Uluslararası Hukukun Kaynakları

$1969$ Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin $48$. maddesi uyarınca; bir devletin, bir antlaşma ile bağlanma rızasını sakatlayan bir "hata"yı (error) geçersizlik gerekçesi olarak ileri sürebilmesi için bu hatanın antlaşmanın yapıldığı sırada mevcut olan bir vakıaya ilişkin olması ve devletin bu antlaşmayla bağlanma rızasının esaslı bir temelini oluşturması şarttır.

Buna göre, aşağıdaki durumların hangisinde bir devlet, söz konusu hatayı rızasını sakatlayan bir neden olarak ileri süremez?

Uluslararası bir uyuşmazlığın yargısal çözüm sürecinde, uyuşmazlığın esasına uygulanacak doğrudan bir antlaşma hükmü veya yerleşik bir teamül kuralı tespit edilememiştir. Davacı taraf, iddiasını desteklemek amacıyla Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) raporlarına ve çeşitli ulusların en yetkin hukukçularının bu konudaki ortak bilimsel görüşlerine dayanmaktadır. Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün 38. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca, mahkemenin bu bilimsel görüşlere (doktrine) yükleyebileceği hukuki işlev hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası hukuk doktrininde 'yumuşak hukuk' (soft law) kavramı çerçevesinde ele alınan uluslararası örgüt kararları, özellikle Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu'nun normatif içerikli bildiri ve deklarasyonları açısından büyük önem taşımaktadır.

BM Genel Kurulu'nun devletlerin genel hak ve yükümlülüklerine ilişkin kabul ettiği bu tür kararların hukuki niteliği ve kaynaklar hiyerarşisindeki yeriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (VAHS) sistematiği içerisinde, uluslararası hukukun emredici kuralları ($jus$ $cogens$) ile bu kurallarla çatışan antlaşmaların hukuki akıbeti arasındaki ilişki oldukça sıkı kurallara bağlanmıştır. Özellikle antlaşmaların geçersizliği ve bu geçersizliğin kapsamı konusunda emredici kurallara yönelik özel bir rejim öngörülmüştür.

Buna göre, emredici kurallar ($jus$ $cogens$) ile antlaşmalar arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası teâmül (yapılageliş) hukukunun oluşumu, ispatı ve bağlayıcılığı ile ilgili olarak Uluslararası Adalet Divanı (UAD) içtihatları ve uluslararası hukuk ilkeleri çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$1969$ Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi’nin $31$. maddesinde düzenlenen "yorumun genel kuralı" uyarınca; bir antlaşmanın, metni ve önsözü de dahil olmak üzere bağlamıyla (context) birlikte ve metinle bağlantılı olarak dikkate alınması gereken unsurlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 62. maddesinde düzenlenen "koşullarda köklü değişiklik" (rebus sic stantibus) ilkesinin bir antlaşmayı sona erdirme veya antlaşmadan çekilme gerekçesi olarak ileri sürülebilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38/1-d maddesi, yargı kararlarını "hukuk kurallarının belirlenmesinde yardımcı araç" olarak tanımlamaktadır. Bu tanım, hem uluslararası mahkeme kararlarını hem de ulusal mahkeme kararlarını kapsamaktadır. Bu çerçevede, yargı kararlarının uluslararası hukuk kurallarının oluşumundaki rolüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi, bu kaynağın "yardımcı" niteliğini en kapsamlı ve doğru şekilde yansıtmaktadır?

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 60. maddesi uyarınca, çok taraflı bir antlaşmanın (multilateral treaty) taraflarından birinin "esaslı ihlal" (material breach) gerçekleştirmesi durumunda, ihlalden özel olarak etkilenen (specially affected) bir devletin diğer tarafların rızasına ihtiyaç duymadan kullanabileceği hukuki yetki aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası hukukta doktrin (öğreti), Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü’nün 38. maddesinin 1/d bendi çerçevesinde 'yardımcı kaynak' olarak nitelendirilmektedir. Doktrinin uluslararası hukuk sistemindeki işlevi, kaynağı ve normlar hiyerarşisindeki konumu dikkate alındığında, bu kaynakla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi rejimine tabi çok taraflı bir antlaşmanın onaylanması sırasında, bir devletin belirli hükümlerin hukuki etkisini sınırlandırmak amacıyla ileri sürdüğü "çekinceye" (reservation) karşı, diğer bir akit devletin süresi içinde itirazda bulunduğu ancak bu itirazın antlaşmanın iki devlet arasında yürürlüğe girmesine engel olmadığını açıkça beyan ettiği varsayıldığında; bu durumun antlaşmanın uygulanması üzerindeki hukuki sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38. maddesinde düzenlenen uluslararası hukukun kaynakları listesinde yargı kararlarının (içtihatlar) hukuki niteliği ve konumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası uyuşmazlıkların yargısal çözümünde, bir mahkemenin yürürlükteki pozitif hukuk kurallarını (antlaşmalar, teamüller vb.) bir kenara bırakarak "hakkaniyet ve nisfet" ($ex$ $aequo$ $et$ $bono$) esaslarına göre hüküm tesis edebilmesi için aranan temel usuli şart nedir?

Uluslararası hukuk doktrininde 'türev kaynaklar' (derivative sources) olarak nitelendirilen uluslararası örgüt kararlarının hukuki geçerliliği ve normatif hiyerarşideki yeri, örgütün kurucu antlaşmasıyla çizilen yetki sınırlarına dayanmaktadır. Özellikle Birleşmiş Milletler (BM) sisteminde organların yetki kullanımı ve kararlarının diğer hukuk normlarıyla olan ilişkisi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi hukuken isabetli bir tespittir?

Uluslararası hukukta yargı kararları (içtihatlar), hukuk kurallarının belirlenmesinde "yardımcı bir araç" (subsidiary means) olarak kabul edilmektedir. Buna göre, uluslararası mahkemelerin kararlarıyla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38. maddesinde düzenlenen "hukukun genel ilkeleri" kaynağı, uluslararası hukuk öğretisinde "uluslararası hukukun genel ilkeleri" (egemen eşitlik, müdahale etmeme vb.) kavramından teknik olarak ayrılmaktadır. Bu ayrım ve kaynağın yargısal süreçteki işlevi dikkate alındığında, hukukun genel ilkelerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi bu kaynağın özgün hukuksal karakterini en doğru şekilde açıklamaktadır?

Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) yerleşik içtihatlarına göre, devletlerin tek taraflı irade beyanları, başka bir uluslararası hukuk süjesinin rızasına veya kabulüne ihtiyaç duymaksızın hukuki sonuç doğurabilir. Bu kapsamda, bir devletin sahip olduğu bir haktan veya iddiadan kendi isteğiyle ve kesin olarak vazgeçtiğini bildirmesi işlemi aşağıdakilerden hangisidir?

A Devleti’nin B Devleti nezdindeki Büyükelçisi, bu iki devlet arasında akdedilmesi planlanan bir sınır yönetimi antlaşmasının müzakerelerine katılmış; müzakereler sonunda hazırlanan antlaşma metninin kabulü ($adoption$) ile metnin kimliklenmesi ($authentication$) işlemlerini A Devleti adına gerçekleştirmiştir. Büyükelçi, bu işlemler sırasında herhangi bir tam yetki belgesi ($full$ $powers$) ibraz etmemiştir.

$1969$ Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi hükümleri uyarınca, söz konusu Büyükelçinin yetkisi ve yaptığı işlemlerin geçerliliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası Adalet Divanı ($UAD$), deniz sınırlandırması gibi teknik uyuşmazlıklarda tarafların özel bir rızası olmasa dahi, mevcut hukuk kurallarını somut olayın özelliklerine göre esneten "hukuk dahilinde hakkaniyet" ($infra$ $legem$) yöntemine sıklıkla başvurmaktadır. Ancak Statü'nün $38/2$. maddesinde düzenlenen "hakkaniyet ve nisfet" ($ex$ $aequo$ $et$ $bono$) yetkisinin kullanımı çok daha radikal bir hukuki zemine dayanmaktadır.

Buna göre, uluslararası hukuk doktrini ve $UAD$ içtihatları çerçevesinde; mahkemenin "hukuk dahilinde hakkaniyet" ($infra$ $legem$) uygulaması ile "hakkaniyet ve nisfet" ($ex$ $aequo$ $et$ $bono$) yetkisi arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası hukukta, akdedildiği tarihte yürürlükte bulunan tüm hukuk kurallarına uygun olan bir antlaşmanın, daha sonra ortaya çıkan yeni bir emredici kural (jus cogens) ile çatışması durumunda ortaya çıkacak hukuki sonuçlar hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?