Bakır Metabolizması ve Bozuklukları

Hepatolentiküler dejenerasyon (Wilson hastalığı) tanısı alan hastalarda, karaciğerde seruloplazmin gen ifadesi ve protein sentezi devam etmesine rağmen serum seruloplazmin düzeylerinin belirgin derecede düşük saptanmasının temel biyokimyasal nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Bakır eksikliği görülen bireylerde; diyette yeterli demir bulunmasına ve hücre içi demir depoları (ferritin) dolu olmasına rağmen, plazma demir düzeyinin düşük kaldığı ve mikrositik anemi geliştiği gözlenmektedir. Bu durumun temel nedeni olan ve demirin hücrelerden kana salınımı için $Fe^{2+}$ formundan $Fe^{3+}$ formuna yükseltgenmesini sağlayan bakır bağımlı enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Bakır metabolizmasında görevli olan $ATP7B$ ($P$-tipi $ATP$ az) proteini, karaciğerde bakır dengesinin korunması için hem salgısal hem de boşaltım yollarında kritik roller üstlenir. Bu proteinin hücresel konumu, sitozolik bakır düzeyine yanıt olarak trans-Golgi ağı ($TGN$) ve kanaliküler membran arasında dinamik bir döngü içerisindedir.

Wilson hastalığı (hepatolentiküler dejenerasyon) patofizyolojisi göz önüne alındığında, bu proteinin fonksiyonel dinamikleri ve hastalık süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Wilson hastalığının (hepatolentiküler dejenerasyon) moleküler temeli ve biyokimyasal özellikleri düşünüldüğünde, hastalıkla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bakır metabolizması bozukluklarından olan Menkes hastalığı ve Wilson hastalığı, moleküler defektin yeri ve klinik yansımaları açısından zıt tablolar oluştursalar da bazı laboratuvar parametrelerinde benzerlik gösterebilirler.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi hem Menkes hastalığı hem de Wilson hastalığı için geçerli olan ortak bir laboratuvar bulgusudur?

İntestinal mukoza hücrelerinde bakırı bağlayan ve trans-Golgi ağı üzerinden portal dolaşıma salınımını sağlayan $ATP7A$ genindeki mutasyon sonucunda bakırın sistemik eksikliği ile karakterize Menkes hastalığı ortaya çıkar. Bu hastaların klinik tablosunda belirgin olan arteriyel tortuozite, anevrizmalar ve kemik demineralizasyonu gibi bağ dokusu bozukluklarından doğrudan sorumlu olan moleküler defekt aşağıdakilerden hangisidir?

Bakır homeostazı, transport proteinleri ve bakıra bağımlı enzimlerin biyokimyasal ve fonksiyonel özellikleri göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bakır, insan vücudunda oksidoredüktaz sınıfı birçok enzimin yapısında kofaktör olarak bulunan kritik bir eser elementtir. Bakırın intestinal emilimini veya hücresel transportunu bozan genetik defektler, bu enzimlerin işlevlerini yitirmesine bağlı olarak multisistemik patolojilere yol açar. Bağırsaklardan bakır emiliminin bozulduğu Menkes hastalığında görülen vasküler tortuozite, anevrizma oluşumu ve kemik anomalilerinden aşağıdaki bakır bağımlı enzimlerden hangisinin aktivite kaybı birincil olarak sorumludur?

Menkes hastalığı ($kinky$ $hair$ $disease$), $ATP7A$ genindeki mutasyonlar sonucu gelişen, bakırın intestinal absorbsiyonu ve dokulara dağılımının bozulduğu $X$'e bağlı resesif bir bozukluktur. Bu hastalarda nörolojik bulguların yanı sıra sıklıkla mikrositer hipokrom bir anemi tablosu da eşlik eder. Menkes hastalığında saptanan aneminin temel biyokimyasal nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Bakır metabolizmasında kritik öneme sahip olan proteinler, bakırın vücut içindeki dağılımını ve atılımını düzenler. Karaciğerde bakırın safraya salınımından ve aposeruloplazmine bağlanmasından sorumlu olan proteinin mutasyonu sonucunda Wilson hastalığı (hepatolentiküler dejenerasyon) gelişir.

Buna göre, Wilson hastalığının patogenezinden sorumlu olan bu protein aşağıdakilerden hangisidir?

Hücre içi bakır homeostazında, sitozolik bakırın toksisitesini önlemek ve hedeflenen enzimlere ulaşmasını sağlamak amacıyla özgül şaperon proteinler görev yapar. Karaciğerde sentezlenen aposeruloplazminin fonksiyonel holoseruloplazmine dönüşebilmesi için bakırın trans-Golgi ağına (TGN) taşınması ve burada bulunan $ATP7B$ proteinine aktarılması gerekmektedir.

Sitozoldeki bakırı doğrudan bağlayarak $ATP7B$ proteininin metal bağlama domainlerine teslim eden temel şaperon protein aşağıdakilerden hangisidir?

Bakırın hücresel dağılımında görevli moleküler şaperonlar, serbest bakır iyonlarının sitozolik toksisitesini engellemek ve metali hedef enzimlere ulaştırmakla yükümlüdür. Bakırın mitokondriyal intermembran alana ulaştırılmasını takiben, sitokrom c oksidaz ($Complex$ $IV$) enzim kompleksinin katalitik merkezlerine ($Cu_A$ ve $Cu_B$) bakırın yerleştirilmesini sağlayan ve defektlerinde infantil başlangıçlı hipertrofik kardiyomiyopati veya hepatoserebral sendrom (Leigh benzeri tablo) görülen proteinler aşağıdakilerinden hangisidir?

Bakırın intestinal lümenden emilip enterositlerden kana salınmasında görevli $ATP7A$ genindeki mutasyon sonucu oluşan Menkes hastalığında; kemik anomalileri, nörolojik gerileme ve arteriyel rüptürlere eğilim gözlenir. Bu tablodaki vasküler frajilitenin ve tortuozitenin temel nedeni, aşağıdaki bakır bağımlı enzimlerden hangisinin aktivitesindeki azalmadır?

Menkes hastalığı (kinky hair disease) tanısı alan hastalarda, bakır-histidin kompleksleri ile yapılan parenteral tedavinin plazma bakır ve seruloplazmin düzeylerini normale getirebilmesine rağmen, nörolojik progresyonu durdurmada sıklıkla yetersiz kalmasının temel moleküler mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

1.5 yaşında bir erkek çocuk; büyüme geriliği, mental retardasyon ve saçlarında belirgin kırılganlık şikayetleriyle getirilmiştir. Fizik muayenede saçların mikroskobik incelemesinde "pili torti" görünümü saptanmıştır. Laboratuvar tetkiklerinde serum bakır ($Cu^{2+}$) ve seruloplazmin düzeylerinin düşük olduğu, ayrıca lizil oksidaz ve sitokrom c oksidaz enzim aktivitelerinin belirgin azaldığı gözlenmiştir. Bu hastadaki temel genetik kusur aşağıdakilerden hangisidir?

Wilson hastalığı (hepatolentiküler dejenerasyon) tedavisinde kullanılan oral çinko ($Zn^{2+}$) takviyesinin temel biyokimyasal etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Bakır homeostazının hücresel düzeyde düzenlenmesinde kritik rol oynayan $P$-tipi $ATP$ azlar ($ATP7A$ ve $ATP7B$) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bakır metabolizması; intestinal emilimden plazma transportuna ve hepatik ekskresyona kadar bir dizi spesifik protein ve enzim tarafından titizlikle kontrol edilir. Bu süreçlerin moleküler ve biyokimyasal temelleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hepatolentiküler dejenerasyon (Wilson hastalığı) tanısı alan bir hastada, karaciğer dokusunda bakır birikiminden sorumlu olan temel moleküler defekt $ATP7B$ genindeki mutasyonlardır. Buna göre, $ATP7B$ proteininin hepatositlerdeki normal fizyolojik görevi aşağıdakilerden hangisidir?

Ailesinde benzer öykü bulunan $4$ aylık bir erkek bebekte; nöromotor gelişme geriliği, hipotoni, açık ten rengi ve saçlarında 'çelik tel' ($pili$ $torti$) görünümü saptanmıştır. Yapılan laboratuvar incelemelerinde serum bakır ($Cu^{2+}$) ve seruloplazmin düzeyleri belirgin olarak düşük bulunmuştur. Bu hastadaki klinik tablonun moleküler temeli ve beklenen biyokimyasal değişikliklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?