Laksatif ve Purgatifler

Gastrointestinal sistem hastalıklarının tedavisinde kullanılan bir ilaç, intestinal epitel hücrelerinin apikal membranında yer alan tip 2 klorür kanallarını ($ClC-2$), hücre içi ikincil habercilerden ($cAMP$ veya $cGMP$) bağımsız bir yolla doğrudan aktive ederek bağırsak lümenine sıvı sekresyonunu artırır. Bu ilacın farmakolojik özellikleri ve klinik kullanımı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kronik konstipasyon şikayetiyle uzun süredir laksatif ilaç kullanan $45$ yaşında bir kadın hastaya tarama amaçlı yapılan kolonoskopide, kolon mukozasında yaygın koyu renkli pigmentasyon (melanosis coli) saptanmıştır. Bu tablo, hastanın aşağıdaki laksatif ilaç gruplarından hangisini kullandığını en güçlü şekilde destekler?

$70$ yaşında kronik böbrek yetmezliği (Evre $4$) tanısı olan bir hasta, şiddetli konstipasyon nedeniyle magnezyum hidroksit içeren bir süspansiyonu kontrolsüz şekilde yüksek dozda kullanmıştır. Bir hafta sonra hastada belirgin hipotansiyon, bradikardi, derin tendon reflekslerinde kayıp ve solunum depresyonu gelişmiştir. Bu klinik tabloya neden olan ilacın temel laksatif etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Akut miyokard enfarktüsü geçiren $58$ yaşında bir erkek hastaya, iyileşme sürecinde defekasyon sırasında ıkınmasını (Valsalva manevrası) önlemek amacıyla bir ilaç başlanması planlanmaktadır. Bu ilacın temel etki mekanizması, dışkının yüzey gerilimini azaltarak su ve yağların dışkı içeriğine girmesini sağlamak ve böylece dışkıyı yumuşatmaktır. Sözü edilen bu laksatif aşağıdakilerden hangisidir?

$68$ yaşında, evre $4$ kronik böbrek hastalığı ($KBH$) tanısı ile takip edilen bir hasta, son bir haftadır devam eden konstipasyon şikayeti için reçetesiz satılan bir laksatif kullanmıştır. Hastada gelişen derin tendon reflekslerinde azalma (hiporefleksi), somnolans ve hipotansiyon tablosunun, kullanılan ilacın içeriğindeki katyonun vücutta birikmesine bağlı geliştiği saptanmıştır. Bu klinik tabloya neden olan ilacın temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik kabızlığı olan bir hastaya diyetine ek olarak önerilen; bağırsak lümeninde su tutarak şişen, feçes hacmini artıran ve bu şekilde gerilme reseptörlerini uyararak peristaltizmi başlatan laksatif aşağıdakilerden hangisidir?

$55$ yaşında kalça kırığı nedeniyle opere edilen bir hastada, postoperatif ağrı kontrolü amacıyla yüksek doz opioid analjezik kullanımına bağlı olarak ciddi konstipasyon gelişmiştir. Diyet modifikasyonu ve ozmotik laksatiflere yanıt vermeyen bu hastada, opioidlerin analjezik etkisini (merkezi etkilerini) baskılamadan bağırsak motilitesini düzeltmek amacıyla metilnaltrekson tedavisi planlanmıştır. Buna göre metilnaltrekson'un, opioid analjezisini bozmadan konstipasyonu tedavi edebilmesini sağlayan temel farmakolojik özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Kanser ağrısı yönetimi için yüksek dozda kronik opioid tedavisi alan $62$ yaşında bir erkek hastada, diyet ve ozmotik laksatiflerle kontrol edilemeyen şiddetli konstipasyon gelişmiştir. Hastanın ağrı kontrolünü (santral analjezik etkiyi) bozmadan bağırsak motilitesini düzeltmek amacıyla oral yolla kullanılabilen, naloksonun polietilen glikol (PEG) ile konjuge edilmiş bir türevi olan naloksegol reçete edilmiştir. Naloksegolün santral sinir sistemine geçişinin kısıtlı olmasında ve böylece opioid analjezisini antagonize etmemesinde aşağıdakilerden hangisi temel rol oynar?

$45$ yaşında kadın hasta, son $10$ yıldır devam eden ve yaşam kalitesini ciddi şekilde bozan kronik idiyopatik konstipasyon şikayeti ile başvuruyor. Hastanın tıbbi öyküsünde yaşam tarzı değişiklikleri, lif takviyesi ve çeşitli ozmotik/stimülan laksatiflere rağmen semptomların düzelmediği öğreniliyor. Fizik muayene ve kolonoskopisi normal olan hastaya, yüksek afiniteli ve selektif bir $5-HT_4$ reseptör agonisti olan prukaloprid tedavisi başlanıyor.

Prukalopridin, aynı grupta yer alan ancak kardiyovasküler yan etkileri (miyokard enfarktüsü, inme) nedeniyle kullanımı kısıtlanmış olan tegaseroda göre daha güvenli kabul edilmesinin temel farmakolojik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Kanser ağrısı nedeniyle palyatif bakımda yüksek doz morfin sülfat kullanan bir hastada, diyet ve standart laksatiflere dirençli şiddetli konstipasyon gelişmiştir. Hastanın merkezi analjezik etkisini ortadan kaldırmadan konstipasyon semptomlarını düzeltmek amacıyla kullanılan, kuaterner amonyum yapısı nedeniyle kan-beyin engelini geçemeyen periferik $\mu$-opioid reseptör antagonisti aşağıdakilerden hangisidir?

62 yaşında kronik konstipasyon nedeniyle uzun süredir antrakinon türevleri içeren bitkisel laksatifleri her gün kullanan bir hastada; yaygın kas güçsüzlüğü, yorgunluk ve EKG'de $U$ dalgaları saptanmıştır. Laboratuvar incelemesinde serum potasyum düzeyi $2.7 \text{ mEq/L}$ olan bu hastada, klinik tablodan sorumlu olan ilaç grubunun temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$64$ yaşında bir erkek hastaya sigmoid kolon rezeksiyonu uygulanıyor. Postoperatif dönemde gelişebilecek paralitik ileus süresini kısaltmak ve gastrointestinal fonksiyonların iyileşmesini hızlandırmak amacıyla periferik etkili bir $\mu$-opioid reseptör antagonisti reçete ediliyor. Bu ilaçla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$55$ yaşında kadın hastaya tarama amaçlı kolonoskopi planlanmıştır. İşlem öncesi kolon temizliği için bağırsak lümeninden emilmeyen, ozmotik etkisiyle su tutan ancak izoozmotik yapısı nedeniyle anlamlı sıvı ve elektrolit değişimine yol açmadığı için özellikle tercih edilen ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik idiyopatik konstipasyon ve irritabl bağırsak sendromu (konstipasyonun baskın olduğu tip) tedavisinde onaylanmış olan, intestinal epitel hücrelerinin apikal membranındaki tip $2$ klor kanallarını ($ClC-2$) doğrudan aktive ederek bağırsak lümenine klor ve su sekresyonunu artıran ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$38$ yaşında kadın hasta, yaklaşık $1$ yıldır devam eden karın ağrısı ve şişkinlik ile birlikte haftada en fazla $2$ kez sert dışkılama şikayetiyle başvuruyor. İrritabl bağırsak sendromu - konstipasyon baskın tip (İBS-K) tanısı konulan hastada, yaşam tarzı değişikliği ve ozmotik laksatiflere (polietilen glikol gibi) yeterli yanıt alınamaması üzerine tedavisine linaklotid ekleniyor. Bu ilacın bağırsak lümenine sıvı sekresyonunu artırarak etkisini göstermesinde rol oynayan temel hücre içi sinyal yolağı ve aktive ettiği kanal aşağıdakilerden hangisidir?

$68$ yaşında, esansiyel hipertansiyon tanısı ile enalapril ve hidroklorotiyazid kombinasyonu kullanan bir hastaya, tarama kolonoskopisi öncesinde bağırsak temizliği amacıyla bir purgatif ajan uygulanmıştır. İşlemden birkaç gün sonra gelişen halsizlik ve idrar miktarında azalma nedeniyle yapılan tetkiklerinde serum kreatinin düzeyinin bazal değerine göre $3$ kat arttığı saptanmıştır. Böbrek biyopsisinde tübüler lümenlerde kalsiyum-fosfat depolanması ("nefrokalsinozis") ile karakterize akut böbrek hasarı tablosu izlenmiştir.

Bu hastada gelişen klinik tablodan sorumlu tutulması gereken purgatif ajan aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında kronik kabızlık şikayeti olan bir hasta, bağırsak hareketlerini uyarmak amacıyla enterik kaplı bisakodil tablet kullanmaya başlamıştır. Ancak hasta, bu ilacı mide yanması için kullandığı magnezyum hidroksit ($Mg(OH)_2$) ile aynı anda aldığında şiddetli karın ağrısı ve mide bulantısı yaşadığını belirtmektedir. Bu hastada gözlenen yan etkinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

$65$ yaşında karaciğer sirozu tanısıyla izlenen bir hastada, gelişen hepatik ensefalopati tablosunun tedavisinde laktüloz kullanılmaktadır. Bu ilacın kolonik amonyak düzeyini azaltmadaki temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

İrritable bağırsak sendromu - konstipasyon ($İBS-K$) tanısı alan $38$ yaşında bir kadın hastanın tedavisine yeni bir ajan eklenmiştir. Bu ilacın etki mekanizması incelendiğinde; intestinal epitelin apikal membranında yer alan $Na^+/H^+$ değiştirici ($NHE3$) izoformunu selektif olarak inhibe ettiği, bu sayede lümen içi sodyum emilimini azaltarak ozmotik bir gradyan oluşturduğu ve suyun lümene çekilmesini sağladığı saptanmıştır. Ayrıca bu ilacın, tight junction (sıkı bağlantı) proteinleri üzerindeki etkisiyle paraselüler fosfat absorbsiyonunu da anlamlı düzeyde azalttığı bilinmektedir. Bu hastada kullanılan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik konstipasyon nedeniyle tedavi gören $72$ yaşında, yutma güçlüğü (disfaji) olan bir hastada kullanılan; dışkıyı kayganlaştırarak pasajı kolaylaştıran ancak uzun süreli kullanımda $A, D, E$ ve $K$ vitaminlerinin emilimini azaltabilen ve aspirasyon durumunda lipid pnömonisine yol açabilen laksatif ajan aşağıdakilerden hangisidir?