Examkin

Tüm alıştırma soruları

8734 soru

Tüm türler8,734Çoktan seçmeli4,865Çoklu seçim1Doğru / Yanlış289Sayısal852Eşleştirme1,797Sıralama842Boşluk doldurma63Kısa cevap25
Soru 4641Soru →

Aşağıdaki şiir dizelerini, sonlarında yer alan baskın kafiye (uyak) türleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Dostun elinden zehir içerim
Yarimden vazgeçer, candan geçerim
Yollarda kalan gözlerimizin nuru söner
Gurbette vatan hasreti kalbimizde döner
Niçin kondun a bülbül kapımdaki asmaya
Ben yarimden vazgeçmem götürseler asmaya

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dizelerdeki ses benzerlikleri ve eklerin görevleri incelendiğinde; 'içerim/geçerim' dizeleri yarım kafiye, 'söner/döner' dizeleri tam kafiye, 'asmaya/asmaya' dizeleri ise cinaslı kafiye ile eşleşmektedir.
Dizelerin analizinde; 'içerim/geçerim'de tek sessiz (ç) benzeştiği için yarım, 'söner/döner'de iki ses (ön) benzeştiği için tam, 'asmaya/asmaya'da sesteşlik bulunduğu için cinaslı kafiye tespit edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Dize sonlarındaki kelimelerin ek ve köklerini ayırarak aynı görevli ekleri (redifleri) belirleyin.
'içerim/geçerim' dizelerinde '-erim' ekleri, 'söner/döner' dizelerinde ise '-er' ekleri rediftir.
Kafiye bulunmadan önce kelime kökünde olmayan ve aynı işlevdeki eklerin ayrılması gerekir.
2
Kalan köklerdeki ses benzerliklerini sayarak kafiye türünü tespit edin.
'iç-' ve 'geç-' köklerinde sadece 'ç' (1 ses), 'sön-' ve 'dön-' köklerinde ise 'ön' (2 ses) benzerliği vardır.
Benzeşen ses sayısı kafiyenin türünü (yarım, tam, zengin) belirler.
3
Dize sonundaki kelimelerin yazılışı aynı fakat anlamları farklıysa bunu cinas olarak işaretleyin.
Üçüncü örnekte 'asmaya' kelimeleri biri bitki adı diğeri asmak eylemi olduğu için cinaslıdır.
Sesteş kelimelerin dize sonunda kafiye oluşturmasına cinas denir.

Anahtar Kavram

Şiirde ahengi sağlayan redif (ek tekrarı) ve kafiye (kök ses benzerliği) unsurlarının doğru analiz edilmesi.

Alternatif Yöntem

Önce dize sonundaki kelimelerin anlamlarını kontrol ederek cinaslı kafiyeyi aradan çıkarmak, süreci hızlandırabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4642Soru →

Elvan çiçeklerden sokma başına
Kudret kalemini çekmiş kaşına

Bu dizelerdeki ahenk unsurları (kafiye ve redif) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tam kafiye ve ek hâlinde redif kullanılmıştır.

Cevap

Dizelerde tam kafiye ve ek hâlinde redif kullanılmıştır.
Verilen dizelerde 'baş' ve 'kaş' kelime kökleridir. Bu köklerdeki '-aş' sesleri iki ses benzerliğine dayandığı için tam kafiyedir. Kelime köklerinden sonra gelen '-ına' ekleri ise her iki dizede de aynı dil bilgisi görevinde (iyelik ve yönelme eki) kullanıldığı için ek hâlinde rediftir.

Adım Adım Çözüm

1
Dize sonlarındaki kelimeleri eklerine ayırarak incele.
"baş-ı-n-a" ve "kaş-ı-n-a" şeklinde eklerine ayrılır.
Redifi kafiyeden ayırmak için kelimenin kökünü ve eklerini belirlemek gerekir.
2
Eklerin görevlerini kontrol et.
"-ı-n-a" ekleri her iki dizede de iyelik ve yönelme durumu ekidir.
Yazılışları ve görevleri aynı olan bu parçalar 'ek hâlinde redif' oluşturur.
3
Kelimelerin köklerindeki ses benzerliklerini say.
"baş" ve "kaş" kelimelerinde "-aş" sesleri ortaktır.
Köklerdeki iki ses benzerliği 'tam kafiye' olarak adlandırılır.

Anahtar Kavram

Şiirde ses benzerliklerinde görevleri aynı olan eklerin redif, köklerdeki seslerin ise kafiye oluşturması.
Soru 4643Soru →

Aşağıdaki dizelerde yer alan kafiye (uyak) türlerini, karşılarında verilen doğru kavramlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Önümüzde uzanan ıssız bir yol
Kırıldı tutunduğum ince dal
Ufukta parlayan koca bir derya
Gördüğüm en güzel pembe bir rüya
Seni bekler her zaman o sıcak kucak
Hasretinle tüter her bir evde ocak
Dönülmez akşamın ufkundayız, vakit çok geç
Bu son fasıldır ey ömrüm, nasıl geçersen geç

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Şiirlerdeki ses benzerlikleri incelendiğinde; tek ses benzerliği olan dize yarım kafiye, iki ses benzerliği olan tam kafiye, üç ses benzerliği olan zengin kafiye ve sesteş kelimelerle kurulan dize cinaslı kafiye ile eşleşir.
Doğru eşleştirmede; 'yol/dal' tek sesle yarım, 'derya/rüya' iki sesle tam, 'kucak/ocak' üç sesle zengin ve anlamları farklı 'geç' kelimeleri cinaslı kafiye kurallarını tam olarak karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Dize sonlarındaki ses benzerliklerini tespit et.
Yol-dal (-l), derya-rüya (-ya), kucak-ocak (-cak), geç-geç (sesteş).
Kafiye türünü belirlemek için benzeşen ses sayısını saymak gerekir.
2
Ses sayılarına göre kafiye türlerini adlandır.
1 ses: Yarım, 2 ses: Tam, 3 ses: Zengin, Sesteş: Cinaslı.
Edebiyat bilgilerine göre ses sayıları kafiye türlerini belirleyen temel ölçüttür.
3
Eşleştirmeyi tamamla.
L1-R1, L2-R2, L3-R3, L4-R4.
Tespit edilen türlerin kavramlarla eşleştirilmesi sorunun çözümünü sağlar.

Anahtar Kavram

Şiirde kafiye türleri ses sayısına ve sözcüklerin anlam ilişkisine (sesteşlik) göre belirlenir.

Daha Fazla Pratik

Farklı nazım biçimlerinde (koşma, gazel) redif ve kafiye ayrımı üzerine pratik yapılması önerilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4644Soru →

Ala gözlü benli dilber
Koma beni el yerine
Altın kemerin olayım
Dola beni bel yerine

Bu dörtlükle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "el" ve "bel" sözcüklerindeki "-el" sesleri tam kafiye örneğidir.

Cevap

Dizelerdeki "el" ve "bel" sözcüklerinde yer alan "-el" sesleri iki ses benzerliğinden dolayı tam kafiye oluşturmaktadır.
Verilen dörtlükte ikinci ve dördüncü dizelerin sonundaki "yerine" sözcükleri hem yazılış hem de görev bakımından aynıdır, bu yüzden rediftir. Bu rediflerden hemen önce gelen "el" ve "bel" sözcüklerindeki "e" ve "l" harfleri ise iki ses benzerliği oluşturduğu için tam kafiye olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerin hece sayılarını kontrol etmek.
Dizelerin tamamının 88 heceden oluştuğu görülür (88'li hece ölçüsü).
Şiirin ölçüsünü belirlemek ahenk unsurlarını analiz etmenin ilk adımıdır.
2
Dize sonlarındaki yazılışları, görevleri ve anlamları aynı olan ek veya sözcükleri belirlemek.
İkinci ve dördüncü dizelerdeki "yerine" sözcükleri aynı anlamda ve görevde kullanılmıştır.
Anlam ve görev birliği olan tekrarlar redif olarak tanımlanır.
3
Rediften önceki ses benzerliklerini incelemek.
"el" ve "bel" sözcüklerinde "-el" seslerinin (iki ses) benzeştiği görülür.
İki ses benzerliği tam kafiyeyi oluşturur.

Anahtar Kavram

Şiirde kafiye ve redif ayrımı
Tahmini Süre:45s
Soru 4645Soru →

Aşağıdaki dizelerde kullanılan kafiye (uyak) türlerini, verilen örneklerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Yarım Kafiye
Tam Kafiye
Zengin Kafiye
Tunç Kafiye

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dizelerdeki kafiye türleri; tek ses benzerliği olan 'eğmiş/değmiş' için yarım, iki ses benzerliği olan 'uzaklara/tuzaklara' için tam, üçten fazla ses benzerliği olan 'miskin/keskin' için zengin ve bir kelimenin diğeri içinde geçmesi durumu olan 'yar/diyar' için tunç kafiye olarak eşleşmektedir.
Yarım kafiye tek ses (ğ), tam kafiye iki ses (ak), zengin kafiye üçten fazla ses (skin) ve tunç kafiye bir kelimenin diğerinin içinde yer alması (yar/diyar) prensibine dayanır.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerin sonundaki kelimeleri ek ve köklerine ayırın.
eğ-miş/değ-miş, uzak-lara/tuzak-lara, miskin/kes-kin, yar/diyar.
Redifleri kafiyeden ayırmak için kelime yapısını incelemek gerekir.
2
Aynı görevdeki ekleri (redifleri) belirleyip eleyin.
'-miş' ve '-lara' ekleri aynı görevde oldukları için rediftir. 'Miskin/keskin' ve 'yar/diyar' örneklerinde ise ortak görevli ek yoktur.
Redifler kafiye incelemesine dahil edilmez.
3
Köklerdeki ses benzerliği sayısına göre kafiye türünü saptayın.
1 ses = yarım, 2 ses = tam, 3+ ses = zengin, kelime içi geçiş = tunç.
Kafiye türleri ses sayısına ve niteliğine göre isimlendirilir.

Anahtar Kavram

Şiirde Kafiye ve Redif Ayrımı
Soru 4646Soru →

Karac’oğlan der ki kondum göçülmez
Aşkın zehri acıdır, hiç içilmez
Güzellerin kaşı, gözü seçilmez
Hepsi de birbirine benzer şimdi

Bu dörtlüğün ahenk özellikleri hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "-ülmez / -ilmez" bölümleri redif, "ç" sesleri yarım kafiyedir

Cevap

"-ülmez / -ilmez" bölümleri redif, "ç" sesleri yarım kafiyedir ifadesi doğrudur.
Verilen dörtlükte 'göç-ül-mez', 'iç-il-mez' ve 'seç-il-mez' kelimelerinde yer alan '-ülmez / -ilmez' ekleri hem yazılış hem de dil bilgisi görevi (edilgenlik + geniş zaman olumsuzu) bakımından özdeştir, bu yüzden rediftir. Kelime köklerinde kalan 'ç' sesleri ise tek ses benzerliği olduğu için yarım kafiye oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Dize sonlarındaki kelimeleri ek ve köklerine ayırın.
göç-ül-mez, iç-il-mez, seç-il-mez.
Kafiye ve redifi doğru ayırt edebilmek için kelime yapısını analiz etmek gerekir.
2
Eklerin görevlerini kontrol edin.
"-ül/-il" edilgenlik eki, "-mez" ise geniş zamanın olumsuzluk ekidir. Görevleri aynıdır.
Aynı görevdeki ekler veya kelimeler redif oluşturur.
3
Kelimelerin köklerindeki ses benzerliğini bulun.
"göç", "iç" ve "seç" köklerinde sadece "ç" sesi ortaktır.
Köklerdeki ses benzerliği kafiyeyi belirler.
4
Kafiye türünü adlandırın.
Tek ses benzerliği olduğu için "yarım kafiye"dir.
Ses sayısına göre kafiye türleri isimlendirilir.

Anahtar Kavram

Şiirde Redif ve Yarım Kafiye Ayrımı
Tahmini Süre:50s
Soru 4647Soru →

Aşağıdaki dizelerin içerik ve üslup özelliklerini dikkate alarak boş bırakılan yerleri uygun şiir türü isimleriyle doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

"Söylenir ve gezerdi yaban ellerde / Böyle bir aşk görülmedi gönüllerde" dizeleri, yoğun bir duygu ve coşku barındırdığı için şiir türüne örnektir. Öte yandan, "Dinle sana bir nasihat edeyim / Hatırdan gönülden geçici olma" dizeleri, okura bir öğüt verip yol gösterdiği için şiir türüne girmektedir.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dizelerin ilk grubunda aşk ve duygu ön planda olduğu için lirik şiir; ikinci grupta ise bir öğüt ve ders verme amacı güdüldüğü için didaktik şiir terimleri getirilmelidir.
Verilen ilk dizelerde 'aşk' ve 'gönül' ifadeleri üzerinden yoğun bir duygu aktarımı yapıldığı için bu tür lirik şiirdir. İkinci örnekteki 'nasihat' sözcüğü ve dizelerin genelindeki yol gösterme tavrı şiirin öğretici (didaktik) olduğunu kesinleştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci dize grubunun temasını belirle.
Aşk ve gönül temaları tespit edildi.
Lirik şiirler; aşk, ayrılık, özlem gibi bireysel duyguları coşkulu bir dille işler.
2
İkinci dize grubunun temel amacını analiz et.
Öğüt verme ve nasihat etme amacı tespit edildi.
Didaktik şiirler, belli bir fikri aşılamak veya bilgi/öğüt vermek amacıyla yazılan öğretici şiirlerdir.

Anahtar Kavram

Şiir Türleri (Lirik ve Didaktik)

Daha Fazla Pratik

Satirik şiir (eleştiri) ile didaktik şiir (öğretme) arasındaki farkı kavramak için Seyrani ve Dertli'nin taşlamaları ile Kutadgu Bilig'deki beyitleri karşılaştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 4648Soru →

Daha deniz görmemiş bir çoban çocuğuyum
Bu dağların eskiden aşinasıdır soyum
Bekçileri gibiyiz evvelce buraların
Bu tenha derelerin, bu morca sırtların

İçeriği ve işlediği konu dikkate alındığında bu dizelerin aşağıdaki şiir türlerinden hangisine örnek olduğu söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Pastoral

Cevap

Doğa, dağ, dere ve çoban yaşamını konu edindiği için bu dizeler pastoral şiir türüne örnektir.
Verilen dizelerde 'çoban çocuğu', 'dağlar', 'tenha dereler' ve 'morca sırtlar' gibi doğaya ve kır yaşamına ait unsurlar baskındır. Bu tür temaları işleyen şiirler edebiyatımızda pastoral şiir olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerdeki anahtar kelimeleri ve temayı belirleme
"Çoban çocuğu", "dağlar", "tenha dereler", "morca sırtlar" gibi ifadeler tespit edildi.
Şiirin türünü belirlemek için kullanılan kelime kadrosu ve işlenen tema en önemli ipucudur.
2
Belirlenen unsurları şiir türleriyle eşleştirme
Kır ve doğa yaşamını, çobanların hayatını anlatan türün pastoral şiir olduğu saptandı.
Edebiyat bilgilerine göre pastoral şiir, doğayı ve köy hayatını doğrudan veya dolaylı yolla anlatan şiir türüdür.

Anahtar Kavram

Şiir Türleri (Pastoral Şiir)

Daha Fazla Pratik

Pastoral şiir türünün 'idil' ve 'eglog' olarak iki alt dalı olduğunu hatırlayarak bu ayrımı araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 4649Soru →

Türk edebiyatında şiirler, işledikleri konulara ve okuyucuda uyandırdıkları etkilere göre farklı türlere ayrılır. Aşağıda verilen şiir türlerini, bu türlerin temel niteliklerini açıklayan tanımlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Lirik Şiir
Epik Şiir
Pastoral Şiir
Didaktik Şiir

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Lirik şiir bireysel duygularla, epik şiir kahramanlıkla, pastoral şiir doğa yaşamıyla, didaktik şiir ise öğreticilikle eşleşmektedir.
Şiir türleri arasındaki farklar, metnin odağındaki temel unsurdan kaynaklanır: Lirik şiirde duygu, epik şiirde eylem/kahramanlık, pastoral şiirde doğa, didaktik şiirde ise fikir ön plandadır. Eşleştirme bu temel anahtar kelimeler (duygu, yiğitlik, doğa, öğretici) üzerinden yapıldığında doğru sonuca ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Lirik şiir kavramının temelindeki 'duygu' ve 'coşku' unsurlarını arayın.
Lirik şiir, aşk ve özlem gibi duyguları işleyen tanım ile eşleşir.
Bu türün ayırt edici özelliği duygusallıktır.
2
Epik şiir kavramının 'destan' ve 'yiğitlik' ile olan bağını kurun.
Epik şiir, kahramanlık ve savaş temalı tanım ile eşleşir.
Epik eserler toplumun ortak kahramanlıklarını anlatır.
3
Pastoral şiirin 'kır' ve 'çoban' yaşantısını temsil ettiğini hatırlayın.
Pastoral şiir, doğa ve köy hayatını konu alan tanım ile eşleşir.
İsmini Latince çoban (pastor) kelimesinden alır.
4
Didaktik şiirin ismindeki 'öğretici' (didactics) kökünden yola çıkarak amacı belirleyin.
Didaktik şiir, bilgi verme ve öğüt sunma odaklı tanım ile eşleşir.
Bu türün sanat kaygısından önce öğretme kaygısı gelir.

Anahtar Kavram

Şiir Türlerinin Tematik Tasnifi
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 4650Soru →

Bitkilerde madde iletimi, desteklik ve gaz alışverişi gibi yaşamsal fonksiyonlar, özelleşmiş bitkisel dokular ve farklı özelliklere sahip hücre tipleri tarafından gerçekleştirilir.

Bitkisel dokular ve bu dokuları oluşturan hücre tipleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Odun borularını (ksilem) oluşturan hücreler, gelişimleri sırasında çekirdek ve sitoplazmalarını kaybederek cansızlaşır ve suyun pasif taşınmasını sağlayan borulara dönüşür.

Cevap

Odun borularını (ksilem) oluşturan hücrelerin gelişim sürecinde cansızlaşarak suyun pasif taşınmasını sağlayan yapılara dönüştüğü ifadesi doğrudur.
Odun borularının (ksilem) temel yapı taşları olan trake ve trakeid hücreleri, gelişimlerinin sonunda çekirdek ve sitoplazmalarını kaybederek içi boş, ölü borular haline gelirler. Bu yapı, köklerden alınan su ve minerallerin terleme-çekim gibi pasif mekanizmalarla bitkinin üst kısımlarına taşınması için direnci minimize eder.

Adım Adım Çözüm

1
İletim doku elemanlarını analiz et.
Odun boruları (ksilem) su ve mineral taşır, hücreleri cansızdır. Soymuk boruları (floem) organik besin taşır, hücreleri canlıdır.
Ksilem ve floemin canlılık durumlarını ayırt etmek temel biyolojik farktır.
2
Destek doku ve örtü doku türevlerini karşılaştır.
Kollenkima canlı ve esnek (pektin), sklerenkima cansız ve serttir (lignin). Stomalar epidermis türevi ve kontrollü açılırken, lentiseller periderm türevi ve daima açıktır.
Bitkisel dokuların spesifik fonksiyonel ve yapısal farklarını belirlemek gerekir.
3
Meristem doku türlerini kökenlerine göre değerlendir.
Primer meristem boyuna uzamayı, sekonder meristem (kambiyum) enine kalınlaşmayı sağlar.
Büyüme bölgelerinin işlevsel farklarını doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Bitkisel Dokuların Yapısal ve İşlevsel Özellikleri

Daha Fazla Pratik

Bitkisel dokuların ardından, bu dokuların kök, gövde ve yaprak anatomisindeki yerleşim düzenini (primer ve sekonder yapı) incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4651Soru →

Aşağıdaki dizelerin sonlarındaki ahenk unsurlarını (koyu yazılan bölümleri) temsil ettikleri kavramlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Gönlümden akan bir sel,
Sahile vuran bir yel.
Her tarafta bir neşe var,
Bitmek bilmez bir kış bu zor.
Derenin suları coşup taşar,
Yiğit olan her engeli aşar.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dizelerdeki ses benzerlikleri incelendiğinde; köklerdeki tek ses benzerliği yarım kafiyeyi, iki ses benzerliği tam kafiyeyi, dize sonundaki aynı görevli ekler ise redifi oluşturur.
Verilen dizelerde 'sel/yel' köklerinde iki ses benzeştiği için tam kafiye, 'var/zor' köklerinde tek ses benzeştiği için yarım kafiye ve 'taşar/aşar' kelimelerindeki aynı görevli ekler redif olarak eşleşmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Dize sonundaki kelimelerin kök ve eklerini ayırınız.
L1: sel/yel (kök), L2: var/zor (kök), L3: taş-ar/aş-ar (kök+ek).
Ahenk unsurlarını belirlemek için öncelikle kelimenin yapısal analizi yapılmalıdır.
2
Dize sonlarındaki eklerin görevlerini kontrol ederek redifi tespit ediniz.
L3'teki '-ar' ekleri geniş zaman eki olduğu için rediftir.
Redif olması için eklerin veya kelimelerin görev ve anlamca özdeş olması gerekir.
3
Kelime köklerinde kalan ses benzerliklerinin sayısını belirleyerek kafiye türünü bulunuz.
L1'de '-el' (2 ses) tam kafiye, L2'de '-r' (1 ses) yarım kafiyedir.
Ses benzerliği sayısı kafiye türünü belirler: 1 ses yarım, 2 ses tam kafiyedir.

Anahtar Kavram

Şiirde ses benzerliği (kafiye) ve ek/kelime tekrarı (redif)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4652Soru →

Bizim elde bahar olur, yaz olur
Göllerin üstünde ördek, kaz olur

Bu dizelerdeki kafiye (uyak) türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tam Kafiye

Cevap

Dizelerdeki kafiye türü tam kafiyedir.
Dizelerin sonunda tekrar eden 'olur' kelimeleri redif görevindedir. Redifler çıktıktan sonra geriye kalan 'yaz' ve 'kaz' kelimelerinin köklerinde 'a' ve 'z' sesleri (22 ses) benzeşmektedir. Edebiyat bilgisinde iki ses benzerliğine dayanan uyak türüne tam kafiye denir.

Adım Adım Çözüm

1
Dize sonlarındaki tekrar eden görevli ekleri veya sözcükleri tespit etmek
Her iki dizenin sonunda yer alan 'olur' sözcükleri aynı anlamda ve görevde kullanılmıştır.
Aynı görevdeki seslerin veya sözcüklerin tekrarı redifi oluşturur.
2
Redifleri ayırdıktan sonra köklerdeki ses benzerliklerini incelemek
'yaz' ve 'kaz' sözcükleri arasında 'az' seslerinin ortak olduğu görülür.
Kafiye, rediflerden önceki köklerde aranan ses benzerliğidir.
3
Benzer ses sayısına göre kafiye türünü adlandırmak
'a' ve 'z' olmak üzere 22 ses benzerliği bulunmaktadır.
Türk şiir bilgisinde iki ses benzerliği tam kafiye olarak adlandırılır.

Anahtar Kavram

Şiirde redif ve kafiye ayrımı yapıldıktan sonra ses sayısına göre kafiye türünün belirlenmesi.
Soru 4653Soru →

Aşağıdaki dizelerde yer alan ahenk unsurlarını dikkate alarak, sol sütundaki kavramları sağ sütundaki uygun tanımlarla eşleştiriniz.

Örnek Dizeler:
*Dağlar var, dumanı tütmez,*
*Kuşlar var, dalında ötmez.*

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Yarım Kafiye
Redif
Hece Ölçüsü

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme sonucunda; Yarım Kafiye tek ses benzerliğiyle (t-t), Redif aynı görevdeki ek tekrarıyla (-mez), Hece Ölçüsü ise hece sayılarının eşitliğiyle (8=8) eşleşmektedir.
Verilen örnek dizelerde 'tüt-' ve 'öt-' köklerindeki '-t' sesi yarım kafiyeyi; aynı görevdeki '-mez' ekleri redifi; dizelerin 8'li hece yapısı ise hece ölçüsünü temsil eder. Bu durum tanımlarla birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Dize sonlarındaki kelimelerin köklerini ve eklerini ayırın.
tüt-mez ve öt-mez kelimeleri tüt- ve öt- köklerinden oluşmaktadır.
Kafiye ve redifi birbirinden ayırmak için kelime köküne bakmak gerekir.
2
Aynı görevde kullanılan ekleri veya kelimeleri belirleyin.
'-mez' ekleri her iki dizede de aynı görevdedir (olumsuzluk eki).
Yazılışı, anlamı ve görevi aynı olan bu ekler redif olarak adlandırılır.
3
Kelime kökünde kalan ses benzerliklerini inceleyin.
Köklerde sadece '-t' sesi benzeşmektedir.
Tek ses benzerliği yarım kafiye tanımına uyar.
4
Dizelerin hecelerini sayarak ölçüyü kontrol edin.
Her iki dize de 8 heceden oluşmaktadır.
Dizelerin hece sayısı eşitliği hece ölçüsünü gösterir.

Anahtar Kavram

Şiirde ses benzerliği (kafiye), ek/kelime tekrarı (redif) ve ritim (ölçü) temel ahenk unsurlarıdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4654Soru →

Gümüş bir dumanla kapandı her yer,
Yer ve gök bu akşam yayla dumanı.
Sürüler, çeşmeler, sarı çiçekler,
Beyaz kar, yeşil çam yayla dumanı.

Bu dizelerin tema ve içerik özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki şiir türlerinden hangisine örnek olduğu söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Pastoral

Cevap

Doğa ve kır yaşamını, çobanları ve yayla hayatını tasvir eden şiirler 'Pastoral' şiir türüne girer.
Doğa güzelliklerini, yayla hayatını, çoban ve kır yaşantısını konu edinen şiirler pastoral olarak adlandırılır. Verilen dizelerde 'yayla dumanı', 'sürüler' ve 'yeşil çam' gibi imgeler doğrudan doğa ve hayvancılıkla ilgili bir yaşamı (kır yaşamını) tasvir etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Şiirdeki anahtar kelimeleri tespit etme.
Şiirde 'yayla', 'sürüler', 'sarı çiçekler' ve 'yeşil çam' gibi ifadeler geçmektedir.
Şiir türünü belirlemek için metindeki kavram dünyasını çözümlemek gerekir.
2
Tespit edilen kavramları şiir türleri ile eşleştirme.
Doğa manzaralarını ve kır yaşamını işleyen bu tür 'Pastoral' şiirdir.
Pastoral şiirin temel konusu tabiat, çoban hayatı ve köy yaşantısıdır.

Anahtar Kavram

Pastoral Şiir
Soru 4655Soru →

Oksijensiz solunum (anaerobik solunum) yapan bazı bakteri ve arkelerin enerji dönüşüm süreçleriyle ilgili aşağıdaki tabloyu inceleyen bir öğrenci, bu sürecin oksijenli solunum ve fermantasyondan farklı yönlerini not etmektedir.

ÖzellikOksijensiz Solunum
Glikoliz EvresiGerçekleşir
ETS (Elektron Taşıma Sistemi)Kullanılır
Son Elektron AlıcısıNO3−NO_3^-, SO42−SO_4^{2-}, SS veya CO2CO_2 gibi inorganik maddeler
ATP Üretim BiçimiSubstrat Düzeyinde ve Oksidatif Fosforilasyon

Buna göre, tablodaki veriler ve genel biyoloji bilgileri dikkate alındığında, oksijensiz solunum süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Elektron taşıma sisteminde görev yapan son elektron alıcısının elektronegatifliği, oksijenden daha düşüktür.

Cevap

Elektron taşıma sisteminde görev yapan son elektron alıcısının elektronegatifliği, oksijenden daha düşüktür.
Oksijensiz solunumda kullanılan inorganik son elektron alıcılarının (nitrat, sülfat vb.) elektronegatifliği oksijenden daha düşük olduğu için, elektronların ETS üzerinden akışı sırasında serbest kalan enerji ve dolayısıyla sentezlenen ATP miktarı, oksijenli solunuma göre daha azdır. Ancak ETS kullanıldığı için verim fermantasyondan yüksektir.

Adım Adım Çözüm

1
Oksijensiz solunumun tanımını ve bileşenlerini analiz etme.
Oksijensiz solunumda ETS kullanılır ve son elektron alıcısı oksijen dışındaki inorganik bir maddedir.
Sürecin fermantasyon ve oksijenli solunumdan ayrılan temel noktalarını belirlemek için.
2
Son elektron alıcılarının özelliklerini karşılaştırma.
Nitrat (NO3−NO_3^-) veya sülfat (SO42−SO_4^{2-}) gibi maddelerin elektron çekme kapasitesi (elektronegatifliği) oksijenden (O2O_2) daha düşüktür.
Üretilen ATP miktarının neden oksijenli solunuma göre daha düşük olduğunu anlamak için.
3
Seçeneklerdeki kavramsal hataları eleme.
ETS varlığı nedeniyle ATP verimi fermantasyondan yüksektir; son alıcılar organiktir ifadesi yanlıştır çünkü inorganiktir.
Doğru bilimsel ifadeye ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Oksijensiz solunum, ETS kullanımı ve inorganik son elektron alıcıları sayesinde fermantasyondan ayrılır.

Daha Fazla Pratik

Denitrifikasyon bakterilerinin azot döngüsündeki rolü ile oksijensiz solunum arasındaki ilişkiyi gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4656Soru →

Denitrifikasyon bakterilerinde gerçekleşen oksijensiz (anaerobik) solunum sürecine ait aşağıda verilen olayları, glikozun tüketiminden itibaren gerçekleşme sırasına göre diziniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıralama; glikozun aktifleşerek pirüvata parçalanması, Krebs döngüsünde CO2CO_2 çıkışı ve koenzimlerin indirgenmesi, elektronların ETS üzerinden taşınması ve son olarak elektronların nitrat (NO3−NO_3^-) iyonuna aktarılması şeklinde gerçekleşir.
Sıralama biyokimyasal yolakların gerçekleşme sırasını takip eder: İlk olarak sitoplazmada glikoliz (glikozun pirüvata yıkımı), ardından Krebs döngüsü (karbon sayısının azalması ve koenzim indirgenmesi), sonra ETS üzerinden elektron taşınımı ve en sonunda elektronların nitrata aktarılarak sürecin sonlanması gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Glikoliz evresinin belirlenmesi
Glikozun pirüvata kadar yıkılması gerçekleşir.
Tüm hücresel solunum çeşitleri glikoliz ile başlar.
2
Krebs döngüsü olaylarının analizi
CO2CO_2 çıkışı ve koenzimlerin (NAD+NAD^+, FADFAD) indirgenmesi sağlanır.
Pirüvatın tamamen inorganiklerine kadar parçalanması bu evrede tamamlanır.
3
Elektron Taşıma Sistemi (ETS) basamağının incelenmesi
Elektronlar ETS elemanları boyunca taşınır.
Enerji eldesi için proton motiv kuvveti oluşturulması gerekir.
4
Son elektron alıcısının tespiti
Elektronlar nitrat (NO3−NO_3^-) tarafından tutulur.
Oksijensiz solunumu fermantasyondan ayıran en temel fark, ETS kullanımı ve son alıcının inorganik olmasıdır.

Anahtar Kavram

Oksijensiz solunum; glikoliz, Krebs döngüsü ve ETS evrelerinden oluşur; son elektron alıcısı oksijen dışında inorganik bir maddedir.

Daha Fazla Pratik

Oksijensiz solunumda son elektron alıcısı olarak sülfat (SO42−SO_4^{2-}) veya karbondioksit (CO2CO_2) kullanılan örnekleri de inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4657Soru →

Oksijensiz solunum (anaerobik solunum) gerçekleştiren zorunlu anaerob bir bakteri türünün enerji dönüşüm süreçleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Glikolizden sonra gerçekleşen son ürün evresinde pirüvat molekülü indirgenerek laktik asit veya etil alkol oluşturur.

Cevap

Oksijensiz solunumda laktik asit veya etil alkol gibi organik son ürünler oluşmaz; bu olaylar fermantasyon sürecine özgüdür.
Laktik asit veya etil alkol gibi organik moleküllerin oluşumu, fermantasyonun 'son ürün evresi' basamaklarına aittir. Oksijensiz solunumda ise pirüvat Krebs döngüsüne girer ve elektronlar ETS üzerinden inorganik bir son alıcıya aktarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Oksijensiz solunumun tanımını ve kapsamını değerlendir.
Oksijensiz solunumun glikoliz, Krebs ve ETS basamaklarından oluştuğu, son elektron alıcısının inorganik bir madde olduğu belirlenir.
Oksijensiz solunum ile fermantasyonun farkını ortaya koymak için metabolik basamakların bilinmesi gerekir.
2
ATP üretim yöntemlerini analiz et.
Süreçte hem substrat düzeyinde (glikoliz ve Krebs) hem de oksidatif fosforilasyon (ETS) gerçekleştiği doğrulanır.
Fermantasyonda sadece substrat düzeyinde fosforilasyon görülürken, solunum tiplerinde oksidatif fosforilasyon da vardır.
3
Son ürünleri ve son elektron alıcılarını karşılaştır.
Oksijensiz solunumda son elektron alıcısının nitrat veya sülfat gibi inorganik maddeler olduğu, fermantasyonda ise pirüvat gibi organik maddeler olduğu saptanır.
Seçeneklerdeki yanlış ifadeyi (fermantasyon özelliğini) bulmak için bu ayrım kritiktir.

Anahtar Kavram

Oksijensiz solunumu fermantasyondan ayıran temel özellikler: ETS kullanımı, oksidatif fosforilasyon ve inorganik son elektron alıcısı.
Soru 4658Soru →

Bir bira mayası hücresinde (Saccharomyces cerevisiae) gerçekleşen etil alkol fermantasyonu sürecindeki bazı olaylar aşağıda verilmiştir. Bu olayları, reaksiyonun başlangıcından sonuna doğru gerçekleşme sırasına göre diziniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Etil alkol fermantasyonu süreci; glikozun aktivasyonu, NAD+NAD^+'nin indirgenmesi, pirüvat oluşumu, CO2CO_2 çıkışı ve NADHNADH'ın yükseltgenmesiyle etil alkol oluşumu sırasını takip eder.
Sıralama, glikozun ATPATP ile aktifleştirilmesiyle başlar, ardından glikoliz sırasında NAD+NAD^+ indirgenir ve pirüvat oluşur. Son ürün evresinde ise önce CO2CO_2 çıkışıyla asetaldehit oluşur, en son basamakta ise NADHNADH yükseltgenerek etil alkol sentezlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Glikoliz hazırlık evresini belirle.
Glikozun aktivasyonu gerçekleşir.
Reaksiyonun başlayabilmesi için gerekli aktivasyon enerjisi ATPATP ile sağlanır.
2
Glikolizdeki yükseltgenme basamağını tespit et.
NAD+NAD^+ molekülü NADHNADH olur.
Substrattan ayrılan hidrojenlerin koenzim tarafından tutulması gerekir.
3
Glikoliz sonunu belirle.
Pirüvat üretilir.
Glikozun parçalanma sürecinin ilk ana aşaması tamamlanır.
4
Son ürün evresinin başlangıcını incele.
CO2CO_2 çıkışı ile asetaldehit oluşur.
Etil alkol fermantasyonuna özgü olan dekarboksilasyon (karbon eksilmesi) olayı gerçekleşir.
5
Son ürünün tamamlanmasını gözlemle.
NADHNADH yükseltgenir ve etil alkol oluşur.
Sürecin devam edebilmesi için NAD+NAD^+ koenzimlerinin serbest kalması (rejenere olması) şarttır.

Anahtar Kavram

Fermantasyon süreçlerinde glikoliz evresi evrenseldir; son ürün evresi ise NAD+NAD^+'nin rejenere edilmesini ve organik son ürünlerin oluşmasını sağlar.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 4659Soru →

Hücresel enerji dönüşümleri üzerine çalışan bir grup öğrenci, iki ayrı kapalı deney kabına eşit miktarda glikoz çözeltisi koyarak şu işlemleri gerçekleştiriyor:

* I. Kap: Bir miktar bira mayası (SaccharomycesSaccharomyces cerevisiaecerevisiae) ekleniyor.
* II. Kap: Bir miktar laktik asit bakterisi ekleniyor.

Her iki düzenek de uygun sıcaklıkta (30∘C30^{\circ}C) ve yeterli süre bekletildiğine göre, gerçekleşen fermantasyon süreçleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I. kapta etil alkol oluşumu gözlenirken, II. kapta son ürün evresinde NAD+NAD^+ molekülleri yükseltgenerek yeniden glikolize aktarılır.

Cevap

I. kapta etil alkol oluşumu ve II. kapta son ürün evresinde NAD+ moleküllerinin yükseltgenmesi ifadesi doğrudur.
I. kapta bulunan bira mayası etil alkol fermantasyonu yaparak etil alkol ve CO2CO_2 üretir. II. kapta bulunan laktik asit bakterileri ise laktik asit fermantasyonu yapar. Her iki fermantasyonun da son ürün evresinde (pirüvattan sonra), glikolizde indirgenen NADH molekülleri elektronlarını vererek NAD+NAD^+ şeklinde yükseltgenir. Bu süreç, glikolizin devam edebilmesi için serbest NAD+NAD^+ koenziminin yeniden kazanılmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Organizmaları ve fermantasyon çeşitlerini belirle.
Bira mayası etil alkol fermantasyonu, laktik asit bakterisi laktik asit fermantasyonu yapar.
Soruda verilen canlıların metabolik özelliklerini bilmek çözüm için temeldir.
2
Son ürünleri ve gaz çıkışını karşılaştır.
Etil alkol fermantasyonunda C2H5OHC_2H_5OH ve CO2CO_2 oluşurken, laktik asit fermantasyonunda sadece laktik asit oluşur.
Gaz basıncı değişimini ve son ürün farklarını analiz etmek için gereklidir.
3
NAD+ döngüsünü ve ATP verimini kontrol et.
Her iki fermantasyonda da ATP sadece glikolizde üretilir, son ürün evresinde NADH'lar NAD+NAD^+'a yükseltgenir.
Metabolik reaksiyonların ortak ve farklı noktalarını ayırt etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Fermantasyonda Son Ürün Evresinin İşlevi

İpuçları

1
Hangi fermantasyon çeşidinde gaz çıkışı olduğunu hatırlayın.
2
NAD+NAD^+ koenziminin glikolizdeki rolünü ve neden son ürün evresinde yükseltgenmesi gerektiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Fermantasyonun son ürün evresinde enzimlerin neden değiştiğini ve bunun canlı türleri arasındaki genetik farklarla ilişkisini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4660Soru →

Canlılarda gerçekleşen fermantasyon süreçleri ve bu süreçlerdeki temel biyokimyasal olaylar aşağıda verilmiştir. Sol taraftaki fermantasyon süreçlerini veya evrelerini, sağ taraftaki en uygun açıklamayla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Etil Alkol Fermantasyonu
Laktik Asit Fermantasyonu
Glikoliz Evresi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Etil Alkol Fermantasyonu, asetaldehitin indirgenmesiyle; Laktik Asit Fermantasyonu, CO2CO_2 çıkışı olmadan pirüvatın indirgenmesiyle; Glikoliz ise ATP üretimi ve NAD+NAD^+ indirgenmesiyle eşleşir.
Etil alkol fermantasyonunda CO2CO_2 çıkışı ve asetaldehit oluşumu karakteristikken, laktik asit fermantasyonunda CO2CO_2 çıkışı gözlenmez ve pirüvat doğrudan indirgenir. Glikoliz ise her ikisinin de başlangıcında yer alan ortak enerji üretim evresidir.

Adım Adım Çözüm

1
Etil alkol fermantasyonunun son ürün evresini analiz etme
Pirüvat →\rightarrow Asetaldehit + CO2CO_2 ve Asetaldehit + NADHNADH →\rightarrow Etil Alkol + NAD+NAD^+ reaksiyonları görülür.
Etil alkol oluşumu sırasında ara bileşik olan asetaldehit ve yan ürün olarak karbondioksit açığa çıkar.
2
Laktik asit fermantasyonunun son ürün evresini analiz etme
Pirüvat + NADHNADH →\rightarrow Laktik Asit + NAD+NAD^+ reaksiyonu görülür.
Bu süreçte gaz çıkışı olmaz ve karbon sayısı değişmez (3C →\rightarrow 3C).
3
Glikoliz evresini genel olarak değerlendirme
Glikoz →\rightarrow 2 Pirüvat + 2 ATP (net) + 2 NADHNADH üretimi gerçekleşir.
Glikoliz tüm hücresel solunum ve fermantasyon yollarının ortak ilk evresidir.

Anahtar Kavram

Fermantasyonda son ürün evresinin temel amacı, glikolizin devam edebilmesi için NADHNADH moleküllerini yükseltgeyerek serbest NAD+NAD^+ koenzimlerini yeniden oluşturmaktır.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 233 / 437Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin