 tarihindeki vade sonunda anapara ve faiz ödemesine ilişkin banka tarafından yapılacak muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur? (İşlemlerde 11 yıl 360360 gün olarak dikkate alınacaktır.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 740 Mevduat Faiz Giderleri hesabı 12.00012.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Vade sonu kaydında, 2026 yılına ait faiz tutarı olan 12.00012.000 TL '740 Mevduat Faiz Giderleri' hesabına borç kaydedilmelidir.
Banka, 3131 Aralık tarihinde 9.6009.600 TL'lik faizi gider yazıp tahakkuk ettirdiği için, 1515 Mart tarihindeki vade sonunda sadece bu tarihten itibaren işleyen 12.00012.000 TL'lik kısmı (74 gün) '740 Mevduat Faiz Giderleri' hesabında borçlandırarak giderleştirir. Geri kalan 9.6009.600 TL ise zaten pasifte duran '303 Mevduat Faiz Tahakkukları' hesabının borçlandırılmasıyla kapatılır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam faiz tutarının hesaplanması
I=600.000×36×9036.000=21.600I = \frac{600.000 \times 36 \times 90}{36.000} = 21.600 TL
Vade boyunca işleyecek toplam yükümlülüğün belirlenmesi.
2
2025 yılına ait (tahakkuk eden) faiz gün sayısının ve tutarının belirlenmesi
Gün: 3115=1631 - 15 = 16 gün. Tutar: 600.000×36×1636.000=9.600\frac{600.000 \times 36 \times 16}{36.000} = 9.600 TL
Dönemsellik kavramı gereği 2025 yılı sonunda giderleştirilen tutar 303 nolu hesapta izlenir.
3
2026 yılına ait (cari dönem gideri) faiz tutarının hesaplanması
21.6009.600=12.00021.600 - 9.600 = 12.000 TL
Toplam faizden önceki dönem tahakkukunun çıkarılmasıyla cari yıla ait faiz gideri bulunur.
4
Muhasebe kaydının analizi
Borç: 311 (600.000600.000), Borç: 303 (9.6009.600), Borç: 740 (12.00012.000)
Banka vade sonunda ana parayı, tahakkuk eden borcu ve cari dönem giderini borçlandırarak kapatır.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde mevduat faizlerinin dönemsellik esasına göre (kıstelyevm) izlenmesi ve vade sonu muhasebe işlemleri.

İpuçları

1
Bankalar mevduat faizlerini her ay sonu veya yıl sonunda kıstelyevm (gün) esasına göre hesaplayıp giderleştirirler.
2
15 Aralık - 31 Aralık arasındaki 16 günlük faiz 2025 yılına aittir; vade sonundaki kayıtta bu tutar tahakkuk hesabından mahsup edilmelidir.

Daha Fazla Pratik

Vade sonu kaydında vergi stopajının hangi hesaba ve hangi tutar üzerinden (toplam faiz mi, cari dönem faizi mi) kaydedileceğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 194Soru

(B)(B) Bankası, dönem sonu işlemleri kapsamında vadesi henüz gelmemiş olan mevduat hesapları için kıstelyevm (gün esası) yöntemine göre 12.40012.400 TL tutarında faiz gideri hesaplamıştır. Bankanın Tekdüzen Hesap Planı'na göre yapacağı bu faiz tahakkuku kaydında alacaklandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 303 Mevduat Faiz Tahakkukları

Cevap

Dönem sonu faiz tahakkuku kaydında alacaklandırılacak hesap 303 Mevduat Faiz Tahakkukları hesabıdır.
Banka Tekdüzen Hesap Planı uyarınca, dönem sonunda vadesi gelmemiş mevduatlar için hesaplanan kıstelyevm faiz giderleri '740 Mevduat Faiz Giderleri' hesabına borç, '303 Mevduat Faiz Tahakkukları' hesabına ise alacak kaydedilerek muhasebeleştirilir. Bu işlem, dönemsellik kavramının bir gereğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Dönemsellik kavramı gereği cari döneme ait faiz tutarını belirle.
12.40012.400 TL faiz gideri.
Giderin hangi döneme ait olduğunun tespiti muhasebe kaydı için esastır.
2
Giderin borç kaydını yap.
740 Mevduat Faiz Giderleri hesabına 12.40012.400 TL borç kaydedilir.
Gerçekleşen faiz giderleri banka hesap planında bu kodda izlenir.
3
Henüz ödenmemiş borcu pasif bir hesapta takip et.
303 Mevduat Faiz Tahakkukları hesabına 12.40012.400 TL alacak kaydedilir.
Vade gelmediği için nakit çıkışı yapılamaz, borç tahakkuk ettirilir.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde dönem sonu faiz tahakkuku (Accrual of Interest Expenses)

Daha Fazla Pratik

Vade sonundaki ödeme kaydında vergi kesintisi (stopaj) uygulamasını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 195Soru

Bir banka müşterisi, tasarruf amacıyla elinde bulundurduğu 2.0002.000 ABD Doları tutarındaki nakit yabancı parayı (banknot), bankada bulunan vadesiz döviz tevdiat hesabına yatırmıştır. Banka muhasebe kayıtlarında bu işlem için borçlandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 011011 Efektif Deposu

Cevap

Nakit yabancı para girişi olduğu için 'Efektif Deposu' hesabı borçlandırılmalıdır.
Banka muhasebesinde, müşterilerin fiziksel olarak (banknot şeklinde) yatırdığı yabancı paralar 'Efektif' olarak tanımlanır. Aktif bir hesap olan 'Efektif Deposu', bankaya nakit yabancı para girişi olduğunda borçlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlem türünü belirleyin.
Müşterinin bankaya nakit (banknot) yabancı para teslim etmesi.
Bankaya giren kıymetin türü muhasebe kodunu belirler.
2
Banka muhasebe terminolojisine göre sınıflandırma yapın.
Nakit yabancı paralar 'Efektif' olarak sınıflandırılır.
Efektif ve döviz (kaydi para) arasındaki fark banka muhasebesinde kritiktir.
3
Çift taraflı kayıt kuralını uygulayın.
Varlık artışı Borç tarafına kaydedilir (011011 Efektif Deposu Borçlu).
Kasa ve efektif gibi aktif karakterli hesaplar artış durumunda borçlandırılır.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Efektif Kavramı

İpuçları

1
Banknot şeklindeki yabancı paralar banka muhasebesinde 'Döviz' olarak mı yoksa 'Efektif' olarak mı adlandırılır?
2
Bankaya nakit girmesi bir varlık artışıdır. Aktif hesaplardaki artışlar hangi tarafa kaydedilir?
3
Cevap, yabancı para nakit mevcudunu temsil eden aktif hesaptır.

Daha Fazla Pratik

Nakit yabancı paranın değerleme günündeki kur farkı kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 196Soru

(A)(A) Bankası, 2323 Mart 20262026 tarihinde likidite ihtiyacını karşılamak amacıyla T.C. Merkez Bankası (TCMB) bünyesindeki Bankalararası Para Piyasası'nda (Interbank) diğer bir bankadan 15.000.00015.000.000 TL tutarında gecelik (overnight) borç almıştır. Söz konusu tutarın aynı gün bankanın TCMB nezdindeki serbest hesabına aktarıldığı teyit edilmiştir.

Buna göre, (A)(A) Bankası'nın gerçekleştirdiği bu borçlanma işlemine ilişkin yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 020020 T.C. Merkez Bankası 15.000.00015.000.000 / Alacak: 302302 Para Piyasalarına Borçlar 15.000.00015.000.000

Cevap

Borç: 020 T.C. Merkez Bankası 15.000.00015.000.000 / Alacak: 302 Para Piyasalarına Borçlar 15.000.00015.000.000
Doğru yanıt olan kayıt, bankanın TCMB nezdindeki serbest mevduatının (020020 nolu hesap) arttığını ve aynı zamanda Bankalararası Para Piyasası'ndan kaynaklanan bir yükümlülüğün (302302 nolu hesap) oluştuğunu doğru bir şekilde göstermektedir. Interbank piyasasında gerçekleşen işlemler TCMB hesapları üzerinden takas edildiğinden, nakit girişi doğrudan TCMB hesabına yapılır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirleyin.
İşlem, TCMB bünyesindeki bir para piyasasından (Interbank) yapılan borçlanmadır.
Kaydın hangi hesap grubu altında yapılacağını belirlemek için işlemin kaynağı tespit edilmelidir.
2
İlgili hesapları tespit edin.
Varlık tarafında '020 T.C. Merkez Bankası' (Serbest Hesap), kaynak tarafında ise '302 Para Piyasalarına Borçlar' hesabı kullanılacaktır.
Interbank piyasası işlemleri doğrudan bankalar arası değil, TCMB takas sistemi üzerinden geçtiği için varlık artışı TCMB hesabında görülür.
3
Yevmiye kaydını oluşturun.
Varlık artışı borç tarafına (020020), kaynak (yükümlülük) artışı alacak tarafına (302302) kaydedilir.
Muhasebenin temel kuralı gereği aktif hesaplardaki artış borçlandırılırken, pasif hesaplardaki artış alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Para Piyasası Borçlanmaları

İpuçları

1
Bankanın likidite ihtiyacını karşılamak için borç alması, aktifinde bir varlığın (nakit/mevduat) artmasına ve pasifinde bir borcun artmasına neden olur.

Daha Fazla Pratik

Bu borcun vade sonunda faizi ile birlikte geri ödenmesine ilişkin yevmiye kaydını ve BSMV muafiyetini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 197Soru

(A) Bankası, bir ticari müşterisinin talebi üzerine yurt dışındaki bir satıcı lehine 100.000100.000 EUR tutarında bir "Ödeme Garantisi" (Akreditif) açmıştır. İşlemin gerçekleştiği tarihte döviz kuru 11 EUR = 35,0035,00 TL olarak kaydedilmiştir. Banka, hesap dönemi sonunda (31 Aralık) döviz kurlarını güncellediğinde kurun 11 EUR = 37,5037,50 TL olduğunu tespit etmiştir.

Buna göre bankanın dönem sonunda nazım hesaplarda yapması gereken kur değerleme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 910 GAYRİNAKDİ KREDİLER 250.000250.000 (Borçlu) / 911 GAYRİNAKDİ KREDİLER KARŞILIĞI 250.000250.000 (Alacaklı)

Cevap

Dönem sonu kur değerleme farkı olan 250.000250.000 TL için 910 Gayrinakdi Krediler hesabı borçlandırılırken, 911 Gayrinakdi Krediler Karşılığı hesabı alacaklandırılmalıdır.
Banka muhasebesinde yabancı para birimi üzerinden açılan akreditifler, teminat mektupları ve diğer gayrinakdi krediler nazım hesaplarda (910/911 grubu) izlenir. Dönem sonunda kurda meydana gelen artış, bankanın potansiyel yükümlülüğünün TL cinsinden arttığı anlamına gelir. Bu artış, nazım hesapların işleyiş kuralı gereği Borçlu Nazım Hesap (910) borçlandırılarak ve Alacaklı Nazım Hesap (911) alacaklandırılarak fark tutarı üzerinden kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Akreditifin başlangıçtaki TL değerini hesaplayın.
100.000100.000 EUR ×35,00\times 35,00 TL/EUR = 3.500.0003.500.000 TL
Nazım hesaplara ilk kayıt işlem tarihindeki kur üzerinden yapılır.
2
Akreditifin dönem sonundaki (31 Aralık) TL değerini hesaplayın.
100.000100.000 EUR ×37,50\times 37,50 TL/EUR = 3.750.0003.750.000 TL
Yabancı para cinsinden olan yükümlülüklerin güncel risk değerini belirlemek için dönem sonu kuru kullanılır.
3
Değerleme farkını tespit edin.
3.750.0003.750.000 TL - 3.500.0003.500.000 TL = 250.000250.000 TL (Artış)
Kurdaki artış, bankanın üstlendiği gayrinakdi kredi riskinin TL bazında arttığını gösterir.
4
Nazım hesap çifti ile fark kaydını yapın.
910 (Borç) 250.000250.000 / 911 (Alacak) 250.000250.000
Banka muhasebesinde nazım hesaplar kendi içinde dengelidir; aktif karakterli nazım hesap (910) borçlandırılarak artırılır.

Anahtar Kavram

Nazım Hesaplarda Yabancı Para Değerlemesi

İpuçları

1
Nazım hesaplar her zaman bir borçlu ve bir alacaklı hesap çifti olarak (karşılıklı) çalışır.
2
Döviz kurundaki artış, bankanın TL bazındaki gayrinakdi riskini artırır; bu yüzden borçlu nazım hesap tutarının artırılması gerekir.
3
Değerleme kayıtları, mevcut bakiyeyi güncel değere getirmek için sadece aradaki fark (250.000250.000 TL) üzerinden yapılır.

Daha Fazla Pratik

Akreditifin vadesinde ödendiği durumdaki nazım hesap kapatma kaydını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 198Soru

Bir mevduat bankası, daha önce 'Standart Nitelikli Krediler' hesabında izlediği 400.000400.000 TL tutarındaki bir ticari nakdi kredinin anapara ödemesinin vadesi üzerinden 110110 gün geçtiğini tespit etmiştir. Banka, ilgili krediyi 'Tahsil İmkânı Sınırlı Krediler' (III.III. Grup) hesabına aktarmaya ve bu grup için öngörülen %20\%20 oranında özel karşılık ayırmaya karar vermiştir. Kredi için alınan ve 'I. Grup' (nakit benzeri) teminat olarak kabul edilen mevduat rehni tutarı 100.000100.000 TL'dir.

Buna göre, bankanın ayırması gereken özel karşılık tutarı ve bu işleme ilişkin yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 60.00060.000 TL; Borç: 651 Krediler Karşılığı Gideri / Alacak: 129 Verilen Krediler Karşılığı

Cevap

Bankanın ayırması gereken özel karşılık tutarı 60.00060.000 TL'dir ve bu tutar '651 Krediler Karşılığı Gideri' borçlandırılıp '129 Verilen Krediler Karşılığı' hesabı alacaklandırılarak kaydedilir.
Banka muhasebesinde tahsili gecikmiş alacaklar için karşılık ayrılırken, kredi bakiyesinden varsa nakit benzeri (I. Grup) teminatlar düşülür. Bulunan 300.000300.000 TL net risk üzerinden %20 oranı uygulanarak 60.00060.000 TL karşılık tutarına ulaşılır. Muhasebe standardı gereği bu tutar gider kaydedilirken aktif düzenleyici nitelikteki karşılık hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Kredi grubunun ve karşılık oranının belirlenmesi
Gecikme süresi 110 gün olduğu için kredi 'III. Grup: Tahsil İmkânı Sınırlı Krediler' olarak sınıflandırılır ve karşılık oranı %20'dir.
Bankacılık düzenlemelerine göre 91-180 gün arası gecikmeler bu grupta izlenir.
2
Net risk tutarının hesaplanması
Net Risk = 400.000100.000=300.000400.000 - 100.000 = 300.000 TL
Karşılık yönetmeliğine göre I. Grup teminatlar (mevduat rehni vb.) kredi tutarından düşülerek kalan tutar üzerinden karşılık ayrılır.
3
Ayrılacak özel karşılık tutarının hesaplanması
300.000×%20=60.000300.000 \times \%20 = 60.000 TL
Net risk tutarı ile grubun karşılık oranı çarpılır.
4
Muhasebe kaydının yapılması
Borç: 651 Krediler Karşılığı Gideri (60.00060.000) / Alacak: 129 Verilen Krediler Karşılığı (60.00060.000)
Karşılık ayırma bir gider işlemidir; gider borçta, pasif karakterli aktif düzenleyici hesap ise alacakta yer alır.

Anahtar Kavram

Donuk Alacaklarda Net Risk Üzerinden Karşılık Hesaplama

Daha Fazla Pratik

Kredinin ilerleyen dönemlerde tasfiye edilmesi veya daha alt gruplara (IV. ve V. Grup) düşmesi durumundaki karşılık artırım kayıtlarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 199Soru

Ticari faaliyetle uğraşan (Y)(Y) İşletmesi, 1010 Aralık 20252025 tarihinde bir bankada 1.200.0001.200.000 TL tutarında, 9090 gün vadeli ve yıllık %40\%40 faiz oranlı bir ticari mevduat hesabı açtırmıştır. Banka, 31.12.202531.12.2025 tarihinde dönem sonu faiz tahakkuk işlemlerini usulüne uygun olarak gerçekleştirmiştir. Mevduat faizleri üzerinden yapılacak gelir vergisi stopaj oranı %15\%15’tir. Buna göre, 1010 Mart 20262026 tarihindeki vade sonunda bankanın yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: BORÇ: 311 Ticari Kuruluşlar Mevduatı (Vadeli) 1.200.000 / BORÇ: 311.02 Ticari Mevduat Faiz Tahakkukları 28.000 / BORÇ: 780 Mevduata Verilen Faizler 92.000 // ALACAK: 380 Ödenecek Vergi ve Fonlar 18.000 / ALACAK: 310 Ticari Kuruluşlar Mevduatı (Vadesiz) 1.302.000

Cevap

Vade sonunda ana para hesabı ile önceki dönemden gelen faiz tahakkuku hesabı borçlandırılarak kapatılmalı, cari döneme ait faiz kısmı gider yazılmalı ve toplam faiz üzerinden hesaplanan stopaj kesildikten sonra kalan tutar mudi hesabına alacak kaydedilmelidir.
Doğru olan kayıt, 311 nolu vadeli ticari mevduat ana para hesabını ve 311.02 nolu (veya ilgili alt hesap) faiz tahakkuku hesabını borçlandırarak kapatırken; sadece 2026 yılına isabet eden faiz kısmını 780 nolu hesaba gider yazmaktadır. Ayrıca toplam faiz üzerinden hesaplanan %15 stopaj tutarı 380 nolu hesapta gösterilerek mudiye net ödeme yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam brüt faiz tutarının hesaplanması
120.000120.000 TL
Mevduatın 90 günlük toplam getirisini bulmak için: 1.200.000×0,40×(90/360)=120.0001.200.000 \times 0,40 \times (90 / 360) = 120.000 TL.
2
2025 yılına ait (tahakkuk ettirilmiş) faiz tutarının hesaplanması
28.00028.000 TL
10-31 Aralık arası geçen 21 gün için: 1.200.000×0,40×(21/360)=28.0001.200.000 \times 0,40 \times (21 / 360) = 28.000 TL. Bu tutar 31.12.2025'te tahakkuk hesaplarına alınmıştır.
3
2026 yılına ait faiz giderinin hesaplanması
92.00092.000 TL
Vade sonuna kadar kalan 69 gün (90 - 21) için: 120.00028.000=92.000120.000 - 28.000 = 92.000 TL.
4
Vergi kesintisinin (Stopaj) hesaplanması
18.00018.000 TL
Toplam brüt faiz üzerinden %15 stopaj uygulanır: 120.000×0,15=18.000120.000 \times 0,15 = 18.000 TL.
5
Mudiye ödenecek net tutarın belirlenmesi
1.302.0001.302.000 TL
Ana para + (Toplam Faiz - Stopaj) = 1.200.000+(120.00018.000)=1.302.0001.200.000 + (120.000 - 18.000) = 1.302.000 TL.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde ticari mevduatların dönem sonu faiz tahakkukları ile vade sonu ödeme kayıtlarının dönemsellik ilkesine göre ayrıştırılması.

İpuçları

1
Ticari mevduat ile tasarruf mevduatı arasındaki hesap kodu ayrımına dikkat edin.
2
Mevduat iki farklı yıla sarktığı için 31.12.2025 tarihindeki tahakkuk tutarını toplam faizden düşerek cari yıl giderini bulun.
3
90 günlük toplam faiz üzerinden %15 stopaj hesaplayıp, bu tutarı bankanın ödeyeceği vergi olarak (380) kaydedin.

Daha Fazla Pratik

Vadeli döviz tevdiat hesaplarında (DTH) vade sonu kur değerlemesi ve faiz tahakkuku içeren senaryoları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce toplam ödenecek tutarı (Brüt Faiz - Vergi) bulup, ardından borç tarafındaki 2025 tahakkuk tutarını çıkararak 2026 giderini sağlama yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 200Soru

(A) Bankası, ticari kredi müşterisi (B) A.Ş. lehine kullandırdığı nakdi kredinin teminatı olarak daha önce aldığı 450.000450.000 TL değerindeki gayrimenkul ipoteğini, kredinin anapara ve faiz ödemelerinin vadesinde tamamen gerçekleşmesi üzerine serbest bırakmıştır. Banka, bu ipotek çözüm (fek) işlemini nazım hesaplarda muhasebeleştirmek istemektedir.

Buna göre, söz konusu ipoteğin kayıtlardan çıkarılmasına ilişkin yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 913 Emanet ve Rehinli Kıymetler Karşılığı 450.000450.000 / Alacak: 912 Emanet ve Rehinli Kıymetler 450.000450.000

Cevap

Emanet ve Rehinli Kıymetler Karşılığı hesabının borçlandırılması ve Emanet ve Rehinli Kıymetler hesabının alacaklandırılması.
Banka muhasebesinde, şarta bağlı bir işlem (teminat mektubu, akreditif, rehin vb.) sona erdiğinde, bu işlemi izlemek için kullanılan nazım hesaplar ters kayıt yapılarak kapatılır. Gayrimenkul ipoteği serbest bırakıldığı için, alacaklı karakterli 'Karşılık' hesabı borçlandırılırken, borçlu karakterli 'Kıymet' hesabı alacaklandırılarak işlem muhasebe sisteminden çıkarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıç kaydını hatırla
İpotek alındığında; Borç: 912 Emanet ve Rehinli Kıymetler / Alacak: 913 Emanet ve Rehinli Kıymetler Karşılığı kaydı yapılmıştı.
Nazım hesapların borçlu tarafında kıymetin kendisi, alacaklı tarafında karşılığı izlenir.
2
Kapatma (ters kayıt) işlemini uygula
Borç: 913 Emanet ve Rehinli Kıymetler Karşılığı / Alacak: 912 Emanet ve Rehinli Kıymetler
Yükümlülük veya şarta bağlı durum sona erdiğinde, hesaplar birbirine kapatılarak nazım hesap toplamlarından düşülür.

Anahtar Kavram

Nazım hesapların ters kayıt (reversal) yoluyla kapatılması prensibi
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 10 / 11Sonraki
Banka Muhasebesi Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 10 | Examkin