Miyeloproliferatif Neoplaziler

63 soru

Soru 21Soru →

40 yaşında erkek hasta, rutin bir sağlık taramasında saptanan yüksek hemoglobin ve hematokrit düzeyleri nedeniyle hematoloji polikliniğine sevk ediliyor. Hastanın sigara öyküsü bulunmuyor ve fizik muayenesinde splenomegali saptanmıyor. Laboratuvar tetkik sonuçları aşağıda verilmiştir:

ParametreDeğer
Hemoglobin19.219.2 g/dLg/dL
Hematokrit%58\%58
Lökosit (WBC)7.500/μL7.500/\mu L
Trombosit240.000/μL240.000/\mu L
Serum Eritropoetin (EPO)1.81.8 mU/mLmU/mL (N: 4−254-25)

Moleküler analizde JAK2JAK2 V617FV617F mutasyonu negatif saptanıyor. Kemik iliği biyopsisinde yaşa göre artmış selülerite ile birlikte baskın olarak eritroid hiperplazi izleniyor; granülositik ve megakaryositik serilerde belirgin bir artış veya atipi saptanmıyor.

Bu hastada en olası tanı ve tanıyı kesinleştirmek için bir sonraki basamakta yapılması gereken en uygun tetkik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Polisitemi Vera - JAK2 ekzon 12 mutasyon analizi

Cevap

En olası tanı Polisitemi Vera olup, bir sonraki basamakta JAK2 ekzon 12 mutasyon analizi yapılmalıdır.
Doğru seçenek olan Polisitemi Vera ve JAK2 ekzon 12 analizi kombinasyonu, hastadaki düşük EPO, izole eritrositoz ve V617F negatifliği ile tam uyumludur. WHO 2022 kriterlerine göre, V617F negatif PV vakalarının ayırıcı tanısında ekzon 12 mutasyonu aranmalıdır ve bu alt tipte kemik iliğinde panmiyelozis yerine sadece eritroid baskınlık izlenebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Eritrositozun doğasını değerlendir (Primer vs Sekonder).
Serum EPO düzeyinin normalin altında (1.81.8 mU/mLmU/mL) olması, durumun hipoksiye veya EPO üreten tümörlere bağlı olmadığını, aksine bir kemik iliği hastalığı (MPN) olduğunu gösterir.
Düşük EPO, primer polisitemilerin (özellikle PV) en karakteristik minör kriteridir.
2
JAK2 V617F negatifliğini ve kemik iliği bulgularını analiz et.
Hastada PV'nin klasik panmiyelozis bulgusu yerine izole eritroid hiperplazi saptanmıştır.
JAK2 ekzon 12 mutasyonu taşıyan PV hastaları, tipik olarak sadece eritrosit serisinde artışla (izole eritrositoz) seyreder ve kemik iliğinde granülositik/megakaryositik artış görülmeyebilir.
3
WHO 2022 kriterlerine göre tanısal algoritmayı uygula.
V617F negatif PV şüphesinde bir sonraki adım JAK2 ekzon 12 mutasyon analizidir.
PV olgularının %95−98\%95-98'i V617F pozitifken, kalan %2−5\%2-5'lik kısmın neredeyse tamamı ekzon 12 mutasyonu taşır.

Anahtar Kavram

JAK2 ekzon 12 mutasyonu, Polisitemi Vera hastalarının küçük bir kısmında görülür ve tipik olarak izole eritrositoz, düşük EPO ve kemik iliğinde sadece eritroid seride artışla karakterizedir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 22Soru →

6262 yaşında erkek hasta, özellikle sıcak banyo sonrası artan yaygın kaşıntı ve yüzünde kızarıklık yakınması ile başvuruyor. Fizik muayenesinde pletorik görünüm ve dalak kot kavsini 3cm3 cm geçen splenomegali saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde; hemoglobin 16.2g/dL16.2 g/dL, hematokrit %48.5\%48.5, lökosit 12.400/μL12.400/\mu L, trombosit 510.000/μL510.000/\mu L, MCV 72fL72 fL, ferritin 6ng/mL6 ng/mL ve serum eritropoetin (EPO) düzeyi 2mU/mL2 mU/mL (N:4−24N: 4-24) bulunuyor. Periferik kanda JAK2V617FJAK2 V617F mutasyonu pozitif saptanıyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Polisitemia vera

Cevap

Polisitemia vera
Hastada görülen akuajenik kaşıntı, pletora ve splenomegali klasik miyeloproliferatif neoplazi bulgularıdır. JAK2V617FJAK2 V617F mutasyonunun varlığı ve serum eritropoetin düzeyinin baskılanmış olması (<4mU/mL<4 mU/mL), WHO 2022 kriterlerine göre Polisitemia Vera tanısını güçlü bir şekilde destekler. Demir eksikliğinin varlığı (düşük MCV ve ferritin), eritrosit üretimini kısıtlayarak hemoglobinin WHO eşik değerlerinin (>16.5g/dL>16.5 g/dL) altında kalmasına neden olmuş ve 'maskelenmiş' bir tablo oluşturmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik semptomların değerlendirilmesi
Akuajenik kaşıntı (banyo sonrası kaşıntı) ve splenomegali, miyeloproliferatif bir neoplaziye, özellikle Polisitemia Vera'ya (PV) işaret eder.
Bu semptomlar PV hastalarının yaklaşık %40-50'sinde görülen spesifik bulgulardır.
2
Laboratuvar ve demir parametrelerinin analizi
Hemoglobin düzeyi (16.2g/dL16.2 g/dL) normal sınırlarda görünse de, eşlik eden ciddi bir mikrositoz (MCV72fLMCV 72 fL) ve demir eksikliği (Ferritin6ng/mLFerritin 6 ng/mL) mevcuttur.
Demir eksikliği varlığında hemoglobinin bu kadar yüksek olması, demir replasmanı yapıldığında çok daha yüksek değerlere ulaşacak gizli bir eritrositozun varlığını (maskelenmiş PV) gösterir.
3
Moleküler ve biyokimyasal belirteçlerin yorumlanması
JAK2 V617F pozitifliği ve baskılanmış EPO (2mU/mL2 mU/mL), WHO 2022 PV kriterlerini destekleyen temel bulgulardır.
Düşük EPO düzeyi, eritrositozun otonom olduğunu ve sekonder nedenlere bağlı olmadığını kanıtlar.
4
WHO 2022 tanı kriterlerine göre sentez
Hasta, Majör kriterlerden 3. kriteri (JAK2 pozitifliği) ve Minör kriteri (Düşük EPO) karşılamaktadır; klinik tablo Majör 1'i maskelemektedir.
Kemik iliği biyopsisi ile panmiyelozun gösterilmesi durumunda tanı kesinleşir ancak mevcut seçenekler arasında en olası klinik tablo PV'dir.

Anahtar Kavram

Maskelenmiş Polisitemia Vera (Iron-deficient masked PV)

Daha Fazla Pratik

Demir replasmanı sonrası bu hastada hematokrit düzeyinin hızla yükseleceği ve flebotomi ihtiyacı doğabileceği unutulmamalıdır.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 23Soru →

48 yaşında erkek hasta, son zamanlarda artan halsizlik ve sol üst kadranda dolgunluk hissi şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde dalak kot kavisini 3 cm3 \text{ cm} geçiyor. Laboratuvar incelemesinde hemoglobin 12.5 g/dL12.5 \text{ g/dL}, lökosit 13.200/μL13.200/\mu L, trombosit 920.000/μL920.000/\mu L ve serum LDH düzeyi 580 U/L580 \text{ U/L} (Normal: <250<250) saptanıyor. Periferik yaymada hafif sola kayma ve seyrek dakriyositler (gözyaşı hücreleri) izleniyor. Kemik iliği biyopsisinde retikülin lif artışı evre 1 (grade 1) olarak raporlanıyor. WHO 2022 kriterlerine göre bu hastada Prefibrotik Primer Miyelofibrozis (Pre-PMF) tanısını, Esansiyel Trombositemi (ET) tanısından ayıran en tipik kemik iliği morfolojik bulgusu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Megakaryositlerin atipik (bulut benzeri) morfolojiye sahip olması ve granülositik seri proliferasyonu

Cevap

Megakaryositlerin atipik (bulut benzeri) morfolojisi ve beraberinde granülositik seri proliferasyonunun izlenmesi
WHO 2022 sınıflamasına göre, prefibrotik primer miyelofibrozis (Pre-PMF) tanısı için kemik iliğinde megakaryosit proliferasyonu ile birlikte nükleer atipi (bulut benzeri veya kümelenmiş nükleuslar) ve eşlik eden granülositik seri artışı izlenmesi en karakteristik majör kriterdir. Bu özellikler, megakaryositlerin büyük ve matür (hiperlobüle) olduğu, granülositik artışın izlenmediği esansiyel trombositemiden (ET) ayırt edilmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar bulgularının analizi
Hastada splenomegali, anemi, lökositoz ve LDH yüksekliği mevcuttur. Bu bulgular ET'den ziyade miyelofibrozis tablosunu destekler.
ET'de genellikle LDH, lökosit sayısı ve dalak boyutu normaldir; Pre-PMF'de ise bu 'minör kriterler' sıklıkla pozitiftir.
2
Kemik iliği fibrozis derecesinin değerlendirilmesi
Lif artışı evre 1 (Grade 1) olarak saptanmıştır.
Lif artışının evre 0-1 olması tabloyu 'prefibrotik' aşamaya, evre 2-3 olması ise 'belirgin (overt)' aşamaya sokar.
3
Megakaryosit morfolojisinin karşılaştırılması
Atipik (bulut benzeri/cloud-like) nükleus yapısı saptanmıştır.
WHO 2022 kriterlerine göre Pre-PMF'yi ET'den ayıran en önemli majör kriter megakaryositlerin morfolojik farkı ve granülositik artıştır.

Anahtar Kavram

WHO 2022 Pre-PMF ve ET Ayırıcı Tanısı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 24Soru →

48 yaşında kadın hasta, rutin sağlık taraması sırasında saptanan trombosit sayısının 820.000/mm3820.000/mm^3 olması üzerine değerlendiriliyor. Fizik muayenesinde splenomegali saptanmıyor. Laboratuvar tetkiklerinde hemoglobin 13,2g/dL13,2 g/dL, hematokrit %40\%40, lökosit 8.400/mm38.400/mm^3 ve serum laktat dehidrogenaz (LDHLDH) seviyesi normal bulunuyor. Periferik yaymada eritrosit morfolojisi normal olup lökoeritroblastik tablo izlenmiyor. Genetik incelemede CALRCALR mutasyonu pozitif bulunuyor.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 2022 sınıflamasına göre bu hastada 'Esansiyel Trombositemi' tanısı koymak için aşağıdakilerden hangisi gerekli olan majör kriterlerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Serum eritropoetin (EPOEPO) düzeyinin normalin altında saptanması

Cevap

Serum eritropoetin (EPO) düzeyinin normalin altında saptanması seçeneği yanlıştır çünkü bu bulgu Polisitemia Vera'nın minör kriteridir.
Esansiyel Trombositemi (ET) tanısı için DSÖ 2022 kriterlerinde minör kriter tanımlanmamıştır; tanı için 4 majör kriterin tamamı veya ilk 3 majör kriterle birlikte bir minör klonal belirteç gereklidir. Serum eritropoetin (EPOEPO) düzeyinin düşük olması ise Polisitemia Vera (PV) tanısında kullanılan bir minör kriterdir.

Adım Adım Çözüm

1
Esansiyel Trombositemi (ET) DSÖ 2022 majör kriterlerini hatırla.
ET tanısı için 4 majör kriter gereklidir: Trombositoz (≥450k\geq 450k), spesifik ilik morfolojisi, diğer neoplazilerin dışlanması ve sürücü mutasyon (JAK2,CALR,MPLJAK2, CALR, MPL).
Tanısal doğruluğu sağlamak için resmi kriter setini bilmek gerekir.
2
Seçenekleri bu kriterlerle karşılaştır.
B, C, D ve E seçenekleri doğrudan ET majör kriterlerini temsil ederken, A seçeneği bu sette yer almaz.
Benzer hastalıkların (MPN ailesi) kriterleri arasındaki farkları ayırt etmek gerekir.
3
Serum EPO düşüklüğünün hangi hastalıkta kriter olduğunu belirle.
Düşük serum EPO düzeyi, Polisitemia Vera (PV) için DSÖ 2022 sınıflamasında yer alan tek minör kriterdir.
Hatalı seçeneğin neden yanlış olduğunu ve hangi duruma ait olduğunu doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

DSÖ 2022 Esansiyel Trombositemi Tanı Kriterleri ve Polisitemia Vera'dan farkı

İpuçları

1
ET tanısı için sadece majör kriterler tanımlanmıştır; oysa kardeş hastalık olan PV'de bir adet minör kriter vardır.

Daha Fazla Pratik

Polisitemia Vera tanısında JAK2 negatif vakalarda kemik iliği biyopsisinin zorunlu olup olmadığını DSÖ 2022 kriterlerine göre inceleyin.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 25Soru →

52 yaşında erkek hastada rutin incelemede trombosit sayısı 850.000/μL850.000/\mu L saptanıyor. Kemik iliği biyopsisinde atipik, pleomorfik, 'bulutsu' (cloud-like) çekirdekli megakaryositlerde artış, belirgin granülositik proliferasyon ve evre 1 retikülin fibrozu saptanıyor. WHO 2022 kriterlerine göre bu hastada 'Prefibrotik Primer Miyelofibrozis' (Pre-PMF) tanısını, 'Esansiyel Trombositemi' (ET) tanısından ayırt etmede kullanılan en değerli minör kriter aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Serum laktat dehidrogenaz (LDH) düzeyinin normalin üzerinde olması

Cevap

Serum laktat dehidrogenaz (LDH) düzeyinin normalin üzerinde olması, WHO 2022 kriterlerine göre Prefibrotik Primer Miyelofibrozis (Pre-PMF) tanısı için gerekli olan minör kriterlerden biridir.
WHO 2022 kriterlerine göre, Prefibrotik Primer Miyelofibrozis (Pre-PMF) tanısı konulabilmesi için karakteristik kemik iliği morfolojisine ek olarak en az bir minör kriter bulunmalıdır. Bu minör kriterler; anemi (başka bir nedene bağlanamayan), lökositoz (≥11.000/μL\geq 11.000/\mu L), palpabl splenomegali ve serum LDH düzeyinin normalin üzerinde olmasıdır. Esansiyel trombositemi (ET) tanısında bu minör kriterler aranmaz ve genellikle laboratuvar değerleri (trombosit dışında) normal sınırlardadır.

Adım Adım Çözüm

1
Kemik iliği morfolojisini değerlendir.
Atipik, 'bulutsu' megakaryositler ve granülositik artış Pre-PMF lehinedir; ET'de staghorn megakaryositler görülür ve granülopoez normaldir.
WHO 2022'ye göre morfoloji, ET ve Pre-PMF ayrımındaki en temel majör kriterdir.
2
Majör kriterlerin ortaklıklarını belirle.
Trombosit sayısı, mutasyon varlığı ve KML dışlanması her iki hastalık için de majör kriterdir.
BCR-ABL negatif MPN'lerin tanısal algoritması benzer basamakları içerir.
3
Tanısal doğrulamada minör kriterlerin rolünü saptan.
Pre-PMF tanısı için anemi, lökositoz, splenomegali veya LDH yüksekliği gibi minör kriterlerden en az biri gereklidir.
Esansiyel trombositemide bu laboratuvar ve klinik minör kriterler tanı kriterleri arasında yer almaz.

Anahtar Kavram

Pre-PMF ve ET Ayrımı

Alternatif Yöntem

Pre-PMF'yi ET'den ayırırken 'benign' görünümlü bir trombositoz tablosuna eşlik eden lökositoz, LDH yüksekliği veya anemi gibi 'ekstradan' kötücül bulguların varlığı sizi her zaman miyelofibrozis yönüne itmelidir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 26Soru →

4545 yaşında erkek hasta, son 33 aydır giderek artan halsizlik ve karın sol üst kadranda dolgunluk hissi ile başvuruyor. Fizik muayenesinde dalak kostal marjı 8cm8 cm geçecek şekilde (masif splenomegali) palpe ediliyor. Laboratuvar incelemesinde; lökosit sayısı 115.000/mm3115.000/mm^3, hemoglobin 11,2g/dL11,2 g/dL, trombosit sayısı 440.000/mm3440.000/mm^3 saptanıyor. Periferik yaymada miyelositer serinin her aşamasından hücreler (miyeloblast %2\%2, promiyelosit %4\%4, miyelosit %18\%18, metamiyelosit %15\%15, çomak ve parçalılar) görülüyor. Ayrıca belirgin bazofili (%7\%7) ve eozinofili dikkati çekiyor. Lökosit alkalen fosfataz (LAP) skoru 1212 (Normal: 20−10020-100) olarak bulunuyor.

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kronik Miyeloid Lösemi

Cevap

Verilen klinik bulgular ve laboratuvar sonuçları (lökositoz, periferik yaymada miyeloid seri elemanlarının tamamının görülmesi, bazofili ve düşük LAP skoru) en olası tanının Kronik Miyeloid Lösemi olduğunu göstermektedir.
Kronik Miyeloid Lösemi tanısı, hastadaki masif splenomegali, çok yüksek lökosit sayısı, miyelositer serinin her aşamasının (miyelosit, metamiyelosit vb.) kanda görülmesi ve özellikle bazofili varlığı ile konulur. Ayrıca düşük lökosit alkalen fosfataz (LAP) skoru KML için klasik bir laboratuvar bulgusudur.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik semptomları ve fizik muayene bulgularını değerlendir
Halsizlik ve masif splenomegali saptandı. Bu durum miyeloproliferatif bir süreci düşündürür.
Splenomegali, kemik iliği dışı kan yapımı veya miyeloproliferatif hastalıklarda sık görülen bir bulgudur.
2
Hemogram ve periferik yayma bulgularını analiz et
Belirgin lökositoz (115.000/mm3115.000/mm^3), miyeloid seride 'sol kayma' (blasttan parçalıya tüm evreler) ve 'miyelosit hörgücü' izlendi.
KML kronik fazda tipik olarak matürasyonun korunduğu ancak miyeloid öncüllerin arttığı bir tablo sunar.
3
Spesifik laboratuvar belirteçlerini kontrol et
Belirgin bazofili ve düşük LAP skoru (1212) saptandı.
Bazofili, BCR-ABL1 pozitif KML için çok karakteristik bir bulgudur; düşük LAP skoru ise KML'yi lökemoid reaksiyondan ayıran önemli bir parametredir.

Anahtar Kavram

Kronik Miyeloid Lösemi (KML), BCR-ABL1 füzyon geni ile karakterize, lökositoz, bazofili ve düşük LAP skoru ile seyreden bir miyeloproliferatif neoplazidir.

Daha Fazla Pratik

KML tedavisinde kullanılan tirozin kinaz inhibitörlerinin (örn. İmatinib) etki mekanizmasını ve yan etkilerini gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 27Soru →

5050 yaşında kadın hasta, rutin sağlık kontrolünde saptanan trombositoz nedeniyle hematoloji polikliniğine başvuruyor. Fizik muayenesinde dalak kot kavisini 33 cm geçecek şekilde palpe ediliyor. Laboratuvar incelemelerinde hemoglobin 13.513.5 g/dL, lökosit 12.800/μL12.800/\mu L, trombosit 1.150.000/μL1.150.000/\mu L ve LDH 680680 U/L (N: <450<450) olarak saptanıyor. Periferik yaymada hafif derecede lökositoz ve nadir dakriyositler izleniyor. Moleküler analizde JAK2JAK2 V617F mutasyonu pozitif saptanırken, BCR−ABL1BCR-ABL1 negatif bulunuyor. Kemik iliği biyopsisinde; granülositer seride artış (proliferasyon), retikülin fibrozisi Grade 00 ve megakaryositlerde "bulutsu (cloud-like)" nükleer atipi ile yoğun kümelenme saptanıyor. Bu hasta için WHO 20222022 kriterlerine göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Pre-fibrotik primer miyelofibroz

Cevap

Pre-fibrotik primer miyelofibroz
Pre-fibrotik primer miyelofibroz (Pre-PMF), WHO 20222022 sınıflamasında esansiyel trombositemiden kemik iliği morfolojisi ile kesin olarak ayrılır. Pre-PMF'de megakaryositler 'atipik' olup nükleus-sitoplazma oranı artmış ve nükleer lobülasyonlar düzensiz/bulutsu (cloud-like) görünümdedir. Ayrıca granülositer seride artış izlenir. Hastadaki splenomegali, lökositoz ve LDH yüksekliği, Pre-PMF tanısını destekleyen minör kriterlerdir. Fibrozisin Grade 00 olması tanıyı pre-fibrotik evrede tutar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar bulgularının analizi
Trombositoz (>450.000/μL>450.000/\mu L), splenomegali, artmış LDH ve lökositoz mevcuttur.
Bu bulgular bir miyeloproliferatif neoplaziye (MPN) işaret eder.
2
Moleküler profilin değerlendirilmesi
JAK2JAK2 V617F pozitif ve BCR−ABL1BCR-ABL1 negatiftir.
Bu durum tanıyı BCR-ABL1 negatif MPN'ler (PV, ET, PMF) grubuna daraltır.
3
Kemik iliği morfolojisinin WHO 2022 kriterlerine göre incelenmesi
Megakaryositlerde 'bulutsu (cloud-like)' nükleer atipi ve eşlik eden granülositer artış saptanmıştır.
Bu morfolojik özellik, esansiyel trombositemideki (ET) 'olgun/geyik boynuzu' megakaryositlerden PMF'yi ayıran en temel farktır.
4
Fibrozis derecesine göre evreleme
Grade 00 fibrozis saptanmıştır.
WHO kriterlerine göre atipik morfolojiye rağmen fibrozisin düşük dereceli olması (Grade 0-1) tanıyı 'pre-fibrotik' evreye koyar.

Anahtar Kavram

Pre-fibrotik PMF ile Esansiyel Trombositemi (ET) arasındaki en önemli morfolojik fark, megakaryositlerin atipik (bulutsu/atipik lobülasyonlu) olması ve granülositer proliferasyon eşlik etmesidir.
Soru 28Soru →

63 yaşında kadın hasta, 3 aydır devam eden halsizlik, gece terlemeleri ve karın sol üst kadranda dolgunluk hissi şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenede dalak kosta yayını 4 cm geçecek şekilde palpabl saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde Hemoglobin: 12.8 g/dL, Lökosit: 14.200/mm³, Trombosit: 920.000/mm³ ve LDH: 520 U/L (N: <250) olarak bulunuyor. *JAK2 V617F* mutasyonu pozitif saptanıyor. Kemik iliği biyopsisinde yaşa göre artmış selülarite, granülositoz ve kümeleşme eğilimi gösteren atipik (bulutsu/balon benzeri çekirdekli) megakaryositler izlenirken, retikülin lif artışı saptanmıyor (MF-0). Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Prefibrotik Primer Miyelofibrozis (Pre-PMF)

Cevap

Prefibrotik Primer Miyelofibrozis (Pre-PMF)
WHO 2022 sınıflandırmasına göre, trombositoz ile başvuran bir hastada kemik iliğinde yaşa göre artmış selülarite, granülositoz, kümeleşen atipik (bulutsu/balon çekirdekli) megakaryositler görülmesi ve retikülin fibrozisin olmaması (MF-0/1) durumu 'Prefibrotik Primer Miyelofibrozis' (Pre-PMF) olarak tanımlanır. Ayrıca hastadaki minör kriterler (splenomegali, LDH yüksekliği, lökositoz) tanıyı desteklemektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar bulgularını değerlendir.
Halsizlik, splenomegali, lökositoz, yüksek trombosit, yüksek LDH ve JAK2 pozitifliği mevcut.
Bu bulgular bir Miyeloproliferatif Neoplaziyi (MPN) işaret etmektedir.
2
Kemik iliği morfolojisini analiz et.
Hiperselülarite, granülositoz ve 'bulutsu' (cloud-like) atipik megakaryositler var. Fibrozis yok (MF-0).
Bu morfoloji (özellikle megakaryosit yapısı ve granülositoz) Primer Miyelofibrozis (PMF) lehinedir; Esansiyel Trombositozda (ET) megakaryositler geyik boynuzu şeklindedir ve ilik normoselülerdir.
3
WHO 2022 kriterlerine göre ayrımı yap.
Fibrozis olmadığı için 'Aşikar PMF' dışlanır. PMF morfolojisi ve minör kriterler (splenomegali, LDH yüksekliği, lökositoz) olduğu için 'Prefibrotik PMF' tanısı konur.
ET ile Pre-PMF ayrımında kemik iliği morfolojisi ve minör kriterler (LDH, dalak, lökosit) belirleyicidir.

Anahtar Kavram

WHO 2022 kriterlerine göre Esansiyel Trombositoz (ET) ile Prefibrotik Primer Miyelofibrozis (Pre-PMF) ayrımı.

İpuçları

1
Hastada sadece trombosit yüksekliği değil, aynı zamanda dalak büyüklüğü ve LDH yüksekliği de var.
2
Kemik iliği biyopsisindeki 'bulutsu' megakaryositler ve granülositoz, Esansiyel Trombositozdan farklı bir tabloyu işaret ediyor.
3
Fibrozis henüz gelişmemiş (MF-0) ama morfoloji Primer Miyelofibrozis ile uyumlu; bu durum 'Prefibrotik' evreyi tanımlar.

Daha Fazla Pratik

Esansiyel Trombositoz ve Prefibrotik PMF hastalarının prognoz ve tromboz risk farklarını karşılaştırın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 29Soru →

6464 yaşında erkek hasta, halsizlik ve karın sol üst kadranında dolgunluk hissi ile başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde hemoglobin 12,6g/dL12,6 g/dL, lökosit sayısı 13.200/mm313.200/mm^3, trombosit sayısı 920.000/mm3920.000/mm^3 ve serum LDHLDH düzeyi 510U/L510 U/L (Normal: <250U/L<250 U/L) olarak saptanıyor. Fizik muayenede dalak kosta kenarını 3cm3 cm geçiyor. Kemik iliği biyopsisinde hücresel artış izlenmekle birlikte retikülin lif artışı saptanmıyor (Evre 00). Bu hastada prefibrotik primer miyelofibrozis (Pre−PMFPre-PMF) tanısını, esansiyel trombositemiden (ETET) ayırt etmede en değerli kemik iliği morfolojik bulgusu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Atipik megakaryositlerde nükleositoplazmik oranda artış, hiperkromatik, kıvrımlı veya bulutsu (cloud-like) nükleus varlığı ve kümelenme eğilimi

Cevap

Atipik megakaryositlerde nükleositoplazmik oranda artış, hiperkromatik, kıvrımlı veya bulutsu (cloud-like) nükleus varlığı ve kümelenme eğilimi gösteren seçenek doğrudur.
Doğru yanıt olan seçenek, WHO 2022 kriterlerine göre Prefibrotik Primer Miyelofibrozis (Pre-PMF) tanısı için gerekli olan majör morfolojik kriterleri içermektedir. Pre-PMF'de megakaryositler tipik olarak 'bulutsu' (cloud-like) veya hiperkromatik nükleus yapısına sahiptir ve kümelenme eğilimi gösterirler. Ayrıca bu hastalarda sıklıkla granülositik proliferasyon ve LDH yüksekliği eşlik eder.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar bulgularının analizi
Hastada trombositoz (>450.000/mm3>450.000/mm^3), lökositoz, yüksek LDH ve splenomegali mevcuttur. Bu tablo hem ET hem de Pre-PMF ile karışabilir.
Miyeloproliferatif neoplazilerin ayırıcı tanısında başlangıç verilerini değerlendirmek gerekir.
2
Kemik iliği fibrozis evresinin değerlendirilmesi
Retikülin lif artışının olmaması (Evre 0), tabloyu 'aşikâr miyelofibrozis'ten uzaklaştırır.
Fibrozis evresi PMF'nin erken (prefibrotik) veya geç (overt) evresini belirler.
3
WHO 2022 megakaryosit morfolojisi ayrımı
ET'de megakaryositler büyük/olgun ve 'staghorn' nükleusludur. Pre-PMF'de ise megakaryositler atipiktir (bulutsu nükleus, hiperkromazi, kümelenme).
WHO 2022 kriterlerine göre ET ve Pre-PMF ayrımındaki altın standart morfolojik incelemedir.

Anahtar Kavram

WHO 2022 MPN Tanı Kriterleri: ET ve Pre-PMF Ayrımı
Soru 30Soru →

55 yaşında erkek hasta; banyo sonrası gelişen şiddetli kaşıntı, baş ağrısı ve yüzünde kızarıklık şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde pletorik görünüm ve splenomegali saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde hemoglobin 18.818.8 g/dLg/dL, hematokrit %58\%58, lökosit 13.500/mm313.500/mm^3 ve trombosit 520.000/mm3520.000/mm^3 olarak bulunuyor. Bu hastada tanıyı desteklemek amacıyla beklenen en olası bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Düşük serum eritropoetin düzeyi

Cevap

Düşük serum eritropoetin düzeyi
Polisitemia vera tanısı alan hastalarda eritrosit üretimi eritropoetinden bağımsız olduğu için, artan eritrosit kitlesi negatif feedback mekanizmasıyla serum eritropoetin (EPO) düzeylerini baskılar. Bu nedenle düşük serum eritropoetin düzeyi, PV için önemli bir minör tanı kriteridir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguların değerlendirilmesi
Hastadaki pletora, splenomegali ve özellikle banyo sonrası kaşıntı (akuajenik kaşıntı) Polisitemia Vera'yı (PV) düşündürür.
Bu semptomlar ve üç serideki artış (panmiyeloz) klasik bir miyeloproliferatif neoplazi tablosudur.
2
Primer ve sekonder polisitemi ayrımı
Eritrosit kitlesi artışına eşlik eden düşük serum eritropoetin (EPO) düzeyi, otonom bir eritrosit üretimini işaret eder.
Primer polisitemide (PV) eritroid üretim EPO'dan bağımsızdır ve artan eritrosit kitlesi feedback mekanizmasıyla EPO'yu baskılar.
3
Tanısal kriterlerin doğrulanması
Hastanın hemoglobin ve hematokrit değerleri PV tanı kriterlerini karşılar; bu durumda düşük EPO ve JAK2 mutasyonu tanıyı kesinleştirir.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) kriterlerine göre majör kriterlerden biri Hb/Hct artışı, diğeri ise JAK2 mutasyonudur; düşük EPO ise minör kriterdir.

Anahtar Kavram

Polisitemia Vera Tanı Kriterleri ve Eritropoetin Düzeyi

İpuçları

1
Hastadaki banyo sonrası kaşıntı (akuajenik kaşıntı), polisitemia vera için çok tipiktir.
2
Primer bir kemik iliği hastalığında, hormon (eritropoetin) düzeyinin feedback nedeniyle nasıl değişeceğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

JAK2 V617F mutasyonunun miyeloproliferatif neoplazilerdeki (PV, ET, PMF) görülme oranlarını gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 31Soru →

5454 yaşında erkek hasta, son aylarda belirginleşen baş ağrısı ve baş dönmesi şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenesinde splenomegali (33 cm) saptanıyor. Laboratuvar incelemelerinde hemoglobin 18,818,8 g/dL, hematokrit %56\%56, lökosit 12.50012.500/mm³ ve trombosit 410.000410.000/mm³ olarak bulunuyor. Serum eritropoetin (EPO) düzeyi 22 mU/mL (N: 4−244-24) saptanıyor. Periferik kandan bakılan JAK2 V617F mutasyonu negatif sonuçlanan bu hastada, tanıya yönelik bir sonraki en uygun adım hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: JAK2 ekzon 12 mutasyon analizi

Cevap

JAK2 ekzon 12 mutasyon analizi yapılması en uygun adımdır.
Polisitemia Vera (PV) tanısında WHO 2022 kriterlerine göre hemoglobin yüksekliği ve düşük EPO düzeyi primer bir süreci düşündürür. Vakaların %95-96'sında saptanan JAK2 V617F mutasyonu negatif olduğunda, geri kalan vakaların çoğunda bulunan JAK2 ekzon 12 mutasyonu araştırılmalıdır. Bu mutasyonun saptanması major kriteri karşılar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar bulgularının değerlendirilmesi
Hastada hemoglobin/hematokrit yüksekliği, splenomegali ve düşük EPO düzeyi mevcuttur.
Bu kombinasyon sekonder nedenlerden ziyade primer bir miyeloproliferatif süreci (Polisitemia Vera) işaret eder.
2
Moleküler tarama sonuçlarının analizi
En sık görülen mutasyon olan JAK2 V617F negatif saptanmıştır.
Polisitemia Vera vakalarının yaklaşık %95'inde V617F pozitiftir; ancak negatif vakalarda tanı hala mümkündür.
3
Tanı algoritmasına göre sonraki adımın belirlenmesi
JAK2 ekzon 12 mutasyon analizi istenmelidir.
V617F negatif PV vakalarının büyük çoğunluğunda ekzon 12 mutasyonu saptanır ve bu WHO 2022 major tanı kriterlerinden biridir.

Anahtar Kavram

Polisitemia Vera Moleküler Tanı Algoritması

İpuçları

1
Eritropoetin düzeyinin düşük olması, polisiteminin sekonder (reaktif) değil, primer (miyeloproliferatif) olduğunu gösterir.
2
Polisitemia Vera hastalarının neredeyse tamamında (%99+) bir JAK2 mutasyonu mevcuttur.
3
JAK2 V617F negatif PV hastalarında en sık saptanan alternatif moleküler bozukluk ekzon 12 mutasyonudur.

Daha Fazla Pratik

WHO 2022 kriterlerine göre PV tanısı için kemik iliği biyopsisinin ne zaman 'gerekli olmayabileceğini' (masked PV hariç) gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 32Soru →

45 yaşında erkek hasta, rutin sağlık taramasında saptanan lökositoz (60.000/mm360.000/mm^3) ve fizik muayenede saptanan splenomegali nedeniyle değerlendiriliyor. Yapılan sitogenetik incelemede t(9;22)(q34;q11)t(9;22)(q34;q11) translokasyonu ve buna bağlı BCR−ABL1BCR-ABL1 füzyon geni pozitif bulunuyor.

Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kronik miyeloid lösemi

Cevap

Kronik miyeloid lösemi
Kronik miyeloid lösemi (KML), miyeloid serinin aşırı çoğalmasıyla karakterize, t(9;22)(q34;q11)t(9;22)(q34;q11) translokasyonu sonucu oluşan Philadelphia (Ph) kromozomuna sahip bir miyeloproliferatif neoplazidir. Bu translokasyon, tirozin kinaz aktivitesi artmış olan BCR−ABL1BCR-ABL1 füzyon proteinini oluşturur ve hastalığın patogenezinden sorumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar bulgularını değerlendir
Belirgin lökositoz (60.000/mm360.000/mm^3) ve splenomegali mevcuttur.
Miyeloproliferatif neoplazilerin ayırıcı tanısında bu bulgular başlangıç noktasıdır.
2
Sitogenetik veriyi analiz et
t(9;22)(q34;q11)t(9;22)(q34;q11) translokasyonu (Philadelphia kromozomu) saptanmıştır.
Bu translokasyon BCR−ABL1BCR-ABL1 füzyon onkogenini oluşturur.
3
Genetik bulgu ile hastalık eşleşmesini yap
BCR−ABL1BCR-ABL1 pozitifliği Kronik Miyeloid Lösemi (KML) tanısı koydurur.
KML, miyeloproliferatif neoplaziler içinde Philadelphia kromozomu ile karakterize olan tek hastalıktır.

Anahtar Kavram

Kronik Miyeloid Lösemi (KML) tanısında Philadelphia kromozomu [t(9;22)t(9;22)] ve BCR−ABL1BCR-ABL1 füzyon geni patognomoniktir.
Tahmini Süre:45s
Soru 33Soru →

60 yaşında erkek hasta, rutin sağlık kontrollerinde saptanan trombositoz (950.000/mm3950.000/mm^3) nedeniyle hematoloji polikliniğine başvuruyor. Fizik muayenesinde dalak kot kavsini 2cm2 cm geçiyor. Yapılan kemik iliği biyopsisinde; artmış hücresel içerik (hipersellülarite), granülositik proliferasyon ve retikülin liflerinde hafif artış (Grade1Grade 1) saptanıyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSO¨DSÖ) 2022 kriterlerine göre, bu hastada Esansiyel Trombositemi (ETET) yerine Prefibrotik Primer Miyelofibrozis (Pre−PMFPre-PMF) tanısını destekleyen en karakteristik morfolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Megakaryositlerin atipik, nükleositoplazmik oranı artmış ve "bulut" benzeri (cloud-like) nükleuslara sahip olması

Cevap

Pre-PMF tanısını ET'den ayıran en önemli morfolojik fark, megakaryositlerin atipik yapısı ve bulut benzeri (cloud-like) nükleuslara sahip olmasıdır.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 2022 kriterlerine göre, Prefibrotik Primer Miyelofibrozis (Pre-PMF) tanısı için kemik iliğinde megakaryositik proliferasyonun yanı sıra belirgin atipi (anormal nükleositoplazmik oran, hiperkromatik, bulut benzeri veya bulbous nükleuslar) ve granülositik proliferasyon aranır. Esansiyel Trombositemi'de (ET) ise megakaryositler büyük-dev boyutlu olsa da olgun görünümlüdür ve nükleusları hiperlobüledir (geyik boynuzu).

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar verilerinin analizi
Hastada belirgin trombositoz (950.000/mm3950.000/mm^3), splenomegali ve Grade 1 retikülin fibrozisi mevcuttur.
Bu tablo hem Esansiyel Trombositemi (ET) hem de Prefibrotik Primer Miyelofibrozis (Pre-PMF) ile uyumlu olabilir.
2
DSÖ 2022 kriterlerine göre ayırıcı tanının belirlenmesi
Morfolojik değerlendirme, bu iki hastalığı ayırmada altın standarttır.
ET'de megakaryositler olgun ve dev boyutlu iken, Pre-PMF'te atipik ve kümelenmişlerdir.
3
Spesifik morfolojik bulgunun seçilmesi
Pre-PMF için karakteristik olan 'bulut' benzeri veya bulbous nükleus yapısı saptanır.
Bu atipik nükleer yapı, granülositik proliferasyonla birlikte Pre-PMF tanısını kesinleştirir.

Anahtar Kavram

Miyeloproliferatif Neoplazilerde Morfolojik Ayırıcı Tanı

Daha Fazla Pratik

DSÖ 2022'ye göre Belirgin (Overt) PMF ile Prefibrotik PMF arasındaki minör kriter farklarını (lökoeritroblastoz gibi) inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Laboratuvar bulgularına bakıldığında; Pre-PMF'te ET'ye kıyasla daha sık lökositoz, yüksek LDH ve hafif anemi eşlik etmesi klinik olarak şüpheyi artırabilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 34Soru →

55 yaşında erkek hasta, son aylarda belirginleşen baş ağrısı, yüzünde dolgunluk hissi ve sıcak banyo sonrası artan yaygın kaşıntı şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde pletora ve hafif splenomegali saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde hemoglobin 17.8 g/dL17.8 \text{ g/dL}, hematokrit %54\%54 ve JAK2 V617FJAK2 \text{ V617F} mutasyonu pozitif bulunuyor. Kemik iliği biyopsisinde yaşa göre artmış hücrelilikle birlikte eritroid, granülositik ve megakaryositik serilerde belirgin artış (panmiyellozis) izleniyor. Bu hastada Dünya Sağlık Örgütü (WHO) 2022 kriterlerine göre Polisitemia Vera tanısını kesinleştirmek için kullanılan "minör kriter" aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Serum eritropoietin düzeyinin normalin altında olması

Cevap

Polisitemia Vera tanısında Dünya Sağlık Örgütü (WHO) 2022 sınıflamasına göre tek minör kriter serum eritropoietin düzeyinin normalin altında (subnormal) olmasıdır.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) 2022 kriterlerine göre Polisitemia Vera tanısında üç adet majör kriter (yüksek Hb/Hct, kemik iliği panmiyellozisi ve JAK2 mutasyonu) ve bir adet minör kriter tanımlanmıştır. Bu minör kriter, serum eritropoietin düzeyinin normal sınırların altında olmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar bulgularını değerlendir
Hastada pletora, pruritus, yüksek hemoglobin/hematokrit, JAK2 pozitifliği ve kemik iliğinde panmiyellozis mevcuttur.
Vaka Polisitemia Vera (PV) ön tanısına yönlendirir.
2
WHO 2022 PV majör kriterlerini hatırla
1. Hb > 16.5 (E) / 16.0 (K) veya Hct > %49 (E) / %48 (K), 2. Kemik iliği panmiyellozis, 3. JAK2 mutasyonu.
Majör kriterlerin ayrımını yapmak soruyu çözmek için kritiktir.
3
Minör kriteri tanımla
Serum eritropoietin (EPO) düzeyinin subnormal olması tek minör kriterdir.
Tanı için 3 majör veya 2 majör + 1 minör kriter gereklidir.

Anahtar Kavram

Polisitemia Vera WHO 2022 Tanı Kriterleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 35Soru →

45 yaşında erkek hastada rutin kan sayımında hemoglobin 18.8 g/dL18.8 \text{ g/dL} ve hematokrit %57\%57 saptanmıştır. Fizik muayenesi normal olan ve sigara öyküsü bulunmayan hastada, Polisitemia Vera (PV) ile sekonder polisitemi ayrımını yapmak amacıyla ilk aşamada istenmesi en uygun olan laboratuvar testi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Serum eritropoietin (EPO) düzeyi

Cevap

Serum eritropoietin (EPO) düzeyi
Serum eritropoietin (EPO) düzeyi, primer polisitemi (PV) ile sekonder nedenlerin ayrımında en kritik ilk basamak testidir. PV'de eritrosit üretimi otonomdur ve yüksek eritrosit kitlesi EPO üretimini baskılayarak düşük seviyelere (<5 mU/mL< 5 \text{ mU/mL}) inmesine neden olur. Sekonder nedenlerde (örneğin hipoksi veya EPO salgılayan tümörler) ise EPO düzeyi genellikle yüksektir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastadaki eritrosit yüksekliğinin mutlak bir eritrositoz olup olmadığını doğrula.
Hemoglobin ve hematokrit değerleri WHO 2022 kriterlerine göre PV şüphesi uyandıracak düzeydedir.
Eritrositoz saptanan her hastada primer (MPN) ve sekonder nedenlerin ayrılması gerekir.
2
Eritropoietin (EPO) düzeyini ölçerek feedback mekanizmasını değerlendir.
Düşük EPO düzeyi primer (otonom) bir süreci destekler.
Sekonder polisitemilerde (hipoksi, tümörler) EPO düzeyi yüksek veya normaldir; PV'de ise baskılanmıştır.

Anahtar Kavram

Polisitemia Vera tanısında serum eritropoietin (EPO) düzeyinin düşük olması karakteristik bir bulgudur ve sekonder nedenlerden ayrımda temel bir tarama testidir.
Soru 36Soru →

42 yaşında erkek hasta, rutin sağlık taramasında saptanan belirgin lökositoz (115.000/mm3115.000/mm^3) nedeniyle hematoloji polikliniğine başvuruyor. Fizik muayenesinde splenomegali saptanan hastanın periferik yaymasında miyeloid serinin tüm aşamalarından hücreler (miyeloblasttan segmente kadar) ve bazofili görülüyor. Bu hastada tanıyı kesinleştirmek için yapılması gereken en uygun tetkik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sitogenetik veya moleküler yöntemlerle t(9;22)t(9;22) (BCR−ABL1BCR-ABL1) gösterilmesi

Cevap

Sitogenetik veya moleküler yöntemlerle t(9;22)t(9;22) (BCR−ABL1BCR-ABL1) gösterilmesi
Hastada görülen lökositoz, splenomegali ve periferik yaymadaki miyeloid sol kayma (blasttan segmente kadar tüm hücrelerin bulunması) tipik bir Kronik Miyeloid Lösemi (KMLKML) tablosudur. Dünya Sağlık Örgütü (WHOWHO) kriterlerine göre KMLKML tanısı, sitogenetik olarak t(9;22)t(9;22) (Philadelphia kromozomu) veya moleküler yöntemlerle (PCRPCR) BCR−ABL1BCR-ABL1 füzyon geninin gösterilmesi ile kesinleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar verilerini değerlendir.
Yüksek lökosit sayısı, splenomegali ve periferik yaymada 'tüm maturasyon basamaklarının' izlenmesi öncelikle Kronik Miyeloid Lösemiyi (KMLKML) düşündürür.
KML, kemik iliğinde aşırı miyeloid hücre üretimi ve bunların periferik kana dökülmesiyle karakterize bir miyeloproliferatif neoplazidir.
2
KML tanısı için altın standart testi belirle.
t(9;22)t(9;22) translokasyonu veya bunun moleküler karşılığı olan BCR−ABL1BCR-ABL1 füzyon geninin saptanması.
Philadelphia kromozomu (PhPh), KML hastalarının %95'inden fazlasında tanıyı doğrulayan karakteristik genetik değişikliktir.

Anahtar Kavram

Kronik Miyeloid Lösemi (KMLKML) tanısında t(9;22)t(9;22) (BCR−ABL1BCR-ABL1) mutlak gerekliliktir.

İpuçları

1
Hastada splenomegali ve her basamaktan miyeloid hücrelerin olduğu bir kronik süreç düşünün.
Tahmini Süre:45s
Soru 37Soru →

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 2022 kriterlerine göre, Polisitemia Vera (PVPV) tanısında kullanılan minör kriter aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Düşük serum eritropoetin (EPOEPO) düzeyi

Cevap

Düşük serum eritropoetin (EPOEPO) düzeyi
DSÖ 2022 sınıflamasına göre Polisitemia Vera tanısı için 3 majör kriter (Hb/Hct yüksekliği, kemik iliği panmiyelozu, JAK2JAK2 mutasyonu) ve 1 minör kriter (EPOEPO düşüklüğü) belirlenmiştir. Tanı için ya 3 majör kriterin tamamı ya da ilk 2 majör kriter ile minör kriterin varlığı gereklidir. Serum eritropoetin düzeyinin normalin altında olması, sekonder polisitemilerden ayrımda da önemli bir ipucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Polisitemia Vera (PVPV) için DSÖ 2022 tanı kriterlerini hatırla.
Tanı için 3 majör kriter ve 1 minör kriter tanımlanmıştır.
Majör ve minör kriterlerin ayrımı tanı koymak için temel adımdır.
2
Seçeneklerdeki bulguları majör ve minör olarak sınıflandır.
Hemoglobin yüksekliği, kemik iliği panmiyelozu ve JAK2JAK2 mutasyonu majör kriterlerdir.
Hastalığın patofizyolojisiyle doğrudan ilişkili temel bulgular majör kategorisindedir.
3
Tek minör kriteri belirle.
Serum EPOEPO düzeyinin düşüklüğü tek minör kriterdir.
Eritroid hiperplaziye yanıt olarak sekonder olmayan (primer) durumlarda EPOEPO baskılanır.

Anahtar Kavram

Polisitemia Vera DSÖ 2022 Tanı Kriterleri
Soru 38Soru →

42 yaşında kadın hasta, rutin sağlık taramasında saptanan trombositoz (780.000780.000/μ\mu L) nedeniyle hematoloji polikliniğine başvuruyor. Öyküsünde el parmaklarında zaman zaman belirginleşen yanıcı ağrı ve kızarıklık (eritromelalji) tarifliyor. Fizik muayenesi normal sınırlarda saptanıyor; splenomegali eşlik etmiyor. Laboratuvar incelemesinde hemoglobin: 13.213.2 g/dL, lökosit: 8.4008.400/μ\mu L bulunuyor. İnflamatuar belirteçler (CRP, ESR) normal saptanıyor. Moleküler analizde CALRCALR mutasyonu pozitif, BCR−ABL1BCR-ABL1 ise negatif sonuçlanıyor. Bu hastada WHO 2022 kriterlerine göre esansiyel trombositemi (ET) tanısı koyabilmek için kemik iliği biyopsisinde aşağıdakilerden hangisinin görülmesi beklenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Büyük, matür, "geyik boynuzu" (staghorn) görünümlü hiperlobüle nükleuslu megakaryositler

Cevap

Doğru yanıt, kemik iliğinde büyük, matür ve "geyik boynuzu" (staghorn) görünümlü hiperlobüle nükleuslu megakaryositlerin izlenmesidir.
WHO 2022 kriterlerine göre esansiyel trombositemi (ET) tanısında kemik iliği biyopsisi kritik bir majör kriterdir. ET'de megakaryositlerin matür, büyük ve "geyik boynuzu" (staghorn) olarak adlandırılan hiperlobüle nükleuslara sahip olması beklenir. Ayrıca granülositik veya eritroid dizide belirgin bir sola kayma veya artış izlenmemesi ET'yi diğer miyeloproliferatif hastalıklardan ayırır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar verilerini analiz et
İzole trombositoz (780.000780.000/μ\mu L), eritromelalji öyküsü, normal inflamatuar belirteçler ve CALRCALR pozitifliği saptandı.
Bu bulgular hastada bir miyeloproliferatif neoplazi (özellikle ET veya PMF) olabileceğini düşündürür.
2
WHO 2022 ET tanı kriterlerini hatırla
Trombosit sayısı >450.000>450.000, BCR−ABL1BCR-ABL1 negatifliği ve sürücü mutasyon (CALRCALR) varlığı majör kriterleri karşılar.
Tanıyı kesinleştirmek için kemik iliği biyopsisindeki morfolojik majör kriterin doğrulanması gerekir.
3
Hastalığa özgü megakaryosit morfolojisini belirle
ET'de megakaryositler büyük, matür ve staghorn (geyik boynuzu) nükleusludur; granülositik veya eritroid seride belirgin artış izlenmez.
Bu morfolojik özellik, ET'yi özellikle pre-fibrotik PMF'den (bulut benzeri nükleus, hipersellülarite) ayıran en önemli kriterdir.

Anahtar Kavram

WHO 2022 Esansiyel Trombositemi Tanı Kriterleri ve Megakaryosit Morfolojisi

İpuçları

1
ET tanısı için kemik iliğinde megakaryositlerin matür olup olmadığına ve nükleer lobülasyon şekline dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Primer miyelofibrozisin (PMF) minör kriterlerini ve 'pre-fibrotik' evre özelliklerini gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 39Soru →

5454 yaşında erkek hasta, sol üst kadranda dolgunluk hissi ve halsizlik şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenede dalak kosta yayını 44 cm geçiyor. Laboratuvar tetkiklerinde hemoglobin 11.811.8 g/dL, lökosit 12.40012.400/μ\mu L, trombosit 980.000980.000/μ\mu L ve laktat dehidrogenaz (LDH) 580580 U/L (N<250N < 250) saptanıyor. JAK2 V617F mutasyonu pozitif bulunan hastada, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) 2022 kriterlerine göre "Prefibrotik Primer Miyelofibrozis" (Pre-PMF) tanısını "Esansiyel Trombositemi"den (ET) ayıran en temel kemik iliği bulgusu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Atipik, kümelenmiş ve nükleer lobülasyonu azalmış (bulutsu/cloudy) megakaryosit artışına eşlik eden granülositik proliferasyon ve artmış ilik sellülaritesi

Cevap

Atipik, kümelenmiş ve nükleer lobülasyonu azalmış (bulutsu) megakaryosit artışına eşlik eden granülositik proliferasyon ve artmış ilik sellülaritesi
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) 2022 sınıflamasına göre, Prefibrotik Primer Miyelofibrozis (Pre-PMF) tanısı için kemik iliğinde artmış sellülarite, granülositik proliferasyon ve azalmış eritropoez ile birlikte atipik megakaryositlerin (nükleer lobülasyonu azalmış, 'cloudy' veya bulutsu görünümlü) bulunması şarttır. Bu hastada saptanan anemi, splenomegali ve yüksek LDH seviyeleri klinik olarak ET'den ziyade Pre-PMF'yi desteklemektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar bulgularını analiz et.
Hastada belirgin trombositoz ile birlikte anemi, splenomegali ve yüksek LDH saptanmıştır.
Esansiyel Trombositemi'de (ET) genellikle anemi, belirgin splenomegali ve yüksek LDH beklenmez; bu bulgular Primer Miyelofibrozis (PMF) lehinedir.
2
WHO 2022 tanı kriterlerine göre ayırıcı tanıyı değerlendir.
Vakada fibrozis evresinden bahsedilmediği için ET ile Prefibrotik PMF (Pre-PMF) arasında kalınmıştır.
Pre-PMF, klinik olarak ET'ye çok benzeyebilir ancak prognozu daha kötüdür ve kemik iliği morfolojisi ile ayırt edilir.
3
Kemik iliği morfolojik farklarını belirle.
Pre-PMF'de megakaryositler atipiktir (bulutsu nükleus) ve granülositik seri artmıştır; ET'de ise megakaryositler matürdür (geyik boynuzu) ve granülositik artış yoktur.
Ayırıcı tanıdaki en kritik nokta megakaryosit morfolojisi ve eşlik eden granülositik proliferasyondur.

Anahtar Kavram

WHO 2022 kriterlerine göre Pre-PMF ve ET arasındaki en temel morfolojik fark, megakaryosit atipisi (bulutsu/cloudy nükleus) ve eşlik eden granülositik proliferasyondur.

Daha Fazla Pratik

WHO 2022 kriterlerinde PV için hemoglobin ve hematorit sınır değerlerini ve minör kriter olan EPO düzeyini tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 40Soru →

38 yaşında kadın hasta, son iki aydır belirginleşen baş ağrısı ve parmak uçlarında sıcakla artan ağrılı yanma (eritromelalji) şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde splenomegali saptanmıyor. Yapılan laboratuvar incelemesinde hemoglobin (HbHb) 13,1g/dL13,1 g/dL, lökosit 8.800/mm38.800/mm^3 ve trombosit sayısı 1.150.000/mm31.150.000/mm^3 olarak bulunuyor. Moleküler incelemede JAK2JAK2 V617FV617F mutasyonu pozitif saptanıyor. Bu hastada Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 2022 kriterlerine göre Esansiyel Trombositemi (ET) tanısını kesinleştirmek amacıyla yapılacak kemik iliği biyopsisinde aşağıdakilerden hangisinin görülmesi beklenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Büyük, olgun ve hiperlobüle çekirdekli megakaryositlerin sayısında artış

Cevap

Büyük, olgun ve hiperlobüle çekirdekli megakaryositlerin sayısında artış saptanması
DSÖ 2022 kriterlerine göre Esansiyel Trombositemi (ET) tanısı için kemik iliği biyopsisinde miyeloid veya eritroid seri artışı olmaksızın, hiperlobüle (çok loblu) çekirdekli, büyük ve olgun megakaryositlerin sayısında artış görülmesi majör bir kriterdir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar bulgularını değerlendir
Yüksek trombosit sayısı (>450.000>450.000), eritromelalji ve JAK2JAK2 pozitifliği miyeloproliferatif bir neoplaziyi (özellikle ET veya PV) düşündürür.
Hastanın semptomları ve trombosit düzeyi öncelikle ET tanısına yönlendirir.
2
Ayırıcı tanı için hemoglobin düzeyine bak
Hemoglobin 13,1g/dL13,1 g/dL (kadın hasta için <16,0g/dL<16,0 g/dL), bu durum tanıyı Polisitemia Vera'dan uzaklaştırır.
PV tanısı için hemoglobin veya hematokrit yüksekliği majör kriterdir.
3
DSÖ 2022 ET morfolojik kriterlerini hatırla
ET tanısı için kemik iliğinde büyüklüğü artmış, hiperlobüle çekirdekli, olgun megakaryosit artışı gösterilmelidir.
ET'yi özellikle prefibrotik miyelofibrozisten ayıran en temel özellik budur.

Anahtar Kavram

DSÖ 2022 kriterlerine göre Esansiyel Trombositemi tanısında kemik iliği morfolojisi 'olgun ve hiperlobüle megakaryosit artışı' ile karakterizedir; granülositik veya eritroid seri artışı beklenmez.

Daha Fazla Pratik

DSÖ 2022 PV kriterlerinde kemik iliği biyopsisinin hangi durumlarda feragat edilebileceğini (waived) inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 2 / 4Sonraki
Miyeloproliferatif Neoplaziler Alıştırma Soruları — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı — Sayfa 2 | Examkin