Parazitoloji

İthal dondurulmuş meyvelerin tüketimiyle ilişkili bir gıda salgını sonrasında, yaklaşık iki hafta süren bol sulu ishal ve karın ağrısı şikayeti olan hastaların dışkı incelemesinde; modifiye asit-fast boyası ile değişken boyanma özelliği gösteren, $8-10$ $\mu m$ çapında küresel ookistler saptanmıştır. Bu mikroorganizmanın tanısında kullanılan ve onu *Cryptosporidium* türlerinden ayıran en tipik özellik aşağıdakilerden hangisidir?

$Plasmodium\ vivax$ ve $Plasmodium\ ovale$ enfeksiyonlarında, uygun tedaviye rağmen primer enfeksiyonun iyileşmesinden aylar sonra ortaya çıkabilen 'nüks' (relaps) tablosundan sorumlu olan latent karaciğer formu aşağıdakilerden hangisidir?

Koyun yetiştiriciliği yapılan bir bölgede yaşayan, son iki haftadır sağ üst kadran ağrısı, ateş ve belirgin eozinofili ($$) şikayetleri olan bir hastanın karaciğer tomografisinde parankimal tünel benzeri lezyonlar saptanmıştır. Bu klinik tabloya neden olan parazit ve yaşam döngüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$32$ yaşında kadın hasta, bir Uzak Doğu restoranında çiğ balık tükettikten yaklaşık $6$ saat sonra aniden başlayan şiddetli epigastrik ağrı, bulantı ve kusma şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Yapılan üst gastrointestinal sistem endoskopisinde mide mukozasına penetre olmuş, yaklaşık $2$ cm uzunluğunda, beyaz renkli, hareketli bir nematod larvası izleniyor. Bu klinik tabloya ve endoskopik bulguya neden olan en olası nematod aşağıdakilerden hangisidir?

Afrika seyahati sonrası yüksek ateş, titreme ve terleme şikayetleriyle başvuran $42$ yaşındaki bir erkek hastanın periferik kan yayması Giemsa ile boyanarak inceleniyor. Mikroskobik incelemede; enfekte eritrositlerin boyutunun değişmediği, bazı eritrositlerde birden fazla 'yüzük' (ring) formu bulunduğu ve karakteristik olarak 'yarım ay' (muz) şeklinde gametositler izlendiği saptanıyor. Bu klinik ve laboratuvar bulgularına neden olan parazit türü için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Nil Nehri kıyısında uzun süreli bir saha çalışmasında bulunan $28$ yaşındaki bir biyolog, ülkesine döndükten $6$ ay sonra terminal hematüri (idrar sonunda kan gelmesi) ve dizüri şikayetleriyle başvuruyor. İdrar tetkikinde bol eritrosit saptanıyor. Sistoskopik incelemede mesane mukozasında "kum tanesi" görünümlü lezyonlar izleniyor ve idrar sedimentinin mikroskobik incelemesinde terminal dikeni olan, kapaksız parazit yumurtaları görülüyor. Bu klinik tabloya yol açan parazit ve biyolojik özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

28 yaşında kadın hasta, son bir haftadır özellikle geceleri artan şiddetli kaşıntı şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenede el parmak aralarında ve el bileği fleksör yüzeylerinde $2-10$ mm uzunluğunda, grimsi beyaz renkli, kıvrımlı hatlar (sillonlar) ve milimetrik veziküller gözleniyor.

Bu hastadaki klinik tabloya neden olan en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Enfektif larvaları barındıran $\textit{Cyclops}$ (su piresi) cinsi eklem bacaklıların bulunduğu suların içilmesiyle bulaşan ve deri yüzeyinde yanıcı bir vezikül/ülser oluşturarak erişkin dişisini dışarı çıkaran parazit aşağıdakilerden hangisidir?

Akdeniz bölgesinde yaşayan, uzun süredir devam eden ateş, kilo kaybı ve karın şişliği şikayetleri olan $45$ yaşındaki erkek hastanın fizik muayenesinde masif splenomegali ve hepatomegali saptanıyor. Laboratuvar incelemelerinde pansitopeni ve hipergamaglobulinemi izleniyor. Kemik iliği aspirasyonunun yaymasında makrofajların içinde saptanan, kinetoplastı bulunan, kamçısız parazit formu aşağıdakilerden hangisidir?

24 yaşında kadın hasta, kötü kokulu yeşilimsi vajinal akıntı ve yoğun kaşıntı şikayetiyle jinekoloji polikliniğine başvuruyor. Yapılan pelvik muayenede vajinal mukozada ve servikste punktat kanamalar (çilek serviks) saptanıyor. Vajinal akıntının salinle hazırlanan direkt mikroskobik incelemesinde armut biçimli, aktif hareketli trofozoitler izleniyor. Bu klinik tabloya neden olan etken için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$62$ yaşında erkek hasta, sağ üst kadranda ağrı ve kilo kaybı şikayetiyle başvuruyor. Yapılan radyolojik incelemede karaciğer sağ lobunda, sınırları net seçilemeyen, çevre dokulara (diyafram ve vena cava inferior) infiltrasyon gösteren, santral nekroz alanları içeren bir kitle saptanıyor. Biyopsi materyalinin histopatolojik incelemesinde; parazite ait germinal tabakanın dışa doğru tomurcuklanma (ekzojen tomurcuklanma) gösterdiği ve çevre dokuda belirgin bir laminer tabakanın izlenmediği saptanıyor. Bu klinik ve patolojik tabloya neden olan parazit aşağıdakilerden hangisidir?

Doğu Anadolu bölgesinde yaşayan $55$ yaşında erkek hasta, iştahsızlık, kilo kaybı ve karın ağrısı şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan görüntüleme tetkiklerinde karaciğer sağ lobunda sınırları belirsiz, çevre dokulara invazyon gösteren ve radyolojik olarak alveoler karsinomu taklit eden kistik bir kitle saptanıyor. Alınan biyopsi örneğinin mikroskobik incelemesinde; kütiküler tabakası zayıf, germinal membranı belirgin olmayan ve çevre dokuya doğru ekzojen tomurcuklanma gösteren küçük veziküler yapılar izleniyor. Bu klinik tabloya neden olan en olası parazit aşağıdakilerden hangisidir?

Dört ($4$) yaşında bir çocuk; halsizlik, iştahsızlık ve karın ağrısı şikayetleriyle ailesi tarafından getiriliyor. Öyküsünden çocuğun toprak yeme (pika) alışkanlığı olduğu ve evdeki köpek yavrularıyla sık vakit geçirdiği öğreniliyor. Fizik muayenede belirgin hepatomegali saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde lökositoz, $$ oranında eozinofili ve hipergamaglobulinemi izleniyor. Bu hastada kesin tanı için en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

$24$ yaşında erkek hasta, kasık bölgesinde yaklaşık bir haftadır devam eden şiddetli kaşıntı şikayetiyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan fizik muayenede pubik bölgedeki kılların diplerinde küçük, hareketsiz ve deri rengine yakın renkte yapılar saptanıyor. Ayrıca hastanın alt abdomen ve uyluk iç yüzeylerinde $0,5-1$ cm çapında, ağrısız, basmakla solmayan mavi-gri renkli lekeler ($maculae$ $ceruleae$) dikkati çekiyor. Bu klinik tabloya neden olan tıbbi artropod aşağıdakilerden hangisidir?

Yaşam döngüsünde birinci ara konak olarak tatlı su salyangozlarını, ikinci ara konak olarak ise tatlı su balıklarını kullanan; insanların enfekte balık etindeki metaserkaryaları çiğ veya az pişmiş tüketmesiyle bulaşan ve kronik enfeksiyonu sonucunda kolanjiyokarsinom riskini belirgin şekilde artıran trematod aşağıdakilerden hangisidir?

Batı Afrika seyahatinden dönen $45$ yaşındaki erkek hastanın fizik muayenesinde gövde ve ekstremitelerde ağrısız subkutan nodüller (onkoserkoma), şiddetli kaşıntı ve kaval kemiği üzerinde "leopar derisi" olarak adlandırılan depigmente alanlar saptanmıştır. Oftalmolojik muayenede ön kamarada hareketli mikrofilerlerin izlendiği ve görme kaybı başladığı belirlenen bu hastada, en olası etkenin tanısı için kullanılması gereken altın standart yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Yaz aylarında ithal meyve (ahududu, böğürtlen vb.) tüketimi ile ilişkili bir gastrointestinal salgın sırasında, hastaların dışkı örneklerinin modifiye asit-fast boyamasında yaklaşık $8-10 \mu m$ çapında, yuvarlak oosistler saptanmıştır. Bu oosistlerin ultraviyole (UV) ışık mikroskobunda mavi-yeşil floresan vermesi (otofloresans) tanısal bir ipucu olarak bildirilmiştir.

Bu bulgulara dayanarak, enfeksiyona yol açan en olası protozoon aşağıdakilerden hangisidir?

Karın ağrısı ve anal kaşıntı şikayetiyle getirilen 6 yaşındaki bir çocuğun dışkı incelemesinde; yaklaşık $45 \mu m$ çapında, çift membranlı, iç membranın kutuplarından çıkan $4-8$ adet polar filamana sahip onkosfer (heksakant embriyo) içeren yumurtalar saptanmıştır. Bu parazitin biyolojik özellikleri göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uzak Doğu ülkelerine yaptığı bir seyahatten dönen $52$ yaşındaki erkek hasta; iştahsızlık, sağ üst kadran ağrısı ve kilo kaybı şikayetleriyle başvuruyor. Hastanın öyküsünden tatlı su balıklarını çiğ tüketme alışkanlığı olduğu öğreniliyor. Yapılan görüntülemelerde safra yollarında genişleme, kalınlaşma ve kitle saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olan en olası parazit ve insana bulaşan enfektif formu aşağıdakilerden hangisidir?

Doğu Afrika seyahati dönüşü ateş, şiddetli baş ağrısı ve ense bölgesinde ağrısız lenfadenopati (Winterbottom belirtisi) şikayetleriyle başvuran bir hastanın periferik kan yaymasında kamçılı protozoonlar saptanmıştır.

Bu parazit enfeksiyonunda gözlenen tekrarlayıcı ateş nöbetlerinin temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?