Tüm alıştırma soruları

Karahanlılar Dönemi'nde Yusuf Has Hacib tarafından kaleme alınan Kutadgu Bilig, Türk-İslam devlet geleneğinin ilk yazılı ürünlerindendir. Eserde devlet yönetimine dair şu öğütler yer almaktadır:

'Memleket tutmak için çok asker ve ordu lazımdır, askeri beslemek için de çok mal ve servet gerekir. Bu malı elde etmek için halkın zengin olması lazımdır, halkın zengin olması için de doğru yasalar konulmalıdır. Bunlardan biri ihmal edilirse dördü de kalır, dördü birden kalırsa beylik çözülmeye yüz tutar.'

Kutadgu Bilig'den alınan bu ifadeler doğrultusunda, ideal devlet yönetimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisine *ulaşılamaz*?

Osmanlı Devleti'nin Balkan coğrafyasındaki hakimiyetinin sona ermesinde etkili olan çatışmalar ve bu süreçteki gelişmeler göz önüne alındığında, aşağıda verilen tarihi olayları kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

Balkan Savaşları sonucunda Osmanlı Devleti, yüzyıllardır egemenliği altında tuttuğu Rumeli topraklarının neredeyse tamamını kaybetmiştir. Bu süreçte bölgede yaşayan yüz binlerce Türk ve Müslüman, uğradıkları baskı ve katliamlar nedeniyle evlerini terk ederek Anadolu'ya göç etmek zorunda kalmıştır. Yaşanan bu büyük demografik hareketlilik, Osmanlı Devleti'nin sosyal, ekonomik ve siyasi yapısında derin izler bırakmıştır.

Bu göç dalgasının ve Rumeli'deki toprak kayıplarının Osmanlı düşünce dünyasındaki doğrudan sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin modernleşme sürecinde Tanzimat ve Islahat fermanları ile bu fermanlar doğrultusunda atılan hukuki ve idari adımları en eskiden en yeniye doğru kronolojik olarak nasıl sıralarsınız?

I.
Biz ki yarınıyız yorulmuş bir coğrafyanın
Emeğin ve inancın tunçtan elleriyle
Yıkarız karanlığı, kurarız yeni bir günü
Meydanlarda yankılanan sesimizle

II.
Deniz kabuğundan süzülen soluk bir akşamüstü
İçtim gökyüzünün yalnızlığını tren tıkırtılarında
Bir adam ceketini asıyordu hiçliğin askısına
Gözlerinde mor menekşeler, ceplerinde eski rüzgâr

Dil, üslup ve içerik özellikleri dikkate alındığında, bu şiir parçalarının ait olduğu şiir anlayışlar�� aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Ukrayna'nın Odessa Limanı'ndan yüklediği tarım ürünlerini Hindistan'ın Mumbai Limanı'na en kısa deniz yolu üzerinden taşımak isteyen bir yük gemisi sırasıyla bazı su yollarından geçecektir. Gemi kaptanı, rotasındaki geçiş noktalarını kökenlerine göre doğal boğazlar ve beşerî (insan yapımı) kanallar olarak sınıflandırmıştır.

Buna göre, geminin sırasıyla geçeceği İstanbul, Çanakkale, Süveyş ve Babülmendep su yollarının kökenlerine göre "Doğal - Beşerî" sınıflandırması aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Tarih dersinde olay ve olgu kavramlarını çal��şan bir öğrenci hazırladığı ödevde şu ifadelere yer vermiştir:

'375 yılında Hunların batıya doğru harekete geçmesiyle Kavimler Göçü başlamıştır. Bu göç hareketi Avrupa'nın etnik yapısını değiştirmiş, burada yeni devletlerin kurulmasıyla feodalite (derebeylik) rejimi ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla Kavimler Göçü'nün başlaması bir tarihî olgu iken; bu göçün sonucunda Avrupa'da yeni devletlerin kurulması ve feodalitenin yaygınlaşması birer tarihî olaydır.'

Bu öğrencinin ödevindeki değerlendirme dikkate alındığında, olay ve olgu kavramlarıyla ilgili yaptığı hata aşağıdakilerin hangisinde doğru açıklanmıştır?

Birinci TBMM, açılışının hemen ardından Anadolu'nun çeşitli yerlerinde patlak veren iç isyanlara karşı bazı tedbirler almıştır. Bu doğrultuda meclis; 29 Nisan 1920'de Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nu çıkarmış, bu kanuna göre yargılama yapmak üzere üyeleri milletvekillerinden oluşan İstiklal Mahkemelerini kurmuş ve İstanbul Hükümetinin fetvasına karşı Ankara Müftüsü öncülüğünde dini meşruiyet sağlayan bir karşı fetva yayımlatmıştır.

Bu uygulamalar dikkate alındığında, Birinci TBMM'nin karşılaştığı iç isyanlar karşısında aşağıdakilerden hangisine önem verdiği savunulabilir?

Türkiye, kıtalar arasındaki coğrafi konumu ve sahip olduğu fiziki özellikler nedeniyle tarih boyunca ulaşım ağlarının odak noktasında yer almıştır. Gün��müzde de kara, demir ve deniz yolu ulaşım sistemlerinin gelişimi; hem ülkenin kendi iç dinamikleriyle hem de küresel ölçekteki transit ticaret koridorlarıyla doğrudan ilişkilidir.

Buna göre, Türkiye'deki ulaşım ağlarının coğrafi özellikleri ve gelişim süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de laik devlet düzenine geçiş sürecinde gerçekleştirilen aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralaması nasıl olmalıdır?

İlk Çağ'da Mezopotamya coğrafyasında kurulan uygarlıklar, genellikle merkeziyetçi krallıklar veya büyük imparatorluklar şeklinde yönetilmişlerdir. Ancak bu coğrafyanın en eski sakinlerinden olan bir uygarlık, tek bir merkezi otorite etrafında birleşmek yerine "site" adı verilen bağımsız şehir devletleri şeklinde örgütlenmiştir.

Bu parçada bahsedilen siyasi örgütlenme biçimine sahip olan Mezopotamya uygarlığı aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye’nin jeopolitik konumunda etkili olan unsurlar; fiziki coğrafya özellikleri gibi uzun süre değişmeyen statik unsurlar ile ekonomik, siyasi ve askeri durumlar gibi zamana göre değişen dinamik unsurlardan oluşur. Statik unsurlar, dinamik unsurların gelişim yönünü ve sınırlarını belirleyerek dış politika stratejilerinin temelini oluşturur.

Buna göre, Türkiye’nin yakın çevresindeki jeopolitik mücadeleler düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi statik unsurların dinamik unsurlar üzerindeki belirleyici etkisine örnek gösterilebilir?

Aşağıda verilen kültür bölgelerini, bu bölgelerin yayılış alanları ve genel özellikleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Uluslararası örgütler, kuruluş amaçları ve faaliyet gösterdikleri alanlara göre küresel veya bölgesel ölçekte kurulabilmektedir. Türkiye, jeopolitik konumu ve tarihi bağları nedeniyle birçok uluslararası örgüte üye veya kurucu üye olmuştur.

Buna göre, aşağıdaki uluslararası örgütlerden hangisine Türkiye üye değildir?

Mustafa Kemal Atatürk, 1923 yılında yaptığı bir konuşmada şu ifadeleri kullanmıştır:

"Bizim halkımız, çıkarları birbirinden ayrılan sınıflar hâlinde değil; aksine varlıkları ve çalışmalarının sonuçları birbirine lazım olan meslek gruplarından ibarettir. Bu nedenle amacımız sınıf mücadelesi yerine toplumsal dayanışmayı ve birliği sağlamaktır."

Atatürk'ün bu ifadesi doğrultusunda benimsenen toplumsal yapı anlayışı, doğrudan aşağıdaki Atatürk ilkelerinden hangileriyle ilişkilendirilebilir?

İlk Çağ medeniyet havzalarında siyasi güç merkezlerinin oluşumu ve yönetim yapılarının gelişimine dair aşağıda verilen gelişmeleri kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

Ortadoğu ve çevresindeki sıcak çatışma bölgeleri ile siyasi istikrarsızlıklar, küresel enerji ve mal taşımacılığında kritik öneme sahip deniz yolu geçitlerinin güvenliğini doğrudan etkilemektedir.

Buna göre, bölgesel çatışmaların deniz ticareti ve ulaşım yolları üzerindeki etkileriyle ilgili;

I. Yemen'de yaşanan iç çatışmalar ve siyasi istikrarsızlık, Kızıldeniz'in güney girişindeki Babülmendep Boğazı'ndan yapılan geçişleri risk altına sokmaktadır.
II. İran ile Körfez ülkeleri arasındaki gerilimler, Basra Körfezi'nin dünyaya açılan kapısı konumunda olan ve insan eliyle açılmış bir kanal niteliği taşıyan Hürmüz Boğazı'ndaki petrol sevkiyatını aksatma potansiyeline sahiptir.
III. Mısır topraklarında yer alan Süveyş Kanalı, Doğu Akdeniz ile Kızıldeniz'i birbirine bağlayan yapay bir su yolu olup, bölgedeki siyasi krizlerden dönem dönem olumsuz etkilenmektedir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Sanayi Devrimi'nden günümüze kadar geçen süreçte doğal kaynakların kullanımı, ekonomik kalkınmanın temel motoru olmuştur. Ancak doğal kaynakların sınırlılığı ve yenilenebilme özellikleri ülkelerin kalkınma stratejilerini doğrudan etkilemektedir.

Doğal kaynaklar ve ekonomi ilişkisi dikkate alındığında;

I. Orman ve toprak gibi belirli şartlarda kendini yenileyebilen kaynaklar, taşıma kapasitesinin üzerinde kullanıldıklarında yenilenebilme özelliğini kaybedebilir.
II. Bir ülkenin kalkınabilmesi için mutlaka zengin doğal kaynak rezervlerine sahip olması gerekir; doğal kaynak yönünden fakir ülkelerin sanayileşmesi mümkün değildir.
III. Fosil yakıtlar gibi tükenebilen kaynakların sanayideki yoğun kullanımı, ekonomik büyümeyi hızlandırırken çevresel sürdürülebilirliği olumsuz etkilemektedir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Milli Mücadele Dönemi’nde Büyük Millet Meclisinin (TBMM) açılışı ve sonrasında meclis otoritesini korumaya yönelik gelişmeleri kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

Osmanlı Devleti'nin XIX. yüzyıldaki modernleşme sürecinde tebaanın hak ve ödevleri ile yargı sisteminde önemli değişimler yaşanmıştır.

Buna göre, aşağıda verilen gelişmelerin kronolojik olarak en eskiden en yeniye doğru sıralaması nasıl olmalıdır?