Sinir Sistemi Patolojisi

$42$ yaşında $HIV$ pozitif bir hasta, iki haftadır devam eden künt baş ağrısı ve hafif ateş şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde ense sertliği saptanmıyor; ancak mental durumun hafif deprese olduğu gözleniyor. Yapılan $BOS$ incelemesinde açılış basıncı $320$ $mmH_2O$, lenfositik pleositoz ($25$ hücre/$\mu L$), düşük glukoz ($30$ $mg/dL$) ve artmış protein saptanıyor. Çini mürekkebi ($India$ $ink$) bakısında kalın kapsüllü, tomurcuklanan maya hücreleri izleniyor. Bu hastada bazal ganglionlarda izlenen ve makroskobik olarak "sabun köpüğü" ($soap$ $bubble$) manzarası olarak tanımlanan lezyonların altında yatan temel patolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Kafa içi yer kaplayan bir kitleye bağlı olarak singulat girusun faks serebri (falx cerebri) altından karşı tarafa doğru yer değiştirmesiyle karakterize olan herniasyon tipi aşağıdakilerden hangisidir?

$35$ yaşında, otozomal dominant polikistik böbrek hastalığı tanısıyla takip edilen bir kadın hasta; 'hayatımda hissettiğim en şiddetli ağrı' olarak tanımladığı ani başlayan baş ağrısı, bulantı ve kusma şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenede meningeal irritasyon bulguları saptanan hastada bilgisayarlı tomografi ile subaraknoid kanama tanısı konuluyor. Bu hastada kanamaya yol açan vasküler patolojinin en sık yerleştiği anatomik bölge aşağıdakilerden hangisidir?

$68$ yaşında erkek hasta, son $2$ yıldır devam eden istirahat tremoru, hareketlerde yavaşlama ve dengesiz yürüme şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde rijidite ve maske yüz görünümü saptanıyor. Bu hastada substantia nigra'daki dopaminerjik nöron kaybına eşlik eden karakteristik inklüzyon cisimciklerinin temel bileşeni olan protein aşağıdakilerden hangisidir?

Yeni doğan bir bebekte baş çevresinin persentil değerlerinin belirgin şekilde üzerinde olduğu (makrosefali) fark ediliyor. Yapılan radyolojik incelemede; posterior fossanın normalden çok daha geniş olduğu, serebellumun orta hattındaki yapının (vermis) gelişmediği ve dördüncü ventrikülün kistik bir genişleme göstererek tüm posterior fossayı doldurduğu saptanıyor. Bu klinik ve radyolojik tablo ile en uyumlu tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Santral sinir sisteminde (SSS) meydana gelen bir parankimal hasar sonrası gelişen reaktif gliozis sürecinde; sitoplazması belirginleşen, bol eozinofilik içerik kazanan ve nükleusu perifere itilen hipertrofik astrositlere verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

72 yaşında erkek hasta; son 6 aydır devam eden kognitif fonksiyonlarda dalgalanma, canlı vizüel hallüsinasyonlar ve hafif şiddette bradikinezi şikayetleriyle getirilmiştir. Nöropsikiyatrik değerlendirmede özellikle dikkat ve yürütücü işlevlerde belirgin bozulma saptanmıştır. Bu klinik tabloya sahip bir hastanın beyin dokusunda, kortikal nöronlar içerisinde saptanması beklenen temel patolojik protein birikimi aşağıdakilerden hangisidir?

Kademeli olarak ilerleyen kognitif gerileme, yakın bellek kaybı ve oryantasyon bozukluğu şikayetleriyle takip edilen $72$ yaşındaki bir hastanın post-mortem incelemesinde; serebral kortekste, özellikle hipokampus ve entorinal korteks bölgelerinde belirgin atrofi saptanmıştır. Histopatolojik incelemede gümüşleme boyası ile yaygın amiloid plakları ve nöronlar içerisinde alev şeklinde inklüzyonlar izlenmiştir. Bu hastada gözlenen klinik demans şiddeti ile en iyi korelasyon gösteren morfolojik değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

Santral sinir sisteminde (SSS) iskemik hasar sonrası gelişen likefaksiyon nekrozu alanında, nekrotik debrisleri fagosite ederek bol vakuollü köpüksü sitoplazma kazanan ve 'Gitter hücreleri' (compound granular corpuscles) olarak adlandırılan yapılar, aşağıdaki hücrelerin hangisinden köken alır?

$60$ yaşında erkek hastanın otopsisinde; her iki frontal lobun orbital yüzeylerinde ve temporal lob pollerinde, girusların tepelerini (zirvelerini) tutan, parşömen kağıdı görünümünde, çökük ve sarı-kahverengi renkli lezyonlar saptanmıştır. Hastanın tıbbi kayıtları incelendiğinde, $15$ yıl önce bir iş kazasında yüksekten düşme sonucu ağır kafa travması geçirdiği ve $2$ hafta yoğun bakımda kaldığı öğrenilmiştir. Bu makroskobik bulgular dikkate alındığında, lezyonların mikroskobik incelemesinde aşağıdakilerden hangisinin saptanması en olasıdır?

$68$ yaşında, yaklaşık $20$ yıldır düzensiz tedavi alan hipertansiyon hastası erkek, ani gelişen şiddetli baş ağrısı ve sol vücut yarısında motor kayıp şikayetiyle acil servise getiriliyor. Çekilen beyin BT incelemesinde sağ talamus ve kapsula interna bölgesini kapsayan, ventriküle de açılan geniş bir intraserebral kanama izleniyor. Hasta takibinin $6$. saatinde herniasyon nedeniyle kaybediliyor.

Bu hastada gelişen kanamanın en muhtemel patogenezi ve sorumlu olan vasküler yapılar aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

$78$ yaşında, bilinen Alzheimer hastalığı tanısı olan bir kadın hasta; ani başlayan şiddetli baş ağrısı ve sol vücut yarısında gelişen motor kayıp ile acil servise başvuruyor. Yapılan tetkiklerde sağ frontal lobda, kortikal-subkortikal yerleşimli taze hematom alanı saptanıyor. Hastanın tıbbi kayıtlarından $3$ yıl önce sol oksipital bölgede benzer bir 'lober' kanama geçirdiği ve sistemik hipertansiyon öyküsünün olmadığı anlaşılıyor. Bu hastadaki vasküler patolojinin zemininde yatan en olası mikroskobik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

$22$ yaşında bir erkek hasta; ani başlayan yüksek ateş, konfüzyon ve ense sertliği şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Hastanın yapılan beyin omurilik sıvısı ($BOS$) analiz sonuçları şu şekildedir:

Bu klinik ve laboratuvar verilerine göre, hastada gelişen patolojik sürecin en karakteristik morfolojik özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Beyin ödemi (serebral ödem) türleri ve bu türlerin patofizyolojik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Santral sinir sisteminde ($SSS$) parankimal hasara karşı gelişen hücresel yanıtlar ve onarım mekanizmaları, diğer vücut dokularındaki skar oluşum süreçlerinden belirgin morfolojik ve moleküler farklılıklar gösterir. Buna göre, $SSS$'deki doku onarımı ve glial hücre reaksiyonları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$28$ yaşında bir erkek hasta, sağ elinde ve ön kolunda oluşan yanıkların acısını hissetmediğini fark ederek başvuruyor. Yapılan fizik muayenede, her iki üst ekstremitede ve omuz bölgesinde 'pelerin tarzında' dissosiye duyu kaybı (ağrı ve ısı duyusu kaybı varken, dokunma ve vibrasyon duyusunun korunması) saptanıyor. Kraniyal MRG incelemesinde serebellar tonsillerin foramen magnumdan $6$ mm aşağıya sarktığı izleniyor. Bu hastada izlenen spinal kord lezyonu (siringomiyeli) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Santral sinir sisteminde (SSS) gelişen iskemik veya travmatik doku hasarı sonrası ortaya çıkan hücresel yanıtlar ve onarım süreçleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

38 yaşında, $HIV$ pozitif tanısıyla izlenen bir erkek hasta; son 4 aydır ilerleyici kognitif yıkım, unutkanlık ve motor becerilerde yavaşlama şikayetleriyle getiriliyor. Kraniyal $MR$ incelemesinde kortikal atrofi ve ventriküler dilatasyonun yanı sıra, ak maddede kitle etkisi yaratmayan, sınırları belirsiz, yaygın $T2$ hiperintensiteleri izleniyor. Beyin omurilik sıvısı ($BOS$) incelemesinde hafif protein artışı dışında özellik saptanmıyor. Yapılan beyin biyopsisinde; ak maddede ve subkortikal gri maddede perivasküler makrofaj infiltratları, mikroglial nodüller ve bu nodüllerle ilişkili karakteristik multinükleer dev hücreler gözleniyor. Bu hastadaki santral sinir sistemi tutulumunun en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Akut menenjit ön tanısıyla acil servise getirilen bir hastadan alınan beyin omurilik sıvısı (BOS) örneğinde; polimorf nüveli lökosit (PMNL) sayısında belirgin artış, protein konsantrasyonunda yükselme ve glukoz seviyesinde belirgin düşüş saptanmıştır. Bu tabloya neden olan enfeksiyonun beyin dokusu ve meninkslerde oluşturması en olası patolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

Ani gelişen sağ taraf felci nedeniyle hastaneye yatırılan ve yatışının beşinci gününde pulmoner emboli nedeniyle hayatını kaybeden bir hastanın otopsisinde, beyindeki enfarkt alanında nötrofil infiltrasyonunun gerilediği, bunun yerine yoğun köpüksü sitoplazmalı fagositik hücrelerin ve periferde yeni damar oluşumlarının başladığı izlenmiştir. Bu histopatolojik tablo, iskemik hasar başlangıcından sonraki hangi zaman aralığına işaret eder?