Parazitoloji

$25$ yaşında erkek hasta, bir dağ yürüyüşü ve kamp gezisinden döndükten sonra yaklaşık $2$ haftadır devam eden bol miktarda, kötü kokulu ve yağlı dışkılama, karın bölgesinde şişkinlik ve aşırı gaz şikayetiyle başvuruyor. Hastanın fizik muayenesinde hafif epigastrik hassasiyet saptanırken, dışkı incelemesinde kan veya mukus görülmüyor. Bu klinik tabloya neden olan en olası etken ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tıbbi Mikrobiyoloji laboratuvarında çalışan bir teknisyen, incelediği dışkı örneğinden kazara 'embriyonlu yumurtaları' yutmuştur. Yaklaşık bir ay sonra yapılan kontrolde, bu teknisyenin dışkısında parazit yumurtaları saptanmış ve ince bağırsağında 'erişkin şerit' (adult worm) enfeksiyonu geliştiği doğrulanmıştır. Bu klinik tabloya neden olan parazit aşağıdakilerden hangisidir?

Batı Afrika seyahati sonrası $48$ saatte bir tekrarlayan ateş, titreme ve yoğun terleme şikayetleriyle başvuran $34$ yaşındaki bir hastanın yapılan tetkiklerinde Duffy kan grubu antijeninin negatif ($Fy(a-b-)$) olduğu saptanmıştır. Periferik yaymasında eritrositlerin irileştiği, sitoplazmalarında Schüffner taneciklerinin bulunduğu ve bazı enfekte hücrelerin kenarlarının çentikli/oval yapıda olduğu gözlenmiştir. Bu tabloya neden olan etken ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$\textit{Toxoplasma gondii}$'nin yaşam döngüsünde eşeyli üreme (gametogoni ve sporogoni) evrelerinin gerçekleştiği ve parazit için "son konak" (kesin konak) olarak kabul edilen canlı aşağıdakilerden hangisidir?

Tıbbi parazitolojide artropodların vektörlük işlevleri ve parazitlerin bu vektörler içerisindeki biyolojik seyri farklı mekanizmalarla açıklanmaktadır. Bir kenenin yaşam döngüsü sırasında larva evresinde aldığı bir paraziti, deri değiştirerek (moulting) geçtiği nimf ve erişkin evrelerinde de bünyesinde barındırmaya ve enfekte etmeye devam etmesi $(X)$; bu etkeni çiftleşme sonrası kendi ovaryumları aracılığıyla yumurtalarına ve dolayısıyla yeni nesil larvalara aktarması ise $(Y)$ olarak tanımlanmaktadır.

Buna göre, yukarıdaki metinde $X$ ve $Y$ ile belirtilen kavramlar aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak eşleştirilmiştir?

Splenektomi öyküsü olan $45$ yaşındaki erkek hasta; ani başlayan ateş, titreme ve koyu renkli idrar şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde konjonktivaları soluk ve skleraları ikterik saptanıyor. Laboratuvar incelemelerinde hemolitik anemi ve indirekt bilirubin yüksekliği saptanan hastanın periferik yaymasında, eritrositler içerisinde pleomorfik halka formları ve karakteristik olarak 'Maltese haçı' (dörtlü merozoit kümesi) görünümü izleniyor. Bu klinik tabloya neden olan en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Tıbbi parazitolojide parazitlerin yaşam döngüsü ve vektör-konak ilişkileri değerlendirildiğinde; enfeksiyöz bir etkenin biyolojik bir vektör tarafından alındıktan sonra, vektörün bu etkeni duyarlı bir konağa bulaştırabilme yeteneğini kazanması için parazitin vektör içerisinde geçirmesi gereken gelişimsel veya çoğalma süreci aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanır?

Uzun süredir evsiz olan ve hijyen koşullarının kısıtlı olduğu bir barınakta konaklayan $60$ yaşındaki erkek hasta; gövdesinde yaygın kaşıntı, ekskoriasyonlar ve deride yer yer 'vagabond derisi' olarak bilinen hiperpigmente kalınlaşmalar ile karakterize bir klinik tabloyla başvuruyor. Hastanın çamaşırlarının dikiş yerlerinde $3-4\text{ mm}$ uzunluğunda, dorso-ventral basık ektoparazitler ve bunların yumurtaları gözleniyor.

Bu hasta ve saptanan ektoparazit ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Ev sineklerinin (Musca domestica), çöplük veya lağım gibi kontamine materyallerden topladıkları patojen parazit kistlerini ayakları, kanatları veya hortumları aracılığıyla gıdalara taşıması ve bu yolla insanlara bulaştırması sürecinde; parazitte herhangi bir morfolojik değişim veya sayısal artış meydana gelmemektedir. Bu durum, tıbbi parazitoloji terminolojisinde aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanır?

$22$ yaşında bir tarım işçisi; ateş, kuru öksürük ve nefes darlığı şikayetleriyle başvuruyor. Akciğer grafisinde her iki akciğerde yamalı, geçici (uçucu) infiltrasyon alanları izleniyor. Kan sayımında $\%20$ oranında eozinofili saptanıyor. Bu dönemde yapılan seri dışkı incelemelerinde herhangi bir parazit veya yumurtasına rastlanmıyor. Yaklaşık $10$ hafta sonra hastanın tekrarlanan dışkı mikroskopisinde $50-70 \, \mu m$ boyutlarında, dış yüzeyi pürtüklü, kalın çeperli ve altın sarısı-kahverengi renkte yumurtalar görülüyor.

Bu klinik tabloda, başlangıçta yapılan dışkı incelemelerinde yumurta görülmemesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Kırsal bölge ziyareti sonrası kronik ishal, karın ağrısı ve aşırı gaz şikayeti ile başvuran bir hastanın dışkı incelemesinde parazit saptanamamıştır. Şüphelenilen $Giardia$ $lamblia$ tanısını kesinleştirmek için oniki parmak bağırsağı içeriğinin incelenmesini sağlayan 'Entero-test' (ip testi) yöntemi uygulanmasına karar verilmiştir. Bu parazitin duodenum mukozasına yapışmasını ve malabsorpsiyona yol açmasını sağlayan temel morfolojik yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Mısır seyahati sonrası terminal hematüri (idrarın sonunda kan gelmesi) ve dizüri şikayetleri ile üroloji polikliniğine başvuran 35 yaşındaki erkek hastanın idrar tetkikinde bol eritrosit görülmüştür. Yapılan sistoskopide mesane mukozasında kalsifikasyonlar saptanmış ve alınan biyopsi örneğinin mikroskobik incelemesinde terminal dikeni (apikal çıkıntısı) bulunan karakteristik yumurtalar gözlenmiştir. Bu klinik tabloya neden olan parazit ve insanın enfeksiyonu kaptığı form aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

$6$ yaşında bir çocuk, yaklaşık $3$ aydır devam eden karın ağrısı, tenesmus ve zaman zaman kanlı nitelik kazanan kronik ishal şikayetleriyle polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenesinde gelişme geriliği ve rektal prolapsus saptanıyor. Dışkının mikroskobik incelemesinde; $50 \times 25$ $\mu m$ boyutlarında, altın sarısı-kahverengi renkte, çift cidarlı, her iki ucunda belirgin şeffaf tıkaçları (polar plug) bulunan limon şeklinde yumurtalar görülüyor.

Bu klinik tabloya ve laboratuvar bulgularına neden olan parazit aşağıdakilerden hangisidir?

Tayland seyahati sırasında kontrolsüz göl suyu tüketme öyküsü olan $42$ yaşında bir erkek hasta, sağ periorbital bölgede ağrılı şişlik ve kaşıntı şikayetiyle başvuruyor. Yapılan cerrahi debridmanda, orbital doku içerisinden yaklaşık $12$ $cm$ uzunluğunda, şerit benzeri, segment (halka) içermeyen, beyaz renkli ve hareketli bir larva çıkarılıyor. Mikroskobik incelemede larvanın ön kısmında "botriyum" (emme oluğu) saptandığı rapor ediliyor.

Bu klinik tabloya yol açan parazit ve yaşam döngüsüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Epidemiyolojik çalışmalarda parazitlerin konak seçiciliği ve döngüsel karmaşıklığı farklı parametrelerle ölçülmektedir. Bir parazitin, yaşam döngüsündeki zorunlu konak sayısından bağımsız olarak, sadece belirli bir omurgalı türünde enfeksiyon oluşturabilme yeteneği (dar konak spektrumu) aşağıdaki terimlerden hangisi ile tanımlanır?

Hindistan'ın Bihar eyaletinde iki yıl süreyle insani yardım görevinde bulunan $28$ yaşındaki erkek hasta; altı aydır devam eden, akşamları yükselen ateş, halsizlik ve ciddi kilo kaybı şikayetleriyle kliniğe başvuruyor. Yapılan fizik muayenede masif splenomegali ($10\text{ cm}$ kostal kenarı aşan), hepatomegali ve hiperpigmente (koyu renkli) deri lezyonları saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde pansitopeni ve belirgin hipergammaglobulinemi görülüyor. Kemik iliği biyopsisinde hücre içi "Leishman-Donovan" cisimcikleri saptanıyor. Bu hastada hücresel immün yanıtın değerlendirilmesinde kullanılan Montenegro (Leishmanin) deri testi ve hastalığın immünopatogenezi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$62$ yaşında splenektomili bir kadın hasta, Kuzey Amerika seyahati sonrası gelişen ateş, titreme, halsizlik ve hemoglobinüri şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde hemolitik anemi ve trombositopeni saptanıyor. Periferik yaymanın Giemsa boyamasında, eritrositler içerisinde pleomorfik, ekzantrik yerleşimli halka formları ve bazı eritrositlerde merkezi bir noktadan dışarıya doğru dörtlü tomurcuklanma gösteren yapılar izleniyor. Bu klinik tablo ve mikroskobik bulgular göz önüne alındığında, sorumlu etkenle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir cezaevinde bitlenme ve kaşıntı salgını sonrası bazı mahkumlarda yüksek ateş, titreme ve döküntü ile seyreden epidemik tifüs ve hendek ateşi vakaları saptanıyor. Yapılan incelemelerde vektörün *Pediculus humanus corporis* (vücut biti) olduğu doğrulanıyor. Bu vektör ve bulaştırdığı hastalıklar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Trematodların (yaprak solucanları) yaşam döngüsü oldukça karmaşıktır ve doğada devam edebilmesi için belirli ara konaklara gereksinim duyarlar. Yumurtadan çıkan mirasidyum formunun gelişerek çoğalması için girmesi gereken ilk zorunlu ara konak aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında erkek hasta; son bir haftadır devam eden ateş, halsizlik, sağ üst kadran ağrısı ve öksürük şikayetleriyle başvuruyor. Laboratuvar tetkiklerinde lökositoz ($16.000/\mu L$) ve belirgin eozinofili ($\%38$) saptanıyor. Ultrasonografide karaciğer parankiminde göç yollarını düşündüren lineer hipoekoik traseleşmeler izleniyor. Hastanın öyküsünde kırsal bölgede temizlenmemiş yabani su teresi tükettiği öğreniliyor. Bu klinik tabloya neden olan parazit ve yaşam döngüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?