Tüm alıştırma soruları

8734 soru

Soru 6041Soru

Agâh Bey, Anadolu içindeki bu küçük, fakat meyvesi bol, havası ağır mutasarrıflığa tahrirat müdürü tayin edildiği gün kendisinde büyük bir çalışma arzusu, vatan ve millete faydalı olmak hevesi vardı. İstanbul’da iken kafasında kurduğu ıslahat projelerini burada tatbik edecek, kasabayı bayındır hâle getirecekti. Fakat ilk günler kasaban��n bu rehaveti, memurların işleri ağırdan alması ve şeftali bahçelerindeki o bitmez tükenmez eğlenceler onu şaşırttı. Direnmeye, kendini korumaya çalıştıysa da zamanla o da bu tatlı ataletin kollarına kendini bıraktı ve nihayet şeftali bahçelerinin müdavimlerinden biri oldu.

Bu parçada olay örgüsü özetlenen hikâyeden ve yazarından hareketle Milli Edebiyat Dönemi hikâyeciliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazar, bu ve benzeri hikâyelerinde Maupassant tarzı olay hikâyeciliğinin sınırlarını aşarak durum hikâyeciliğinin ilk olgun örneklerini vermiştir.

Cevap

Yazarın durum hikâyeciliğinin ilk olgun örneklerini verdiğini iddia eden yargı yanlıştır. Refik Halit Karay olay (Maupassant) hikâyeciliğinin temsilcisidir.
Metinde özetlenen hikâye, Refik Halit Karay'ın 'Şeftali Bahçeleri' adlı eseridir. Refik Halit Karay, Türk edebiyatında olay (Maupassant) hikâyeciliğinin en önemli isimlerindendir. Durum (Çehov) hikâyeciliğinin edebiyatımızdaki ilk olgun örnekleri ise Cumhuriyet Dönemi'nde Memduh Şevket Esendal ve Sait Faik Abasıyanık tarafından kaleme alınmıştır. Bu sebeple, yazarın durum hikâyeciliğinin ilk olgun örneklerini verdiğini iddia eden yargı yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki olay örgüsünden ve karakterden (Agâh Bey) hareketle eseri ve yazarı tespit etmek.
Sözü edilen eser Refik Halit Karay'ın 'Şeftali Bahçeleri' adlı hikâyesidir.
Hikâyenin yapısal ve edebi niteliklerini değerlendirebilmek için öncelikle hangi esere ait olduğunu bilmek gerekir.
2
Eserin ve yazarın edebi tarzını, dönem içindeki yerini belirlemek.
Refik Halit Karay, Milli Edebiyat Dönemi'nde sade dille yazan ve olay (Maupassant) hikâyeciliği tarzını benimseyen realist bir yazardır.
Yazarın edebi anlayışını ve hikâye türünü bilmek, seçeneklerdeki tür ve teknik iddialarını doğrulamak için gereklidir.
3
Seçeneklerdeki edebi iddiaları yazarın edebi kişiliği ve dönem gerçekleriyle karşılaştırmak.
Durum (Çehov) hikâyeciliğinin ilk olgun örnekleri bu dönemde veya Refik Halit Karay tarafından değil, Cumhuriyet Dönemi'nde Memduh Şevket Esendal ve Sait Faik Abasıyanık tarafından verilmiştir.
Edebi türlerin tarihsel gelişimini ve temsilcilerini doğru eşleştirerek söylenemeyecek olan yargıyı saptamak hedeflenmiştir.

Anahtar Kavram

Milli Edebiyat Dönemi Hikâyeciliği ve Refik Halit Karay'ın Sanat Anlayışı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6042Soru

Aşağıda verilen 19. ve 20. yüzyıl Batı edebiyatı sanatçıları ile bu sanatçıların edebi yönelimlerini ve temalarını açıklayan ifadeleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Fyodor Dostoyevski
Henrik Ibsen
Oscar Wilde
Hermann Hesse

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Fyodor Dostoyevski ile realizmin psikolojik boyutunu ele alan ifade; Henrik Ibsen ile modern tiyatroda burjuva ahlakını sorgulayan ifade; Oscar Wilde ile estetik kuramı ve güzellik-ruhsal çöküş ilişkisini işleyen ifade; Hermann Hesse ile de Doğu-Batı felsefeleri çerçevesinde insanın öz benliğini arayışını işleyen ifade eşleşmelidir.
Dostoyevski psikolojik analiz ve ahlaki çatışmalarla, Ibsen burjuva eleştirisi ve modern tiyatroyla, Wilde estetizm ve Dorian Gray'in Portresi temalarıyla, Hesse ise Doğu-Batı felsefeleri ve bireysel arayışla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Fyodor Dostoyevski'nin edebi kimliğini belirleme
Dostoyevski'nin realizmde psikolojik analize, ahlaki/vicdani çatışmalara ve suçluluk duygusuna odaklandığı saptanır. Bu özellikler realizmin psikolojik boyutunu vurgulayan ikinci ifadeyle örtüşür.
Yazarın başyapıtları olan Suç ve Ceza ile Karamazov Kardeşler'de bu temaların merkezi önemde olması.
2
Henrik Ibsen'in edebi kimliğini belirleme
Ibsen'in modern tiyatroda burjuva ahlakını ve evlilik kurumunu sorguladığı saptanır. Bu özellikler oyun yazarlığı ve toplumsal eleştiriyi vurgulayan üçüncü ifadeyle örtüşür.
Yazarın 'Bir Bebek Evi' (Nora) gibi oyunlarında kadının toplumdaki konumunu ve bireysel özgürlüğünü dramatik bir şekilde işlemesi.
3
Oscar Wilde'ın edebi kimliğini belirleme
Wilde'ın estetik akımını savunduğu ve güzellik ile ahlakın ilişkisini işlediği saptanır. Bu özellikler Victoria Dönemi ve sanatın ahlaktan bağımsızlığını vurgulayan birinci ifadeyle örtüşür.
Sanatçının 'Dorian Gray'in Portresi' adlı romanında güzelliğin yozlaşmasını ahlaktan bağımsız bir sanat algısıyla ele alması.
4
Hermann Hesse'nin edebi kimliğini belirleme
Hesse'nin Doğu ve Batı felsefelerini sentezleyerek bireyin kendini arama sürecini ele aldığı saptanır. Bu özellikler öz benlik arayışı ve Doğu-Batı felsefesini vurgulayan dördüncü ifadeyle örtüşür.
'Siddhartha' ve 'Bozkırkurdu' gibi modernist eserlerinde bireyin toplumsal çatışmalarını ve öz benliğini arayışını mistik bir dille yansıtması.

Anahtar Kavram

19. ve 20. Yüzyıl Batı Edebiyatı yazar, eser ve edebi akım özellikleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6043Soru

Aşağıda verilen Cumhuriyet Dönemi şiir parçalarını temsil ettikleri şiir anlayışlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

"Hoyrattır bu akşamüstüler daima.
Gün saltanatıyla gitti mi bir defa
Yalnızlığımızla doldurur her yeri."
"Trrrum,
trrrum,
trrrum!
trak tiki tak!
makinalaşmak
istiyorum!"
"Daha deniz görmemiş bir çoban çocuğuyum.
Bu dağların eskiden aşinasıdır soyum.
Bekçileri gibiyiz ebenced bu derelerin..."

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dıranas'ın yalnızlık temalı dizeleri Saf Şiir anlayışıyla, Nazım Hikmet'in makineleşmeyi konu alan serbest dizeleri Toplumcu Gerçekçi şiirle, Kemalettin Kamu'nun çoban yaşamını anlatan heceli dizeleri ise Milli Edebiyat Zevkini Sürdüren şiirle eşleşir.
Dıranas'ın yalnızlık temalı estetik dizeleri Saf Şiir anlayışıyla; Nazım Hikmet'in makine seslerini yansıtan fütüristik dizeleri Toplumcu Gerçekçi şiirle; Kemalettin Kamu'nun Anadolu çobanını sade dille anlatan dizeleri ise Milli Edebiyat Zevkini Sürdüren şiirle örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk şiir parçasındaki imge dünyasını, dili ve tematik yapıyı incelemek.
"Hoyrattır bu akşamüstüler daima..." dizelerinde akşamüstünün yarattığı yalnızlık hissi estetik bir dille işlenmiştir. Biçimsel kaygı ve kelimelerin musikisi ön plandadır. Bu özellikler Saf Şiir anlayışını gösterir.
Şiirlerdeki ahenk unsurları ve tema seçimi, ait oldukları edebi topluluk veya yönelimi belirlemede en önemli ipucudur.
2
İkinci şiir parçasının görsel dizilişini ve kelime tercihlerini analiz etmek.
"Trrrum, trrrum... trak tiki tak!" dizelerinde makine sesleri taklit edilmiş ve geleneksel ölçüler reddedilerek basamaklı serbest şiir tercih edilmiştir. Bu durum Toplumcu Gerçekçi şiirin fütüristik eğilimleriyle doğrudan örtüşür.
Toplumcu gerçekçi şiir anlayışının biçimsel serbestliğini ve sanayi/işçi temalı içeriğini saptamak gerekir.
3
Üçüncü şiir parçasının dil özelliklerini ve konusunu değerlendirmek.
"Daha deniz görmemiş bir çoban çocuğuyum..." dizelerinde Anadolu coğrafyası, çoban hayatı ve taşra gerçeği hece ölçüsüyle ve son derece duru bir Türkçe ile anlatılmıştır. Bu yaklaşım Milli Edebiyat Zevkini Sürdüren şiire özgüdür.
Memleketçi şiirin halkın yaşantısına ve Anadolu kültürüne yönelen dilini saptamak gerekir.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi Türk şiirindeki temel eğilimlerin (Saf Şiir, Toplumcu Şiir, Milli Edebiyat Zevkini Sürdüren Şiir) biçimsel, dilsel ve tematik yönlerden ayırt edilmesi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 6044Soru

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri sırasıyla ve doğru bir şekilde tamamlayacak yazar adını ve eser ismini yazınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Hümanist düşünceyi Anadolu coğrafyasıyla harmanlayarak kendine has bir kültür sentezi oluşturan ve edebiyatımızda 'Mavi Yolculuk' kavramının öncülerinden olan , düşüncelerini deneme türünün sınırları içinde işlemiştir. Yazarın edebiyat, sanat, dil ve kültür hakkındaki görüşlerini bir araya getiren en önemli deneme kitabı adını taşır.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Metindeki boşluklara sırasıyla Sabahattin Eyüboğlu ve Mavi ve Kara getirilmelidir.
Parçada tasvir edilen hümanist kültür sentezi, Mavi Yolculuk öncülüğü ve deneme yazarlığı özellikleri doğrudan Sabahattin Eyüboğlu'nu işaret etmektedir. Yazarın bu nitelikteki yazılarını bir araya getiren başyapıtı ise Mavi ve Kara'dır.

Adım Adım Çözüm

1
Metinde verilen anahtar kavramları analiz etme
Metinde geçen 'hümanist düşünce', 'Anadolu coğrafyasıyla harmanlama' ve 'Mavi Yolculuk öncülüğ��' ifadeleri, bizi bu akımın edebiyattaki en önemli temsilcisine yönlendirir.
Türk edebiyatında hümanist kültür anlayışını ve Mavi Yolculuk hareketini başlatan isimlerin başında Sabahattin Eyüboğlu gelmektedir.
2
Yazarın en önemli deneme kitabını belirleme
Sabahattin Eyüboğlu'nun kültür, sanat, edebiyat ve hümanizm üzerine yazdığı denemelerini topladığı en ünlü eseri Mavi ve Kara'dır.
Metindeki ikinci boşlukta yazarın düşüncelerini topladığı en ��nemli deneme kitabı sorulmaktadır. Bu tanıma uyan başyapıt Mavi ve Kara'dır.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi Öğretici Metin Yazarları ve Sabahattin Eyüboğlu'nun Sanat Anlayışı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6045Soru

Hitit Devleti'nin kuruluş dönemlerinde kralın yetkilerini denetleyebilen, kral ailesinin üyelerini yargılama gücüne sahip olan ve hatta yeni kralı onaylayan Pankuş Meclisi, İmparatorluk Dönemi'ne gelindiğinde yetkilerini kaybetmiş ve yalnızca bir danışma kuruluna dönüşmüştür.

Buna göre, Hititlerin siyasi yapısında zamanla meydana gelen bu değişim aşağıdakilerden hangisini doğrudan kanıtlar niteliktedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Merkezi otoritenin ve krallık gücünün zamanla artırılmak istendiğini

Cevap

Merkezi otoritenin ve krallık gücünün zamanla artırılmak istendiğini
Pankuş Meclisi'nin başlangıçta kralın yetkilerini denetleyebilen, hanedan üyelerini yargılayan güçlü bir konumdayken zamanla sadece danışma kuruluna dönüşmesi, kral üzerindeki denetim mekanizmalarının kaldırıldığını gösterir. Bu durum, yönetimde mutlak krallık gücünün pekiştirilmek ve merkezi otoritenin artırılmak istendiğini doğrudan kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Paragraftaki bilgileri analiz etme
Pankuş Meclisi'nin yetkilerinin başlangıçta geniş iken zamanla azalarak sadece danışma kuruluna dönüştüğü tespit edilir.
Siyasi kurumlardaki rollerin zaman içindeki değişim yönünü belirlemek için.
2
Bu değişimin siyasi yönetim üzerindeki etkisini yorumlama
Kralı denetleyen bir organın zayıflaması, karar alma mekanizmasında kralın tek yetkili hale gelmesi yani merkezi otoritenin güçlenmesi anlamına gelir.
Yetki kısıtlamasının devlet yapısındaki karşılığını bulmak için.
3
Seçenekleri değerlendirme
Seçenekler arasında merkezi otoritenin ve kralın mutlak gücünün artırılmak istendiğini belirten seçeneğin bu değişimi doğrudan kanıtladığı görülür.
Metindeki tarihsel olgudan çıkarılabilecek en kesin yargıya ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Hititlerde siyasi yapı ve Pankuş Meclisi'nin rolünün değişimi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 6046Soru

Lozan Barış Antlaşması'nda yeni Türk devletinin bağımsızlığı ve sınırları uluslararası alanda tescil edilmiştir. Ancak bazı konularda uzlaşma sağlanamadığı için kesin çözümler sonraya bırakılmıştır.

Buna g��re, Lozan Barış Antlaşması’nda Irak sınırı (Musul) meselesinin çözümü konusunda aşağıdaki kararlardan hangisi alınmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Konunun çözümü, antlaşmanın imzalanmasından sonra Türkiye ile İngiltere arasında yapılacak ikili görüşmelere bırakılmıştır.

Cevap

Konunun çözümü, antlaşmanın imzalanmasından sonra Türkiye ile İngiltere arasında yapılacak ikili görüşmelere bırakılmıştır.
Lozan Barış Antlaşması'nda Irak sınırı (Musul sorunu) çözüme kavuşturulamamış ve antlaşmanın imzalanmasından sonra Türkiye ile İngiltere arasında yapılacak ikili görüşmelere bırakılması yönünde karar alınmıştır. Bu durum, antlaşmanın ilgili maddesinde açıkça belirtilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Lozan Barış Antlaşması'nda çözüme kavuşturulamayan konuları analiz etme.
Irak sınırının (Musul sorunu) konferansta çözülemeyen tek sınır konusu olduğu tespit edilir.
Türkiye ve İngiltere'nin Musul üzerindeki hak iddialarından taviz vermemesi nedeniyle ortak bir karar alınamamıştır.
2
Antlaşmada bu konuyla ilgili alınan kararı belirleme.
Sorunun çözümünün antlaşmanın imzalanmasından sonraki 9 aylık sürede iki ülke arasında yapılacak ikili görüşmelere bırakıldığı görülür.
Konferansın tıkanmasını önlemek amacıyla bu konunun çözümü sonraya ertelenmiştir.

Anahtar Kavram

Lozan Barış Antlaşması'nda Musul sorununun çözülemeyerek Türkiye-İngiltere arasındaki ikili görüşmelere bırakılması kararı.
Soru 6047Soru

Cumhuriyet Dönemi modernist ve postmodernist romanlarında kullanılan anlatım teknikleri ile bu tekniklerin somutlaştığı eserler aras��nda sıkı bir ilişki vardır. Sol sütunda verilen romanları, sağ sütunda verilen ve bu romanların yapısını şekillendiren belirleyici anlatım teknikleri ve içerik özellikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Anayurt Oteli
Tehlikeli Oyunlar
Kara Kitap
Gece

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Anayurt Oteli - Zebercet ve bilinç akışı tekniği; Tehlikeli Oyunlar - Hikmet Benol ve üstkurmaca yöntemi; Kara Kitap - Hüsn ü Aşk ve metinlerarasılık yöntemi; Gece - Dört anlatıcılı alegorik kurgu yapısı.
Verilen romanlar, Türk edebiyatında modernizm ve postmodernizmin en karakteristik örnekleridir. Anayurt Oteli bilinç akışı ve Zebercet ile, Tehlikeli Oyunlar üstkurmaca ve Hikmet Benol ile, Kara Kitap Hüsn ü Aşk göndermesiyle metinlerarasılık ile, Gece ise dört anlatıcılı alegorik yapısıyla eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Eserlerin yazarlarını ve temel odak noktalarını belirlemek.
Anayurt Oteli Yusuf Atılgan'a, Tehlikeli Oyunlar Oğuz Atay'a, Kara Kitap Orhan Pamuk'a, Gece ise Bilge Karasu'ya aittir.
Eşleştirmenin temeli olan yazar ve eser kimliğini netleştirmek.
2
Eserlerdeki başkahramanları ve yapısal unsurları analiz etmek.
Zebercet karakterinin Anayurt Oteli ile Hikmet Benol karakterinin Tehlikeli Oyunlar ile eşleştiği görülür. Kara Kitap'ta Hüsn ü Aşk mesnevisine yapılan göndermeler, Gece'de ise dört anlatıcılı yapı öne çıkar.
Özel karakter ve tema bilgisini kullanarak doğru eşleştirmeleri kurmak.
3
Eserlerin yazımında öne çıkan modernist/postmodernist teknikleri saptamak.
Anayurt Oteli bilinç akışıyla, Tehlikeli Oyunlar üstkurmacayla, Kara Kitap metinlerarasılıkla, Gece ise parçalı ve alegorik anlatımlarla örtüşür.
Kuramsal teknikleri edebi metinlerin pratikleriyle birleştirmek.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi Hikaye ve Romanında Modernist ve Postmodernist Eserler
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6048Soru

Milli Mücadele Dönemi Batı Cephesi'nde yürütülen askerî harekâtlar, uluslararası diplomasiyi doğrudan etkilemiş; elde edilen her başarı veya başarısızlık dış politikada yeni gelişmelerin önünü açmıştır.

Buna göre, aşağıda verilen askerî gelişme ve diplomatik sonuç eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sakarya Meydan Muharebesi - Sovyet Rusya ile sınırları kesinleştiren ve dostluk köprülerini kuran Moskova Antlaşması'nın imzalanması

Cevap

Sakarya Meydan Muharebesi - Sovyet Rusya ile sınırları kesinleştiren ve dostluk köprülerini kuran Moskova Antlaşması'nın imzalanması
Moskova Antlaşması, I. İnönü Muharebesi'nin kazanılmasının ardından 16 Mart 1921'de imzalanmıştır. Sakarya Meydan Muharebesi sonrasında ise Sovyet Rusya ile değil, Sovyet Rusya kontrolündeki Kafkas Cumhuriyetleri ile Kars Antlaşması imzalanmıştır. Dolayısıyla Sakarya Meydan Muharebesi ile Moskova Antlaşması'nın eşleştirildiği seçenek tarihsel açıdan yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Batı Cephesi muharebelerinin kronolojisini ve bu muharebelerden sonra imzalanan antlaşmaları hatırlamak.
I. İnönü zaferinden sonra Londra Konferansı toplanmış, Afganistan ile dostluk ve Sovyet Rusya ile Moskova Antlaşması imzalanmıştır. Sakarya zaferinden sonra ise Fransa ile Ankara Antlaşması, Kafkas Cumhuriyetleri ile Kars Antlaşması imzalanmıştır.
Hangi savaşın hangi antlaşmaya zemin hazırladığını tespit etmek için kronolojik sırayı analiz etmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki eşleştirmeleri bu bilgilere göre incelemek.
Moskova Antlaşması'nın Sakarya Meydan Muharebesi'nin sonucu olarak gösterildiği eşleştirmenin hatalı olduğu anlaşılır.
Hatalı olan eşleştirmeyi bularak soru kökündeki 'hangisi yanlıştır?' sorusuna cevap vermek.

Anahtar Kavram

Batı Cephesi Savaşları ve Diplomatik Sonuçları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6049Soru

Dört Halife Dönemi'nde (632-661) İslam Devleti'nin sınırları genişlerken aynı zamanda iç siyasi istikrarı etkileyen gelişmeler de yaşanmıştır. Aşağıda bu dönemde meydana gelen bazı askeri ve siyasi olaylar verilmiştir. Bu olayların kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralanışı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dört Halife Dönemi'ndeki olayların doğru kronolojik sıralaması: Ridde Savaşları (Hz. Ebubekir dönemi), Nihavend Savaşı (Hz. Ömer dönemi), Kıbrıs'ın vergiye bağlanması (Hz. Osman dönemi) ve Cemal Vakası (Hz. Ali dönemi) şeklindedir. Bu doğrultuda doğru kronolojik sıralama II - I - IV - III olarak gerçekleşmelidir.
Olaylar, halifelerin tahta çıkış sırasına göre gerçekleşmiştir. Hz. Ebubekir döneminde Ridde Savaşları, Hz. Ömer döneminde Nihavend Savaşı, Hz. Osman döneminde Kıbrıs'ın vergiye bağlanması ve Hz. Ali döneminde Cemal Vakası yaşanmıştır. Bu sebeple doğru sıralama II - I - IV - III şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Olayların gerçekleştikleri halife dönemlerini tespit etme
Ridde Savaşları Hz. Ebubekir, Nihavend Savaşı Hz. Ömer, Kıbrıs'ın fethi Hz. Osman, Cemal Vakası ise Hz. Ali döneminde meydana gelmiştir.
Sıralamayı yapabilmek için olayların hangi halife zamanında yaşandığının bilinmesi gerekir.
2
Halifelerin görev yapma sırasına göre olayları dizme
Halifelerin sırası Hz. Ebubekir (632-634), Hz. Ömer (634-644), Hz. Osman (644-656) ve Hz. Ali (656-661) şeklindedir.
Halifelerin iktidar yılları, olayların gerçekleşme sırasını doğrudan belirler.
3
Kronolojik sıralamayı nihayete erdirme
Geçmişten günümüze sıralama: Hz. Ebubekir dönemi (II) -> Hz. Ömer dönemi (I) -> Hz. Osman dönemi (IV) -> Hz. Ali dönemi (III) şeklindedir.
Sıralama en erken tarihten en geç tarihe doğru kurulmalıdır.

Anahtar Kavram

Dört Halife Dönemi siyasi ve askeri gelişmeleri kronolojisi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6050Soru

Orta Asya’nın tarih öncesi dönemlerine ait kültür merkezlerinde gerçekleştirilen kazılarda elde edilen bazı buluntular şu şekildedir:

* Andronovo kültür��nde; bakırın yanı sıra tunç ve altından yapılmış araç gereçlerin yaygınlaşması, atın arabalara koşulması,
* Karasuk kültüründe; demirden yapılmış araç gereç ve silahların üretilmeye başlanması, dört tekerlekli arabaların kullanılması,
* Tagar kültüründe; tunçtan imal edilmiş süslü hançerler, kemer tokaları ve "hayvan üslubu" sanatına ait özgün figürlerin yoğunlaşması.

Bu bulgular dikkate alındığında, söz konusu kültür merkezleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kültürler arasındaki etkileşimin ve siyasi ilişkilerin yazılı antlaşmalarla belgelendiğine

Cevap

Kültürler arasındaki etkileşimin ve siyasi ilişkilerin yazılı antlaşmalarla belgelendiği yargısı
Verilen kültür merkezlerinden Andronovo, Karasuk ve Tagar kültürleri, Orta Asya'nın tarih öncesi (yazısız) dönemlerine aittir. Yazının henüz kullanılmadığı bu evrelerde siyasi ilişkilerin veya kültürler arası etkileşimin yazılı antlaşmalarla belgelenmesi tarihsel gerçeklikle bağdaşmaz. Bu nedenle bu yargıya ulaşılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Buluntuların teknolojik ve kültürel özelliklerini incelemek
Andronovo, Karasuk ve Tagar kültürlerinde metal işleme (bakır, tunç, altın, demir), taşımacılık (atlı arabalar) ve sanat (hayvan üslubu) faaliyetlerinin yürütüldüğü görülür.
Kültür merkezlerinin gelişim seviyelerini tespit etmek amacıyla bu inceleme yapılır.
2
Bulguların ait olduğu tarihsel dönemin yazılılık durumunu değerlendirmek
Bahsi geçen Orta Asya kültür merkezlerinin tamamının yazı öncesi (tarih öncesi) çağlara ait olduğu tespit edilir.
Ulaşılamaz olan yargının yazılı kültürle olan ilişkisini sorgulamak için bu değerlendirme gereklidir.
3
Seçeneklerdeki ifadelerin bulgularla tutarlılığını analiz etmek
Tarih öncesi dönemde yazılı antlaşmaların yapıldığı iddiasının bilimsel olarak imkansız olduğu ortaya çıkar.
Yanlış çıkarımı bularak doğru seçeneği belirlemek.

Anahtar Kavram

Orta Asya Kültür Merkezlerinin Tarih Öncesi Niteliği ve Maddi Kültür Bulguları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6051Soru

Büyük Selçuklu Devleti'nde yönetim, adalet ve saray teşkilatlanması zamanla kurumsallaşarak kendine özgü kurumların ve unvanların ortaya çıkmasını sağlamıştır.

Aşağıda verilen Büyük Selçuklu Devleti'ne ait idari, adli veya saray görev ve kurumlarını, karşılarındaki işlevsel açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Hâcibü'l-hüccâb
Atabey
Divan-ı İşraf
Emîr-i Dâd

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hâcibü'l-hüccâb saray protokolüyle; Atabey meliklerin eğitimiyle; Divan-ı İşraf idari ve mali denetimle; Emîr-i Dâd ise örfi adalet ve yargıyla eşleşmektedir.
Büyük Selçuklu Devleti'ndeki idari, askeri, adli ve saray teşkilatına ait görev ve kurumlara dair doğru eşleştirme şu şekildedir: Hâcibü'l-hüccâb, sultan ile diğer görevliler ve halk arasındaki protokolü düzenleyen saray görevlisidir. Atabey, şehzadelerin (meliklerin) eğitimiyle görevli tecrübeli devlet adamıdır. Divan-ı İşraf, mali ve idari işleri denetleyen kuruldur. Emîr-i Dâd ise örfi yargının başındaki adalet görevlisidir.

Adım Adım Çözüm

1
Saray teşkilatındaki g��revlileri belirleme
Sultan ile halk ve diğer devlet görevlileri arasındaki irtibatı sağlayan, saray protokolünün idaresinden sorumlu en yetkili makamın Hâcibü'l-hüccâb olduğu tespit edilir.
Saray düzeninde sultanın şahsına en yakın ve diplomatik/protokol görevlerini üstlenen merciyi ayırt etmek gerekir.
2
Eğitim ve idari staj sistemini analiz etme
Melik adı verilen şehzadeleri eyaletlerde vali olarak görevlendirirken yanlarına eğitmen olarak verilen deneyimli devlet adamının Atabey olduğu saptanır.
Büyük Selçuklu Devleti'ndeki yönetim tecrübesi aktarım modelini ve şehzade eğitim sistemini anlamak gerekir.
3
Merkez teşkilatındaki divanların görevlerini inceleme
Askeri ve adli alanlar hariç tutularak, ülkedeki idari ve mali kurumların işleyişini denetlemekle ve teftiş etmekle yükümlü olan divanın Divan-ı İşraf olduğu belirlenir.
Devletin denetim ve teftiş mekanizmasını diğer yürütme organlarından ayırt etmek gerekir.
4
Adalet sistemindeki görevlileri tespit etme
Örfi yargı alanında en yüksek yetkiye sahip olan, adalet işlerini yürüten ve gerektiğinde en üst düzey devlet yöneticilerini bile yargılama kudreti bulunan kişinin Emîr-i Dâd olduğu belirlenir.
Selçuklu yargı sisteminin (şer'i ve örfi olarak ikiye ayrılan yapısının) örfi boyutunun başındaki kişiyi tanımlamak gerekir.

Anahtar Kavram

Büyük Selçuklu Devleti'nde saray, taşra ve merkez teşkilatının yapısı ile kurumsal işleyişi.

Alternatif Yöntem

Kavramları eşleştirirken saray içi (Hacip), eğitim (Atabey), yargı (Emîr-i Dâd) ve denetim (Divan-ı İşraf) gibi işlevsel kategorilere ayırmak çözümü kolaylaştıracaktır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6052Soru

İlk Çağ Anadolu medeniyetleri, kendilerine özgü kültürel, dinsel ve ekonomik yapılar geliştirerek insanlık tarihine önemli katkılarda bulunmuşlardır. Aşağıdaki Anadolu uygarlıkları ile bu uygarlıkların kültürel ve ekonomik gelişimlerine katk�� sağlayan özgün özelliklerini eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Hititler
Frigler
Lidyalılar
Urartular
İyonlar

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hititler anal adı verilen yıllıklarla tarafsız tarih yazıcılığını; Frigler fibula adlı çengelli iğneleri; Lidyalılar madeni parayı; Urartular oda biçimli mezarları; İyonlar ise deniz aşırı koloniciliği geliştirmişlerdir.
Eşleştirmede Hititler anal yıllarıyla, Frigler fibula çengelli iğneleriyle, Lidyalılar madeni paranın basılmasıyla, Urartular oda biçimli mezarlarla ve İyonlar deniz koloniciliğiyle doğru biçimde ilişkilendirilmiştir. Bu özellikler her medeniyetin insanlık tarihine yaptığı en özgün ve belirgin katkılardandır.

Adım Adım Çözüm

1
Uygarlıkların siyasi ve dini literatürdeki yerlerini analiz etmek.
Hititlerin tanrılara hesap verme düşüncesiyle yazdığı analların tarafsız tarihçilikle ilişkili olduğu belirlenir.
Analların tarafs��zlığı, kralların tanrıya hesap verme inancından kaynaklanır.
2
Frig ve Lidya medeniyetlerinin ticari ve teknolojik yeniliklerini incelemek.
Lidyalıların parayı bulması, Friglerin fibulayı geliştirmesi ile eşleştirilir.
Bu buluşlar medeniyetlerin kendilerine has ekonomik ve madeni gelişimlerini gösterir.
3
Urartu ve İyon medeniyetlerinin inanç ve coğrafi faaliyetlerini değerlendirmek.
Urartuların oda mezarları ahiret inancıyla, İyonların deniz ticareti ise kolonicilikle eşleştirilir.
Coğrafi konum ve dini inançlar bu uygarlıkların mimari ve ekonomik yapılarını doğrudan şekillendirmiştir.

Anahtar Kavram

İlk Çağ Anadolu Medeniyetlerinin Kendilerine Özgün Kültürel, Dinsel ve Ekonomik Özellikleri
Soru 6053Soru

I. Dünya Savaşı sürecinde yürürlüğe giren 1915 Olayları ve Ermeni tehciri ile ilgili aşağıdaki kavramları, bu kavramların tarihsel içerik ve açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sevk ve İskân Kanunu
Kafkas Cephesi
İaşe ve İskân Talimatnamesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sevk ve İskân Kanunu, asayişi bozan nüfusun göç ettirilmesini karara bağlayan düzenlemedir. Kafkas Cephesi, Ermeni komitelerinin Rusya ile ortak hareket ettiği muharebe sahasıdır. İaşe ve İskân Talimatnamesi ise göç edenlerin can, mal ve gıda haklarını koruyan resmi yönergedir.
Sevk ve İskân Kanunu güvenlik amaçlı göçü düzenler; Kafkas Cephesi Ermeni isyanlarının yaşandığı askerî sahadır; İaşe ve İskân Talimatnamesi ise göç edenlerin iaşe ve güvenlik haklarını korumaya yönelik idari hükümleri içerir.

Adım Adım Çözüm

1
Sevk ve İskân Kanunu'nun işlevini belirlemek
Bu kanun, güvenlik riski oluşturan nüfusun savaş dışı bölgelere nakledilmesini öngördüğü için ilgili açıklamayla eşleşir.
Tehcir Kanunu'nun yasal amacını ve uygulanış biçimini doğrulamak.
2
Ermeni çetelerinin faaliyet gösterdiği mücadele sahasını saptamak
Ruslarla iş birliği yapılarak cephe gerisinin tehdit edildiği alan Kafkas Cephesi olduğundan bu kavram ilgili açıklamayla eşleşir.
Tehcir kararının arkasındaki askerî ve stratejik gerekçeyi ortaya koymak.
3
İaşe ve İskân Talimatnamesi'nin idari içeriğini incelemek
Göç edenlerin yeme-içme, sağlık ve koruma haklarını kapsayan yönerge bu talimatnameyle eşleşir.
Osmanlı Hükümeti'nin göç sürecinde aldığı insani ve koruyucu önlemleri belgeleyen hukuki metni tanımlamak.

Anahtar Kavram

1915 Olayları, Sevk ve İskân Kanunu (Ermeni Tehciri)
Soru 6054Soru

Mustafa Kemal ve çalışma arkadaşları taraf��ndan hazırlanan Amasya Genelgesi, Millî Mücadele'nin gerekçesini, amacını ve yöntemini belirleyen ihtilalci bir bildiri niteliğindedir.

Buna göre, Amasya Genelgesi'nin aşağıdaki maddelerinden hangisi Millî Mücadele'nin 'yöntemini' (nasıl yürütüleceğini) belirten hükümlerden biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.

Cevap

Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.
Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararının kurtaracağına dair madde, Millî Mücadele'nin nasıl yürütüleceğini (yöntemini) belirten temel hükümdür. Bu ifade aynı zamanda ileride ulusal egemenliğe dayalı bir yönetime geçileceğinin de ilk işaretidir.

Adım Adım Çözüm

1
Amasya Genelgesi'nde yer alan kararların Millî Mücadele'nin hangi boyutlarını (amaç, gerekçe, yöntem) ifade ettiğini analiz edin.
Kararların anlamı incelendiğinde gerekçe ve yöntem (nasıl yapılacağı) unsurları ayrıştırılır.
Soruda bizden Millî Mücadele'nin yöntemini gösteren maddenin bulunması istenmektedir.
2
Seçeneklerdeki ifadelerin işlevlerini belirleyin.
'Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.' maddesindeki 'milletin azim ve kararı' ifadesinin mücadelenin gücünü ve yürütülme şeklini (yöntemini) gösterdiğini saptayın.
Yöntem, bir işin yapılış şeklidir; milletin kendi kararı ve azmiyle bu mücadeleyi yürütecek olması doğrudan yöntemle ilgilidir.

Anahtar Kavram

Amasya Genelgesi'nde Kurtuluş Savaşı'nın amaç, gerekçe ve yönteminin belirlenmesi.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 6055Soru

Asya Hun Devleti'nin devlet teşkilatı, askeri yapılanması ve dış politika dinamiklerine dair verilen sol sütundaki kavramları, sağ sütundaki tarihsel açıklama ve etkileriyle doğru şekilde nasıl eşleştirirsiniz?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İkili Teşkilat
Onlu Teşkilat
Kurultay
İpekyolu Denetimi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İkili Teşkilat federal yönetim ve devletin bölünmesine yol açan yapıyla; Onlu Teşkilat ordunun hiyerarşik sevk ve idaresiyle; Kurultay devlet işlerinin görüşüldüğü danışma organıyla; İpekyolu Denetimi ise Çin ile mücadelelerin temel odağını oluşturan ekonomik hedefle eşleşmektedir.
Doğru eşleştirme; ikili teşkilatın veraset sistemiyle ilişkili federal idari yapısıyla, onlu teşkilatın askeri disiplin ve sevk amacıyla, kurultayın boy beylerinin katıldığı danışma meclisiyle, İpekyolu'nun ise Çin ile mücadelelerin temel nedeni olan ekonomik eksenle ilişkilendirilmesi sonucu elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk olarak ülkenin doğu ve batı şeklinde bölünerek yönetilmesini ifade eden teşkilat yapısı incelenmelidir.
Bu yapının ikili teşkilat olduğu ve federal yapıyı yansıttığı belirlenir.
İkili teşkilat, Hunların geniş topraklarında yönetimi kolaylaştırırken bölünmeyi de hızlandırmıştır.
2
Mete Han'ın orduda uyguladığı disiplin ve sevk sistemine odaklanılmalıdır.
Bu sistemin onlu teşkilat olduğu saptanır.
Onlu teşkilat, geniş coğrafyada ordunun yönetimini ve denetimini kolaylaştırmıştır.
3
Devlet işlerinin boy beyleriyle birlikte görüşüldüğü meclis yapısı analiz edilmelidir.
Bu yapının Kurultay olduğu tespit edilir.
Kurultay, hükümdarın mutlak gücünü dengeleyen ve kararların ortak alındığı danışma kuruludur.
4
Hun-Çin ilişkilerinin temelindeki ekonomik ve dış politik sebeplere bakılmalıdır.
Temel amacın İpekyolu denetimi olduğu belirlenir.
İpekyolu ticareti, Hun ekonomisinin sürekliliği için hayati bir dış politika hedefidir.

Anahtar Kavram

Asya Hun Devleti Teşkilat Yapısı ve Dış Politikası
Soru 6056Soru

Fenikeliler, dağlık coğrafyalarının etkisiyle Akdeniz havzasında gelişmiş bir deniz ticareti ağı kurarak birçok koloni oluşturmuşlardır. Ancak bu kolonileri İyonlar ve Romalıların aksine birer "vatan" olarak görmemişler, sadece hammadde ve ticari kazanç elde ettikleri geçici üsler olarak değerlendirmişlerdir.

Buna göre, Fenikelilerin kolonicilik faaliyetlerindeki bu yaklaşımının aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı savunulabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Akdeniz’deki siyasi ve askeri egemenliklerinin kısa ömürlü olmasına

Cevap

Akdeniz’deki siyasi ve askeri egemenliklerinin kısa ömürlü olmasına
Fenikelilerin kolonileri yurt toprağı olarak değil, sadece gelir elde edilen geçici ticari üsler olarak görmeleri, bu bölgeler üzerinde kalıcı bir bağ kurmalarını engellemiştir. Sahiplenme duygusunun zayıf olması, bölgedeki siyasi ve askeri varlığın rakipleri (Roma, Pers vb.) karşısında kısa sürede sona ermesine yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Metinde verilen bilgileri analiz etmek
Fenikelilerin Akdeniz'de koloniler kurduğu fakat bu kolonileri birer 'vatan' olarak görmeyip yalnızca ekonomik kazanç sağlanan geçici üsler olarak kullandığı belirlenir.
Soruda sunulan öncülün tarihsel sonucunu bulabilmek için temel yaklaşımın mantığını kavramak gerekir.
2
Kolonicilik anlayışının uzun vadeli siyasi sonuçlarını değerlendirmek
Toprağı vatan olarak benimsememenin, o topraklara kalıcı olarak bağlanmayı ve savunma motivasyonunu zayıflattığı, bu durumun da Akdeniz'deki egemenliğin kısa sürmesine neden olduğu tespit edilir.
Devletlerin toprak üzerindeki hakimiyet anlayışlarının, siyasi ömürleri üzerindeki doğrudan etkisini analiz etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Fenike Koloniciliği ve Siyasi Yapısı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6057Soru

Orhun Yazıtları'nda geçen;

*«Çin milletinin sözü tatlı, ipek kumaşı yumuşak imiş. Tatlı sözle, yumuşak ipek kumaşla aldatıp uzak milleti öylece yaklaştırırmış... Türk milleti, Ötüken topraklarında oturup kervan ve kafileler gönderirsen hiçbir sıkıntın olmaz. Ötüken yerinde oturursan ebediyen il (devlet) tutarak oturacaksın.»*

ifadeleri dikkate alındığında, Kök Türklerin devlet politikası ve sosyo-ekonomik yapısı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi savunulamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taht kavgalarını ve kut inancından kaynaklı bölünmeleri engellemek için Çin idari yapısının örnek alınmasının amaçlandığı.

Cevap

Taht kavgalarını ve kut inancından kaynaklı bölünmeleri engellemek için Çin idari yapısının örnek alınmasının amaçlandığı ifadesi savunulamaz.
Orhun Yazıtları'nda Kök Türklerin Çin idari sistemini veya yönetim modelini örnek aldığına, kut inancı ve veraset sistemindeki sorunları çözmek için Çin bürokrasisini taklit ettiğine dair hiçbir bilgi yer almamaktadır. Aksine, kitabelerde Çin'in hilelerine ve Türkleri asimile etme çabalarına karşı çok sert uyarılarda bulunulmuş, Türklerin kendi törelerine ve merkezleri olan Ötüken'e bağlı kalmaları gerektiği vurgulanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki ifadeleri analiz etmek
Metinde Çin'in tatlı söz ve yumuşak ipek gibi unsurlarla Türk milletini aldattığı, buna karşın Ötüken'de kalınarak kervan gönderilmesi durumunda devletin ebediyen yaşayacağı belirtilmektedir.
Sorunun kökünde verilen Orhun Yazıtları alıntısının ana fikrini ve mesajlarını tespit etmek için metin analizi gereklidir.
2
Seçeneklerdeki yargıları metin ve tarihi gerçeklerle karşılaştırmak
Kök Türklerin Çin idari modelini benimsemek gibi bir amaçlarının olmadığı, aksine Çin'in kültürel ve siyasi asimilasyon politikalarına karşı sert bir tavır aldıkları görülür.
Soruda istenen 'savunulamaz' olan seçeneği bulmak için her bir önermenin metindeki karşılığı ve Kök Türk tarihiyle uyumu test edilmelidir.

Anahtar Kavram

Orhun Yazıtları'nın Türk devlet yönetimi, bağımsızlık anlayışı ve dış politikadaki mesajları üzerindeki rolü.
Soru 6058Soru

I. Dünya Savaşı'nda Rus ordusunun Kafkas Cephesi'ndeki ilerleyişi ve cephe gerisindeki silahlı Ermeni örgütlenmelerinin askeri hareketleri üzerine, Osmanlı hükümeti tarafından 27 Mayıs 1915 tarihinde yürürlüğe konan Geçici Kanun (Tehcir Kanunu) ile güvenlik açısından tehlike oluşturan unsurların göç ettirilmesi kararlaştırılmıştır. Uygulama sürecinde göç edenlerin iaşesi, güvenliği ve geride bıraktıkları mülklerin tasfiyesi için özel komisyonlar ve ek yönetmelikler oluşturulmuştur.

Buna göre, Osmanlı Devleti'nin tehcir uygulamasına yönelik bu düzenlemeleri hayata geçirmesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Askeri güvenlik gerekçesiyle başlatılan göç hareketini, devletin hukuki ve idari kontrolü altında tutmaya çalışmak

Cevap

Askeri güvenlik gerekçesiyle başlatılan göç hareketini, devletin hukuki ve idari kontrolü altında tutmaya çalışmak
Doğru seçenek, göç hareketinin devletin hukuki ve idari kontrolü altında tutulmaya çalışıldığını ifade eden seçenektir. Osmanlı Devleti, savaş koşullarında askeri güvenlik amacıyla başlattığı bu göçü, geçici kanunlar, komisyonlar ve özel yönetmelikler çıkararak devletin resmi denetimi ve yasal çerçevesi içinde yürütmeyi amaçlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru metnindeki tarihi bağlamı ve gelişmeleri analiz etmek.
I. Dünya Savaşı'nın Kafkas Cephesi'ndeki güvenlik sorunları sebebiyle 1915 yılında Geçici Kanun (Tehcir Kanunu) çıkarıldığı ve göç edenlerin iaşesi ile mülklerinin korunması için komisyonlar kurulduğu belirlenmiştir.
Soru kökünün ana fikrini ve tarihi arka planını netleştirmek.
2
Hükümetin çıkardığı ek yönetmelik ve komisyonların idari anlamını değerlendirmek.
Kanun, yönetmelik ve komisyon gibi enstrümanların kullanılması, devletin bu süreci yasal ve kurumsal bir denetim mekanizmasıyla yürütmeye çalıştığını gösterir.
Uygulamanın devlet kontrolünde ve hukuki çerçevede yürütüldüğü sonucuna ulaşmak.
3
Çeldirici seçenekleri kavramsal ve kronolojik açılardan incelemek.
Ulus-devlet kavramının bu dönem için anakronik olduğu, istimalet politikasının yanlış bağlamda kullanıldığı, Mondros Ateşkesi'nin henüz imzalanmadığı ve Kafkas Cephesi'nin bir taarruz cephesi olduğu saptanmıştır.
Hatalı çıkarımları eleyerek doğru seçeneği doğrulamak.

Anahtar Kavram

1915 Olayları ve Sevk ve İskân Kanunu'nun hukuki ve idari niteliği
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6059Soru

Osmanlı Devleti'nde 1876 yılında yürürlüğe giren Kanun-i Esasi, padişaha geniş yetkiler tanıyan mutlakiyetçi bir meşrutiyet modeli öngörmüştü. Ancak 1909 yılında yapılan kapsamlı anayasa değişiklikleriyle, egemenlik dengesi saraydan parlamentoya doğru kaymıştır.

Bir tarihçinin belirttiği bu "saraydan parlamentoya doğru kayma" durumunu kanıtlamak amacıyla, 1909 anayasa değişikliklerinde yer alan;

I. padişahın meclisi kapatabilmesi için belirli şartların getirilmesi ve yeni seçimlerin üç ay içinde yapılmasının zorunlu kılınması,
II. hükümetin (Heyet-i Vükela) padişah yerine Meclis-i Mebusana karşı sorumlu tutulması,
III. egemenliğin kaynağının padişahtan alınarak millete ait olduğunun anayasaya eklenmesi,
IV. milletvekillerinin kanun teklifi sunabilmesi için önceden padişahtan izin alma şartının (istizan usulü) kaldırılması

gelişmelerinden hangileri gösterilebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I, II ve IV

Cevap

Padişahın meclisi kapatmasının sınırlandırılması, hükümetin meclise karşı sorumlu tutulması ve kanun teklifinde padişah izninin kaldırılması gelişmelerini içeren I, II ve IV öncülleri doğrudur.
Padişahın meclisi feshetme yetkisinin zorlaştırılması, hükümetin meclise sorumlu kılınması ve kanun tekliflerinde padişah izninin kaldırılması anayasal düzenlemeleri, yasama organını saray karşısında korumuş ve güçlendirmiştir. Bu nedenle I, II ve IV öncülleri tarihçinin belirttiği güç kaymasını doğrudan kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüllerde verilen maddelerin 1909 anayasa değişikliklerindeki varlığını ve niteliğini kontrol edin.
I, II ve IV. öncüllerdeki düzenlemelerin 1909 yılında yapıldığı, ancak III. öncüldeki egemenliğin millete devredilmesi ilkesinin bu değişikliklerde yer almadığı belirlenir.
1909 değişikliklerinin Osmanlı meşruti monarşisi içindeki sınırlarını çizmek ve cumhuriyet dönemi ilkeleriyle karıştırılmasını önlemek gerekir.
2
Kabul edilen anayasal maddelerin yasama-yürütme ilişkisi üzerindeki etkisini değerlendirin.
Hükümetin meclise karşı sorumlu olması yasama denetimini getirmiş, padişahın fesih yetkisinin sınırlandırılması meclisin varlığını güvenceye almış ve izin şartının kalkması yasama bağımsızlığını sağlamıştır.
Bu üç maddenin padişahın mutlak otoritesini azaltarak doğrudan parlamentoyu (Meclis-i Mebusanı) güçlendirdiğini kavramak gerekir.
3
Egemenlik kavramı üzerindeki tarihsel yanılgıları çözümleyin.
1909 anayasasında devletin monarşik yapısı ve egemenliğin hanedana ait olması kuralı korunmuştur; ulusal egemenlik kavramı anayasaya ilk kez 1921'de girmiştir, bu nedenle III. öncül elenir.
Osmanlı İmparatorluğu'nun anayasal gelişimi ile Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş felsefesi arasındaki farkı ayırt ederek anakronizm hatasından kaçınılır.

Anahtar Kavram

1909 Kanun-i Esasi Değişiklikleri ve Yasama-Yürütme Dengesi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6060Soru

Doğu-Batı çatışmasını, Türk aydınının kendi tarihine ve toplumuna yabancılaşmasını sosyolojik ve felsefi bir derinlikle ele alan yazar; deneme ve inceleme türündeki yazılarında aforizmalara dayalı, kelime kadrosu zengin, hitabet üslubunu andıran yoğun bir dil kullanmıştır. Batılı ideolojileri ve 'izm'leri 'idrakimize giydirilmiş deli gömlekleri' olarak nitelendiren sanatçı, Türk aydınının asıl kurtuluşunun kendi kültür ve irfan köklerine dönmesiyle mümkün olacağını savunmuştur.

Bu parçada düş��nce dünyası ve üslup özellikleri anlatılan Cumhuriyet Dönemi öğretici metin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cemil Meriç

Cevap

Cemil Meriç
Cemil Meriç, Türk edebiyatında Doğu-Batı sentezi, aydın yabancılaşması ve kültür buhranı konularını en derinlikli şekilde işleyen öğretici metin yazarıdır. Kendine özgü aforizmatik dili, 'izm'leri deli gömleği olarak görmesi ve kurtuluşu irfanda araması onun ayırt edici nitelikleridir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki temel ipuçlarını analiz etme.
Doğu-Batı çatışması, aydın yabancılaşması, 'izm'lerin deli gömleği olarak görülmesi ve 'irfan köklerine dönme' gibi anahtar kavramlar tespit edilmiştir.
Yazarın düşünce dünyasını ve felsefi arka planını belirlemek için metindeki kavramsal vurgular incelenmelidir.
2
Yazınsal üslup ve dil özelliklerini değerlendirme.
Aforizmalara dayalı, zengin kelime kadrosuna sahip, hitabet tonu taşıyan yoğun ve entelektüel bir dil kullanıldığı belirlenmiştir.
Öğretici metin yazarlarını birbirinden ayıran en belirgin yönlerden biri olan üslup özelliklerini belirlemek doğru sonuca ulaşmayı sağlar.
3
Bulunan özellikler ile seçeneklerdeki sanatçıları karşılaştırma.
Tüm bu nitelikler, 'Bu Ülke' ve 'Mağaradakiler' gibi eserlerin yazarı olan ve düşünce dünyasıyla Cumhuriyet Dönemi'nde öne ç��kan Cemil Meriç ile örtüşmektedir.
Tespit edilen tematik ve üslupsal özellikler ile şairlerin/yazarların edebi portreleri kar��ılaştırılarak doğru seçenek belirlenir.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi Öğretici Metin Yazarları ve Cemil Meri��'in Edebi Şahsiyeti
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 303 / 437Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin