Miyeloproliferatif Neoplaziler

63 soru

Soru 41Soru →

3434 yaşında kadın hasta, ani başlayan karın ağrısı ve karında şişlik şikayetiyle başvuruyor. Yapılan fizik muayenede asit ve masif splenomegali saptanıyor. Doppler ultrasonografide hepatik venlerin tromboze olduğu (Budd-Chiari sendromu) izleniyor. Laboratuvar bulgularında hemoglobin 15.2 g/dL15.2 \text{ g/dL}, hematokrit %46\%46, lökosit 12.400/μL12.400/\mu\text{L}, trombosit 510.000/μL510.000/\mu\text{L} ve serum eritropoietin (EPO) düzeyi düşük saptanıyor. Kemik iliği biyopsisinde panmiyeloz (eritroid, granülositik ve megakaryositik seride artış) izleniyor. Bu hasta için en olası tanı ve tanıyı doğrulamak için yapılması gereken ilk tetkik aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Polisitemia vera - JAK2 V617FJAK2 \text{ V617F} mutasyon analizi

Cevap

Polisitemia vera tanısı için en uygun ilk adım JAK2 V617FJAK2 \text{ V617F} mutasyon analizidir.
Doğru seçenek Polisitemia Vera ve JAK2 mutasyon analizidir. WHO 2022 kriterlerine göre PV tanısı için 3 majör kriter (Hb > 16.0 g/dL, panmiyeloz, JAK2 mutasyonu) veya 2 majör + 1 minör (düşük EPO) kriter gereklidir. Bu hastada panmiyeloz (Majör 2) ve düşük EPO (Minör) saptanmış olup, splanknik ven trombozu varlığı 'maskelenmiş' bir sunumu destekler. JAK2 mutasyonunun gösterilmesi tanıyı kesinleştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu değerlendir
Genç kadın hastada Budd-Chiari sendromu (hepatik ven trombozu) ve splenomegali mevcuttur.
Splanknik ven trombozları, miyeloproliferatif neoplazilerin (özellikle PV) ilk prezentasyonu olabilir.
2
Laboratuvar verilerini analiz et
Hb/Hct değerleri WHO sınırlarının (16.0 g/dL16.0 \text{ g/dL} / %48\%48) hemen altında olsa da serum EPO düzeyi düşüktür.
Splenomegaliye bağlı plazma volümü artışı ve sekestrasyon, gerçek eritrosit kitlesini maskeleyerek Hb/Hct değerlerini normal sınırlarda gösterebilir (Maskelenmiş PV).
3
Kemik iliği bulgularını yorumla
Kemik iliğinde panmiyeloz (üç seride de artış) saptanmıştır.
Panmiyeloz, WHO 2022 kriterlerine göre PV için majör bir tanı kriteridir.
4
Tanıyı ve genetik belirteci tanımla
Bulgular Polisitemia Vera (PV) ile uyumludur; tanı için JAK2 V617FJAK2 \text{ V617F} mutasyonu bakılmalıdır.
PV hastalarının >%95>\%95'inde JAK2 V617FJAK2 \text{ V617F} mutasyonu pozitiftir.

Anahtar Kavram

Maskelenmiş Polisitemia Vera (Masked PV) ve WHO 2022 Tanı Kriterleri
Soru 42Soru →

5454 yaşında erkek hasta, 22 yıldır Esansiyel Trombositemi (ET) tanısıyla izlenmektedir. Son bir haftadır tekrarlayan burun kanaması ve dışkıda siyahlaşma (melena) şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde pletora veya splenomegali saptanmıyor. Laboratuvar bulguları aşağıda sunulmuştur:

ParametreSonuçReferans Aralığı
Hemoglobin10.210.2 g/dL13.5−17.513.5 - 17.5 g/dL
Lökosit11.500/mm311.500/mm^34.000−10.000/mm34.000 - 10.000/mm^3
Trombosit2.150.000/mm32.150.000/mm^3150.000−450.000/mm3150.000 - 450.000/mm^3
MCV7878 fL80−10080 - 100 fL

Bu hastada görülen kanama semptomlarından sorumlu olan temel patofizyolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aşırı sayıdaki trombositlerin yüksek molekül ağırlıklı von Willebrand faktör multimerlerini tüketmesi

Cevap

Esansiyel Trombositemi hastalarında görülen aşırı trombositoz (>1.5×106/mm3>1.5 \times 10^6/mm^3), yüksek molekül ağırlıklı von Willebrand faktör multimerlerinin kaybına yol açarak kanama eğilimi yaratır.
Esansiyel Trombositemi (ET) ve diğer miyeloproliferatif neoplazilerde, trombosit sayısının genellikle 1.5×106/mm31.5 \times 10^6/mm^3 üzerine çıktığı durumlarda 'Edinilmiş von Willebrand Sendromu' gelişebilir. Bu durumun temel nedeni, devasa miktardaki trombosit yüzey alanının plazmadaki yüksek molekül ağırlıklı von Willebrand faktör (vWF) multimerlerini adsorbe etmesi ve bu multimerlerin ADAMTS13 gibi enzimlerle proteolitik yıkımının hızlanmasıdır. Sonuç olarak, primer hemostaz bozulur ve hastada paradoksal kanamalar görülür.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın trombosit sayısını değerlendir
Trombosit sayısı 2.150.000/mm32.150.000/mm^3 (aşırı yüksek) olarak saptandı.
Esansiyel Trombositemi tanılı hastalarda trombosit sayısının 1.51.5 milyonun üzerine çıkması 'ekstrem trombositoz' olarak kabul edilir.
2
Klinik semptomları ve laboratuvarı ilişkilendir
Trombosit sayısının çok yüksek olmasına rağmen hastada aktif kanama (burun kanaması, melena) mevcut.
Bu paradoksal durum, yüksek trombosit sayısının pıhtılaşmayı artırmak yerine kanama eğilimi yarattığı bir mekanizmayı düşündürmelidir.
3
Miyeloproliferatif neoplazilerdeki spesifik komplikasyonu tanımla
Edinilmiş von Willebrand Sendromu (AvWS) tanısı konur.
Aşırı miktardaki trombosit yüzeyi, plazmadaki büyük vWF multimerlerini bağlayıp proteolize uğratarak fonksiyonel vWF eksikliğine neden olur.

Anahtar Kavram

Edinilmiş von Willebrand Sendromu (Aşırı trombositoza ikincil)

Daha Fazla Pratik

ET hastalarında asetilsalisilik asit (aspirin) kullanımının, çok yüksek trombosit sayılarında kanama riskini artırabileceğini ve bu nedenle AvWS taranması gerektiğini unutmayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 43Soru →

4747 yaşında kadın hasta, sol üst kadranda dolgunluk ve halsizlik şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde splenomegali (3cm3 cm palpabl) saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde hemoglobin 11.2g/dL11.2 g/dL, lökosit 12.400/mm312.400/mm^3, trombosit 880.000/mm3880.000/mm^3 ve LDH 580U/L580 U/L (normal: <250<250) saptanıyor. Kemik iliği biyopsisinde; granülositik proliferasyon ve megakaryositer proliferasyon ile birlikte megakaryositlerde belirgin nükleer atipi (bulut benzeri/bulbous çekirdek yapısı) izleniyor; retikülin lif artışı saptanmıyor (Grade 00). Sitogenetik incelemede t(9;22)t(9;22) saptanmıyor ve JAK2 V617F mutasyonu pozitif bulunuyor.

Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Prefibrotik primer miyelofibroz

Cevap

Hastanın klinik, laboratuvar ve morfolojik bulguları WHO 2022 kriterlerine göre Prefibrotik Primer Miyelofibroz (Pre-PMF) tanısı ile uyumludur.
Hastada saptanan JAK2 V617F mutasyonu, nükleer atipili megakaryositer proliferasyon ve Grade 0 retikülin fibrozisi Pre-PMF'nin majör kriterlerini karşılamaktadır. Ayrıca saptanan anemi, lökositoz, splenomegali ve artmış LDH düzeyleri minör kriterlerin tamamının (en az bir tane gereklidir) mevcut olduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Laboratuvar bulgularını değerlendir
Hemoglobin 11.2g/dL11.2 g/dL (Anemi), Lökosit 12.400/mm312.400/mm^3 (Lökositoz), LDH 580U/L580 U/L (Yüksek).
Pre-PMF minör kriterleri arasında anemi, lökositoz (>11.000/mm3>11.000/mm^3) ve artmış LDH yer alır.
2
Kemik iliği morfolojisini incele
Nükleer atipili megakaryositler, granülositik proliferasyon ve Grade 00 fibrozis.
Megakaryositlerdeki nükleer atipi (bulut benzeri görünüm) Pre-PMF için karakteristiktir; Grade 0 olması prefibrotik evreyi gösterir.
3
Genetik belirteçleri ve ayırıcı tanıyı kontrol et
JAK2 V617F pozitif, t(9;22)t(9;22) negatif.
JAK2 mutasyonu BCR-ABL1 negatif miyeloproliferatif neoplazileri desteklerken, t(9;22)t(9;22) yokluğu KML'yi dışlar.

Anahtar Kavram

WHO 2022 Prefibrotik Primer Miyelofibroz Tanı Kriterleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 44Soru →

45 yaşında erkek hasta, geçmeyen baş ağrısı, yüzde dolgunluk hissi ve kulak çınlaması şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenesinde pletorik yüz görünümü ve 3 cm splenomegali saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde Hemoglobin 18.8 g/dL, Hematokrit %58, Lökosit 10.500/mm³ ve Trombosit 410.000/mm³ olarak bulunuyor. Hastanın serum eritropoetin düzeyi baskılanmış (düşük) olarak ölçülüyor, ancak periferik kandan çalışılan JAK2 V617F mutasyon analizi negatif sonuçlanıyor.

WHO 2022 tanı kriterlerine göre, bu hastada tanıyı doğrulamak için öncelikle istenmesi gereken tetkik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: JAK2 Ekson 12 mutasyon analizi

Cevap

JAK2 Ekson 12 mutasyon analizi
Polistemia Vera (PV) hastalarının %95'inden fazlasında JAK2 V617F mutasyonu bulunur. Geriye kalan yaklaşık %3-4'lük hasta grubunda ise JAK2 geninin 12. eksonunda (JAK2 Ekson 12) mutasyonlar saptanır. Bu hastalar genellikle izole eritrositoz ile başvurur ve panmiyeloz (lökositoz/trombositoz) daha az belirgindir. Düşük eritropoetin (EPO) düzeyi PV tanısını (sekonder nedenlere karşı) destekler. Bu nedenle, V617F negatif ancak klinik olarak PV düşünülen (düşük EPO'lu) hastalarda yapılması gereken spesifik test JAK2 Ekson 12 mutasyon analizidir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu değerlendir
Yüksek hemoglobin, düşük eritropoetin ve splenomegali bulguları Polistemia Vera (PV) ile uyumludur.
PV şüphesinde ilk basamak JAK2 V617F mutasyonuna bakmaktır.
2
Genetik sonuçları analiz et
JAK2 V617F negatiftir. Ancak klinik ve düşük EPO, PV şüphesini güçlü bir şekilde devam ettirmektedir.
PV hastalarının yaklaşık %95'i JAK2 V617F pozitiftir; geri kalan %3-4'lük kesimde izole eritrositozla giden JAK2 Ekson 12 mutasyonları görülür.
3
Tanısal algoritmayı uygula
V617F negatif PV şüphesinde bir sonraki adım JAK2 Ekson 12 mutasyon analizidir.
Diğer mutasyonlar (CALR, MPL) PV'de görülmez; BCR-ABL ise KML ile ilişkilidir.

Anahtar Kavram

İzole eritrositoz ve düşük EPO ile giden ancak JAK2 V617F negatif olan hastalarda Polistemia Vera tanısı için JAK2 Ekson 12 mutasyonu araştırılmalıdır.

İpuçları

1
Hastada hemoglobin yüksekliği ve splenomegali var, yani bir miyeloproliferatif neoplazi (MPN) düşünülüyor. Ancak en sık görülen JAK2 mutasyonu negatif.
2
Serum EPO düzeyinin düşük olması, olayın sekonder (sigara, akciğer hastalığı) olmadığını, primer bir kemik iliği sorunu olduğunu gösterir.
3
Polistemia Vera'da JAK2 V617F negatif ise, JAK2 geninin başka bir bölgesindeki mutasyona bakılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Polistemia Vera tanı kriterlerinde majör ve minör kriterlerin ayrımı üzerine bir soru çözülmesi önerilir.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 45Soru →

65 yaşında erkek hasta, baş ağrısı, baş dönmesi ve özellikle sıcak banyo sonrası belirginleşen yaygın kaşıntı şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenesinde splenomegali saptanıyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde hemoglobin 19.2 g/dL19.2 \text{ g/dL}, hematokrit %58\%58, lökosit sayısı 11.500/μL11.500/\mu\text{L} ve trombosit sayısı 460.000/μL460.000/\mu\text{L} olarak bulunuyor. Kemik iliği biyopsisinde yaşa göre hiperselülerite ile birlikte eritroid, granülositik ve megakaryositik serilerde belirgin artış (panmiyeroz) izleniyor.

WHO 2022 tanı kriterlerine göre, bu hastada Polisitemia Vera (PV) tanısı için aşağıdakilerden hangisi "minör kriter" olarak kabul edilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Serum eritropoetin (EPO) düzeyinin normalin altında olması

Cevap

Serum eritropoetin (EPO) düzeyinin düşük saptanması, WHO 2022 Polisitemia Vera tanı kriterleri arasında yer alan tek minör kriterdir.
Polisitemia Vera tanısında WHO 2022 sınıflamasına göre serum eritropoetin (EPO) düzeyinin düşük olması minör kriterdir. Hastada hemoglobin yüksekliği, panmiyeroz ve JAK2 mutasyonu majör kriterleri oluştururken, EPO düşüklüğü bu tabloyu destekleyen minör kriter olarak kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları değerlendir
Hastada akuajenik kaşıntı, splenomegali ve eritrositoz (Hb/Hct yüksekliği) varlığı Polisitemia Vera (PV) lehinedir.
PV'de otonom eritrosit üretimi ve sitokin salınımı bu tabloya yol açar.
2
WHO 2022 PV majör kriterlerini hatırla
Majör kriterler: 1) Hb >16.5 (E), >16.0 (K) veya Hct >%49 (E), >%48 (K). 2) Kemik iliği biyopsisinde panmiyeroz. 3) JAK2 mutasyonu.
Tanı için 3 majör kriterin tamamı veya ilk 2 majör + 1 minör kriter gereklidir.
3
Minör kriteri belirle
Subnormal serum eritropoetin düzeyi minör kriterdir.
PV'de eritroid öncülleri EPO'dan bağımsız çoğaldığı için feedback mekanizmasıyla EPO baskılanır.

Anahtar Kavram

Polisitemia Vera WHO 2022 Tanı Kriterleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 46Soru →

5555 yaşında erkek hasta, karın sol üst kadranında şişkinlik ve çabuk doyma şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde dalak umbilikus seviyesinde palpabl saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde; lökosit sayısı 165.000/mm3165.000/mm^3, hemoglobin (HbHb) 11,2g/dL11,2 g/dL, trombosit sayısı 620.000/mm3620.000/mm^3 ve serum laktat dehidrogenaz (LDHLDH) düzeyi 950U/L950 U/L (Normal: <250U/L< 250 U/L) olarak bulunuyor. Periferik yaymada miyelositik ara formlar, %3\%3 bazofili ve lökoeritroblastik tablo (gözyaşı hücreleri ve çekirdekli eritrositler) izleniyor. Yapılan sitogenetik incelemede t(9;22)t(9;22) saptanmazken, moleküler analizde JAK2V617FJAK2 V617F mutasyonu pozitif bulunuyor. Kemik iliği biyopsisinde; hiperselülerite, "bulutsu" (cloud-like) görünümlü atipik megakaryosit kümeleri ve Grade 22 retikülin fibrozisi saptanıyor. Bu hasta için WHO 2022 kriterlerine göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Overt primer miyelofibrozis (Overt-PMF)

Cevap

Hastanın klinik, laboratuvar ve histopatolojik bulguları WHO 2022 kriterlerine göre Overt primer miyelofibrozis (Overt-PMF) tanısı ile uyumludur.
Doğru cevap olan Overt primer miyelofibrozis tanısı, hastada saptanan Grade 22 retikülin fibrozisi, JAK2JAK2 mutasyonu ve eşlik eden minör kriterlerin (anemi, masif splenomegali, lökositoz ve lökoeritroblastik tablo) birleşimiyle konur. WHO 2022 sınıflamasında Grade 22 veya 33 fibrozis varlığı overt evreyi karakterize eder.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar bulguları değerlendirilir.
Belirgin lökositoz (165.000/mm3165.000/mm^3), anemi (11,2g/dL11,2 g/dL), yüksek LDHLDH (950U/L950 U/L) ve masif splenomegali saptanmıştır.
Bu bulgular miyeloproliferatif bir süreci, özellikle KML veya miyelofibrozisi işaret eder.
2
Sitogenetik ve moleküler veriler analiz edilir.
t(9;22)t(9;22) negatif, JAK2V617FJAK2 V617F pozitif bulunmuştur.
Philadelphia kromozomunun yokluğu KML'yi dışlarken, JAK2JAK2 pozitifliği BCR−ABL1BCR-ABL1 negatif bir miyeloproliferatif neoplaziyi (MPN) doğrular.
3
Kemik iliği biyopsisindeki fibrozis derecesi ve morfoloji incelenir.
Grade 22 retikülin fibrozisi ve bulutsu megakaryosit atipisi saptanmıştır.
Grade 22 veya 33 fibrozis, prefibrotik evreden ziyade 'overt' (belirgin) miyelofibrozis evresini tanımlar.
4
WHO 2022 kriterleri ile kesin tanı konur.
Overt-PMF tanısı konur.
3 majör kriter (Atipi+Grade 2 fibrozis, Diğer MPN'lerin dışlanması, Mutasyon varlığı) ve tüm minör kriterlerin (Anemi, Lökositoz, Splenomegali, LDH yüksekliği, Lökoeritroblastoz) varlığı tanıyı kesinleştirir.

Anahtar Kavram

WHO 2022 kriterlerine göre Overt ve Prefibrotik Primer Miyelofibrozis ayrımı, temel olarak kemik iliği fibrozis derecesine (Grade 0-1 vs Grade 2-3) dayanır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 47Soru →

70 yaşında kadın hasta, son birkaç aydır belirginleşen halsizlik ve karın sol üst kadranda dolgunluk hissi ile başvuruyor. Fizik muayenesinde dalak kosta yayını 8 cm8\text{ cm} geçecek şekilde palpe ediliyor. Laboratuvar tetkiklerinde; hemoglobin 10,2 g/dL10,2\text{ g/dL}, lökosit 12.400/μL12.400/\mu\text{L}, trombosit 450.000/μL450.000/\mu\text{L} ve LDH 850 U/L850\text{ U/L} (N: <250) saptanıyor. Periferik yaymada dakriyositler (gözyaşı hücreleri) ve lökoeritroblastik tablo izleniyor. Kemik iliği biyopsisinde grade 3 retikülin fibrozu ile birlikte kümeleşme gösteren atipik megakaryosit proliferasyonu saptanıyor. Moleküler incelemede JAK2 V617F mutasyonu pozitif bulunuyor.

Buna göre, WHO 2022 tanı kriterlerine göre bu hastada saptanan bulgulardan hangisi "minör" kriterler arasında yer alır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Periferik yaymada lökoeritroblastik tablonun görülmesi

Cevap

Periferik yaymada lökoeritroblastik tablo görülmesi, WHO 2022 kriterlerine göre Primer Miyelofibrozis tanısında bir minör kriterdir.
WHO 2022 kriterlerine göre Primer Miyelofibrozis tanısı için 3 majör kriterin tamamı ve en az 1 minör kriterin varlığı gereklidir. Lökoeritroblastik tablo; anemi, lökositoz, splenomegali ve artmış LDH ile birlikte beş minör kriterden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik verileri analiz et.
Splenomegali, anemi, LDH yüksekliği, dacrositler, kemik iliğinde fibrozis ve JAK2 mutasyonu Primer Miyelofibrozis (PMF) tanısını desteklemektedir.
Tanı kriterlerini sınıflandırmadan önce doğru hastalığı belirlemek gerekir.
2
WHO 2022 PMF majör kriterlerini hatırla.
1. Megakaryosit proliferasyonu ve atipisi + Fibrozis (Grade 2/3). 2. Diğer miyeloid neoplazilerin dışlanması. 3. Mutasyon varlığı (JAK2/CALR/MPL).
Hangi bulguların majör olduğunu belirleyerek seçenekleri elemek gerekir.
3
WHO 2022 PMF minör kriterlerini hatırla.
1. Anemi. 2. Lökositoz (>11.000/μL>11.000/\mu L). 3. Palpabl splenomegali. 4. LDH yüksekliği. 5. Lökoeritroblastik tablo.
Vakadaki bulguların hangisinin bu listede olduğunu tespit etmek gerekir.
4
Seçenekleri karşılaştır.
Lökoeritroblastik tablo listedeki minör kriterdir; diğerleri majör kriterdir.
Doğru sınıflandırmayı teyit etmek için.

Anahtar Kavram

WHO 2022 Primer Miyelofibrozis Tanı Kriterleri Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Prefibrotik PMF ile Esansiyel Trombositemi arasındaki morfolojik farkları gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 48Soru →

42 yaşında kadın hasta, özellikle sıcak banyo sonrası tüm vücudunda gelişen şiddetli kaşıntı ve tekrarlayan baş ağrıları şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde dalak kosta kenarını 3cm3 cm geçiyor, pletorik yüz görünümü saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde Hemoglobin: 16.8g/dL16.8 g/dL, Hematokrit: %50\%50, Trombosit: 460.000/mm3460.000/mm^3 ölçülüyor. Kemik iliği biyopsisinde eritroid, granülositik ve megakaryositik hücrelerin tamamında artış (panmiyeloz) izleniyor. Bu hastada Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 2022 tanı kriterlerine göre Polisitemia Vera tanısını desteklemek amacıyla kullanılan minör kriter aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Serum eritropoetin (EPO) düzeyinin referans aralığının altında olması

Cevap

DSÖ 2022 kriterlerine göre Polisitemia Vera tanısında kullanılan minör kriter serum eritropoetin (EPO) düzeyinin düşük (subnormal) olmasıdır.
Serum eritropoetin (EPO) düzeyinin düşük olması, Polisitemia Vera (PV) için DSÖ 2022 sınıflamasında yer alan tek minör kriterdir. Bu hastada Hemoglobin (16.8g/dL16.8 g/dL) ve kemik iliği panmiyelozu bulguları ile ilk iki majör kriter zaten karşılanmıştır; tanı için ya JAK2 mutasyonu (3. majör) ya da EPO düşüklüğü (minör) gerekmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar bulgularını analiz etmek.
Hastada akuajenik kaşıntı, splenomegali, pletorik görünüm ve belirgin eritrositoz (kadın hasta için Hgb >16.0g/dL>16.0 g/dL) mevcuttur. Bu tablo öncelikle Polisitemia Vera'yı (PV) düşündürür.
PV'nin karakteristik klinik sunumu ve laboratuvar parametrelerini saptamak tanının ilk adımıdır.
2
DSÖ 2022 Polisitemia Vera tanı kriterlerini değerlendirmek.
Tanı için 3 majör kriterin tamamı veya 2 majör + 1 minör kriter gereklidir. Majör kriterler: 1) Hemoglobin/Hematokrit yüksekliği, 2) Kemik iliği panmiyelozu, 3) JAK2 mutasyonu.
Güncel tanı algoritmaları majör ve minör kriterlerin kombinasyonuna dayanır.
3
Minör kriteri saptamak.
Tanımlanmış tek minör kriter serum eritropoetin düzeyinin referans aralığının altında (subnormal) olmasıdır.
Serum EPO düzeyi, PV ile sekonder polisitemiler arasındaki en önemli ayırıcı tanı parametrelerinden biridir.

Anahtar Kavram

Polisitemia Vera DSÖ 2022 Tanı Kriterleri

Daha Fazla Pratik

Sekonder polisitemi nedenlerini (hipoksi, EPO salgılayan tümörler) ve bu durumlarda EPO düzeyinin nasıl değiştiğini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 49Soru →

34 yaşında kadın hasta, tekrarlayan baş ağrıları ve el parmaklarında yanıcı ağrı şikayetleriyle hematoloji polikliniğine başvuruyor. Tam kan sayımında Hemoglobin 13.213.2 g/dL, Lökosit 11.500/μL11.500/\mu L, Trombosit 1.100.000/μL1.100.000/\mu L saptanıyor. Periferik yaymada dev trombositler izleniyor. *JAK2 V617F* mutasyonu pozitif bulunuyor. Yapılan kemik iliği biyopsisinde; yaşa göre artmış sellülarite, granülositik proliferasyon ve kümeleşme eğilimi gösteren, atipik, bulutsu (cloud-like) çekirdekli megakaryositler görülüyor. Retikülin fibrozis derecesi (MF-0) olarak raporlanıyor.

WHO 2022 kriterlerine göre bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Prefibrotik Primer Miyelofibrozis (Pre-PMF)

Cevap

Prefibrotik Primer Miyelofibrozis (Pre-PMF)
Bu hasta izole trombositoz ve *JAK2* pozitifliği ile bir Miyeloproliferatif Neoplazi (MPN) tablosu sergilemektedir. WHO 2022 sınıflandırmasına göre, Esansiyel Trombositoz (ET) ile Prefibrotik Primer Miyelofibrozis (Pre-PMF) arasındaki ayrım klinik gidişat ve tedavi açısından kritiktir. Pre-PMF tanısı için majör kriterler arasında kemik iliği morfolojisi yer alır: yaşa göre artmış sellülarite, granülositik proliferasyon ve atipik, bulutsu (cloud-like) çekirdekli megakaryositler. ET'de ise kemik iliği genellikle normosellülerdir ve megakaryositler büyük, hiperlobüle (geyik boynuzu/staghorn) görünümdedir. Hastadaki morfolojik bulgular (hipersellülarite, atipik megakaryositler) fibrozis henüz gelişmemiş olsa bile (MF-0) Pre-PMF tanısını doğrular.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar bulgularını değerlendir
İzole trombositoz (>450.000/μL>450.000/\mu L), *JAK2* pozitifliği ve miyeloproliferatif neoplazi (MPN) şüphesi mevcut.
Trombositoz ve klonal marker varlığı MPN grubunu işaret eder.
2
Ayırıcı tanı için kemik iliği morfolojisini incele
Hipersellülarite, granülositik proliferasyon ve atipik/bulutsu (cloud-like) megakaryositler saptanmıştır.
Bu morfolojik bulgular WHO 2022 kriterlerine göre Esansiyel Trombositoz (ET) ile Prefibrotik Primer Miyelofibrozis (Pre-PMF) ayrımında kilit öneme sahiptir.
3
ET ve Pre-PMF kriterlerini karşılaştır
ET'de kemik iliği normosellülerdir ve megakaryositler büyük, hiperlobüle (geyik boynuzu) şeklindedir. Pre-PMF'de ise hipersellülarite ve atipik megakaryositler görülür.
Hastadaki bulgular (artmış sellülarite, bulutsu megakaryositler) ET tanısını dışlar ve Pre-PMF tanısını koydurur. Fibrozis olmaması (MF-0) 'Aşikar PMF' tanısını dışlar.

Anahtar Kavram

Miyeloproliferatif Neoplazilerde (MPN) özellikle ET ve Pre-PMF ayrımında kemik iliği histopatolojisi (megakaryosit morfolojisi ve sellülarite) belirleyicidir.
Soru 50Soru →

45 yaşında kadın hasta, avuç içlerinde ve ayak tabanlarında ani gelişen kızarıklık, yanma ve zonklayıcı tarzda şiddetli ağrı şikayeti ile başvuruyor. Laboratuvar incelemesinde trombosit sayısı 820.000/mm3820.000/mm^3, hemoglobin 13.2 g/dL13.2 \, g/dL ve lökosit sayısı 9.400/mm39.400/mm^3 saptanıyor. Hastanın şikayetlerinin düşük doz aspirin tedavisi ile dramatik olarak düzeldiği gözleniyor. Bu klinik tablo için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Esansiyel trombositemi

Cevap

Esansiyel trombositemi
Esansiyel trombositemi, klonal megakaryosit proliferasyonu ile karakterize bir hastalıktır. Eritromelalji (avuç içleri ve ayak tabanlarında yanıcı ağrı, kızarıklık ve ısı artışı), trombositlerin mikrovasküler alanda kümelenmesiyle oluşur ve düşük doz aspirin tedavisine çok hızlı (dramatik) yanıt vermesi bu tanı için karakteristiktir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın trombosit düzeyini değerlendir
Trombosit sayısının 450.000/mm3450.000/mm^3 üzerinde (820.000/mm3820.000/mm^3) olduğu ve belirgin bir trombositoz varlığı saptanır.
Miyeloproliferatif neoplazilerde bir veya birden fazla hücre serisinde artış beklenir.
2
Klinik semptomu (eritromelalji) analiz et
Ekstremitelerde yanma, kızarıklık ve aspirine hızlı yanıt, trombositlerin mikrovasküler agregasyonuna bağlı gelişen eritromelaljiyi gösterir.
Eritromelalji, esansiyel trombositemi (ET) ve polisitemia vera (PV) gibi hastalıklarda görülen patognomonik sayılabilecek bir mikrovasküler komplikasyondur.
3
Ayırıcı tanı yap
Normal lökosit ve hemoglobin düzeyleri ile birlikte izole trombositoz ve eritromelalji varlığı en çok ET'yi destekler.
Diğer miyeloproliferatif hastalıklarda genellikle diğer hücre serilerinde de (lökosit veya eritrosit) belirgin anormallikler görülür.

Anahtar Kavram

Eritromelalji ve Esansiyel Trombositemi İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Esansiyel trombositemi tanısında kullanılan moleküler belirteçleri (JAK2JAK2, CALRCALR, MPLMPL) gözden geçirin.
Tahmini Süre:45s
Soru 51Soru →

32 yaşında kadın hasta, sol üst kadranda dolgunluk ve halsizlik şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde dalak kosta kenarını 10cm10 cm geçecek şekilde (masif splenomegali) palpe ediliyor. Laboratuvar incelemesinde lökosit sayısı 140.000/mm3140.000/mm^3 saptanıyor ve periferik yaymada miyeloid serinin her aşamasından (miyelosit, metamiyelosit vb.) hücreler ile %5\%5 oranında bazofili izleniyor.

Bu hastada tanıyı kesinleştirmek için saptanması gereken ve 'BCR-ABL1 pozitif miyeloproliferatif neoplazi' sınıflandırmasının temelini oluşturan sitogenetik bozukluk aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: t(9;22)(q34;q11.2)t(9;22)(q34;q11.2) translokasyonu

Cevap

Kronik Miyeloid Lösemi (KML) tanısını kesinleştiren ve BCR-ABL1 pozitifliğini gösteren t(9;22)(q34;q11.2)t(9;22)(q34;q11.2) translokasyonudur.
Vakadaki klinik bulgular (splenomegali) ve laboratuvar verileri (yüksek lökositoz, bazofili, tüm miyeloid seri elemanları) Kronik Miyeloid Lösemi (KML) ile uyumludur. KML, DSÖ sınıflamasında BCR-ABL1 pozitif miyeloproliferatif neoplazi olarak tanımlanır ve bu durumun sitogenetik karşılığı t(9;22)(q34;q11.2)t(9;22)(q34;q11.2) translokasyonudur (Philadelphia kromozomu).

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar verilerini değerlendir
Hastadaki masif splenomegali, belirgin lökositoz, miyeloid serinin tüm evrelerinin görülmesi ve bazofili varlığı tipik bir miyeloproliferatif tabloyu, özellikle Kronik Miyeloid Lösemi'yi (KML) işaret etmektedir.
KML, periferik kanda 'fırtına öncesi sessizlik' olarak adlandırılan tüm maturasyon evrelerinin izlenmesiyle karakterizedir.
2
Hastalığın genetik sınıflandırmasını belirle
KML, DSÖ 2022 sınıflamasına göre 'BCR-ABL1 pozitif' miyeloproliferatif neoplazi grubunun tek üyesidir.
Ayırıcı tanıda diğer MPN'lerin (PV, ET, PMF) BCR-ABL1 negatif olduğu unutulmamalıdır.
3
Karakteristik sitogenetik anomaliyi saptas
9. kromozomdaki ABL geninin 22. kromozomdaki BCR geni ile birleşmesi sonucu oluşan Philadelphia kromozomu (t(9;22)t(9;22)), tanı için altın standarttır.
Bu füzyon geni, sürekli aktif olan bir tirozin kinaz proteini üreterek kontrolsüz hücre çoğalmasına neden olur.

Anahtar Kavram

Kronik Miyeloid Lösemi (KML) ve Philadelphia (PhPh) kromozomu ilişkisi

İpuçları

1
Hastadaki belirgin bazofili ve tüm miyeloid seri elemanlarının artışı hangi MPN tipini düşündürür?
2
BCR-ABL1 pozitif olan tek miyeloproliferatif neoplazi hangisidir?
3
Philadelphia kromozomu olarak bilinen translokasyonun sayısal kodunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

BCR-ABL1 negatif MPN'lerin (PV, ET, PMF) majör tanı kriterlerini WHO 2022'ye göre tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:45s
Soru 52Soru →

5858 yaşında erkek hasta, son 66 aydır giderek artan halsizlik, çabuk yorulma ve kilo kaybı şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenede dalak kosta yayını 88 cm geçecek şekilde (belirgin splenomegali) palpe ediliyor. Laboratuvar incelemelerinde hemoglobin 10.510.5 g/dL, laktat dehidrogenaz (LDH) düzeyi 850850 U/L (N: <250250), lökosit sayısı 14.50014.500/μ\mu L saptanıyor. Periferik yaymada gözyaşı hücreleri (dakrositler) ve lökositlerde sola kayma (lökositer öncül hücreler) izleniyor. Kemik iliği biyopsisinde Grade 22 retikülin fibrozisi ve atipik megakaryosit proliferasyonu saptanırken; moleküler incelemede JAK2JAK2 V617FV617F mutasyonu pozitif bulunuyor. Bu hastada WHO 20222022 sınıflamasına göre "Primer Miyelofibrozis" tanısı için aşağıdakilerden hangisi minör kriter olarak kabul edilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Serum laktat dehidrogenaz (LDH) düzeyinde artış

Cevap

Serum laktat dehidrogenaz (LDH) düzeyinde artış
Serum laktat dehidrogenaz (LDH) düzeyinde artış, WHO 2022 sınıflamasına göre Primer Miyelofibrozis tanısında kullanılan beş minör kriterden biridir. PMF tanısı konulabilmesi için 33 majör kriterin tamamı ve en az 11 minör kriterin varlığı gereklidir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik ve laboratuvar bulgularını (anemi, splenomegali, gözyaşı hücreleri, fibrozis) analiz et.
Bulgular Primer Miyelofibrozis (PMF) ile tam uyumludur.
PMF tanısı için WHO 2022 kriterlerinin değerlendirilmesi gerekir.
2
WHO 2022 PMF majör kriterlerini hatırla.
Majör kriterler: 1) Megakaryosit atipisi + Fibrozis (Grade 2-3), 2) Diğer MPN/MDS'lerin dışlanması, 3) Driver mutasyon (JAK2/CALR/MPL) varlığı.
Tanı için majör ve minör kriterlerin ayrımı kritik öneme sahiptir.
3
WHO 2022 PMF minör kriterlerini hatırla.
Minör kriterler: 1) Başka nedenle açıklanamayan anemi, 2) Lökositoz (>11.00011.000/μ\mu L), 3) Palpable splenomegali, 4) Serum LDH artışı, 5) Lökosit eritroblastozis.
Seçenekler arasından minör kriter olanı belirlemek için bu liste kullanılır.

Anahtar Kavram

Primer Miyelofibrozis (PMF) Tanı Kriterleri

Daha Fazla Pratik

Pre-fibrotik PMF ile Esansiyel Trombositemi (ET) arasındaki morfolojik farkları (bulutsu/cloudy megakaryositler) inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 53Soru →

45 yaşında erkek hasta, her iki ayak tabanında ani gelişen yanma, kızarıklık ve zonklayıcı ağrı şikayetiyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenesinde ayaklarda lokalize hiperemi ve ısı artışı saptanıyor; ancak hepatosplenomegali veya lenfadenopati saptanmıyor. Laboratuvar tetkiklerinde aşağıdaki sonuçlar elde ediliyor:

ParametreSonuç
Hemoglobin14.2 g/dL14.2 \, g/dL
Lökosit9.800/μL9.800/\mu L
Trombosit1.050.000/μL1.050.000/\mu L
Serum Ferritin45 ng/mL45 \, ng/mL (Normal: 20−25020-250)
CRPCRP2 mg/L2 \, mg/L (Normal: <5<5)

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre, hastada öncelikle düşünülmesi gereken tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Esansiyel trombositemi

Cevap

Klinik semptomlar (eritromelalji) ve laboratuvar bulguları (izole trombositoz, normal ferritin ve CRPCRP) ışığında en olası tanı Esansiyel trombositemi (ET) olarak belirlenir.
Doğru yanıt olan 'Esansiyel trombositemi', hastanın sunduğu eritromelalji (ayaklarda yanma ve kızarıklık) tablosu ve 1.000.000/μL1.000.000/\mu L üzerindeki izole trombositoz ile tam uyumludur. Reaktif nedenlerin (CRPCRP, ferritin) normal olması ve diğer miyeloproliferatif hastalıkların (normal Hb ve organomegali yokluğu) klinik olarak dışlanması tanıyı kesinleştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik semptomu analiz et.
Ayaklardaki yanma ve kızarıklık 'eritromelalji' tablosudur.
Eritromelalji, miyeloproliferatif neoplazilerde (özellikle ET ve PV) görülen karakteristik bir mikrovasküler komplikasyondur.
2
Kan sayımı parametrelerini değerlendir.
Trombosit sayısı >1.000.000/μL> 1.000.000/\mu L, Hb ve lökosit normal.
Esansiyel trombositemide tipik olarak izole trombositoz izlenir.
3
Sekonder (reaktif) nedenleri ekarte et.
Normal ferritin ve CRPCRP değerleri.
Demir eksikliği ve inflamatuar süreçler trombositozun en sık reaktif nedenleridir; bunların dışlanması klonal bir süreci (MPN) destekler.
4
Diğer MPN'leri ekarte et.
Hb normal (PV değil), organomegali yok ve lökosit normal (KML/PMF değil).
Tanı kriterlerine göre diğer miyeloid neoplazilerin dışlanması ET tanısı için majör bir kriterdir.

Anahtar Kavram

Esansiyel trombositemide eritromelalji varlığı ve reaktif nedenlerin dışlanması ile tanıya yaklaşım.

Alternatif Yöntem

Eritromelalji saptanan bir hastada hemoglobin düzeyi normal ise ilk olarak Esansiyel Trombositemi, hemoglobin yüksek ise Polisitemia Vera düşünülmelidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 54Soru →

64 yaşında kadın hasta, rutin kontrollerinde saptanan trombosit yüksekliği nedeniyle hematoloji polikliniğine yönlendiriliyor. Fizik muayenede 3 cm splenomegali saptanıyor. Tam kan sayımında Hemoglobin: 12.5 g/dL, Lökosit: 14.200/mm³, Trombosit: 1.150.000/mm³ olarak bulunuyor. JAK2 V617F mutasyonu pozitif saptanıyor. Periferik yaymada lökoeritroblastik tablo veya gözyaşı hücresi (dakriyosit) izlenmiyor. Bu hastada Esansiyel Trombositemi (ET) ile Prefibrotik Primer Miyelofibrozis (Pre-PMF) ayırıcı tanısında, tanıyı kesin olarak Prefibrotik Primer Miyelofibrozis lehine koyduran kemik iliği biyopsi bulgusu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Atipik, bulutsu (cloud-like) çekirdekli megakaryositlerin kümeleşmesi ve granülositik proliferasyon

Cevap

Atipik, bulutsu (cloud-like) çekirdekli megakaryositlerin kümeleşmesi ve granülositik proliferasyon
DSÖ (WHO) 2022 sınıflandırmasına göre, Prefibrotik Primer Miyelofibrozis (Pre-PMF) ile Esansiyel Trombositemi (ET) arasındaki en önemli ayrım kemik iliği morfolojisidir. Pre-PMF'de megakaryositler atipik, çekirdek/sitoplazma oranı bozulmuş, hipolobüle veya bulutsu (cloud-like) çekirdek yapısına sahiptir ve sıklıkla kümeler oluşturur (clustering). Ayrıca Pre-PMF'de granülositik proliferasyon ve sola kayma daha belirgindir. Buna karşın ET'de megakaryositler dev boyutlu ve hiperlobüle (staghorn/geyik boynuzu) çekirdeklidir.

Adım Adım Çözüm

1
Vakayı analiz et
Hasta trombositoz, hafif lökositoz ve splenomegali ile başvuruyor. JAK2 pozitif. Bu tablo MPN (ET, PV veya PMF) düşündürür.
Klinik ve laboratuvar bulguları miyeloproliferatif neoplaziyi işaret ediyor.
2
Ayırıcı tanı sorununu belirle
Soru, ET ile 'Prefibrotik' PMF arasındaki ayrımı sormaktadır. Her ikisinde de fibrozis yoktur veya azdır (MF 0-1) ve trombositoz görülebilir.
DSÖ (WHO) 2022 kriterlerine göre bu iki hastalığın ayrımı temel olarak kemik iliği morfolojisine dayanır.
3
Kemik iliği morfolojilerini karşılaştır
ET'de megakaryositler dev, hiperlobüle (staghorn) ve dağılmış haldedir. Pre-PMF'de ise megakaryositler atipik, hipolobüle, bulutsu (cloud-like) çekirdekli ve kümeler halindedir; ayrıca granülositik artış eşlik eder.
Megakaryosit morfolojisi ve yerleşimi ayırıcı tanıdaki en kritik patolojik bulgudur.

Anahtar Kavram

WHO 2022 kriterlerine göre ET ve Pre-PMF ayrımı kemik iliği morfolojisi (megakaryosit yapısı) ile yapılır; fibrozis derecesi bu aşamada ayırt edici değildir.

İpuçları

1
ET ve Pre-PMF klinik olarak benzer (yüksek trombosit) olabilir, ancak biyopsi görüntüleri farklıdır.
2
ET'de megakaryositler 'geyik boynuzu' gibi çok lobluyken, Pre-PMF'de daha 'bulutsu' ve atipiktir.
3
Prefibrotik (Pre-PMF) denmesinin sebebi henüz belirgin fibrozisin gelişmemiş olmasıdır, bu yüzden fibrozis ayırt edici değildir.

Daha Fazla Pratik

Primer Miyelofibrozis (PMF) prognostik skorlama sistemleri (DIPSS) hakkında bir soru çözülmesi önerilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 55Soru →

5858 yaşında erkek hasta, son birkaç aydır belirginleşen baş ağrısı, halsizlik, banyo sonrası ortaya çıkan yaygın kaşıntı ve karın sol üst kadranda dolgunluk hissi ile başvuruyor. Fizik muayenesinde pletora ve trazesi kot kavisini 33 cm geçen splenomegali saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde; Hemoglobin: 16.716.7 g/dL, Hematokrit: %50\%50, Lökosit: 12.80012.800/mm³, Trombosit: 490.000490.000/mm³, Serum eritropoetin (EPO): 33 mU/mL (N:5−25N: 5-25) ve periferik kanda JAK2JAK2 V617F mutasyonu pozitif olarak saptanıyor. Bu hasta için WHO 2022 kriterlerine göre Polisitemia Vera (PV) tanısı koyabilmek için aşağıdakilerden hangisinin gösterilmesi zorunludur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kemik iliği biyopsisinde eritroid, granülositik ve megakaryositik serilerde belirgin proliferasyon (panmiyelozis) saptanması

Cevap

Kemik iliği biyopsisinde panmiyelozis (üç seride artış) gösterilmesi, hastanın klinik ve laboratuvar bulguları ışığında WHO 2022 kriterlerine göre tanı için zorunlu olan majör kriterdir.
WHO 2022 kriterlerine göre Polisitemia Vera tanısı koymak için üç majör kriterin (Yüksek Hb/Hct, Kemik iliği panmiyelozisi, JAK2 mutasyonu) tamamı veya ilk iki majör kriter ile birlikte minör kriterin (Düşük EPO) bulunması şarttır. Bu hastada Hb/Hct (Majör 1), JAK2 (Majör 3) ve düşük EPO (Minör) bulunmasına rağmen, tanıyı kesinleştirmek için Majör 2 kriteri olan kemik iliği biyopsisi zorunludur. Kemik iliğinde eritroid, granülositik ve megakaryositik serilerin hepsinde artış (panmiyelozis) görülmesi PV için patognomoniktir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguların değerlendirilmesi
Akuajenik kaşıntı (banyo sonrası kaşıntı), pletora ve splenomegali miyeloproliferatif neoplazi, özellikle Polisitemia Vera (PV) için tipiktir.
Hastalığın klinik ön tanısını belirlemek.
2
WHO 2022 Majör 1 Kriterinin kontrolü
Erkek hasta için Hb >16.5>16.5 g/dL veya Hct >%49>\%49 eşik değerleridir. Hastanın değerleri (16.716.7 g/dL ve %50\%50) bu kriteri karşılamaktadır.
Primer eritrositoz varlığını doğrulamak.
3
Mevcut mutasyon ve minör kriterlerin kontrolü
JAK2 V617F pozitifliği (Majör 3) ve serum EPO düşüklüğü (Minör kriter) mevcuttur.
Kriter setindeki eksik parçayı belirlemek.
4
Tanı kombinasyonunun tamamlanması
WHO 2022'ye göre tanı için ya 3 majör kriterin tamamı ya da ilk 2 majör + 1 minör kriter gereklidir. Her iki durumda da 'Majör 2' olan kemik iliği biyopsisi (panmiyelozis) zorunludur.
Kesin tanıya ulaşmak.

Anahtar Kavram

Polisitemia Vera WHO 2022 Tanı Kriterleri

Daha Fazla Pratik

Primer Miyelofibrozis (PMF) ile Pre-fibrotik evre arasındaki ayrımda kemik iliği biyopsisinin rolünü inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 56Soru →

56 yaşında kadın hasta, bir cerrahi operasyon öncesi yapılan rutin kan sayımında saptanan trombositoz (780.000/mm3780.000/mm^3) nedeniyle hematoloji polikliniğine yönlendiriliyor. Hastanın fizik muayenesinde organomegali saptanmıyor. Laboratuvar incelemelerinde Hb:13.5 g/dLHb: 13.5\ g/dL, WBC:9.500/mm3WBC: 9.500/mm^3 ve LDH:210 U/LLDH: 210\ U/L (N<250N < 250) olarak bulunuyor. Kemik iliği biyopsisinde; granülositik seri proliferasyonunda artış, megakaryositlerde "bulutsu" (cloud-like) nükleer atipi ve Grade 0 retikülin fibrozisi izleniyor. Moleküler incelemede CALRCALR mutasyonu pozitif saptanıyor.

Dünya Sağlık Örgütü (DSO¨DSÖ) 2022 kriterlerine göre, bu hastada "Pre-fibrotik Primer Miyelofibrozis" (Pre-PMF) tanısı koyabilmek için aşağıdaki bulgulardan hangisinin eşlik etmesi minör kriter olarak kabul edilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Lökosit sayısının ≥11.000/mm3\geq 11.000/mm^3 olması

Cevap

Lökosit sayısının ≥11.000/mm3\geq 11.000/mm^3 olması seçeneği, DSÖ 2022 kriterlerine göre Pre-fibrotik Primer Miyelofibrozis (Pre-PMF) tanısı için gerekli olan minör kriterlerden biridir.
Pre-fibrotik Primer Miyelofibrozis (Pre-PMF) tanısı için 3 majör kriterin yanında; anemi, lökositoz (≥11.000/mm3\geq 11.000/mm^3), splenomegali veya LDH yüksekliği bulgularından en az birinin (minör kriter) eşlik etmesi gerekir. Lökosit sayısının ≥11.000/mm3\geq 11.000/mm^3 olması bu listede yer alan geçerli bir minör kriterdir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın kemik iliği morfolojisini analiz et
Bulutsu (cloud-like) megakaryositler, granülositik proliferasyon ve Grade 0 fibrozis saptandı.
Pre-PMF ve ET ayırıcı tanısında morfoloji en kritik majör kriterdir.
2
Moleküler bulguları değerlendir
CALRCALR pozitifliği saptandı.
BCR-ABL1 negatif MPN'lerde klonaliteyi gösteren bir majör kriterdir.
3
DSÖ 2022 Pre-PMF tanı kriterlerini uygula
Hasta 3 majör kriteri (Morfoloji, Diğer MPN'lerin dışlanması, Mutasyon varlığı) karşılıyor ancak tanı için en az 1 minör kriter gerekiyor.
Tam tanı için 3 Majör + en az 1 Minör kriter gereklidir.
4
Seçeneklerdeki bulguları minör kriterlerle karşılaştır
Lökositoz (\geq 11.000) bir minör kriterdir; lökoeritroblastik tablo ise sadece Aşikar PMF kriteridir.
Pre-PMF ve Aşikar PMF arasındaki minör kriter farkını ayırt etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Pre-fibrotik Primer Miyelofibrozis (Pre-PMF) ve Aşikar (Overt) PMF arasındaki temel farklar; kemik iliği fibrozis derecesi (Grade 0-1 vs 2-3) ve minör kriterler arasındaki 'lökoeritroblastik tablo' varlığıdır.

Daha Fazla Pratik

Primer Miyelofibrozis evreleri arasındaki morfolojik ve klinik farkları (özellikle megakaryosit yapısı) bir tablo üzerinden tekrar ediniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 57Soru →

54 yaşında kadın hasta, rutin biyokimyasal inceleme sırasında saptanan trombositoz (720.000/mm3720.000/mm^3) nedeniyle hematoloji kliniğine sevk ediliyor. Hastanın fizik muayenesi doğal olup splenomegali saptanmıyor. Laboratuvar tetkiklerinde hemoglobin 13.4g/dL13.4 g/dL, hematokrit %40.2\%40.2, lökosit sayısı 9.200/mm39.200/mm^3 ve LDHLDH düzeyi 310U/L310 U/L (Normal: <250) olarak ölçülüyor. Periferik yaymada hafif anizopoikilositoz dışında özellik saptanmıyor. Yapılan kemik iliği biyopsisinde; megakaryosit sayısında belirgin artış, megakaryositlerde nükleer lobülasyonda azalma ile karakterize 'bulut benzeri' (cloud-like) görünüm ve retikülin boyamasında Grade 1 fibrozis izleniyor. JAK2 V617FJAK2 \text{ V617F} mutasyonu pozitif bulunan bu hasta için WHO 2022 kriterlerine göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Prefibrotik primer miyelofibrozis (Pre-PMF)

Cevap

Prefibrotik primer miyelofibrozis (Pre-PMF)
Prefibrotik primer miyelofibrozis (Pre-PMF) tanısı; kemik iliğinde megakaryosit proliferasyonu ile birlikte atipik megakaryosit morfolojisi (nükleer lobülasyonda azalma/bulut benzeri görünüm), Grade 1'den fazla olmayan retikülin fibrozisi, JAK2 mutasyon varlığı ve en az bir minör kriter (bu hastada LDH yüksekliği) bulunmasıyla konur.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar verilerini analiz et
İzole trombositoz ve hafif LDH yüksekliği mevcut; anemi, lökositoz veya splenomegali saptanmadı.
Miyeloproliferatif neoplazilerin ayırıcı tanısında başlangıç bulgularını değerlendirmek gerekir.
2
Kemik iliği morfolojisini incele
Megakaryositlerde lobülasyon azalması (bulut benzeri nükleus) ve Grade 1 fibrozis saptandı.
WHO 2022 sınıflamasında morfoloji ve fibrozis derecesi, Esansiyel Trombositemi ile Prefibrotik PMF ayrımında kritiktir.
3
WHO 2022 kriterlerine göre tanı koy
Major kriterler (morfoloji, Grade 1 fibrozis, JAK2 pozitifliği) ve bir minör kriter (LDH yüksekliği) ile Prefibrotik PMF tanısı konur.
Esansiyel trombositemide Grade 0 fibrozis ve 'staghorn' nükleuslu megakaryositler beklenir.

Anahtar Kavram

Prefibrotik Primer Miyelofibrozis ve Esansiyel Trombositemi Ayırıcı Tanısı (WHO 2022)
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 58Soru →

42 yaşında kadın hasta, sağ üst kadran ağrısı ve halsizlik ile başvuruyor. Özgeçmişinde 3 yıl önce geçirilmiş Budd-Chiari sendromu öyküsü mevcut olan hastanın fizik muayenesinde hepatosplenomegali saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde hemoglobin (HbHb) 10,8g/dL10,8 g/dL, lökosit 12.800/mm312.800/mm^3, trombosit 940.000/mm3940.000/mm^3 ve LDHLDH 610U/L610 U/L (N: <250) olarak bulunuyor. Periferik yaymada nadir dakriyositler (gözyaşı hücreleri) izleniyor. Kemik iliği biyopsisinde; megakaryosit sayısında belirgin artış, megakaryositlerde "bulutsu" (cloud-like) nükleer atipi, granülositik seri proliferasyonu ve azalmış eritropoez saptanıyor. Retikülin boyasında Grade 1 fibrozis izlenen ve JAK2JAK2 V617F mutasyonu pozitif bulunan bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Prefibrotik primer miyelofibrozis (pre-PMF)

Cevap

Prefibrotik primer miyelofibrozis (pre-PMF)
Prefibrotik primer miyelofibrozis (pre-PMF), WHO 2022 kriterlerine göre spesifik kemik iliği morfolojisi (bulutsu megakaryositler, azalmış eritropoez, artmış granülopoez) ve eşlik eden minor kriterlerle (anemi, lökositoz, yüksek LDH, splenomegali) tanımlanır. Hastadaki Grade 1 fibrozis, hastalığın henüz 'overt' (belirgin) evreye geçmediğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar bulgularını analiz et
Trombositoz (940.000/mm3940.000/mm^3), anemi (10,8g/dL10,8 g/dL), lökositoz (12.800/mm312.800/mm^3), yüksek LDH ve splenomegali saptandı.
Bu bulgular miyeloproliferatif neoplazilerin (MPN) ortak özellikleri olsa da anemi ve belirgin LDH yüksekliği pre-PMF lehinedir.
2
Kemik iliği morfolojisini değerlendir
Megakaryositlerde "bulutsu" (cloud-like) atipi, azalmış eritropoez ve artmış granülopoez görüldü.
Bu spesifik morfolojik patern, ET'deki hiperlobüle megakaryositlerden ayrımı sağlar ve pre-PMF için majör tanı kriteridir.
3
Fibrozis derecesini kontrol et
Retikülin boyası Grade 1 olarak belirlendi.
Grade 0 veya 1 fibrozis pre-PMF ile uyumluyken, Grade 2 ve 3 fibrozis overt PMF tanısını gerektirir.
4
WHO 2022 kriterlerini birleştir
Majör kriterlerin (morfoloji, genetik, dışlama) tamamı ve 4 minor kriterden (anemi, lökositoz, LDH, splenomegali) fazlası mevcut.
Kesin tanı prefibrotik primer miyelofibrozistir.

Anahtar Kavram

ET ve pre-PMF ayrımında kemik iliği megakaryosit morfolojisi ve periferik kan parametrelerinin (minor kriterler) önemi.

Daha Fazla Pratik

WHO 2022'ye göre Polistitemia Vera majör ve minör tanı kriterlerini gözden geçirin.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 59Soru →

45 yaşında erkek hasta, yaklaşık 2 aydır devam eden sol yan ağrısı ve sık tekrarlayan burun kanamaları şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenede dalak palpabl olarak saptanıyor. Tam kan sayımında Hemoglobin: 13.4 g/dL13.4\ g/dL, Lökosit: 15.200/μL15.200/\mu L, Trombosit: 1.250.000/μL1.250.000/\mu L olarak ölçülüyor. Biyokimyasal incelemede LDH düzeyi 520 U/L520\ U/L (N: <250) bulunuyor. Moleküler testlerde *BCR::ABL1* negatif, *JAK2 V617F* pozitif saptanıyor. Kemik iliği biyopsisinde; yaşa göre artmış selülarite, nötrofilik granülopoiezde belirgin artış ve kümeleşme gösteren atipik (bulutsu, balonumsu çekirdekli) megakaryositler izleniyor. Retikülin boyamada fibrozis saptanmıyor (MF-0).

WHO 2022 sınıflandırma kriterlerine göre, bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Prefibrotik Primer Miyelofibrozis (Pre-PMF)

Cevap

Doğru cevap Prefibrotik Primer Miyelofibrozis (Pre-PMF)'tir.
Bu hasta WHO 2022 kriterlerine göre Prefibrotik Primer Miyelofibrozis (Pre-PMF) tanısı almaktadır. Pre-PMF tanısı için; (1) Megakaryositik atipi (kümeleşme, bulutsu/balonumsu çekirdekler), (2) Yaşa göre artmış selülarite ve granülositik proliferasyon, (3) Retikülin fibrozisinin olmaması (MF-0 veya MF-1) gereklidir. Ayrıca minör kriterlerden lökositoz, LDH yüksekliği ve splenomegali bu tanıyı destekler. Bu tablo sıklıkla yanlışlıkla Esansiyel Trombositemi sanılabilir, ancak ET'de LDH normaldir, splenomegali nadirdir ve megakaryositler geyik boynuzu şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar bulgularını değerlendir
Trombositoz (1.25M1.25M), lökositoz, yüksek LDH ve splenomegaly var. *BCR::ABL1* negatif, *JAK2* pozitif.
Bu tablo bir Miyeloproliferatif Neoplazi (MPN) olduğunu gösterir. KML dışlanır (*BCR::ABL1* negatif).
2
Kemik iliği morfolojisini analiz et
Hiperdüzenli ilik, granülositik artış, 'bulutsu/balonumsu' (cloud-like) megakaryositler, fibrozis yok (MF-0).
Bulutsu megakaryositler ve granülositik artış Primer Miyelofibrozis (PMF) lehinedir. ET'de megakaryositler 'geyik boynuzu' şeklinde olurdu.
3
PMF'in evresini belirle
Fibrozis yok (MF-0).
Fibrozis olmaması 'Aşikar PMF' tanısını dışlar ve tanıyı 'Prefibrotik PMF'ye götürür.

Anahtar Kavram

Trombositoz ile gelen bir hastada Esansiyel Trombositemi (ET) ile Prefibrotik Primer Miyelofibrozis (Pre-PMF) ayrımı; kemik iliği selülaritesi, megakaryosit morfolojisi ve minör kriterler (LDH, lökositoz, splenomegali) ile yapılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 60Soru →

5454 yaşında kadın hasta, son birkaç aydır devam eden karın sol üst kadranda dolgunluk ve çabuk yorulma şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde splenomegali (5 cm5 \text{ cm} palpabl) saptanıyor.

Laboratuvar bulguları:
- Hemoglobin: 10.8 g/dL10.8 \text{ g/dL}
- Lökosit: 12.400/μL12.400/\mu L
- Trombosit: 190.000/μL190.000/\mu L
- LDH: 580 U/L580 \text{ U/L} (N: <250<250)
- Kemik iliği biyopsisi: Grade2Grade 2 retikülin lif artışı, nükleus/sitoplazma oranı artmış "bulutsu" nükleuslu atipik megakaryosit kümeleri.
- Moleküler panel: JAK2V617FJAK2 V617F, CALRCALR ve MPLMPL mutasyonları saptanmadı. Diğer eşlik eden klonal mutasyonlar (ASXL1ASXL1, EZH2EZH2, TET2TET2, SRSF2SRSF2) için yapılan inceleme de negatif bulundu.

Bu hastada WHO 2022 kriterlerine göre Üçlü Negatif (Triple Negative) Primer Miyelofibrozis tanısını kesinleştirmek için aşağıdakilerden hangisinin yapılması gereklidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sekonder (reaktif) kemik iliği fibrozisi nedenlerinin (enfeksiyon, otoimmünite, metabolik hastalıklar) dışlanması

Cevap

Üçlü negatif primer miyelofibrozis tanısını kesinleştirmek için reaktif (sekonder) fibrozis nedenlerinin (enfeksiyonlar, otoimmün hastalıklar, metabolik durumlar) dışlanması gerekir.
WHO 2022 kriterlerine göre, Major 3. kriter olan klonalliğin gösterilmesi (JAK2, CALR veya MPL mutasyonu) sağlanamadığında (üçlü negatif durum), diğer klonal belirteçlerin (ASXL1, EZH2, TET2, SRSF2 vb.) araştırılması önerilir. Eğer bu mutasyonlar da saptanamazsa, kemik iliği fibrozisine yol açabilecek reaktif nedenlerin (infeksiyonlar, otoimmünite, hiperparatiroidizm, renal osteodistrofi gibi metabolik durumlar) dışlanması tanının kesinleşmesi için zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar bulgularının analizi
Splenomegali, anemi, LDH yüksekliği ve kemik iliğinde Grade 2 fibrozis ile atipik megakaryositler mevcuttur. Bu tablo Primer Miyelofibrozis (PMF) ile uyumludur.
Hastanın klinik tablosunun hangi hastalık grubuna girdiğini belirlemek için.
2
Moleküler analiz sonuçlarının yorumlanması
JAK2, CALR ve MPL mutasyonlarının negatif olması hastayı 'Üçlü Negatif' kategorisine sokar.
Tanı algoritmasında hangi yolun izleneceğine karar vermek için.
3
WHO 2022 'Üçlü Negatif' kriterlerinin uygulanması
Eşlik eden diğer klonal mutasyonlar (ASXL1, EZH2 vb.) da negatif olduğunda, tanının Major 3. kriterini karşılayabilmesi için reaktif nedenlerin dışlanması şarttır.
Klonallığın doğrudan gösterilemediği durumlarda ikincil (reaktif) nedenleri dışlayarak tanıya ulaşmak için.

Anahtar Kavram

WHO 2022 Primer Miyelofibrozis Tanı Kriterleri ve Üçlü Negatif Olgular

Daha Fazla Pratik

Primer Miyelofibrozis ile Prefibrotik PMF arasındaki morfolojik farkları ve prognoz farklarını gözden geçirin.
Tahmini Süre:2m 30s
ÖncekiSayfa 3 / 4Sonraki
Miyeloproliferatif Neoplaziler Alıştırma Soruları — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı — Sayfa 3 | Examkin