Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesi Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe

Soru 1Soru →

Türkiye’de yerleşik bir işletmenin, yurt dışındaki bir tedarikçiden satın aldığı ticari malları Türkiye gümrük bölgesine ithal etmeksizin, doğrudan veya gümrük antrepolarında bekletilerek başka bir ülkedeki müşteriye satması (transit ticaret) işlemine ilişkin Katma Değer Vergisi ( $KDV$ ) uygulaması hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İşlem

KDV

’nin konusuna girmediği için hem alış hem de satış aşamasında

KDV

hesaplanmaz.

Mallar yurt dışından alındığı için alış aşamasında ithalat

KDV

’si ödenmesi zorunludur.

Satış işlemi yurt dışındaki bir firmaya yapıldığı için satış bedeli üzerinden güncel oranda

KDV

hesaplanıp beyan edilir.

İşlem ihracat sayıldığı için satış faturasında

KDV

hesaplanır ancak bu tutar vergi dairesinden iade alınır.

Transit ticaret işlemleri sadece tecil-terkin sistemi kapsamında değerlendirilerek

KDV

’den muaf tutulur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşlem $KDV$ ’nin konusuna girmediği için hem alış hem de satış aşamasında $KDV$ hesaplanmaz.

Cevap

İşlem KDV’nin konusuna girmediği için ne alış ne de satış aşamasında KDV hesaplanmaz.

Transit ticaret işlemlerinde mallar Türkiye gümrük hattından geçirilerek millileştirilmez. Katma Değer Vergisi Kanunu uyarınca, bir işlemin KDV'ye tabi olabilmesi için teslimin Türkiye'de yapılması gerekir. Malın yurt dışından alınıp yine yurt dışına (Türkiye'ye girmeden) satılması durumunda teslim Türkiye sınırları dışında gerçekleştiğinden, işlem KDV'nin konusuna girmez. Bu nedenle hem alış faturasında hem de satış faturasında KDV hesaplanmaz.

Adım Adım Çözüm

1

İşlemin niteliğini belirlemek

Transit ticaret işlemi olduğu saptanmıştır.

Malların Türkiye gümrük bölgesine sokulmadan başka bir ülkeye satılması transit ticarettir.

2

KDV Kanunu açısından yerellik ilkesini kontrol etmek

Mallar Türkiye'de teslim edilmemiştir.

KDV Kanunu'nun 1. maddesine göre işlemlerin Türkiye'de yapılması (teslimin Türkiye'de olması veya malın Türkiye'de bulunması) gerekir.

3

Vergi doğuran olayı analiz etmek

Vergi doğuran olay gerçekleşmemiştir.

Mal gümrük hattından geçmediği için ithalat, Türkiye'den çıkmadığı için ise (iç piyasadan tedarik edilmediği için) ihracat hükümleri işlemez.

4

Muhasebe ve vergi sonucuna varmak

KDV hesaplanmaz.

İşlem kapsam dışı olduğu için ne alışta ne de satışta KDV kaydı yapılmaz.

Anahtar Kavram

Transit Ticarette KDV Muafiyeti

İpuçları

1

Transit ticarette malın Türkiye gümrük sınırlarını geçip geçmediğini düşünün.

2

KDV'nin doğması için teslimin Türkiye'de yapılması gerektiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Transit ticaretin dönem sonu değerlemesinde kullanılan döviz kurları ve kar/zarar tespiti üzerine çalışabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 2Soru →

İşletme, $15.11.2025$ tarihinde yurt dışındaki bir alıcıya $40.000$ USD tutarındaki ticari malı vesaik mukabili ödeme şekliyle ihraç etmiştir. İşleme ilişkin veriler aşağıda sunulmuştur:

- İhracat Tarihi ( $15.11.2025$ ) Kuru: $1$ USD = $30,00$ TL
- Dönem Sonu ( $31.12.2025$ ) Kuru: $1$ USD = $32,00$ TL
- Tahsilat Tarihi ( $20.01.2026$ ) Kuru: $1$ USD = $31,50$ TL
- Banka Tahsilat Komisyonu: $500$ TL

İşletme, dönem sonu değerleme işlemlerini eksiksiz yerine getirdiğine göre; $20.01.2026$ tarihindeki tahsilat kaydında borçlandırılacak hesaplar ve tutarları aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

102 Bankalar:

1.259.500

TL, 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri:

500

TL, 656 Kambiyo Zararları:

20.000

TL

102 Bankalar:

1.259.500

TL, 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri:

500

TL, 646 Kambiyo Karları:

60.000

TL

102 Bankalar:

1.260.000

TL, 656 Kambiyo Zararları:

20.000

TL

102 Bankalar:

1.259.500

TL, 656 Kambiyo Zararları:

20.500

TL

102 Bankalar:

1.259.500

TL, 770 Genel Yönetim Giderleri:

500

TL, 646 Kambiyo Karları:

20.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 Bankalar: $1.259.500$ TL, 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri: $500$ TL, 656 Kambiyo Zararları: $20.000$ TL

Cevap

Tahsilat kaydında 102 Bankalar hesabı

1.259.500

TL, 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabı

500

TL ve 656 Kambiyo Zararları hesabı

20.000

TL tutarında borçlandırılmalıdır.

Doğru yanıt olan seçenekte; bankaya giren net tutar (

1.259.500

TL), bankanın kestiği komisyon (

500

TL) ve değerlenmiş

1.280.000

TL'lik alacak bakiyesi ile tahsilat tarihindeki

1.260.000

TL'lik değer arasındaki fark olan kambiyo zararı (

20.000

TL) doğru hesaplanmış ve borç tarafına yazılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

İhracat kaydı tarihindeki TL değerini hesapla.

40.000 \times 30,00 = 1.200.000

TL

İhracat gerçekleştiğinde alacak hakkı o günkü kurdan kaydedilir.

2

Dönem sonu değerlemesini yap ve yeni bakiyeyi belirle.

40.000 \times 32,00 = 1.280.000

TL. Kur farkı kârı:

80.000

TL.

Yabancı para cinsinden alacaklar dönem sonunda değerlenerek bilançoya güncel kurdan taşınır.

3

Tahsilat günündeki brüt TL tutarını ve kur farkını hesapla.

Brüt:

40.000 \times 31,50 = 1.260.000

TL. Kur Farkı Zararı:

1.280.000 - 1.260.000 = 20.000

TL.

Değerlenmiş bakiye ile tahsil edilen tutar arasındaki fark cari dönemin kambiyo kâr/zararını oluşturur.

4

Banka masrafını düşerek net nakit girişini belirle.

1.260.000 - 500 = 1.259.500

TL.

Banka komisyonu net nakit girişini azaltır ve gider olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

İhracat işlemlerinde dönem sonu değerlemesi yapılmış alacakların tahsilatında kur farkı hesaplanırken değerleme sonrası bakiye esas alınır.

İpuçları

1

İşlemin

2025

yılında başlayıp

2026

yılında bittiğine ve bir dönem sonu değerlemesi yapıldığına dikkat edin.

2

Tahsilat tarihindeki kur farkını hesaplarken ihracat tarihindeki kuru değil, en son değerleme yapılan dönem sonu kurunu (

32,00

TL) baz almalısınız.

3

Bankaya yatan tutarı bulmak için brüt tahsilat tutarından banka komisyonunu düşmelisiniz. Banka komisyonu ayrı bir gider hesabında izlenmelidir.

Daha Fazla Pratik

Kurun dönem sonunda düştüğü, tahsilat anında tekrar yükseldiği (ters senaryo) durumlarda kur farkı hesaplamalarını tekrar edin.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 3Soru →

Gökmen Dış Ticaret A.Ş., $15.000$ ABD Doları tutarındaki malı ihraç etmek üzere 5 Aralık 2025 tarihinde fatura düzenlemiştir (Kur: $1 \$ = 32,10$ TL). Malların gümrük işlemleri tamamlanmış ve 18 Aralık 2025 tarihinde fiili ihracat gerçekleşmiştir (Kur: $1 \$ = 33,40$ TL). İhracat bedeli 31 Aralık 2025 tarihi itibarıyla henüz tahsil edilmemiştir (Kur: $1 \$ = 34,80$ TL). Tekdüzen Hesap Planı ve Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde, işletmenin 31 Aralık 2025 tarihinde yapacağı değerleme kaydında "646 Kambiyo Karları" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

19.500

21.000

40.500

14.000

22.500

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 21.000

Cevap

İşletmenin kambiyo karı olarak kaydedeceği tutar

21.000

TL'dir.

Doğru cevap olan

21.000

TL, fiili ihracatın gerçekleştiği 18 Aralık tarihindeki kur (

33,40

) ile 31 Aralık dönem sonu kuru (

34,80

) arasındaki

1,40

TL'lik artışın toplam döviz tutarı olan

15.000

ABD Doları ile çarpılması sonucu bulunur. Bu fark, alacağın ilk defa gerçek anlamda doğduğu tarihten sonra oluştuğu için dönem sonu değerleme farkı (kambiyo karı) niteliğindedir.

Adım Adım Çözüm

1

Fiili ihracat tarihindeki toplam alacak tutarının hesaplanması

15.000 \times 33,40 = 501.000

TL

Muhasebe standartları ve vergi mevzuatı gereği ihracat geliri ve alacağı, malların fiilen ihraç edildiği (GÇB kapanma tarihi) tarihteki kur üzerinden kayıtlara alınır.

2

Dönem sonu değerleme tutarının hesaplanması

15.000 \times 34,80 = 522.000

TL

Yabancı para cinsinden alacaklar, dönem sonunda Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) döviz alış kuru üzerinden değerlenerek TL karşılığı güncellenir.

3

Kambiyo karının tespit edilmesi

522.000 - 501.000 = 21.000

TL

Fiili ihracat tarihinden dönem sonuna kadar döviz kurunda meydana gelen artış, işletme lehine oluştuğu için kambiyo karı olarak gelir tablosuna yansıtılır.

Anahtar Kavram

İhracat işlemlerinde fatura tarihi ile fiili ihracat tarihi arasındaki kur farkları '601 Yurtdışı Satışlar' hesabına, fiili ihracat tarihinden sonraki farklar ise 'Kambiyo Karı/Zararı' hesaplarına kaydedilir.

İpuçları

1

İhracat işlemlerinde hangi tarihteki kurun geliri belirlediğini hatırlayın (Gümrük Beyannamesi kapanış tarihi).

2

Fatura kuru ile fiili ihracat kuru arasındaki farkın 'Kambiyo Karları' hesabına mı yoksa 'Yurtdışı Satışlar' hesabına mı kaydedilmesi gerektiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Kur farkı azalış yönünde olsaydı hangi hesabın (656 Kambiyo Zararları) kullanılacağını ve satış gelirlerinde nasıl bir düzeltme yapılacağını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Toplam farkı (

34,80 - 32,10 = 2,70

) hesaplayıp (

40.500

TL), bundan satış geliri farkını (

33,40 - 32,10 = 1,30 \rightarrow 19.500

TL) çıkararak kambiyo karına (

21.000

TL) ulaşabilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 4Soru →

(A) Üretim İşletmesi’nin ilgili vergilendirme dönemine ilişkin verileri aşağıdaki gibidir:

İşlem Türü / Veri	Tutar (TL)
İhraç Kayıtlı Mal Teslimi (KDV $\%20$ )	$2.500.000$
Yurtiçi Normal Satışlar (KDV $\%20$ )	$1.000.000$
Dönem İçi İndirilecek KDV	$420.000$
Önceki Dönemden Devreden KDV	$80.000$
İhraç Kayıtlı Malların Bünyesine Giren (Yüklenilen) KDV	$300.000$

Bu verilere göre, işletmenin ilgili dönem KDV beyannamesinde tecil edilecek KDV tutarı ve ihracatın yasal süresi içinde gerçekleşmesi şartıyla iade edilebilecek KDV tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Tecil Edilecek:

200.000

TL; İade Edilecek:

300.000

TL

Tecil Edilecek:

500.000

TL; İade Edilecek:

0

TL

Tecil Edilecek:

200.000

TL; İade Edilecek:

100.000

TL

Tecil Edilecek:

0

TL; İade Edilecek:

500.000

TL

Tecil Edilecek:

300.000

TL; İade Edilecek:

200.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tecil Edilecek: $200.000$ TL; İade Edilecek: $300.000$ TL

Cevap

İşletmenin tecil edilecek KDV tutarı

200.000

TL, iade edilebilecek KDV tutarı ise

300.000

TL'dir.

İhraç kayıtlı satışlarda (KDV Kanunu Madde 11/1-c), satıcı KDV hesaplar ancak tahsil etmez. Beyannamede bu tutar 'Hesaplanan KDV' içinde yer alır. Eğer beyanname sonucunda 'Ödenecek KDV' çıkıyorsa, ihraç kayıtlı KDV'nin bu ödenecek tutar kadar olan kısmı tecil edilir. Örneğimizde ödenecek vergi

200.000

TL çıktığı için tecil sınırı budur. Tahsil edilmeyen

500.000

TL'lik verginin tecil edilemeyen

300.000

TL'lik kısmı ise ihracat tevsik edildiğinde iade alınır.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam Hesaplanan KDV'nin belirlenmesi

Yurtiçi Satış KDV (

200.000

TL) + İhraç Kayıtlı KDV (

500.000

TL) =

700.000

TL

Beyannamedeki toplam vergi yükünü bulmak için tüm hesaplanan KDV kalemleri toplanır.

2

Toplam İndirilecek KDV'nin belirlenmesi

Dönem İçi (

420.000

TL) + Önceki Dönemden Devreden (

80.000

TL) =

500.000

TL

İndirim haklarının toplamı, ödenecek vergiden düşülmek üzere hesaplanır.

3

Tecil öncesi ödenecek KDV'nin hesaplanması

700.000

TL (Hesaplanan) -

500.000

TL (İndirilecek) =

200.000

TL

Tecil-terkin mekanizması işletilmeden önceki net vergi pozisyonu tespit edilir.

4

Tecil edilecek tutarın KDV Kanunu 11/1-c maddesine göre belirlenmesi

\text{min}(200.000 \text{ TL Ödenecek}, 500.000 \text{ TL İhraç Kayıtlı KDV}) = 200.000

TL

Tecil edilecek tutar, o dönem beyannamesinde tahakkuk eden ödenecek vergi tutarını aşamaz.

5

İhracat sonrası iade edilecek (tecil edilemeyen) tutarın hesaplanması

500.000

TL (İhraç Kayıtlı KDV) -

200.000

TL (Tecil Edilen) =

300.000

TL

İhraç kayıtlı teslim bedeli üzerinden hesaplanan ancak tahsil edilmeyen KDV'nin tecil edilemeyen kısmı, ihracat gerçekleştikten sonra iade edilir.

Anahtar Kavram

İhraç Kayıtlı Teslimlerde Tecil-Terkin Sınırı

İpuçları

1

İhraç kayıtlı satışlarda tecil edilecek tutar, 'Ödenecek KDV' tutarını geçemez.

2

Önce toplam hesaplanan KDV'yi (

700.000

TL) ve toplam indirimleri (

500.000

TL) bulun.

3

Ödenecek KDV

200.000

TL ise, ihraç kayıtlı KDV olan

500.000

TL'nin ne kadarı dışarıda kalır?

Daha Fazla Pratik

İşletmenin ödenecek vergisinin çıkmadığı (devreden KDV'nin daha yüksek olduğu) bir senaryoda iade tutarının nasıl değişeceğini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Tecil edilecek KDV = Min(Hesaplanan İhraç Kayıtlı KDV, Tecil Öncesi Ödenecek KDV). İade edilecek KDV = Hesaplanan İhraç Kayıtlı KDV - Tecil Edilen KDV.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 5Soru →

Transit ticaret kapsamında faaliyet gösteren bir işletme, $10.11.2025$ tarihinde yurt dışındaki bir tedarikçiden $200.000$ USD tutarında malı kredili (veresiye) olarak satın almıştır (İşlem tarihindeki kur: $1$ USD = $32,00$ TL). Bu mallar Türkiye gümrük hattına sokulmadan (millileştirilmeden) doğrudan üçüncü bir ülkedeki alıcıya $25.11.2025$ tarihinde $250.000$ USD bedelle vadeli olarak satılmıştır (İşlem tarihindeki kur: $1$ USD = $33,00$ TL). Malların sevkiyatı için ödenen $5.000$ USD tutarındaki navlun bedeli (Kur: $32,50$ TL) işletme tarafından banka aracılığıyla ödenmiş ve malın maliyetine dahil edilmiştir. $31.12.2025$ tarihinde borç ve alacak bakiyeleri henüz kapatılmamış olup dönem sonu değerleme kuru $1$ USD = $34,00$ TL olarak belirlenmiştir.

Buna göre, işletmenin bu transit ticaret işlemleri sonucunda dönem sonunda hazırlayacağı gelir tablosunda raporlanacak "Brüt Satış Kârı" ve "Net Kambiyo Kârı/Zararı" tutarları aşağıdakilerden hangisidir?

1.687.500

TL Brüt Satış Kârı;

150.000

TL Net Kambiyo Zararı

1.850.000

TL Brüt Satış Kârı;

150.000

TL Net Kambiyo Zararı

1.687.500

TL Brüt Satış Kârı;

250.000

TL Net Kambiyo Kârı

2.025.000

TL Brüt Satış Kârı;

400.000

TL Net Kambiyo Zararı

312.500

TL Brüt Satış Kârı;

150.000

TL Net Kambiyo Zararı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1.687.500$ TL Brüt Satış Kârı; $150.000$ TL Net Kambiyo Zararı

Cevap

İşletmenin brüt satış kârı

1.687.500

TL, net kambiyo zararı ise

150.000

TL'dir.

Doğru yanıt, hem satış kârını (satış hasılatı ile navlun dahil maliyet farkı) hem de dönem sonu kur değerleme farklarını (alıcılar ve satıcılar hesaplarındaki kur artışı) tam ve doğru bir şekilde yansıtmaktadır. Brüt satış kârı hesaplanırken

250.000 \times 33

hasılatından,

(200.000 \times 32) + (5.000 \times 32,5)

olan maliyet çıkarılmış; kambiyo sonucunda ise alacaklardaki

250.000

TL kur kârı ile borçlardaki

400.000

TL kur zararı netleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Yurt Dışı Satış Hasılatının Hesaplanması

250.000 \text{ USD} \times 33,00 \text{ TL} = 8.250.000 \text{ TL}

Transit ticarette satış, fiili ihraç (satış) tarihindeki kur üzerinden 601 Yurt Dışı Satışlar hesabına kaydedilir.

2

Satılan Ticari Malın Maliyetinin (STMM) Hesaplanması

Alış:

200.000 \times 32,00 = 6.400.000

TL; Navlun:

5.000 \times 32,50 = 162.500

TL; Toplam:

6.562.500

TL

Transit ticarete konu malların alış bedeli ve buna ilişkin nakliye, sigorta gibi giderler malın maliyetine (157 Diğer Stoklar - Transit Ticaret Stokları) eklenir.

3

Brüt Satış Kârının Bulunması

8.250.000 - 6.562.500 = 1.687.500

TL

Brüt Satış Kârı = Net Satışlar - Satılan Malın Maliyeti formülü uygulanır.

4

Dönem Sonu Kur Değerlemesi (Alacak ve Borçlar)

Alıcılar Değerleme Farkı:

(34,00 - 33,00) \times 250.000 = +250.000

TL (Kâr); Satıcılar Değerleme Farkı:

(34,00 - 32,00) \times 200.000 = -400.000

TL (Zarar)

Yabancı para cinsinden senetsiz alacaklar ve borçlar, dönem sonunda güncel kur üzerinden değerlenerek kur farkları kambiyo kâr/zararı olarak kaydedilir.

5

Net Kambiyo Kârı/Zararının Hesaplanması

250.000 \text{ (Kâr)} - 400.000 \text{ (Zarar)} = 150.000

TL Net Zarar

Aynı işleme ilişkin kur farkları mahsup edilerek net sonuç gelir tablosuna aktarılır.

Anahtar Kavram

Transit ticaret işlemlerinde maliyet oluşumu, KDV istisnası ve yabancı paralı hesapların dönem sonu değerlemesi.

İpuçları

1

Transit ticaret işlemlerinde mal millileştirilmediği için KDV hesaplanmayacağını unutmayın.

2

Brüt satış kârı için sadece işlem tarihindeki kurları; kambiyo sonucu için ise işlem tarihi ile dönem sonu kurları arasındaki farkı kullanın.

3

Unutmayın, navlun bedeli ödeme tarihindeki kurla değerlenerek mal maliyetine (157 hesap) eklenir.

Daha Fazla Pratik

Transit ticarette mal bedelinin peşin ödenmesi durumunda kur farkı oluşup oluşmayacağını inceleyen senaryoları çalışın.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 6Soru →

İşletme, yurt dışındaki bir alıcıyla $20.000$ USD değerindeki ticari malın akreditifli ödeme şekliyle ihracı konusunda anlaşmıştır. İşleme ilişkin veriler şu şekildedir:

* 01.03.2026: %10 tutarındaki avans işletmenin banka hesabına yatmıştır ( $1$ USD = $32,00$ TL).
* 10.03.2026: Mallar gümrüğe sevk edilmiş ve fatura düzenlenmiştir ( $1$ USD = $32,20$ TL).
* 15.03.2026: Gümrük beyannamesi kapanmış ve fiili ihracat gerçekleşmiştir ( $1$ USD = $32,50$ TL).
* 25.03.2026: Akreditif bedelinden $100$ USD banka komisyonu kesildikten sonra kalan tutar işletmenin banka hesabına geçmiştir ( $1$ USD = $32,40$ TL).

Bu bilgilere göre, Tek Düzen Hesap Planı çerçevesinde yapılan muhasebe kayıtlarında 15.03.2026 tarihinde kaydedilecek "601 Yurtdışı Satışlar" tutarı ile 25.03.2026 tarihinde tahsilat sırasında oluşacak "656 Kambiyo Zararları" tutarı sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

650.000

TL ve

1.800

TL

644.000

TL ve

1.800

TL

650.000

TL ve

5.040

TL

640.000

TL ve

3.600

TL

650.000

TL ve

3.240

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $650.000$ TL ve $1.800$ TL

Cevap

650.000

TL tutarında yurtdışı satışı ve

1.800

TL tutarında kambiyo zararı oluşmaktadır.

İhracat işlemlerinde hasılat, malların gümrük hattını geçtiği ve beyannamenin kapandığı tarihteki kur (

32,50

) üzerinden hesaplanır. Bu durumda

20.000

USD

\times 32,50 = 650.000

TL hasılat doğar. Tahsilat aşamasında ise, ihracat tarihinde

585.000

TL (

18.000 \times 32,50

) olarak kaydedilen alacak, tahsilat günü

583.200

TL (

18.000 \times 32,40

) değerine düşmüştür. Aradaki

1.800

TL kur azalışı kambiyo zararıdır. Banka komisyonu ise ayrı bir gider hesabında takip edilir.

Adım Adım Çözüm

1

İhracat gelirinin (Hasılatın) hesaplanması

20.000

USD

\times 32,50 = 650.000

TL

Muhasebe standartları ve vergi mevzuatı gereği ihracat geliri, gümrük beyannamesinin kapandığı (intibak) tarihteki kur üzerinden 601 hesaba kaydedilir.

2

Avansın değerlenmesi ve kapatılması

2.000

USD

\times (32,50 - 32,00) = 1.000

TL Kambiyo Karı

Daha önce alınan avans (

2.000

USD), ihracat tarihinde o günkü kurdan kapatılır; aradaki kur artışı gelir yazılır.

3

Kalan alacağın tespiti

18.000

USD

\times 32,50 = 585.000

TL

Toplam bedelden avans düşüldükten sonra kalan tutar 120 Alıcılar hesabına ihracat tarihindeki kurla kaydedilir.

4

Tahsilat günü kambiyo farkının hesaplanması

18.000

USD

\times (32,50 - 32,40) = 1.800

TL Kambiyo Zararı

Alacak tutarı tahsil edildiğinde, kayıtlı değer ile tahsilat günü değeri arasındaki kur azalışı finansal zarar niteliğindedir.

5

Banka komisyonunun ayrıştırılması

100

USD

\times 32,40 = 3.240

TL Pazarlama Satış Dağıtım Gideri

Akreditif işlemlerinde bankaya ödenen komisyonlar kur farkından bağımsız bir faaliyet gideridir.

Anahtar Kavram

İhracatta Hasılatın Tahakkuku ve Kur Farkı Ayrımı

İpuçları

1

İhracat gelirinin hangi tarihteki kur üzerinden kaydedilmesi gerektiğini hatırlayın.

2

Alınan avansın (

2.000

USD) ihracat tarihindeki değerlemesinin hasılata etkisini ve kalan alacağın (

18.000

USD) tahsilat günü kurunu kontrol edin.

3

Banka komisyonu olan

100

USD'nin bir gider kalemi mi yoksa kur farkı zararı mı olduğunu ayırt edin.

Daha Fazla Pratik

İthalat işlemlerinde akreditif açılış masraflarının malın maliyetine mi yoksa gidere mi atılacağını inceleyin.

Tahmini Süre:3m 30s

Soru 7Soru →

İşletmenin yurt dışındaki bir satıcıdan satın aldığı ticari malları, Türkiye gümrük bölgesine sokmaksızın (fiili ithalat gerçekleştirmeksizin) doğrudan yurt dışındaki bir alıcıya satması işlemi "transit ticaret" olarak tanımlanmaktadır.

Buna göre, söz konusu transit ticaret işlemi ile ilgili Katma Değer Vergisi (KDV) uygulaması açısından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Transit ticaret işlemleri, teslim Türkiye'de gerçekleşmediği için KDV'nin konusuna girmez; bu nedenle KDV hesaplanmaz.

İşlem bir ihracat türü olduğu için tam istisna kapsamında değerlendirilir ve fatura üzerinde KDV hesaplanır ancak tahsil edilmez.

Malların mülkiyeti işletmeye geçtiği için gümrük idaresi tarafından ithalat KDV'si tahakkuk ettirilir ve peşin olarak ödenir.

İhraç kayıtlı teslim hükümleri gereğince, alış faturasında KDV tecil edilir ve malların yurt dışına sevkiyle KDV terkin edilir.

Transit ticaret bir hizmet teslimi sayıldığından, fatura tutarı üzerinden genel oranda KDV hesaplanarak beyan edilmelidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Transit ticaret işlemleri, teslim Türkiye'de gerçekleşmediği için KDV'nin konusuna girmez; bu nedenle KDV hesaplanmaz.

Cevap

Transit ticaret işlemlerinde teslim Türkiye sınırları dışında gerçekleştiği için işlem KDV'nin konusuna girmez ve vergi hesaplanmaz.

KDV Kanunu'na göre bir işlemin KDV'ye tabi olabilmesi için teslimin Türkiye'de yapılması gerekir. Transit ticarette mallar Türkiye gümrük bölgesine girmeden (millileştirilmeden) yurt dışındaki bir alıcıya gönderildiği için teslim Türkiye sınırları dışında gerçekleşmiş sayılır. Bu durum, işlemin KDV'nin konusuna girmemesine ve dolayısıyla vergi hesaplanmamasına neden olur.

Adım Adım Çözüm

1

İşlemin niteliğini belirlemek

İşlem, malın Türkiye gümrük bölgesine girmeden bir ülkeden diğerine satılması (Transit Ticaret) şeklindedir.

Vergi doğup doğmadığını anlamak için teslimin nerede yapıldığını saptamak gerekir.

2

KDV Kanunu Madde 1 (Kapsam) analizi yapmak

KDV'nin konusu Türkiye'de yapılan mal ve hizmet teslimleridir.

Transit ticarette mal Türkiye'de teslim edilmediği için verginin konusu dışında kalır.

3

İstisna ile kapsam dışı ayrımını yapmak

Bu işlem bir 'istisna' değil, 'verginin konusuna girmeme' durumudur.

İhracat istisnasında mal Türkiye'den çıkar; transit ticarette ise mal Türkiye'ye hiç girmez.

Anahtar Kavram

KDV'nin Konusuna Girmeyen İşlemler (Transit Ticaret)

İpuçları

1

Bir işlemin KDV'ye tabi olması için teslimin nerede yapıldığına bakın.

2

Malın Türkiye gümrük hattını geçip geçmediğini (millileşip millileşmediğini) kontrol edin.

3

Transit ticarette mal Türkiye'ye hiç girmediği için KDV Kanunu'nun 1. maddesindeki 'Türkiye'de yapılma' şartı gerçekleşmez.

Daha Fazla Pratik

İhracat istisnası ile transit ticaret arasındaki muhasebe kaydı farklarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 8Soru →

İşletme, yurt dışındaki bir alıcıyla $200.000$ USD tutarındaki ticari malın akreditifli ödeme şekliyle ihracı konusunda anlaşmıştır. İşleme ilişkin kronolojik bilgiler şöyledir:

* $12.12.2025$ tarihinde gümrük beyannamesi kapanmış (fiili ihraç gerçekleşmiş) ve $1$ USD = $35,00$ TL kuru üzerinden muhasebe kaydı yapılmıştır.
* $20.12 .2025$ tarihinde vesaikler bankaya teslim edilmiş; banka, akreditif şartları gereği $2.500$ USD tutarındaki komisyonu akreditif bedelinden mahsup ederek kalan tutar için ödeme garantisi vermiştir. Bu tarihte $1$ USD = $35,40$ TL'dir.
* $31.12 .2025$ tarihinde dönem sonu değerlemesi yapılmış olup bu tarihte $1$ USD = $36,00$ TL'dir.

Bu bilgilere göre, işletmenin $2025$ yılı gelir tablosunda bu işleme ilişkin olarak oluşacak toplam "646 Kambiyo Kârları" tutarı kaç TL'dir?

198.500

200.000

197.500

126.500

118.500

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $198.500$

Cevap

İşletmenin 2025 yılı sonu itibarıyla toplam kambiyo kârı

198.500

TL'dir.

İşletmenin kambiyo kârı iki bileşenden oluşur: İlk olarak, komisyon ödemesi için alacaktan düşülen

2.500

USD'lik kısım, kayıtlı olduğu

35,00

TL kuru yerine işlem tarihindeki

35,40

TL kuru üzerinden elden çıktığı için

1.000

TL gerçekleşmiş kâr doğar. İkinci olarak, kalan

197.500

USD'lik alacak bakiyesi dönem sonunda

36,00

TL kuruna değerlendiğinde, kayıtlı kuru (

35,00

TL) ile arasındaki farktan dolayı

197.500

TL değerleme kârı oluşur. Bu iki tutarın toplamı olan

198.500

TL gelir tablosuna yansır.

Adım Adım Çözüm

1

İhracat tarihindeki (12.12.2025) kayıtlı değerin belirlenmesi

200.000

USD

\times 35,00 = 7.000.000

TL

İhracat gelirleri ve alacakları, fiili ihraç tarihindeki (Gümrük Beyannamesi kapanış) kur üzerinden muhasebeleştirilir.

2

Komisyon mahsubu (20.12.2025) tarihindeki gerçekleşmiş kur farkının hesaplanması

2.500

USD

\times (35,40 - 35,00) = 1.000

TL

Alacağın bir kısmı (

2.500

USD) komisyon ödemesi için kullanıldığında, bu kısım için kayıtlı kur ile işlem tarihindeki kur arasındaki fark gerçekleşmiş kur farkı olarak kaydedilir.

3

Kalan alacak bakiyesinin belirlenmesi

200.000 - 2.500 = 197.500

USD

Komisyon ana bedelden mahsup edildiği için işletmenin bankadan beklediği net alacak tutarı azalmıştır.

4

Dönem sonu (31.12.2025) değerleme farkının hesaplanması

197.500

USD

\times (36,00 - 35,00) = 197.500

TL

Yabancı paralı alacaklar dönem sonlarında MB döviz alış kuru üzerinden değerlenerek aradaki fark gerçekleşmemiş kur farkı olarak kaydedilir.

5

Toplam kambiyo kârının hesaplanması

1.000

TL +

197.500

TL =

198.500

TL

Aynı dönem içindeki gerçekleşmiş ve gerçekleşmemiş tüm kur farkı gelirleri 646 Kambiyo Kârları hesabında toplanır.

Anahtar Kavram

İhracat işlemlerinde kur farkı; hem yabancı paralı alacağın bir kısmının elden çıkması (mahsup/ödeme) anında hem de dönem sonu değerleme aşamasında ortaya çıkar.

İpuçları

1

İhracat alacağında kur farkı hesaplanırken her zaman 'fiili ihraç' (beyanname kapanış) tarihindeki kur başlangıç noktası alınır.

2

Bankanın alacaktan mahsup ettiği komisyon tutarı, o miktardaki alacağın 'tahsil edilip gider olarak ödenmesi' gibidir; bu yüzden o anki kur ile kayıtlı kur farkı kâr/zarar yazılmalıdır.

3

Toplam kâr = (Mahsup edilen miktar x Mahsup tarihindeki fark) + (Kalan miktar x Yıl sonu farkı) formülüyle hesaplanabilir.

Daha Fazla Pratik

Akreditifli ihracatta vesaiklerin bankaya teslimi sonrası alacağın '120 Alıcılar' hesabından '127 Diğer Ticari Alacaklar' (veya Vesaikteki Alacaklar) hesabına aktarılma kaydını inceleyiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 9Soru →

(A) İmalatçı İşletmesi, (B) Dış Ticaret İşletmesine ihraç kaydıyla $500.000$ TL + % $20$ KDV tutarında mal teslim etmiş ve ilgili döneme ait KDV beyannamesinde $100.000$ TL KDV tecil edilmiştir. İhracatçı firma, yasal süresi içinde malların sadece $350.000$ TL’lik kısmını ihraç edebilmiş, kalan $150.000$ TL’lik kısım için ihracat gerçekleşmemiştir. Vergi dairesi, süresinde gerçekleşmeyen ihracat kısmına isabet eden KDV tutarını ve bu tutar üzerinden hesaplanan $12.000$ TL gecikme zammını imalatçı işletmeden tahsil etmiştir. İmalatçı işletme, ödediği KDV tutarını ihracatçı firmadan tahsil etmiş, ancak gecikme zammı işletme üzerinde kalmıştır.

Buna göre, imalatçı işletmenin ihracatın gerçekleşmeyen kısmına ilişkin yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

120 ALICILAR 30.000 / 689 DİĞER OLAĞANÜSTÜ GİDER VE ZARARLAR 12.000 / 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR 42.000

120 ALICILAR 30.000 / 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ 12.000 / 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR 42.000

191 İNDİRİLECEK KDV 30.000 / 689 DİĞER OLAĞANÜSTÜ GİDER VE ZARARLAR 12.000 / 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR 42.000

120 ALICILAR 70.000 / 689 DİĞER OLAĞANÜSTÜ GİDER VE ZARARLAR 28.000 / 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR 98.000

120 ALICILAR 30.000 / 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR 30.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120 ALICILAR 30.000 / 689 DİĞER OLAĞANÜSTÜ GİDER VE ZARARLAR 12.000 / 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR 42.000

Cevap

İmalatçı işletme, gerçekleşmeyen ihracata isabet eden 30.000 TL KDV tutarını 120 Alıcılar hesabında borçlandırırken, 12.000 TL gecikme zammını 689 Diğer Olağanüstü Gider ve Zararlar hesabına borç kaydetmeli ve toplam 42.000 TL'yi 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabında alacaklandırmalıdır.

Doğru yevmiye kaydı, ihracatın gerçekleşmeyen %30'luk kısmına ait KDV'nin (

30.000

TL) ihracatçıdan (alıcıdan) talep edileceğini ve devlet tarafından tahsil edilen gecikme zammının (

12.000

TL) işletme için bir gider/zarar olduğunu yansıtmalıdır. Bu durumda 120 Alıcılar ve 689 hesaplar borçlandırılırken, vergi dairesine olan toplam borç 360 hesapta gösterilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

İhracatın gerçekleşmeyen kısmının tutarını belirle.

İhracatın gerçekleşmeyen kısmı

150.000

TL'dir.

Toplam

500.000

TL'lik teslimin

350.000

TL'si ihraç edilmiş, kalan

150.000

TL süresi içinde ihraç edilememiştir.

2

Gerçekleşmeyen kısma isabet eden KDV tutarını hesapla.

150.000 \times 0,20 = 30.000

TL.

Tecil edilen KDV'nin ihracatı gerçekleşmeyen kısma isabet eden tutarı vergi dairesine ödenmek zorundadır.

3

Gecikme zammının muhasebe karakterini belirle.

12.000 TL tutarındaki gecikme zammı Kanunen Kabul Edilmeyen Gider (KKEG) olarak 689 hesabına kaydedilir.

Vergi ziyaı cezası ve gecikme zammı gibi unsurlar ticari kazancın tespitinde gider olarak indirilemez.

4

İmalatçının alacak ve borç ilişkisini kur.

120 Alıcılar (Borç:

30.000

), 689 (Borç:

12.000

), 360 (Alacak:

42.000

).

İmalatçı KDV'yi ihracatçıdan geri alırken gecikme zammını kendi üstlenir; vergi dairesine karşı ise her ikisinden sorumludur.

Anahtar Kavram

İhraç kayıtlı satışlarda (KDV Kanunu Madde 11/1-c), ihracatın yasal süresi (3 ay) içinde gerçekleşmemesi durumunda tecil edilen vergi, gecikme zammıyla birlikte imalatçıdan tahsil edilir.

İpuçları

1

İhracatın gerçekleşmeyen kısmının oranını ve bu orana isabet eden KDV tutarını hesaplayarak başlayın.

2

Vergi dairesine ödenen gecikme zammının muhasebede 'Kanunen Kabul Edilmeyen Gider' olarak hangi hesapta izlendiğini hatırlayın.

3

İmalatçının ihracatçıdan KDV'yi talep etmesi alacak doğururken, gecikme zammının işletme üzerinde kalması bir gider borcu oluşturur.

Daha Fazla Pratik

İhraç kayıtlı teslimlerde ihracatın süresinde gerçekleşmesi durumunda yapılacak 'Tecil-Terkin' (392/192) mahsup kaydını inceleyiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 10Soru →

İmalatçı (M) İşletmesi, Nisan 2026 döneminde bir dış ticaret sermaye şirketine ihraç kayıtlı mal tesliminde bulunmuştur. İşletmenin ilgili döneme ait verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

İşlem veya Veri Türü	Tutar (TL)	KDV Oranı
İhraç Kayıtlı Mal Teslimi	$4.000.000$	$\%20$
Yurt İçi Mal Satışları	$2.000.000$	$\%20$
Önceki Dönemden Devreden KDV	$300.000$	-
Bu Döneme Ait İndirilecek KDV	$750.000$	-

3065 sayılı KDV Kanunu'nun 11/1-c maddesi hükümleri ve ilgili tebliğ düzenlemeleri dikkate alındığında, işletmenin Nisan 2026 dönemi KDV beyannamesinde "Tecil Edilecek KDV" ve ihracatın süresi içinde gerçekleşmesi şartıyla "İade Edilecek KDV" tutarları sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

150.000

TL ve

650.000

TL

800.000

TL ve

0

TL

650.000

TL ve

150.000

TL

150.000

TL ve

800.000

TL

400.000

TL ve

400.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $150.000$ TL ve $650.000$ TL

Cevap

Tecil edilecek KDV tutarı

150.000

TL, iade edilecek KDV tutarı ise

650.000

TL olarak hesaplanır.

İşletmenin toplam hesaplanan KDV'si (

1.200.000

TL) ile toplam indirimleri (

1.050.000

TL) arasındaki fark olan

150.000

TL, ihraç kayıtlı teslimler olmasaydı ödenecek olan tutardır. Kanuni sınırlama gereği tecil edilecek tutar bu ödenecek miktarı (

150.000

TL) aşamaz. İhraç kayıtlı teslim nedeniyle hesaplanan

800.000

TL'lik verginin tecil edilemeyen geri kalan

650.000

TL'lik kısmı ise ihracatın gerçekleşmesiyle birlikte mükellefe iade edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Dönem içinde hesaplanan toplam KDV tutarının belirlenmesi.

4.000.000 \times 0,20 = 800.000

TL (İhraç Kayıtlı) ve

2.000.000 \times 0,20 = 400.000

TL (Yurt İçi) olmak üzere toplam

1.200.000

TL.

KDV beyannamesinin 'Hesaplanan KDV' satırını oluşturmak için tüm teslimlere ait vergiler toplanmalıdır.

2

Döneme ait toplam indirim tutarının belirlenmesi.

300.000

TL (Önceki dönem devreden) +

750.000

TL (Bu dönem indirilecek) =

1.050.000

TL.

İndirimler yoluyla telafi edilecek vergi yükünün toplamı bulunur.

3

Tecil öncesi ödenecek KDV tutarının hesaplanması.

1.200.000

TL (Toplam Hes.) -

1.050.000

TL (Toplam İnd.) =

150.000

TL.

İşletmenin ihraç kayıtlı teslimleri olmasaydı vergi dairesine ödemesi gereken net tutar budur.

4

Tecil edilecek KDV tutarının sınırlara göre belirlenmesi.

Tecil tutarı =

\min(800.000, 150.000) = 150.000

TL.

KDV Kanunu uyarınca tecil edilecek KDV, ihraç kayıtlı teslim bedeli üzerinden hesaplanan vergiyi aşamaz ancak ödenecek KDV'den de fazla olamaz.

5

İhracat sonrası iade edilecek KDV tutarının hesaplanması.

800.000

TL (İhraç Kayıtlı KDV) -

150.000

TL (Tecil Edilen) =

650.000

TL.

İhraç kayıtlı teslim nedeniyle hesaplanan vergiden tecil edilen kısım düşüldüğünde kalan tutar, ihracat gerçekleştikten sonra mükellefe iade edilir.

Anahtar Kavram

İhraç kayıtlı teslimlerde (11/1-c) tecil edilecek vergi, o dönemde tahakkuk eden ödenecek KDV tutarı ile sınırlıdır; aşan kısım ise iadeye konu edilir.

Daha Fazla Pratik

İhraç kayıtlı teslim edilen malların süresi içinde ihraç edilmemesi durumunda gecikme zammı ve vergi ziyaı cezası uygulamalarını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Ödenecek KDV hesaplandıktan sonra doğrudan Tecil =

\min(\text{İhraç Kayıtlı KDV}, \text{Ödenecek KDV})

formülü uygulanabilir.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 11Soru →

Transit ticaret faaliyetinde bulunan (A) İşletmesi, yurt dışındaki bir tedarikçiden $100.000$ USD tutarındaki malı Türkiye gümrük hattına sokmaksızın (millileştirmeden) başka bir ülkedeki alıcıya $130.000$ USD bedelle kredili olarak satmıştır. İşleme ait veriler aşağıdaki gibidir:

İşlem Basamağı	Tarih	Kur ( $1$ USD)
Malın Alışı (Kredili)	$15.11.2026$	$31$ TL
Malın Satışı (Kredili)	$20.11.2026$	$33$ TL
Dönem Sonu Değerleme	$31.12.2026$	$36$ TL

Bu bilgilere göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken muhasebe kayıtları ve işlemin vergisel boyutu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İşlem transit ticaret kapsamında olduğu için KDV hesaplanmaz ve dönem sonunda

120

Alıcılar hesabı için

390.000

TL "Kambiyo Kârı" kaydı yapılır.

Satış bedeli üzerinden güncel oranla KDV hesaplanarak

391

Hesaplanan KDV hesabına alacak kaydı yapılmalıdır.

Dönem sonunda

320

Satıcılar hesabı için

500.000

TL "Kambiyo Kârı" tahakkuk ettirilmelidir.

Transit ticarete konu mallar fiilen işletme stoklarına girmediği için alış bedeli

153

Ticari Mallar hesabı yerine doğrudan

760

Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabına borç kaydedilmelidir.

Değerleme işlemlerinde dönem sonu kuru değil, ödemenin yapılacağı muhtemel tarihteki Merkez Bankası efektif satış kuru esas alınmalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşlem transit ticaret kapsamında olduğu için KDV hesaplanmaz ve dönem sonunda $120$ Alıcılar hesabı için $390.000$ TL "Kambiyo Kârı" kaydı yapılır.

Cevap

Transit ticaretin KDV dışı olduğu ve dövizli alacakların kur artışıyla kâr yaratacağı seçeneği doğrudur.

Doğru yanıt, transit ticaretin KDV'ye tabi olmadığını ve dönem sonu kur artışının alacaklı hesaplarda yarattığı kârı doğru hesaplayan ifadedir.

33

TL'den kaydedilen

130.000

USD'lik alacak, dönem sonunda

36

TL üzerinden değerlendiğinde Türk Lirası cinsinden değeri

390.000

TL artmış olur. Bu tutar

646

Kambiyo Kârları hesabına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

KDV durumunun tespiti

KDV hesaplanmaz (İstisna)

Transit ticarette mallar Türkiye gümrük bölgesine girmediği için KDV Kanunu kapsamına girmez.

2

120 Alıcılar hesabının değerlenmesi

390.000

TL Kambiyo Kârı

Alacak tutarı

130.000

USD'dir. Satış tarihindeki kur

33

, dönem sonu kuru

36

TL'dir. Fark:

130.000 \times (36 - 33) = 390.000

TL.

3

320 Satıcılar hesabının değerlenmesi

500.000

TL Kambiyo Zararı

Borç tutarı

100.000

USD'dir. Alış tarihindeki kur

31

, dönem sonu kuru

36

TL'dir. Kur arttığı için borç yükü artmıştır:

100.000 \times (36 - 31) = 500.000

TL.

Anahtar Kavram

Transit Ticarette Vergi İstisnası ve Dövizli Hesap Değerleme İlkeleri

İpuçları

1

Transit ticarette mallar Türkiye gümrüğüne girmez, bu durumun vergi yasalarındaki yerini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Transit ticaretin finansmanında kullanılan akreditif masraflarının muhasebeleştirilmesini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Hesaplama yaparken her bir dövizli kalemi ayrı ayrı değerlendirin: Alacak artışı = Kâr, Borç artışı = Zarar.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 12Soru →

İşletme Tek Düzen Hesap Planı'nı ve Vergi Usul Kanunu (VUK) değerleme esaslarını kullanan bir dış ticaret firmasının $31.12.2025$ tarihi itibarıyla döviz cinsinden varlık ve borçlarına ilişkin envanter bilgileri aşağıdadır:

Hesap Adı	Döviz Tutarı	Kayıtlı Değeri (TL)
$100$ Kasa (Efektif)	$5.000$ USD	$150.000$ TL
$102$ Bankalar (Döviz Mevduatı)	$20.000$ USD	$600.000$ TL
$320$ Satıcılar (Dövizli Borç)	$10.000$ USD	$310.000$ TL

TCMB tarafından değerleme günü için ilan edilen kurlar şöyledir:

Kur Türü	Değer (TL)
Efektif Alış	$33,50$ TL
Efektif Satış	$33,70$ TL
Döviz Alış	$33,60$ TL
Döviz Satış	$33,80$ TL

Bu bilgilere göre, işletmenin dönem sonunda yapacağı değerleme işlemleri neticesinde gelir tablosunda raporlayacağı "Net Kambiyo Karı" tutarı kaç TL'dir?

63.500

61.500

64.000

66.500

115.500

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $63.500$

Cevap

İşletmenin dönem sonunda raporlayacağı net kambiyo karı

63.500

TL'dir.

Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca, işletmelerin dönem sonu değerlemelerinde kasadaki nakit yabancı paralar (efektif) için 'Efektif Alış Kuru', bankadaki dövizler ve dövizli borçlar/alacaklar için ise 'Döviz Alış Kuru' esas alınır. Kasa farkı

17.500

TL kar, banka farkı

72.000

TL kar ve satıcılar borç farkı

26.000

TL zarar (

310.000

TL'den

336.000

TL'ye yükseldiği için) olarak hesaplanır. Net sonuç:

17.500 + 72.000 - 26.000 = 63.500

TL Kambiyo Karı şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1

Kasa (Efektif) mevcudunun değerlenmesi

5.000 \times 33,50 = 167.500

TL; Fark:

167.500 - 150.000 = 17.500

TL (Olumlu)

VUK 280. madde uyarınca kasa mevcutları (efektif) efektif alış kuru ile değerlenir.

2

Bankalar (Döviz) hesabının değerlenmesi

20.000 \times 33,60 = 672.000

TL; Fark:

672.000 - 600.000 = 72.000

TL (Olumlu)

Yabancı para cinsinden banka mevduatları döviz alış kuru ile değerlenir.

3

Satıcılar (Dövizli Borç) hesabının değerlenmesi

10.000 \times 33,60 = 336.000

TL; Fark:

336.000 - 310.000 = 26.000

TL (Olumsuz)

Yabancı para cinsinden borçlar döviz alış kuru ile değerlenir. Borç tutarının artması işletme için kambiyo zararı oluşturur.

4

Net Kambiyo Kar/Zarar tutarının hesaplanması

17.500 + 72.000 - 26.000 = 63.500

TL (Net Kar)

Varlık ve kaynak hesaplarındaki tüm değerleme farkları mahsup edilerek net sonuç bulunur.

Anahtar Kavram

Efektif ve Döviz Ayrımı ile VUK Değerleme Esasları

İpuçları

1

Kasa ve banka hesapları için hangi kurların kullanılacağını hatırlayın; efektif (nakit) ve döviz (kaydi) ayrımı kritiktir.

2

VUK uyarınca değerlemede alış kurları esas alınır. Borç artışının işletme için ne yönde bir etki yarattığını düşünün.

3

Kasa için Efektif Alış (

33,50

), Banka ve Borç için Döviz Alış (

33,60

) kurunu kullanmalısınız. Borç artışını zarar olarak kaydedin.

Daha Fazla Pratik

Kur farklarının Tek Düzen Hesap Planı'ndaki 646 ve 656 numaralı hesaplara kaydedilme kurallarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 13Soru →

Dış ticaret işlemleriyle uğraşan bir işletme, yurt dışındaki tedarikçisinden $50.000$ USD tutarında ticari malı FOB teslim şekliyle ithal etmek üzere bankada akreditif açtırmıştır. İthalat sürecine ilişkin veriler aşağıdadır:

İşlem Basamağı	Veri / Kur Bilgisi
Akreditif açılış masrafı (Banka)	$2.000$ TL (Kur: $1$ USD = $30$ TL)
Fatura tarihi / Malların yüklenmesi	Kur: $1$ USD = $32$ TL
Navlun ve sigorta ödemesi ( $5.000$ USD)	Kur: $1$ USD = $33$ TL
Gümrük beyannamesi tescil tarihi	Kur: $1$ USD = $34$ TL
Gümrük vergisi oranı	$\%10$
Diğer ithalat giderleri (Ardiye, müşavirlik vb.)	$15.000$ TL (KDV hariç)
Katma Değer Vergisi oranı	$\%20$

Bu bilgilere göre, ithalat işlemi tamamlandığında işletmenin "153 Ticari Mallar" hesabına borç kaydedeceği toplam tutar kaç TL'dir?

1.969.000

2.074.000

1.782.000

1.952.000

2.383.400

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1.969.000$

Cevap

İthalat maliyeti, malın işletme stoklarına girene kadar yapılan tüm zorunlu harcamaların toplamı olan

1.969.000

TL'dir.

Doğru tutar olan

1.969.000

TL; fatura tarihindeki kurla hesaplanan mal bedeli (

1.600.000

TL), ödeme tarihindeki navlun-sigorta bedeli (

165.000

TL), gümrük tescil tarihindeki kur üzerinden hesaplanan gümrük vergisi (

187.000

TL), banka masrafı (

2.000

TL) ve diğer ithalat giderlerinin (

15.000

TL) toplamından oluşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Mal bedelinin TL karşılığını hesapla

50.000 \text{ USD} \times 32 \text{ TL} = 1.600.000 \text{ TL}

VUK ve TMS uyarınca yabancı paralı işlemler, işlemin gerçekleştiği (fatura/yükleme) tarihteki kurla değerlenir.

2

Navlun ve sigorta giderlerini hesapla

5.000 \text{ USD} \times 33 \text{ TL} = 165.000 \text{ TL}

İthalat maliyetine dahil olan dış nakliye ve sigorta giderleri, ödeme tarihindeki kur üzerinden maliyete eklenir.

3

Gümrük vergisini hesapla

(50.000 + 5.000) \times 34 \times \%10 = 187.000 \text{ TL}

Gümrük vergisi, tescil tarihindeki kur üzerinden hesaplanan CIF değer (

1.870.000

TL) üzerinden alınır.

4

Diğer maliyet unsurlarını topla

1.600.000 + 165.000 + 187.000 + 2.000 + 15.000 = 1.969.000 \text{ TL}

Fatura bedeli, navlun, sigorta, gümrük vergisi, banka masrafı ve yerel ithalat giderleri maliyeti oluşturur.

Anahtar Kavram

İthalat Maliyeti Oluşumu ve Kur Farklılıkları

İpuçları

1

Gümrük vergisi matrahı ile muhasebe kayıt maliyeti arasındaki kur farkına dikkat edin.

2

Gümrük vergisi CIF değer (Mal + Navlun + Sigorta) üzerinden ve tescil tarihindeki kurla hesaplanırken, mal bedeli fatura tarihindeki kurla kaydedilir.

3

KDV tutarı hiçbir zaman malın maliyetine dahil edilmez, 191 nolu hesapta izlenir.

Daha Fazla Pratik

İthal edilen malların işletmeye ulaştıktan sonraki kur farklarının maliyete mi yoksa finansman giderine mi yazılacağını araştırınız.

Tahmini Süre:4m 0s

Soru 14Soru →

Transit ticaret faaliyetinde bulunan (XYZ) İşletmesi'nin 2025 yılı Aralık ayı içerisindeki işlemleri şu şekildedir:

Tarih	İşlem Detayı	Tutarı (Döviz)	TCMB Döviz Alış Kuru
$05.12.2025$	Yurt dışından mal alımı (Kredili)	$100.000$ USD	$1 USD = 34,00 TL$
$05.12.2025$	Nakliye borcu tahakkuku (Yurt dışı firma)	$5.000$ USD	$1 USD = 34,20 TL$
$25.12.2025$	Malların tamamının satışı (Kredili)	$120.000$ USD	$1 USD = 35,00 TL$
$31.12.2025$	Dönem sonu değerleme kuru	-	$1 USD = 36,00 TL$

Malların yurt dışındaki bir antrepodan gümrük hattına sokulmadan doğrudan yurt dışındaki müşteriye sevk edildiği ve işlemlerin KDV'den müstesna olduğu bilinmektedir.

Buna göre, söz konusu işlemlerin işletmenin 2025 yılı dönem sonu kârı üzerindeki net etkisi kaç $TL$ 'dir?

540.000 TL

629.000 TL

749.000 TL

711.000 TL

300.000 TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $540.000 TL$

Cevap

İşlemlerin kâr üzerindeki net etkisi

540.000 TL

'dir.

İşlemler sonucunda oluşan

629.000 TL

tutarındaki brüt satış kârına, dönem sonunda alacaklardan kaynaklanan

120.000 TL

kambiyo kârı eklenip; mal ve nakliye borçlarından kaynaklanan toplam

209.000 TL

kambiyo zararı düşüldüğünde net etki

540.000 TL

olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Malın toplam maliyetini ve satılan ticari mallar maliyetini (STMM) hesaplayınız.

Mal Alış Bedeli:

100.000 \times 34,00 = 3.400.000 TL

Nakliye Maliyeti:

5.000 \times 34,20 = 171.000 TL

Toplam Maliyet (STMM):

3.571.000 TL

Transit ticarette malın maliyeti, alış bedeli ve gümrük hattına girmeden yapılan diğer maliyet unsurlarından oluşur.

2

Satış hasılatını ve brüt satış kârını hesaplayınız.

Satış Hasılatı:

120.000 \times 35,00 = 4.200.000 TL

Brüt Satış Kârı:

4.200.000 - 3.571.000 = 629.000 TL

Hasılat ile maliyet arasındaki fark işletmenin ticari faaliyetinden doğan kârı gösterir.

3

Dönem sonu kur değerlemesinden kaynaklanan kambiyo kâr/zararını hesaplayınız.

Alacak Değerlemesi (

120

):

120.000 \times (36,00 - 35,00) = +120.000 TL

(Kâr)
Mal Borcu Değerlemesi (

320

):

100.000 \times (36,00 - 34,00) = -200.000 TL

(Zarar)
Nakliye Borcu Değerlemesi (

320

):

5.000 \times (36,00 - 34,20) = -9.000 TL

(Zarar)
Net Kambiyo Etkisi:

120.000 - 209.000 = -89.000 TL

Yabancı para cinsinden borç ve alacaklar dönem sonu kurları üzerinden değerlenerek kur farkları gelir tablosuna yansıtılır.

4

Kâr üzerindeki toplam net etkiyi bulunuz.

629.000 (BSK) - 89.000 (Kur Farkı) = 540.000 TL

Hem ticari kâr hem de finansal nitelikteki kur farkları dönem net sonucunu belirler.

Anahtar Kavram

Transit Ticaret Muhasebesi ve Kur Değerleme

İpuçları

1

Transit ticaret işlemlerinde KDV doğup doğmadığını kontrol ediniz.

2

Malın maliyetini hesaplarken nakliye giderini alış bedeline eklemeyi unutmayınız.

3

Yıl sonu geldiği için hem dövizli satıcı borçlarını hem de dövizli alıcı alacaklarını güncel kurdan değerleyip kâr/zarar farklarını bulmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Kur farklarının '153 Ticari Mallar' maliyetine mi yoksa '646/656 Kambiyo Kâr/Zararları' hesabına mı kaydedilmesi gerektiğini araştırınız (Dönem sonu stoklar için).

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 15Soru →

Bir işletme, yurt dışındaki bir tedarikçiden ticari mal ithal etmiş ve bu sürece ilişkin aşağıdaki ödemeleri gerçekleştirmiştir:

İşlem Kalemi	Tutar (TL)
Mal Bedeli (Fatura Tutarı)	$150.000$
Nakliye Gideri	$8.000$
Sigorta Gideri	$4.000$
Gümrük Vergisi	$12.000$
Katma Değer Vergisi (KDV)	$30.000$

İşletme ödediği KDV tutarının tamamını indirim konusu yapabildiğine göre, ithal edilen bu malların toplam maliyeti kaç TL'dir?

150.000

162.000

174.000

186.000

204.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $174.000$

Cevap

İthal edilen malların toplam maliyeti

174.000

TL'dir.

Doğru cevap olan tutar, malın alış bedeline (

150.000

TL), gümrükten çekilene kadar yapılan nakliye (

8.000

TL), sigorta (

4.000

TL) ve gümrük vergisi (

12.000

TL) ödemelerinin eklenmesiyle elde edilen

174.000

TL'dir. KDV ise indirim konusu yapılabildiği için maliyete dahil edilmez.

Adım Adım Çözüm

1

Maliyet unsurlarının belirlenmesi

Mal Bedeli + Nakliye + Sigorta + Gümrük Vergisi

VUK ve TMS uyarınca stokların maliyeti; satın alma bedelini, gümrük vergilerini ve malların mevcut konumuna getirilmesi için yapılan diğer doğrudan giderleri kapsar.

2

Maliyet dışında tutulacak kalemin belirlenmesi

Katma Değer Vergisi (KDV)

İndirim konusu yapılabilecek vergiler (KDV gibi) maliyet unsuru olarak değil, indirilecek KDV hesabında takip edilir.

3

Toplam maliyet hesaplaması

150.000 + 8.000 + 4.000 + 12.000 = 174.000

TL

Belirlenen tüm maliyet bileşenleri toplanarak nihai stok maliyetine ulaşılır.

Anahtar Kavram

İthalat Maliyeti Oluşumu

İpuçları

1

İthalat maliyetini hesaplarken malın depoya girene kadar yapılan tüm harcamaları düşünün.

2

İndirilebilir KDV'nin bir maliyet unsuru mu yoksa bir alacak mı olduğunu hatırlayın.

3

Fatura bedeli + Nakliye + Sigorta + Gümrük Vergisi formülünü uygulayın, KDV'yi hariç tutun.

Daha Fazla Pratik

İthalat giderlerinin maliyet yerine yanlışlıkla 7'li gider hesaplarına kaydedilmesi durumunda bilanço ve gelir tablosunun nasıl etkileneceğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 16Soru →

Ankara Dış Ticaret A.Ş., $15$ Kasım $2025$ tarihinde yurt dışındaki bir müşterisinden $40.000$ ABD Doları tutarındaki mal bedelini peşin olarak tahsil etmiştir ( $1$ USD = $32,00$ TL). İşletme, $31$ Aralık $2025$ tarihinde geçici vergi dönemine ilişkin değerleme işlemlerini yapmış ( $1$ USD = $33,00$ TL) ve ilgili kayıtları tamamlamıştır. Söz konusu malların fiili ihracatı $12$ Şubat $2026$ tarihinde gerçekleşmiş ve gümrük beyannamesi bu tarihteki kur ( $1$ USD = $34,50$ TL) üzerinden kapatılmıştır.

Buna göre, işletmenin $12$ Şubat $2026$ tarihindeki fiili ihracat kaydında "Yurtdışı Satışlar" ve "Kambiyo Zararları" hesaplarına kaydedilecek tutarlar aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Yurtdışı Satışlar:

1.380.000

TL; Kambiyo Zararları:

60.000

TL

Yurtdışı Satışlar:

1.320.000

TL; Kambiyo Zararları:

0

TL

Yurtdışı Satışlar:

1.280.000

TL; Kambiyo Karları:

100.000

TL

Yurtdışı Satışlar:

1.380.000

TL; Kambiyo Karları:

60.000

TL

Yurtdışı Satışlar:

1.380.000

TL; Kambiyo Zararları:

100.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yurtdışı Satışlar: $1.380.000$ TL; Kambiyo Zararları: $60.000$ TL

Cevap

Fiili ihracat kaydında Yurtdışı Satışlar hesabı

1.380.000

TL alacaklandırılırken, 2026 yılına sarkan kur farkı için Kambiyo Zararları hesabı

60.000

TL borçlandırılmalıdır.

Doğru cevap seçeneği, ihracat hasılatını fiili ihraç tarihindeki kur olan

34,50

TL üzerinden (

1.380.000

TL) hesaplamış ve 2026 yılına devreden değerlenmiş avans bakiyesi (

1.320.000

TL) ile arasındaki

60.000

TL'lik farkı kambiyo zararı olarak doğru şekilde sınıflamıştır.

Adım Adım Çözüm

1

2025 yılı sonundaki avans bakiyesini belirle.

40.000

USD

\times 33,00

TL =

1.320 .000

TL

İşletme 31 Aralık'ta değerleme yaptığı için 340 Alınan Sipariş Avansları hesabı bu tutarla 2026 yılına devretmiştir.

2

Fiili ihracat tarihindeki hasılat tutarını hesapla.

40.000

USD

\times 34,50

TL =

1.380 .000

TL

VUK ve muhasebe standartları gereği ihracat hasılatı, gümrük beyannamesinin kapandığı fiili ihraç tarihindeki kur üzerinden kaydedilir.

3

2026 yılına ilişkin kur farkını hesapla.

1.380 .000

TL -

1.320 .000

TL =

60.000

TL

İhracat tarihinde oluşan toplam değer ile mevcut avans bakiyesi arasındaki fark cari dönemin kur farkıdır.

4

Kur farkının niteliğini belirle ve kaydı tamamla.

60.000

TL Kambiyo Zararı (Borç)

Alınan avanslar pasif karakterli bir hesaptır. Kur artışı, işletmenin TL cinsinden yükümlülüğünü artırdığı için 656 Kambiyo Zararları hesabı kullanılır.

Anahtar Kavram

Peşin ihracatta hasılatın fiili ihraç tarihindeki kurla değerlenmesi ve avans hesabı ile oluşan farkın dönemlere göre ayrıştırılması.

Daha Fazla Pratik

Mal mukabili ihracatta ödemenin sonraki döneme sarkması durumunda yapılacak değerleme ve kur farkı kayıtlarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 17Soru →

Bir dış ticaret işletmesi, $20.11.2025$ tarihinde yurt dışındaki bir müşterisinden olan $15.000$ USD tutarındaki alacağını bankadaki döviz hesabına tahsil etmiştir. İşlem tarihinde geçerli olan TCMB döviz alış kuru $33,40$ TL'dir. İşletme, $31.12.2025$ dönem sonu değerleme işlemlerinde aşağıdaki kurların geçerli olduğunu tespit etmiştir:

Kur Türü	Değer (TL)
TCMB Döviz Alış Kuru	$34,20$
TCMB Döviz Satış Kuru	$34,50$
TCMB Efektif Alış Kuru	$34,10$
TCMB Efektif Satış Kuru	$34,60$

Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri ve Tek Düzen Hesap Planı (TDHP) esasları dikkate alındığında, işletmenin dönem sonunda yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

102 BANKALAR HESABI 12.000 (Borç), 646 KAMBİYO KÂRLARI HESABI 12.000 (Alacak)

102 BANKALAR HESABI 10.500 (Borç), 646 KAMBİYO KÂRLARI HESABI 10.500 (Alacak)

656 KAMBİYO ZARARLARI HESABI 12.000 (Borç), 102 BANKALAR HESABI 12.000 (Alacak)

102 BANKALAR HESABI 16.500 (Borç), 646 KAMBİYO KÂRLARI HESABI 16.500 (Alacak)

900 BORÇLU NAZIM HESAPLAR 12.000 (Borç), 901 ALACAKLI NAZIM HESAPLAR 12.000 (Alacak)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 BANKALAR HESABI 12.000 (Borç), 646 KAMBİYO KÂRLARI HESABI 12.000 (Alacak)

Cevap

Bankadaki döviz hesabı için

34,20

TL döviz alış kuru üzerinden hesaplanan

12.000

TL tutarındaki kambiyo kârı kaydı doğrudur.

Doğru yevmiye maddesi, bankadaki varlığın değer artışını (102 Bankalar) borç tarafına, bu artıştan kaynaklanan geliri (646 Kambiyo Kârları) ise alacak tarafına

12.000

TL (

15.000 \times 0,80

) tutarında kaydeder. Banka mevduatları VUK hükümleri gereği TCMB Döviz Alış kuru üzerinden değerlenmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

Değerleme Kurunun Belirlenmesi

Banka hesaplarındaki yabancı paralar için TCMB Döviz Alış Kuru olan

34,20

TL seçilir.

VUK uyarınca kasadaki nakit yabancı paralar (efektif) efektif alış kuruyla, bankadaki yabancı paralar (döviz) ise döviz alış kuruyla değerlenir.

2

Kur Farkının Hesaplanması

15.000 \times (34,20 - 33,40) = 15.000 \times 0,80 = 12.000

TL.

Dönem sonu kurunun işlem tarihindeki kurdan yüksek olması işletme lehine bir kur farkı (kazancı) oluşturur.

3

Muhasebe Kaydının Yapılması

102 Bankalar hesabı

12.000

TL borçlandırılırken, 646 Kambiyo Kârları hesabı

12.000

TL alacaklandırılır.

Varlık değerindeki artış ilgili hesabın borcuna, elde edilen gelir ise gelir tablosu hesabı olan kambiyo kârlarının alacağına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Banka mevduatlarının değerlemesinde döviz ve efektif kurları arasındaki ayrım

Alternatif Yöntem

Önce toplam TL değerleri bulunabilir: İşlem tarihinde

15.000 \times 33,40 = 501.000

TL; Dönem sonunda

15.000 \times 34,20 = 513.000

TL. Aradaki fark (

513.000 - 501.000

) olan

12.000

TL kur farkı kârıdır.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 18Soru →

Dış ticaret ve kambiyo işlemlerinde, banknot veya madeni para şeklindeki nakit yabancı paraları ifade etmek için kullanılan teknik terim aşağıdakilerden hangisidir?

Efektif

Döviz

Arbitraj

Reasürans

Akreditif

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Efektif

Cevap

Nakit halindeki yabancı paraları ifade eden kavram 'Efektif' olarak adlandırılır.

Muhasebe literatüründe ve kambiyo mevzuatında, elde bulunan nakit (banknot ve madeni para) halindeki yabancı paralar 'Efektif' olarak adlandırılır. Bu ayrım, bankaların ve işletmelerin kasa işlemlerini takip ederken kullandıkları temel bir tanımdır.

Adım Adım Çözüm

1

Yabancı para türlerini sınıflandırın.

Yabancı paralar nakit (banknot) ve nakit dışı (kaydi) olarak ikiye ayrılır.

Muhasebe ve bankacılık literatüründe bu ayrım işlemlerin niteliğini belirler.

2

Nakit olan yabancı paranın karşılığını bulun.

Nakit halindeki (eldeki, kasadaki) yabancı paralar 'Efektif' olarak tanımlanır.

Efektif terimi doğrudan fiziksel parayı temsil eder.

Anahtar Kavram

Efektif ve Döviz Ayrımı

İpuçları

1

Cebinizdeki yabancı para ile banka hesabınızdaki yabancı para arasındaki farkı düşünün.

2

Nakit (banknot) olan yabancı paralar için 'E' harfi ile başlayan özel bir terim kullanılır.

Daha Fazla Pratik

Efektif ve döviz alış/satış kurları arasındaki farkın nedenlerini araştırabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 19Soru →

İşletme, 15 Ocak 2026 tarihinde yurt dışındaki bir tedarikçiden $25.000$ ABD Doları tutarında ticari mal ithal etmek amacıyla akreditif açtırmış ve mal bedelinin tamamını peşin olarak ödemiştir. Ödeme tarihindeki döviz kuru $1$ USD = $30,00$ TL'dir. Söz konusu mallar 20 Şubat 2026 tarihinde gümrüğe ulaşmış ve aynı gün gümrükten çekilerek işletme deposuna alınmıştır. Fiili ithalat tarihindeki döviz kuru $1$ USD = $34,00$ TL olarak gerçekleşmiştir. İşletme ayrıca gümrükleme işlemleri sırasında $120.000$ TL gümrük vergisi, $200.000$ TL KDV ve $20.000$ TL ardiye/hamaliye ücreti ödemiştir.

Buna göre, malların millileştirilerek stoklara giriş kaydında "153 Ticari Mallar" hesabının borç tarafına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

890.000

990.000

1.090.000

750.000

870.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 890.000

Cevap

İthalat maliyeti, peşin ödenen avansın tarihi kur değeri (750.000 TL) ile gümrük vergisi (120.000 TL) ve ardiye ücretinin (20.000 TL) toplamı olan 890.000 TL'dir.

İthalat işlemlerinde malın maliyeti; fatura bedeli, nakliye, sigorta ve gümrük vergileri gibi giderlerden oluşur. Ancak mal bedeli peşin (avans) olarak ödenmişse, bu ödeme 'parasal olmayan kalem' niteliği taşır ve fiili ithalat tarihindeki kur değişimlerinden etkilenmez; ödeme tarihindeki tarihi kur (30,00 TL) esas alınır. Buna gümrükte ödenen 120.000 TL vergi ve 20.000 TL ardiye eklenerek 890.000 TL'ye ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Mal bedelinin TL karşılığını hesapla

25.000 \times 30,00 = 750.000

TL

VUK ve TMS uyarınca verilen avanslar parasal olmayan kalemdir ve ödeme tarihindeki kurla maliyete girer.

2

Maliyete eklenecek diğer ithalat giderlerini belirle

120.000

TL (Gümrük Vergisi) +

20.000

TL (Ardiye)

Stokların işletmeye getirilmesi için gümrükte ödenen vergiler ve depolama/taşıma giderleri maliyete eklenmelidir.

3

KDV tutarının niteliğini değerlendir

200.000 TL KDV maliyete eklenmez.

İthalat KDV'si kural olarak indirilecek KDV hesabında takip edilir, maliyet unsuru değildir.

4

Toplam maliyeti hesapla

750.000 + 120.000 + 20.000 = 890.000

TL

Tüm maliyet unsurlarının toplamı 153 Ticari Mallar hesabına borç kaydedilir.

Anahtar Kavram

İthalat maliyeti oluşumunda avans ödemeleri tarihi kurdan dikkate alınır ve gümrük aşamasındaki vergiler ile giderler (KDV hariç) maliyete eklenir.

İpuçları

1

İthalat maliyetini hesaplarken sadece malın çıplak fiyatını değil, gümrükten çekilene kadar yapılan harcamaları da düşünün.

2

Verilen avansların 'parasal olmayan kalem' olduğunu ve kur değişiminden etkilenmediğini hatırlayın.

3

Ödenen KDV'nin maliyet mi yoksa indirilecek bir vergi mi olduğunu tekrar kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

İthalat kredili olsaydı ve yıl sonunda kur farkı oluşsaydı maliyet nasıl etkilenirdi sorusunu inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 20Soru →

İmalatçı (M) İşletmesi, bir dış ticaret firmasına ihraç kaydıyla $1.200.000$ TL tutarında sanayi mamulü teslim etmiştir (KDV oranı % $20$ ). Söz konusu mamullerin yasal süresi (3 ay) içerisinde ihraç edildiği gümrük beyannamesi ile teyit edilmiştir. Bu bilgilere göre, imalatçı işletmenin ihracatın gerçekleşmesi üzerine yapması gereken 'terkin' (tecil edilen KDV'nin kayıtlardan çıkarılması) yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

392 DİĞER KDV (Tecil Edilen KDV) 240.000 (Borç) / 192 DİĞER KDV (Tecil Edilebilir KDV) 240.000 (Alacak)

192 DİĞER KDV (Tecil Edilebilir KDV) 240.000 (Borç) / 392 DİĞER KDV (Tecil Edilen KDV) 240.000 (Alacak)

391 HESAPLANAN KDV 240.000 (Borç) / 192 DİĞER KDV (Tecil Edilebilir KDV) 240.000 (Alacak)

191 İNDİRİLECEK KDV 240.000 (Borç) / 392 DİĞER KDV (Tecil Edilen KDV) 240.000 (Alacak)

600 YURTİÇİ SATIŞLAR 1.200.000 (Borç) / 120 ALICILAR 1.200.000 (Alacak)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 392 DİĞER KDV (Tecil Edilen KDV) 240.000 (Borç) / 192 DİĞER KDV (Tecil Edilebilir KDV) 240.000 (Alacak)

Cevap

392 DİĞER KDV hesabının borçlandırılması ve 192 DİĞER KDV hesabının alacaklandırılması yoluyla yapılan terkin kaydı doğrudur.

İhraç kayıtlı satışta imalatçı, hesapladığı ancak tahsil etmediği KDV'yi dönem sonunda 392 Diğer KDV (Tecil Edilen KDV) hesabına aktarır. Takibini ise 192 Diğer KDV (Tecil Edilebilir KDV) hesabında yapar. İhracat yasal sürede gerçekleştiğinde, bu borç silinir (terkin edilir). Bu nedenle 392 borçlandırılarak kapatılır, 192 ise alacaklandırılarak takip kaydı sonlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Tecil ve terkin edilecek KDV tutarının hesaplanması

1.200.000 \times 0,20 = 240.000

TL

KDV Kanunu 11/1-c maddesi uyarınca ihraç kayıtlı teslimlerde hesaplanan KDV tecil edilir.

2

Kullanılacak hesapların belirlenmesi

192 ve 392 Diğer KDV hesapları

Satış anında 192 Borç/391 Alacak, dönem sonunda 391 Borç/392 Alacak kaydıyla tecil işlemi izlenir.

3

Terkin kaydının yapılması

392 Borç / 192 Alacak

İhracat fiilen gerçekleştiği için ertelenen borç (392) ve takip hesabı (192) karşılıklı kapatılarak terkin (silinme) sağlanır.

Anahtar Kavram

KDV Kanunu 11/1-c uyarınca ihraç kayıtlı teslimlerde KDV'nin tecil ve ihracat sonrası terkin edilmesi.

Alternatif Yöntem

Önce satış anındaki (120/192 - 600/391) ve dönem sonundaki (391 - 392) kayıtları zihinden canlandırıp, ihracat olunca hangi borcun silineceğini (392) bularak sonuca ulaşılabilir.

Tahmini Süre:2m 0s

Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesi

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar