Tüm alıştırma soruları

1797 soru

Soru 641Soru

Klasik Dönem Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'daki hâkimiyetini kalıcı kılmak amacıyla uyguladığı temel idari, askeri, sosyal ve hukuki politikalar ile bu politikaların hedefleri ve işlevleri aşağıda karışık olarak verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki kavram ve stratejileri, sağ sütundaki en uygun açıklamalarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İstimalet Uygulamaları
İskan (Şenlendirme) Yöntemi
Tımar ve Tahrir Düzeni
Sosyal Çatışmaları Yönetme (Sürgün) Stratejisi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleşmeler şu şekildedir: İstimalet Uygulamaları ile gayrimüslim tebaanın haklarını koruyarak vergi adaleti sağlayan açıklama; İskan Yöntemi ile Anadolu'dan getirilen nüfusun yerleştirilmesini içeren açıklama; Tımar ve Tahrir Düzeni ile tarımsal gelirleri askeri hizmete dönüştüren açıklama; Sosyal Çatışmaları Yönetme Stratejisi ile Anadolu'da aralarında husumet bulunan ailelerin göç ettirilmesini içeren açıklama eşleşir.
Doğru eşleştirmede; istimalet uygulaması gayrimüslimlerin haklarının korunması ve vergi kolaylığı sağlanması ile; iskan yöntemi Anadolu'daki Türk nüfusun Balkanlar'daki topraklara yerleştirilerek tarımsal üretimin canlandırılması ile; tımar ve tahrir düzeni tarımsal gelirlerin askeri güce ve taşra güvenliğine dönüştürülmesi ile; sosyal çatışmaları yönetme stratejisi ise Anadolu'daki sorunlu ailelerin göç ettirilerek hem kaynak hem de hedef bölgede düzenin kurulması ile eşleşmektedir. Bu uyum Osmanlı'nın Balkanlar'da kalıcı olmasının temelini oluşturmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
İstimalet kavramının tanımını ve amacını analiz etmek.
İstimalet; hoşgörü, adalet ve gayrimüslim halkın haklarını koruma politikası olduğu için, feodal angaryaların kaldırılması ve vergi adaleti ile yerel halkın rızasının kazanılması açıklamasıyla eşleşir.
Osmanlı Devleti'nin gayrimüslim tebaaya din ve ibadet hürriyeti tanıması ile vergilerde kolaylık sağlaması bu politikanın doğrudan bir gereğidir.
2
İskan (şenlendirme) politikasının temel hedefini belirlemek.
İskan; fethedilen bölgelerin nüfus yapısını düzenlemek ve Türk-İslam kültürünü yerleştirmek olduğu için, Anadolu'dan getirilen nüfus gruplarının tarımsal üretime ve yerleşik hayata geçirilmesi açıklamasıyla eşleşir.
Boş ve sahipsiz toprakların tarıma açılması ve bölgenin güvenliğinin Türk nüfusla pekiştirilmesi amaçlanmıştır.
3
Tımar ve tahrir sisteminin askeri-ekonomik entegrasyon işlevini incelemek.
Tımar sistemi, toprağın tahrir defterlerine kaydedilerek dirlik sahiplerine verilmesi ve bu dirliklerden sipahiler yetiştirilmesi esasına dayandığı için, tarımsal gelirlerin askeri hizmete dönüştürülmesi açıklamasıyla eşleşir.
Merkezi hazineye yük olmadan eyalet askerlerinin beslenmesi ve taşrada güvenliğin tesis edilmesi bu sistemle sağlanmıştır.
4
İskan politikasında uygulanan sürgün yönteminin sosyal kontrol boyutunu analiz etmek.
Anadolu'da aralarında husumet olan ailelerin seçilerek Balkanlar'a yerleştirilmesi, hem asayişin korunması hem de göç edenlerin geri dönüşünün engellenmesi amacını taşıdığı için sosyal çatışmaları yönetme açıklamasıyla eşleşir.
Osmanlı Devleti, göç politikasını sadece bir nüfus hareketi olarak değil, aynı zamanda toplumsal barışı ve düzeni koruma aracı olarak da kullanmıştır.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'daki fetihleri kalıcı kılmak amacıyla uyguladığı iskan, istimalet ve tımar sistemlerinin amaç ve işlevsel farklılıkları.
Soru 642Soru

Milli Mücadele Dönemi Batı Cephesi Savaşları ile bu savaşların ardından ortaya çıkan iç siyasi ve uluslararası diplomatik gelişmeleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

I. İnönü Muharebesi
Kütahya-Eskişehir Muharebeleri
Sakarya Meydan Muharebesi
Büy��k Taarruz

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. İnönü Muharebesi - Moskova Antlaşması ve Misak-ı Milli'den ilk taviz; Kütahya-Eskişehir Muharebeleri - Başkomutanlık Kanunu ve Tekalif-i Milliye Emirleri; Sakarya Meydan Muharebesi - Fransa ile Ankara Antlaşması ve Paris Mukarraratı; Büyük Taarruz - Mudanya Ateşkes Antlaşması ve Doğu Trakya, İstanbul ile Boğazlar'ın savaşsız kurtarılması
I. İnönü Muharebesi sonrasında Sovyet Rusya ile Moskova Antlaşması imzalanmış ve Batum Gürcistan'a bırakılarak Misak-ı Milli'den ilk taviz verilmiştir. Kütahya-Eskişehir Muharebeleri'ndeki geri çekilme sonrası ordu ihtiyaçları için Başkomutan Mustafa Kemal Paşa tarafından Tekalif-i Milliye Emirleri yayımlanmıştır. Sakarya Meydan Muharebesi'nin ardından Fransa ile Ankara Antlaşması imzalanarak Güney Cephesi kapanmış ve İtilaf Devletleri Mart 1922'de Paris Mukarraratı barış teklifini sunmuştur. Büyük Taarruz sonrasındaki askeri başarı ise Mudanya Ateşkes Antlaşması'nı getirmiş, Doğu Trakya, İstanbul ve Boğazlar savaşılmadan teslim alınmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
I. İnönü Muharebesi'nin ulusal ve uluslararası sonuçlarını analiz etmek
Askeri zaferin ardından dış politikada Moskova Dostluk Antlaşması imzalanmış ve Batum tavizi verilmiştir.
Zaferin getirdiği diplomatik prestijin Sovyet Rusya ile ilişkilere etkisini belirlemek.
2
Kütahya-Eskişehir Muharebeleri'nin iç politikadaki ve askeri örgütlenmedeki yansımalarını incelemek
Alınan yenilgi üzerine TBMM'nin yetkileri Mustafa Kemal Paşa'ya verilmiş ve Tekalif-i Milliye Emirleri yayımlanmıştır.
Cephedeki kriz durumunun Meclis yönetimine ve ordu lojistiğine olan etkisini ortaya koymak.
3
Sakarya Meydan Muharebesi'nin diplomatik kazanımlarını değerlendirmek
Fransa ile Ankara Antlaşması imzalanarak Güney Cephesi kapanmış ve İtilaf Devletleri barış teklifi hazırlamıştır.
Savunma savaşının zaferle bitmesinin uluslararası dengeleri ve diplomatik teklifleri nasıl şekillendirdiğini belirlemek.
4
Büyük Taarruz'un nihai askeri ve diplomatik neticelerini belirlemek
Mudanya Ateşkesi ile Doğu Trakya, İstanbul ve Boğazlar savaşılmadan kurtarılmıştır.
Taarruz harekatının ateşkes sürecini ve savaşsız toprak kazanımlarını nasıl getirdiğini saptamak.

Anahtar Kavram

Kurtuluş Savaşı Batı Cephesi Savaşları'nin askeri gelişmeler ile iç ve dış siyasi olaylar üzerindeki sebep-sonuç ilişkileri
Soru 643Soru

Osmanlı klasik dönem eyalet yönetimi ve toprak sistemine dair aşağıda verilen kavramları, bu kavramların kurumsal ve yapısal özelliklerini gösteren açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Salyanesiz Eyaletler
Salyaneli Eyaletler
Yurtluk ve Ocaklık Arazi
Mukataa Topraklar

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Salyanesiz Eyaletler, vergi gelirlerinin dirlik olarak dağıtıldığı eyaletlerle; Salyaneli Eyaletler, yöneticilerine yıllık maaş ödenen ve iltizam uygulanan eyaletlerle; Yurtluk ve Ocaklık Arazi, sınır boylarındaki muhafızlara veya yerel hanedanlara bırakılan topraklarla; Mukataa Topraklar ise doğrudan hazineye nakit sağlamak için iltizam usulüyle işletilen arazilerle eşleşir.
Yapılan eşleştirmede her kavram kendi kurumsal işlevine uygun açıklamayla doğru şekilde bir araya getirilmiştir: Salyanesiz eyaletler dirlik sisteminin uygulandığı alanları; salyaneli eyaletler yöneticilerine yıllık ödenen ve iltizam uygulanan uzak bölgeleri; yurtluk ve ocaklık sınır boylarındaki muhafızlara veya yerel hanedan mensuplarına bırakılan miri arazileri; mukataa ise doğrudan devlet hazinesine nakit akışı sağlayan iltizama tabi arazileri ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Adım 1: Salyanesiz eyaletlerin tanımını analiz etme
Sonuç: Salyanesiz eyaletlerde memurlara maaş verilmez, dirlik (has, zeamet, tımar) sistemi uygulanır. Bu özellik vergi gelirlerinin dirlik olarak dağıtıldığını belirten açıklamayla eşleşir.
Neden: Salyanesiz eyaletlerin temel yapısal özelliğini belirlemek.
2
Adım 2: Salyaneli eyaletlerin vergi ve yönetim yapısını inceleme
Sonuç: Salyaneli (yıllıklı) eyaletlerde iltizam sistemi uygulanır ve yöneticilere yıllık maaş verilir. Bu özellik doğrudan yıllık maaş ve iltizam vurgusu yapılan açıklamayla eşleşir.
Neden: Uzak eyaletlerin yönetim biçimini ayırt etmek.
3
Adım 3: Yurtluk ve ocaklık arazilerin kullanım amacını saptama
Sonuç: Bu araziler sınır boylarındaki kale muhafızlarına veya yerel hanedanlara, görevleri karşılığında babadan oğula geçecek şekilde tahsis edilir. Bu açıklama yurtluk ve ocaklık kavramıyla eşleşir.
Neden: Özel statülü miri arazilerin işlevini belirlemek.
4
Adım 4: Mukataa toprakların hazineyle olan ilişkisini analiz etme
Sonuç: Mukataa araziler, geliri dirlik sistemine dahil edilmeden doğrudan hazineye nakit olarak aktarılan arazilerdir ve iltizama verilir. Bu açıklama mukataa tanımıyla eşleşir.
Neden: Hazineye doğrudan nakit sağlayan arazi türünü netleştirmek.

Anahtar Kavram

Osmanlı eyalet yönetimi (salyaneli/salyanesiz eyaletler) ile miri arazi türlerinin (mukataa, yurtluk-ocaklık) idari ve mali özellikleri.
Soru 644Soru

Aşağıda verilen uluslararası çevre sözleşmelerini, hedefledikleri temel çevre sorunları veya koruma alanları ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Ramsar Sözleşmesi
Basel Sözleşmesi
Montreal Protokolü
Kyoto Protokolü

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ramsar Sözleşmesi sulak alanların korunmasıyla; Basel Sözleşmesi tehlikeli atıkların sınır ötesi taşınımının önlenmesiyle; Montreal Protokolü ozon tabakasını incelten maddelerin azaltılmasıyla; Kyoto Protokolü ise sera gazı emisyonlarının sınırlandırılması ve karbon ticareti mekanizmalarıyla eşleşmektedir.
Yapılan eşleştirmede Ramsar Sözleşmesi sulak alanların korunması ve akılcı kullanımı ilkesiyle; Basel Sözleşmesi tehlikeli atıkların sınır ötesi taşınımı ve kontrolüyle; Montreal Protokolü ozon tabakasına zarar veren kimyasalların azaltılmasıyla; Kyoto Protokolü ise sera gazı emisyonlarının azaltılmasına yönelik yasal yükümlülükler ve karbon piyasalarıyla doğru bir şekilde ilişkilendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Ramsar Sözleşmesi'nin kapsamını belirleme.
Bu sözleşme sulak alanların korunması ve akılcı kullanımı üzerine odaklanır; bu nedenle su kuşlarının yaşama ortamı ifadesiyle eşleşir.
1971 yılında İran'ın Ramsar kentinde imzalanan bu sözleşmenin birincil odağı sulak alan ekosistemleridir.
2
Basel Sözleşmesi'nin kapsamını belirleme.
Bu sözleşme tehlikeli atıkların ülkeler arası sınır ötesi taşınmasını ve bertarafını düzenler; bu nedenle tehlikeli atık ticareti ifadesiyle eşleşir.
Gelişmiş ülkelerin zararlı atıklarını gelişmekte olan ülkelere boşaltmasını önlemek amacıyla 1989 yılında imzalanmıştır.
3
Montreal Protokolü'nün kapsamını belirleme.
Bu protokol ozon tabakasını korumaya yöneliktir; bu nedenle kloroflorokarbon (CFC) emisyonlarının azaltılması ifadesiyle eşleşir.
1987'de imzalanan protokol, küresel iş birliğinin en başarılı örneklerinden biri kabul edilerek stratosferik ozon tabakasının korunmasını sağlamıştır.
4
Kyoto Protokolü'nün kapsamını belirleme.
Bu protokol sera gazı emisyonlarının azaltılmasını ve karbon ticaretini içerir; bu nedenle sera gazı salımları ve esneklik mekanizmaları ifadesiyle eşleşir.
İklim değişikliğiyle mücadelede ülkelerin sera gazı salımlarını azaltmasını zorunlu kılan ilk yasal bağlayıcılığı olan ek protokoldür.

Anahtar Kavram

Küreselleşen çevre sorunlarına karşı geliştirilen uluslararası sözleşmeler ve çevre politikalarının temel amaçları.
Soru 645Soru

Türkiye'de gerçekleştirilen hayvancılık, ormancılık ve su ürünleri faaliyetlerinin coğrafi dağılış özelliklerini ve bu özelliklerin ortaya çıkmasında belirleyici olan temel coğrafi gerekçeleri eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Diyarbakır ve çevresinin, Bursa gibi geleneksel merkezleri geride bırakarak Türkiye yaş koza (ipek böcekçiliği) üretiminde lider konuma gelmesi
Muğla'nın Ege kıyılarında yer alan korunaklı koy ve körfezlerinde çipura ve levrek yetiştiriciliği yapılan kültür balıkçılığı tesislerinin yoğunlaşması
Bolu, Sakarya ve Balıkesir gibi Marmara ile Batı Karadeniz geçiş alanlarındaki illerde entansif kümes hayvancılığı faaliyetlerinin büyük ölçekli entegre tesislere dönüşmesi
Akdeniz ve Ege bölgelerindeki ormanlık alanların, Karadeniz ormanlarına kıyasla endüstriyel odun ve tomruk üretim miktarında daha yüksek paya sahip olması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Diyarbakır'da yaş koza üretiminin gelişimi suni ipek sanayisinin etkisi ve bölgesel teşviklerle; Muğla'da kültür balıkçılığı koy ve körfezlerin sunduğu doğal korunaklılıkla; Bolu, Sakarya ve Balıkesir'de kümes hayvancılığı tüketim merkezlerine yakınlıkla; Akdeniz ve Ege'de orman endüstrisinin yüksek payı ise vejetasyon süresinin uzunluğu ve topografik nakliye kolaylığıyla eşleşmektedir.
Türkiye'de hayvancılık, kültür balıkçılığı ve ormancılık faaliyetlerinin coğrafi dağılışında fiziki koşullar (vejetasyon süresi, kıyı şekilleri) ve beşeri kararlar (pazara yakınlık, bölgesel kalkınma projeleri) birlikte rol oynar. Doğru eşleştirme yapıldığında; Diyarbakır yaş koza teşvikleriyle, Muğla ria tipi korunaklı koylarıyla, Bolu pazara yakınlığıyla, Toroslar ise hızlı vejetasyon ve daha elverişli nakliye koşullarıyla doğrudan ilişkili coğrafi gerekçelere sahip olur.

Adım Adım Çözüm

1
Yaş koza üretimi ve ipek böcekçiliği faaliyetlerinin Türkiye'deki coğrafi değişimini analiz ediniz.
Diyarbakır ve çevresinin birinci sıraya yükselmesinin ardında yatan bölgesel kalkınma projeleri ve Bursa gibi geleneksel alanların suni ipek üretimine geçmesiyle gerilemesi gerçeğini tespit ediniz.
Yaş koza üretimindeki tarihsel coğrafi değişimin nedenlerini açıklamak.
2
Kültür balıkçılığının Muğla çevresinde yoğunlaşmasının fiziki coğrafya koşullarını değerlendiriniz.
Kıyı jeomorfolojisinin (koy, körfez ve doğal liman zenginliği) kafes balıkçılığı için sunduğu korunaklı ortam avantajını belirleyiniz.
Kültür balıkçılığının yer seçiminde jeomorfolojik ve hidrolojik etkenleri kavramak.
3
Bolu ve Sakarya'da kümes hayvancılığının gelişme nedenini inceleyiniz.
Kümes hayvancılığının iklimden bağımsız modern bir faaliyet olduğunu ve İstanbul-Ankara gibi devasa tüketici nüfusa sahip pazarlara yakın konumlandığını tespit ediniz.
Entansif hayvancılık faaliyetlerinin yer seçimindeki beşeri ve ekonomik faktörleri ayırt etmek.
4
Akdeniz ve Ege bölgelerindeki orman işletmeciliğinin verimliliğini Karadeniz ile kıyaslayınız.
Orman varlığının çokluğuna rağmen Karadeniz'deki engebenin nakliyeyi zorlaştırdığını, Akdeniz ve Ege'de ise vejetasyon süresinin uzunluğu ile topografik elverişliliğin tomruk üretimini artırdığını belirleyiniz.
Orman alanlarının varlığı ile orman ürünleri üretim miktarı arasındaki farkı ortaya koyan fiziki ve beşeri etkenleri ilişkilendirmek.

Anahtar Kavram

Türkiye'de hayvancılık, ormancılık ve kültür balıkçılığı faaliyetlerinin coğrafi dağılışını etkileyen fiziki (iklim, jeomorfoloji, bitki örtüsü) ve beşeri (pazar, teknoloji, projeler) faktörlerin analizi
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 646Soru

Türkiye'de iç ve dış ticaretin gelişmesinde, sanayi ve tarım bölgelerini dış dünyaya bağlayan liman şehirleri ile bu şehirlerin hinterland (art bölge) özellikleri belirleyici bir role sahiptir. Coğrafi konumları, ulaşım bağlantıları ve hinterland genişlikleri farklı olan limanlarımızın ticari fonksiyonları da bu doğrultuda çeşitlilik gösterir.

Buna göre, sol sütunda verilen limanları, sağ sütunda verilen ticari ve fonksiyonel coğrafi özellikleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Ambarlı Limanı (İstanbul)
Aliağa Limanı (İzmir)
Mersin Limanı
Trabzon Limanı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ambarlı Limanı Marmara Bölgesi'ndeki konteyner ticaretiyle, Aliağa Limanı Ege Bölgesi'ndeki ağır sanayi ve petrokimya ithalat/ihracatıyla, Mersin Limanı iç bölgelere demir yolu bağlantısı ve serbest bölge fonksiyonuyla, Trabzon Limanı ise Zigana ve Kop geçitleri üzerinden Karadeniz'den iç kesimlere ve İran'a uzanan transit ticaretle eşleşmektedir.
Ambarlı Limanı, Türkiye'nin en büyük sanayi ve tüketim bölgesi olan Marmara'de yer alıp konteyner ticaretine liderlik eder. Aliağa Limanı, Ege kıyısında demir-çelik ve petrokimya gibi ağır sanayiye hizmet eder. Mersin Limanı, demir yolu bağlantısı, geniş hinterlandı ve Türkiye'nin ilk serbest bölgesi olması ile Güney ve İç Anadolu'nun dışa açılan kapısıdır. Trabzon Limanı ise Doğu Karadeniz'de dağ geçitleri üzerinden karayoluyla iç kesimlere bağlanan ve özellikle İran transit ticaretinde rol oynayan bir limandır.

Adım Adım Çözüm

1
Limanların coğrafi konumlarını ve hinterland (art bölge) yapılarını analiz etme.
Marmara (Ambarlı), Ege (Aliağa), Akdeniz (Mersin) ve Karadeniz (Trabzon) limanlarının konumları belirlenir.
Her limanın ticari fonksiyonu, coğrafi konumu ve çevresindeki ekonomik faaliyetlerle doğrudan ilişkilidir.
2
Ulaşım bağlantıları ve altyapı özelliklerini inceleme.
Mersin'in demir yolu bağlantısı ve serbest bölgesi, Trabzon'un Zigana ve Kop dağ geçitleriyle iç bölgelere bağlantısı, Aliağa'nın LNG ve sanayi bağlantısı tespit edilir.
Limanların hinterland genişliği ve iç kesimlerle bağlantı şekli, ticaret türünü (transit, endüstriyel, konteyner vb.) belirler.
3
Limanların öncelikli ekonomik ve ticari fonksiyonlarını ayırt etme.
Ambarlı'nın tüketim/konteyner, Aliağa'nın ağır sanayi/petrokimya, Mersin'in serbest bölge/tarım-sanayi transit ticareti, Trabzon'un ise Kuzey-Güney transit koridoru ticareti olduğu belirlenir.
Limanların birbirleriyle karıştırılmaması için en ayırt edici yapısal ticaret özelliklerinin analiz edilmesi gerekir.
4
Eşleştirmeleri tamamlama.
Ambarlı - Konteyner ve Marmara tüketim/üretim ticareti; Aliağa - Ege petrokimya ve ağır sanayi; Mersin - Demiryolu/İlk serbest bölge/Akdeniz ticareti; Trabzon - Doğu Karadeniz/Zigana-Kop transit ticareti eşleşmesi kurulur.
Analiz edilen tüm coğrafi ve ekonomik kriterler doğrultusunda sol ve sağ sütundaki ögeler doğru biçimde eşleştirilir.

Anahtar Kavram

Türkiye'deki limanların coğrafi konumu, hinterland özellikleri, sanayi ve transit ticaret merkezleri ile olan ilişkisi.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 647Soru

Aşağıda verilen ilk Türk-İslam devletlerini, bu devletlere ait kurumsal, siyasi ve sosyal özellikleri içeren ifadelerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Karahanlılar
Gazneliler
Tolunoğulları

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Karahanlılar devleti Semerkant'taki burslu öğrencilik ve ribat sistemini kuran devlettir; Gazneliler devleti Sultan unvanını ilk kez kullanan ve gulam sistemini uygulayan devlettir; Tolunoğulları ise Mısır'da maristan hastanelerini kurup Nil havzasını ıslah eden devlettir. Hicaz'a egemen olan devlet ise İhşidiler olup sol sütunda eşleşeceği bir karşılığı bulunmamaktadır.
Karahanlılar, Orta Asya'da kurulmuş olup ikili teşkilat, ribat ve dünyadaki ilk burslu öğrencilik sistemi gibi kurumlara öncülük etmiştir. Gazneliler, Şii Büveyhoğullarına karşı halifeyi savunup Sultan unvanını alan Gazneli Mahmut ile bilinir ve çok uluslu ordu yapısında gulam sistemini kullanmıştır. Tolunoğulları ise Mısır'da kurulup Nil'i ıslah etmiş ve maristan hastaneleriyle sosyal devlet anlayışını yansıtmıştır. Hicaz'a egemen olan İhşidiler ise sol listede yer almadığı için boşta kalan distraktördür.

Adım Adım Çözüm

1
Karahanlılar devletinin ayırt edici kurumsal yapısını tespit etme.
Semerkant medreselerindeki kurumsal burs sistemi ve Ribat mimarisi Karahanlılara aittir.
Karahanlılar, Orta Asya Türk devlet geleneğini İslamî kurumlarla sentezleyen ilk devlettir.
2
Gazneliler devletinin siyasi ve askeri yapısını analiz etme.
Sultan unvanının ilk kez kullanımı ve çok uluslu gulam ordusu Gaznelilerle eşleşir.
Gazneli Mahmut, halifeyi Şii Büveyhoğullarından kurtararak bu meşruiyeti elde etmiştir.
3
Tolunoğulları devletinin coğrafi ve sosyal hizmetlerini değerlendirme.
Mısır'daki ilk Türk devleti olması ve maristan hastaneleri Tolunoğullarına aittir.
Tevaif-i mülük döneminde kurulan Tolunoğulları, Nil havzasını ihya edip sosyal devlet anlayışını uygulamıştır.
4
Kutsal topraklar olan Hicaz'a egemen olan ilk Türk devletini belirleme ve boşta kalan distraktörü saptama.
Hicaz'a egemen olan devlet İhşidilerdir (Akşitler) ve sol sütunda karşılığı yoktur.
İhşidiler sol listede yer almadığı için bu özellik boşta kalan distraktör seçenektir.

Anahtar Kavram

İlk Türk-İslam Devletlerinin kurumsal, siyasi ve kültürel özellikleri
Soru 648Soru

Millî Mücadele Dönemi Batı Cephesi'nde gerçekleştirilen muharebeler, askerî sonuçlarının yanı sıra iç politikada hukuki düzenlemelere, dış politikada ise uluslararası antlaşmalara zemin hazırlamıştır. Aşağıda verilen Batı Cephesi muharebeleri ile bu muharebelerin doğrudan sonucu olan gelişmeleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

I. İnönü Muharebesi
II. İnönü Muharebesi
Kütahya-Eskişehir Savaşları
Sakarya Meydan Muharebesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. İnönü Muharebesi - Yeni Türk Devleti'nin ilk anayasasının ilanı ve TBMM'nin varlığının İtilaf Devletleri tarafından uluslararası konferansta ilk kez resmen kabul edilmesi; II. İnönü Muharebesi - İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıklarının derinleşmesiyle İtalya'nın işgal ettiği yerleri boşaltmaya başlaması ve Fransa'nın Zonguldak'ı tahliye etmesi; Kütahya-Eskişehir Savaşları - Yasama ve yürütme yetkilerinin doğrudan meclis başkanı olan komutana devredilmesi ve millî irade temsil merkezinin yerinin değiştirilmesi tartışmalarının başlaması; Sakarya Meydan Muharebesi - Doğu ve güney sınırlarını şekillendiren uluslararası antlaşmaların imzalanması ile İtilaf Devletleri'nin TBMM'ye yeni mütareke teklifleri sunması.
Doğru eşleştirmeler, her bir muharebenin sonucunda ortaya çıkan iç ve dış gelişmeleri kronolojik ve mantıksal açıdan doğru yansıtmaktadır: I. İnönü Muharebesi sonrasında Teşkilat-ı Esasiye kabul edilmiş ve Londra Konferansı daveti alınmıştır. II. İnönü Muharebesi sonrasında İtalya Anadolu'dan çekilmeye başlamıştır. Kütahya-Eskişehir yenilgisi sonrasında meclisin taşınması tartışılmış ve Başkomutanlık Kanunu kabul edilmiştir. Sakarya Meydan Muharebesi sonrasında ise Kars ve Ankara Antlaşmaları imzalanmış, İtilaf Devletleri yeni barış teklifleri sunmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
I. İnönü Muharebesi'nin diplomatik ve iç siyasi sonuçlarını tespit etmek
Bu muharebe sonucunda Teşkilat-ı Esasiye kabul edildi ve Londra Konferansı daveti alındı.
Askerî zaferlerin kurumsal devlet inşasına ve uluslararası alandaki ilk diplomatik temaslara etkisini belirlemek.
2
II. İnönü Muharebesi'nin İtilaf Devletleri bloğu üzerindeki çözülme etkilerini değerlendirmek
İtalya çekilmeye başladı ve Fransa Zonguldak'ı tahliye etti.
İkinci savunma zaferinin İtilaf Devletleri'nin Anadolu politikasındaki görüş ayrılıklarını nasıl fiiliyata döktüğünü analiz etmek.
3
Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın getirdiği askeri krizin iç siyasetteki yansımalarını incelemek
Meclisin Kayseri'ye taşınması tartışıldı ve Başkomutanlık Kanunu ile yasama/yürütme yetkileri Mustafa Kemal Paşa'ya devredildi.
Milli Mücadele'deki tek büyük savunma yenilgisinin yönetimsel ve kurumsal kriz yönetimini nasıl tetiklediğini belirlemek.
4
Sakarya Meydan Muharebesi'nin cepheleri kapatan diplomatik antlaşmalarını ve uluslararası teklifleri saptamak
Kars ve Ankara Antlaşmaları imzalandı, İtilaf Devletleri yeni barış teklifleri sundu.
Sakarya zaferinin diplomaside kesin sınır çizgilerini ve yeni diplomatik taahhütleri nasıl belirlediğini eşleştirmek.

Anahtar Kavram

Batı Cephesi savaşlarının askeri seyrinin iç politikadaki yasama faaliyetlerine, meclis içi tartışmalara ve dış politikadaki diplomatik gelişmelere yansımaları.
Soru 649Soru

Türkiye'de kır yerleşmelerinin dokusal ve fonksiyonel özellikleri; fiziki coğrafya şartları (su kaynakları, yer şekilleri, iklim) ile beşeri faaliyetlerin (tarım, hayvancılık, mülkiyet yapısı) karşılıklı etkileşimi sonucunda şekillenmiştir.

Buna göre, sol sütunda verilen yerleşme tipleri ve dokusal özellikleri ile sağ sütunda verilen bu durumların ortaya çıkmasındaki temel coğrafi gerekçeleri en doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Doğu Karadeniz'in yüksek yamaçlarında yaygın olan dağınık yerleşmeler
İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'nun ova ve platolarında yaygın olan toplu yerleşmeler
Batı Karadeniz'de dağınık tarım arazileri ile orman sınırında kurulan kalıcı köy altı yerleşmeleri (Divan)
Göller Yöresi ve Ege Bölgesi'nde küçükbaş hayvancılık faaliyetleri için kurulan geçici yerleşmeler (Dam)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğu Karadeniz'deki dağınık yerleşmeler bol su ve engebe nedeniyle dağınık yerleşim gerekçesiyle; İç ve Güneydoğu Anadolu'daki yerleşmeler kuraklık ve sade morfoloji nedeniyle su kenarında toplu yerleşim gerekçesiyle; Batı Karadeniz'deki divanlar sınırlı tarım alanlar�� sebebiyle idari bütünlük arayışı gerekçesiyle; Ege ve Göller Yöresi'ndeki damlar ise engebeli karstik alanlardaki geçici hayvancılık gerekçesiyle eşleşmelidir.
Dağınık doku bol su ve yüksek engebe ile; toplu doku yetersiz su ve sade arazi ile; divan yerleşmesi Batı Karadeniz'in dağınık tarım alanlarına bağlı çok mahalleli kalıcı yapısı ile; dam yerleşmesi ise karstik ve engebeli Ege/Göller Yöresi'ndeki geçici hayvancılık faaliyetleri ile doğrudan ilişkilidir.

Adım Adım Çözüm

1
Dağınık yerleşim dokusunun fiziki coğrafya koşullarını analiz etmek.
Doğu Karadeniz'deki dağınık yerleşmelerin temel nedeninin yer şekillerinin engebeli olması ve su kaynaklarının bolluğu olduğu tespit edilir.
Engebeli arazi tarım alanlarını parçalar, su bolluğu ise evlerin su kaynağı kaygısı olmadan dağınık yapılmasına izin verir.
2
Toplu yerleşim dokusunu belirleyen iklimsel ve topoğrafik faktörleri değerlendirmek.
İç ve Güneydoğu Anadolu'da su kaynaklarının kısıtlı olması ve arazinin sade olması nedeniyle evlerin toplu inşa edildiği saptanır.
Yarı kurak bölgelerde insanlar su kuyusu veya akarsu çevrelerinde kümelenmek zorundadır.
3
Köy altı yerleşmelerinden olan divanın kalıcılık ve yönetim yapısını incelemek.
Batı Karadeniz'deki divan yerleşmelerinin, engebeli yapıdan dolayı parçalanan mahallelerin tek bir idari çatıda birleşmesiyle oluştuğu belirlenir.
Tarım arazilerinin dağınıklığı, idari koordinasyonu ve kalıcı yerleşimi zorunlu kılmıştır.
4
Dam yerleşmelerinin ekonomik fonksiyonu ve bölgesel yayılışını analiz etmek.
Ege ve Göller Yöresi'nde geçici nitelikte hayvancılık faaliyeti için kurulan barınakların dam yerleşmesi olduğu saptanır.
Karstik platolar ve engebeli yamaçlar tarımdan ziyade mevsimlik küçükbaş hayvancılığa uygundur.

Anahtar Kavram

Türkiye'de kırsal yerleşmelerin fiziki ve beşeri coğrafya faktörlerine göre dokusal ve fonksiyonel dağılışı
Soru 650Soru

Emeviler ve Abbasiler dönemlerinde İslam devletinin idari, sosyal ve kültürel yapısında önemli değişimler meydana gelmiş; kurumsallaşma adımları doğrultusunda yeni teşkilatlar ve kavramlar ortaya çıkmıştır.

Buna göre, sol tarafta verilen kavramları sağ taraftaki tanımlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Şubiye
Avasım
Divanü'l-Berid
Beytülhikme

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Şubiye kavramı Emevi mevali politikasına karşı geliştirilen muhalif edebi hareketle; Avasım kavramı Bizans sınırındaki Türk uç şehirleriyle; Divanü'l-Berid kavramı posta ve haber alma teşkilatıyla; Beytülhikme kavramı ise Bağdat'taki ilim akademisiyle eşleşmektedir.
Şubiye, mevali politikasına karşı doğan kültürel muhalefeti; Avasım, Bizans sınırındaki koruyucu uç şehirleri; Divanü'l-Berid, kurumsal posta ve haberleşme ağını; Beytülhikme ise kültürel altın çağın simgesi olan tercüme akademisini ifade etmektedir. Bu doğrultuda yapılan eşleştirmeler tarihsel gerçeklikle tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Emevi dönemindeki Arap milliyetçiliği politikalarına karşı oluşan muhalif hareketin tespit edilmesi
Bu akımın Arap olmayan Müslümanlarca geliştirilen Şubiye hareketi olduğu belirlenir.
Şubiye hareketi, mevali politikasının yarattığı etnik ayrımcılığa karşı kültürel bir reaksiyondur.
2
Bizans sınır hattında kurulan askeri amaçlı yerleşimlerin analiz edilmesi
Bu sınır kentlerinin Abbasiler döneminde kurulan Avasım şehirleri olduğu belirlenir.
Bizans taarruzlarını önlemek ve sınır güvenliğini sağlamak için Türk unsurların buralara yerleştirilmesi Avasım'ın temel fonksiyonudur.
3
Posta ve haber alma teşkilatının işlevinin değerlendirilmesi
Bu idari yapının Divanü'l-Berid olduğu sonucuna ulaşılır.
Devletin sınırları genişledikçe taşra yönetiminin kontrolünü sağlamak amacıyla haberleşme teşkilatının kurulması zorunlu hale gelmiştir.
4
Bağdat merkezli çeviri ve bilim akademisinin tanımlanması
Bu bilim merkezinin Beytülhikme olduğu görülür.
İslam dünyasında bilimsel ve felsefi eserlerin çevrilerek incelendiği ilk büyük kurumsal merkez Beytülhikme'dir.

Anahtar Kavram

Emevi ve Abbasi devlet teşkilatları ile sosyal yapısının kurumsal ve kavramsal analizleri.
Soru 651Soru

İlk Çağ'daki medeniyet havzaları ve buralarda ortaya çıkan siyasi güç merkezlerinin örgütlenme biçimleri ile egemenliklerinin meşruiyet kaynakları hakkında derinlemesine bir eşleştirme yapılması gerekmektedir.

Aşağıda verilen siyasi yapıları, bu yapıların güc��n meşruiyetini sağlama ve örgütlenme yöntemlerini gösteren açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sümer Kent Devletleri
Pers İmparatorluğu
Mısır Firavunluğu
Atina Polisleri

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sümer Kent Devletleri - Şehir devletleri temelinde yükselen, meşruiyetini tapınak ekonomisinin idaresiyle birleştiren rahip-kral (patesi/ensi) yapısı; Pers İmparatorluğu - Geniş sınırları yönetmek için eyalet sistemini oluşturan ve 'Kralın Gözü' adlı müfettişlerle denetleyen merkeziyetçi idare; Mısır Firavunluğu - Coğrafi yalıtılmışlığın sağladığı korumayla özgün bir yapı geliştiren, kozmik denge (Maat) ve yaşayan tanrı kültü üzerine kurulan monarşi; Atina Polisleri - Soylular ile halk sınıfları arasındaki çatışmaları önlemek amacıyla kanun reformları yapan, borç köleliğini kaldıran ve demokratik süreçlerin önünü açan siyasi yapı.
Doğru eşleştirmede; Sümerlerdeki bağımsız şehirlerin ve tapınak temelli patesi idaresinin, Perslerdeki eyalet yönetimi (satraplık) ve merkeziyetçi denetim teşkilatının, Mısır'daki Maat ilkesi ve tanrı-kral anlayışının, Atina'daki ise sınıfsal barışı sağlamaya yönelik demokratik kanun reformlarının karakteristik özellikleri yansıtılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sümer kent devletlerinin siyasi ve ekonomik yapısını incelemek.
Sümerlerde kent devletlerinin (site) başında askeri ve dini liderliği birleştiren rahip-kralların (patesi/ensi) bulunduğu, ekonominin tapınak odaklı (ziggurat) olduğu ve ademimerkeziyetçi bir yapının hakim olduğu belirlenir. Bu özellikler ilk açıklamayla örtüşür.
Mezopotamya'nın ilk siyasi güç merkezinin yönetim mantığını tespit etmek.
2
Pers İmparatorluğu'nun idari ve denetim mekanizmalarını değerlendirmek.
Perslerin geniş toprakları satraplık (eyalet) sistemiyle yönettiği, merkeze bağlılığı korumak amacıyla askeri güç ile sivil gücü ayırdığı ve 'Kralın Gözü/Kulağı' adlı müfettişler kullandığı bilinmektedir. Bu sistem ikinci açıklamayla eşleşir.
Perslerin devasa toprakları tek merkezden yönetebilmek için geliştirdiği idari yapıyı doğrulamak.
3
Mısır medeniyetinin coğrafi, dini ve ekonomik özelliklerini analiz etmek.
Mısır'ın çöllerle çevrili olmasının getirdiği coğrafi yalıtılmışlık, firavunun 'yaşayan tanrı' kabul edilmesi, Nil'e bağlı tarım kontrolü ve adalet ilkesi olan 'Maat' kavramı üçüncü açıklamayla birebir uyuşur.
Mısır Firavunluğu'nun mutlak monarşik karakterini ve coğrafyayla ilişkisini kavramak.
4
Yunan (Atina) kent devletlerindeki sosyal mücadeleleri ve yasal reformları çözümlemek.
Atina'da soylular ile halk arasındaki çatışmaları çözmek için Solon, Kleisthenes gibi kanun yapıcıların borç köleliğini kaldırdığı ve yurttaş haklarını düzenleyerek demokrasinin temellerini attığı dördüncü açıklamayla eşleşir.
Ege havzasındaki demokratik ve sınıfsal gelişmeleri tespit etmek.

Anahtar Kavram

İlk Çağ medeniyet havzalarındaki siyasi güçlerin örgütlenme biçimleri, meşruiyet kaynakları ve idari mekanizmaları arasındaki farklar.
Soru 652Soru

Soğuk Savaş Dönemi'nde Doğu ve Batı bloklarının şekillenmesi sürecinde ortaya çıkan aşağıdaki doktrin, pakt ve kurumsal gelişmeleri, bu gelişmelerin belirleyici tarihsel özellikleri veya etki alanlarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Molotov Planı
Eisenhower Doktrini
Kominform
Balkan Paktı (1953)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Molotov Planı'nın Doğu Bloku'ndaki ikili ticaret anlaşmaları ağını ifade eden açıklamayla, Eisenhower Doktrini'nin Süveyş Krizi sonrasındaki Orta Doğu güç boşluğunu engelleme amacıyla, Kominform'un Yugoslavya'nın ihraç edildiği ideolojik denetim organıyla ve Balkan Paktı'nın Yugoslavya'nın SSCB ile ilişkilerinin düzelmesiyle önemini kaybeden bölgesel ittifakla eşleşmesi gerekir.
Molotov Planı'nın Doğu Bloku'ndaki ikili ticaret anlaşmaları ağını ifade eden açıklamayla, Eisenhower Doktrini'nin Süveyş Krizi sonrasındaki Orta Doğu güç boşluğunu engelleme amacıyla, Kominform'un Yugoslavya'nın ihraç edildiği ideolojik denetim organıyla ve Balkan Paktı'nın Yugoslavya'nın SSCB ile ilişkilerinin düzelmesiyle önemini kaybeden bölgesel ittifakla eşleşmesi gerekir. Bu eşleşmeler, Soğuk Savaş'ın her iki blokunun da kurumsal ve diplomatik yapılanmasını ve Türkiye'nin konumunu tarihsel olarak doğrulamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Molotov Planı'nın mahiyetini belirleme
Molotov Planı, Marshall Planı'na karşılık SSCB'nin Doğu Bloku'ndaki iktisadi kontrolü ve entegrasyonu artırmak için ikili ticaret anlaşmaları yoluyla geliştirdiği ekonomik hamledir. Bu doğrultuda birinci terim, birinci açıklamayla eşleşir.
Marshall Planı'na Doğu Bloku'nun verdiği ilk ekonomik yanıtın doğru tanımlanması gerekir.
2
Eisenhower Doktrini'nin kapsamını analiz etme
Süveyş Krizi sonrasında Fransa ve İngiltere'nin Orta Doğu'dan çekilmesiyle oluşan nüfuz alanını ABD'nin doldurarak komünizmi engellemeye çalışması Eisenhower Doktrini ile gerçekleşmiştir. Bu doğrultuda ikinci terim, ikinci açıklamayla eşleşir.
Orta Doğu'da Soğuk Savaş dinamiklerini ve ABD'nin bölgeye yönelik ilk geniş kapsamlı doktrinini tespit etmek amaçlanır.
3
Kominform'un yapısını ve Yugoslavya ile ilişkisini inceleme
Kominform, Doğu Bloku'nda ideolojik teksesliliği ve Moskova'ya bağlılığı denetlemek için kurulmuştur. Tito yönetimindeki Yugoslavya'nın milli bağımsızlıkçı tutumu nedeniyle 1948'de ihraç edildiği örgüt Kominform'dur. Bu doğrultuda üçüncü terim, üçüncü açıklamayla eşleşir.
Doğu Bloku'ndaki ilk çatlakları ve bunun kurumsal yansımalarını anlamak gereklidir.
4
Balkan Paktı'nın gelişimini ve zayıflamasını değerlendirme
1953 yılında Türkiye, Yunanistan ve Yugoslavya arasında Sovyet tehdidine karşı kurulan Balkan Paktı, Stalin'in ölümü sonrasında Yugoslavya'nın SSCB ile yeniden yakınlaşmasıyla fiilen önemini kaybetmiştir. Bu doğrultuda dördüncü terim, dördüncü açıklamayla eşleşir.
Türkiye'nin Soğuk Savaş dönemi dış politikasındaki bölgesel ittifak girişimlerini ve bu girişimlerin akıbetini analiz etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Soğuk Savaş Dönemi'nde Blokların Oluşumu ve Türkiye'nin Dış Politika Arayışları
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 653Soru

Ülkelerin gelişmişlik düzeylerinin belirlenmesinde kullanılan kriterlerin her biri, ülkenin sosyo-ekonomik yapısına dair farklı bir boyutu analiz etmeyi sağlar. Aşağıda verilen gelişmişlik ölçütleri ile bu ölçütlerin sosyo-ekonomik yapıdaki karşılıklarını ve önemini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Demografik Göstergeler (Yaş Yapısı ve Bağımlılık Oranı)
Sektörel İstihdam Yapısı (Ekonomik Faaliyet Kolları)
İnsani Gelişme Endeksi (İGE / HDI)
Teknolojik Altyapı ve Ar-Ge Yatırımları

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Demografik Göstergeler ifadesi bağımlı nüfus oranını açıklayan ifadeyle; Sektörel İstihdam Yapısı ifadesi ekonomik faaliyet kollarının dönüşümünü açıklayan ifadeyle; İnsani Gelişme Endeksi ifadesi çok boyutlu refah ölçütlerini açıklayan ifadeyle; Teknolojik Altyapı ve Ar-Ge Yatırımları ifadesi ise katma değerli ürün üretimi ve küresel rekabeti açıklayan ifadeyle eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede: Demografik Göstergeler yaşlı ve çocuk bağımlı nüfus analiziyle; Sektörel İstihdam Yapısı ekonomik faaliyetlerin birincilden üçüncül/dördüncüle doğru kaymasıyla; İnsani Gelişme Endeksi eğitim, sağlık ve geliri kapsayan çok boyutlu yapısıyla; Teknolojik Altyapı ve Ar-Ge ise yüksek katma değerli üretim ve küresel rekabet gücüyle ilişkilendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci sol ögenin (Demografik Göstergeler) analiz edilmesi
Demografik göstergeler nüfusun yapısı ile ilgilidir. Doğum oranlarının düşük olduğu gelişmiş ülkelerde yaşlı nüfus bağımlılığı, doğum oranlarının yüksek olduğu gelişmemiş ülkelerde çocuk bağımlı nüfus oranı belirgindir. Bu durum ikinci sağ ifadeyle eşleşir.
Yaş yapısı ve bağımlılık oranının gelişim düzeyine göre nüfustaki yansımalarını belirlemek.
2
İkinci sol ögenin (Sektörel İstihdam Yapısı) analiz edilmesi
Sektörel istihdam yapısı, aktif nüfusun birincil (tarım), ikincil (sanayi), üçüncül (hizmet) gibi sektörlerdeki dağılımını gösterir. Tarımda çalışanların azalıp hizmet ve bilgi teknolojilerinde çalışanların artması yapısal dönüşümü gösterir ve dördüncü sağ ifadeyle eşleşir.
Ekonomik faaliyet kollarının istihdamdaki payının gelişmişlik seviyesiyle olan ilişkisini saptamak.
3
Üçüncü sol ögenin (İnsani Gelişme Endeksi) analiz edilmesi
İGE; yalnızca ekonomik üretimi değil, yaşam kalitesini belirleyen eğitim (okullaşma, okuryazarlık) ve sağlık (yaşam beklentisi) bileşenlerini de içerir. Bu durum üçüncü sağ ifadeyle eşleşir.
İnsani Gelişme Endeksi'nin çok boyutlu yapısını tanımlamak.
4
Dördüncü sol ögenin (Teknolojik Altyapı ve Ar-Ge Yatırımları) analiz edilmesi
Ar-Ge yatırımları doğrudan yüksek katma değerli, ileri teknolojiye dayalı üretim yapısını simgeler. Bu durum birinci sağ ifadeyle eşleşir.
Teknoloji ve Ar-Ge'nin üretimdeki rolünü ve küresel rekabetteki önemini açıklamak.

Anahtar Kavram

Ülkelerin gelişmişlik düzeyini belirleyen demografik, sektörel, insani ve teknolojik kriterlerin analizi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 654Soru

Biyoçeşitliliğin yeryüzündeki dağılışı; fiziki (doğal) ve beşerî faktörlerin karmaşık ve dinamik etkileşimiyle şekillenir. Aşağıda sol sütunda biyoçeşitlilikle ilgili bazı coğrafi durum ve gözlemler, sağ sütunda ise bu durumları açıklayan ekolojik mekanizmalar verilmiştir. Sol sütundaki durumları sağ sütundaki uygun ekolojik mekanizmalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Toros Dağları'nın güney yamaçlarında nemcil ve sıcaklık isteği yüksek türler yayılış gösterirken, kuzey yamaçlarında kurakçıl ve soğuğa dayanıklı türlerin yer alması.
Süveyş Kanalı'nın açılmasıyla Kızıldeniz kökenli Lesepsiyen türlerin Doğu Akdeniz'e göç ederek buradaki yerli türlerle rekabete girmesi.
Aşırı yıkanmış lateritik topraklarda besin maddesi azlığı nedeniyle, bu alanlarda yalnızca derin köklü ve mikoriza ortaklığı kurabilen bitki türlerinin hayatta kalabilmesi.
Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısına bağlı olarak sıcaklığın azalması ve buna bağlı olarak tür zenginliğinin kademeli olarak seyrelmesi.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki durumlar sırasıyla sağ sütundaki şu mekanizmalarla eşleşir: Toros Dağları'ndaki yamaç farklılığı karasal topografyanın bakı ve mikroklima etkisine; Süveyş Kanalı'ndaki tür geçişleri antropojenik su yolları inşasına; laterit topraklardaki bitki uyumu pedojenik kimyasal kısıtlamalara; Ekvator'dan kutuplara tür azalması ise güneş radyasyonunun enlemsel gradyanına karşılık gelir.
Doğru eşleştirmede: Toros Dağları'ndaki yamaç farklılığı karasal topografyanın bakı ve mikroklima etkisine; Süveyş Kanalı'ndaki tür geçişleri antropojenik su yolları inşasına; laterit topraklardaki bitki uyumu pedojenik kimyasal kısıtlamalara; Ekvator'dan kutuplara tür azalması ise güneş radyasyonunun enlemsel gradyanına karşılık gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Toros Dağları'nın kuzey ve güney yamaçlarındaki biyoçeşitlilik farkını incelemek.
Bu durumun yer şekilleri (dağların uzanışı ve bakı) gibi fiziki faktörler nedeniyle oluşan mikroklima ve güneşlenme süresi farklarından kaynaklandığı belirlenir.
Yamaçlardaki sıcaklık ve nem farklarının bitki tür kompozisyonunu nasıl değiştirdiğini saptamak amacıyla bu adım atılır.
2
Süveyş Kanalı'nın açılmasının biyoçeşitliliğe etkisini analiz etmek.
Kanal açılması beşerî (insan kaynaklı) bir faktördür ve yapay bir su yolu oluşturarak Kızıldeniz ve Akdeniz arasındaki doğal bariyeri ortadan kaldırmıştır.
Beşerî faaliyetlerin canlıların göç yolları ve ekolojik rekabeti üzerindeki etkisini belirlemek için bu adım gerçekleştirilir.
3
Laterit topraklar ve bitki adaptasyonları ilişkisini değerlendirmek.
Aşırı yıkanmış toprakların besin maddesi yönünden fakir olması fiziksel/kimyasal bir toprak faktörüdür ve bitkilerin hayatta kalmak için özel adaptasyonlar geliştirmesine yol açar.
Toprak özelliklerinin bitki türlerinin fizyolojik ve morfolojik sınırlarını nasıl belirlediğini anlamak için bu analiz yapılır.
4
Ekvator'dan kutuplara doğru biyoçeşitliliğin azalma nedenini saptamak.
Güneş ışınlarının enleme bağlı olarak değişen düşme açısının sıcaklık ve iklim kuşaklarını oluşturarak küresel ölçekte tür dağılışını belirlediği görülür.
İklim elemanlarından sıcaklığın enlemsel gradyana bağlı olarak biyoçeşitlilik desenlerini nasıl şekillendirdiğini açıklamak amacıyla bu değerlendirme yapılır.

Anahtar Kavram

Biyoçeşitliliğin yeryüzündeki dağılışını belirleyen fiziki (iklim, yer şekilleri, toprak) ve beşerî (beşerî faaliyetler, kanallar) faktörlerin ekolojik mekanizmaları.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 655Soru

Aşağ��da, Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatında modernist ve postmodernist çizgide eser veren yazarların bazı yapıtlarının yapısal ve tematik özellikleri verilmiştir. Bu kurgusal özellikleri, ilgili oldukları eser ve yazar çiftiyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Romanda, başkahramanın zihnindeki karmaşık düşünceler, çağrışımlar ve geçmişe ait travmatik anılar, dil bilgisi kurallarına uyulmaksızın kesintili bir akışla (bilinç akışı) verilirken; taşra kasabasındaki bir otelin boğucu atmosferi üzerinden yalnızlık ve iletişimsizlik teması işlenir.
Metnin yazılma sürecini ve yazar-anlatıcı ilişkisini sorgulayan üstkurmaca yapısıyla dikkat çeken eserde; gizemli bir örgüt tarafından yönetilen karanlık bir dünya, dört farklı anlatıcı (özellikle 'yazıcı' figürü) aracılığıyla allegorik bir düzlemde sorgulanır.
Bir düğün törenine katılan farklı toplumsal kesimlerden karakterlerin iç konuşmaları ve bilinç akışları vasıtasıyla, 1970'li yılların Türkiye'sindeki siyasi ve entelektüel bunalımlar 'dar zamanlar' izleği ��erçevesinde, tek bir geceye sığdırılarak aktarılır.
17. yüzyıl Osmanlı coğrafyasını arka plan olarak seçen romanda; felsefi sorgulamalar, düş ile gerçek arasındaki sınırlar ve varoluş sorunsalı, geleneksel anlatı türlerinin (halk hikayesi, masal vb.) postmodern bir parodi ve pastişle yeniden yazılmasıyla sunulur.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme sonucunda: Boğucu otel atmosferinde yalnızlık temalı bilinç akışı içeren açıklama Anayurt Oteli - Yusuf Atılgan ile; üstkurmaca içeren ve dört anlatıcılı allegorik dünya Gece - Bilge Karasu ile; dar zamanlar izleğinde tek bir gecede geçen toplumsal/siyasi kriz anlatımı Bir Düğün Gecesi - Adalet Ağaoğlu ile; felsefi düş-gerçek sorgulaması içeren postmodern tarihsel anlatı ise Puslu Kıtalar Atlası - İhsan Oktay Anar ile eşleşir.
Verilen açıklamaların kurgusal ve yapısal özellikleri (otel boğuculuğu, dört anlatıcı/yazıcı, dar zamanlardaki tek gece ve 17. yüzyıl postmodern felsefi tarih anlatısı) sırasıyla Anayurt Oteli, Gece, Bir Düğün Gecesi ve Puslu Kıtalar Atlası eserlerinin belirleyici nitelikleridir. Bu doğrultuda yapılan eşleştirme tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci tanımdaki kurgusal unsurları (taşrada bir otel, boğucu atmosfer, yalnızlık, bilinç akışı) analiz etmek.
Bu özelliklerin Yusuf Atılgan'ın Anayurt Oteli romanına ve kahramanı Zebercet'e ait olduğu belirlenir.
Anayurt Oteli, bireyin yalnızlığını ve yabancılaşmasını bilinç akışı ve iç konuşma teknikleriyle sunan başat bir modernist eserdir.
2
İkinci tanımdaki yapısal özellikleri (dört farklı anlatıcı, 'yazıcı' figürü, üstkurmaca, allegorik/karanlık dünya) incelemek.
Bu unsurların Bilge Karasu'nun Gece adlı postmodern romanına ait olduğu tespit edilir.
Gece romanı, üstkurmaca teknikleriyle yazma eylemini sorgulayan ve çok katmanlı, kapalı anlatımıyla bilinen ödüllü bir postmodern romandır.
3
Üçüncü tanımdaki zaman ve mekân kurgusunu (dar zamanlar, tek bir gece, düğün töreni, 1970'ler Türkiye'si) değerlendirmek.
Bu özelliklerin Adalet Ağaoğlu'nun Bir Düğün Gecesi romanı ile örtüştüğü görülür.
Bir Düğün Gecesi, Adalet Ağaoğlu'nun 'Dar Zamanlar' üçlemesinin ikinci kitabı olup bilinç akışı tekniğiyle tek bir gecede geçen olayları aktarır.
4
Dördüncü tanımdaki tarihsel ve felsefi düzlemi (17. yüzyıl Osmanlı arka planı, düş-gerçek, parodi, pastiş) tahlil etmek.
Bu niteliklerin İhsan Oktay Anar'ın Puslu Kıtalar Atlası romanına ait olduğu anlaşılır.
Puslu Kıtalar Atlası, geleneksel anlatı türlerini postmodern pastiş ve parodiyle harmanlayan, felsefi sorgulamalar barındıran tarihsel-düşsel bir romandır.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi modernist ve postmodernist romanlarının yapısal, anlatısal ve tematik özellikleri ile yazar-eser eşleştirmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 656Soru

Türkiye'de bölgesel gelişmişlik farklarını azaltmak amacıyla hayata geçirilen kalkınma projeleri, kendilerine özgü coğrafi gerekçelere ve hedeflere sahiptir. Aşağıda verilen bölgesel kalkınma projelerini, bu projeler kapsamında yürütülen temel faaliyet veya altyapı yatırımları ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP)
Yeşilırmak Havzası Gelişim Projesi (YHGP)
Konya Ovası Projesi (KOP)
Zonguldak, Bartın, Karabük Projesi (ZBK)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP) - Yayla turizmi ve Yeşil Yol güzergahı oluşturulması; Yeşilırmak Havzası Gelişim Projesi (YHGP) - Akarsu havzasındaki taşkın, erozyon ve kirliliğin coğrafi bilgi sistemleri ile izlenmesi; Konya Ovası Projesi (KOP) - Göksu Nehri sularının Mavi Tünel ile havzaya taşınması ve yeraltı suyu kullanımının azaltılması; Zonguldak, Bartın, Karabük Projesi (ZBK) - Filyos Projesi ile ağır sanayiye bağımlı tek yönlü istihdam yapısının çeşitlendirilmesi.
Bölgesel kalkınma projelerinin her biri kendi coğrafi koşullarına göre hedefler belirlemiştir. DOKAP dağlık yapısı nedeniyle yayla turizmini birleştiren Yeşil Yol projesine; YHGP akarsu havzasındaki taşkın, kirlilik ve erozyon izleme veri tabanına; KOP kuraklık ve aşırı yeraltı suyu kullanımını engellemek için Göksu sularını taşıyan Mavi Tünel'e; ZBK ise tek yönlü kömür/çelik sanayisini Filyos Limanı ve endüstri bölgesi ile çeşitlendirmeye odaklanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Projelerin coğrafi konumlarını ve gelişim amaçlarını analiz edin.
DOKAP Karadeniz yaylalarına, KOP İç Anadolu'nun kurak tarım alanlarına, YHGP Yeşilırmak havzasındaki akarsu problemlerine, ZBK ise Batı Karadeniz'in maden/sanayi alanlarına odaklanmaktadır.
Her kalkınma projesinin çıkış noktası, kapsadığı bölgenin coğrafi ve ekonomik koşullarıyla doğrudan ilişkilidir.
2
DOKAP ve turizm ilişkisini değerlendirin.
Doğu Karadeniz'in engebeli yapısı nedeniyle tarım alanlarının sınırlı olması, yayla turizmini öne çıkarmış ve 'Yeşil Yol' projesiyle bu yaylalar birbirine bağlanmıştır.
Yayla turizmi koridorunun oluşturulması DOKAP'ın turizm odaklı kalkınma stratejisinin bir parçasıdır.
3
YHGP'nin akarsu havzası yönetimindeki rolünü analiz edin.
Yeşilırmak ve kollarındaki taşkın, erozyon ve kirlilik sorunları havza genelinde sürdürülebilir bir planlama ve CBS tabanlı izleme veri tabanının kurulmasını gerektirmiştir.
YHGP, havza ekolojisini ve su kaynaklarını korumaya yönelik ekolojik bir altyapı projesidir.
4
KOP bünyesindeki su aktarım projelerini inceleyin.
İç Anadolu Bölgesi'ndeki şiddetli kuraklık ve aşırı yeraltı suyu çekiminin önüne geçmek için Göksu Nehri'nin suları Mavi Tünel ile Konya Havzası'na yönlendirilmiştir.
KOP kapsamında tarımsal sulama ihtiyacının dış havzalardan su aktarılarak çözülmesi hedeflenmiştir.
5
ZBK projesinin sanayi dönüşümü hedeflerini değerlendirin.
Taş kömürü işletmeciliği ve demir-çelik sanayisine bağımlı olan Batı Karadeniz ekonomisi, Filyos Limanı ve endüstri bölgesi yatırımlarıyla çok sektörlü bir yapıya kavuşturulmaktadır.
Maden ve ağır sanayiye dayalı tek yönlü istihdam risklerini azaltmak için ekonomik çeşitlendirme amaçlanmaktadır.

Anahtar Kavram

Türkiye'deki bölgesel kalkınma projelerinin kapsamı, coğrafi gerekçeleri ve altyapı projeleri.
Soru 657Soru

Türk adının tarihsel kökeni, etimolojik yapısı ve farklı kültürlerdeki anlam karşılıkları üzerine yapılan araştırmalarda çeşitli kaynaklar ve bilim insanları farklı tanımlamalar öne sürmüştür.

Buna göre, sol sütundaki kaynak ve araştırmacı yaklaşımlarını, sağ sütundaki bunlara karşılık gelen en uygun kavramsal açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kaşgarlı Mahmut'un Divânu Lugâti't-Türk'te yer verdiği ve insan yaşamının en verimli dönemiyle özdeşleştirdiği anlam
Ziya Gökalp'in Türklerin teşkilatçı yapısına ve hukuk sistemine atıfta bulunarak yaptığı kurumsal tanımlama
Çin yıllıklarında yer alan, Türklerin savaşçı kimliği ve savunma teçhizatı kültürüyle ilişkilendirilen en eski yazılı benzetme
Arminius Vambery gibi Batılı Türkologların dil bilimsel analizlerle kelimenin morfolojik kökenine dayandırdığı gelişimsel süreç

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki unsurlar sırasıyla sağ sütundaki 'olgunluk çağı', 'töreli, kanun ve nizam sahibi', 'miğfer' ve 'türemek/çoğalmak' açıklamalarıyla doğru bir şekilde eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede, Kaşgarlı Mahmut'un insan gelişimine atıfta bulunan 'olgunluk çağı' açıklaması; Ziya Gökalp'in hukuk sistemine ve kurumsal yapıya dayanan 'töreli, kanun ve nizam sahibi' nitelemesi; Çin kaynaklarının savunma teçhizatı üzerinden yaptığı 'miğfer' benzetmesi ve Arminius Vambery'nin dil bilimsel analize dayanan 'türemek, çoğalmak' görüşü birbiriyle tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kaşgarlı Mahmut'un Divânu Lugâti't-Türk'teki tanımının belirlenmesi.
Türk adının insan yaşamının en verimli dönemi olan 'olgunluk çağı' ile açıklandığı tespit edilir.
Eserde Türk kelimesinin bu kavramla eşleştirilmesi, kelimenin kültürel gelişim düzeyine işaret etmesidir.
2
Ziya Gökalp'in sosyolojik ve hukuki tanımının belirlenmesi.
Ziya Gökalp'in Türk adını 'töreli, kanun ve nizam sahibi' olarak tanımladığı tespit edilir.
Gökalp'in Türk toplum yapısını ve örfi hukuk sistemini (töre) temel alan analizi bu eşleştirmeyi doğrular.
3
Çin yıllıklarındaki en eski yazılı tanımın analiz edilmesi.
Çin kaynaklarında Türk adının askeri teçhizat olan 'miğfer' olarak geçtiği belirlenir.
Çin kaynaklarında bu benzetmenin Altay Dağları'nın coğrafi şekillerine ve Türklerin savaşçı kimliğine dayandırıldığı bilinmektedir.
4
Batılı Türkolog Arminius Vambery'nin dil bilimsel yaklaşımının saptanması.
Vambery'nin kelime kökenini 'türemek' ve 'çoğalmak' eylemleriyle açıkladığı tespit edilir.
Kelime yapısının dil bilimsel tahlili, topluluğun nüfus yapısı ve hareketliliğiyle ilişkilendirilir.

Anahtar Kavram

Türk adının anlamı ve bu anlamları aktaran tarihi/sosyolojik kaynaklar
Soru 658Soru

Osmanlı Devleti'nin XIX. ve XX. yüzyıllarda izlediği denge stratejisi ve Şark Meselesi kapsamında gerçekleşen aşağıdaki diplomatik gelişmeler ile bu gelişmelerin temel uluslararası siyasi sonuçlarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Viyana Kongresi
Hünkâr İskelesi Antlaşması
Paris Antlaşması
Reval Görüşmeleri

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Viyana Kongresi - Şark Meselesi teriminin literatüre girmesi; Hünkâr İskelesi Antlaşması - Boğazlar'ın uluslararası sorun haline gelmesi; Paris Antlaşması - Osmanlı'nın Avrupa devleti sayılması ve toprak garantisi; Reval Görüşmeleri - İngiltere'nin Osmanlı toprak bütünlüğünü korumaktan vazgeçmesi.
Eşleşmeler, Osmanlı Devleti'nin diplomatik tarihi boyunca yaşadığı kırılma noktalarını ve uluslararası ilişkilerdeki stratejik değişimleri doğru şekilde yansıtmaktadır. Viyana Kongresi, Şark Meselesi ifadesinin doğduğu yerdir. Hünkâr İskelesi Antlaşması, Boğazlar üzerinde Osmanlı egemenliğinin son tek taraflı kullanımıdır. Paris Antlaşması, Osmanlı'nın toprak bütünlüğünü Avrupalı devletlerin garantisine sokmuştur. Reval Görüşmeleri ise bu garantinin ve denge politikasının İngiltere açısından sona erdiğini göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Viyana Kongresi'nin Şark Meselesi tarihindeki yerini belirlemek.
Viyana Kongresi (1815), Şark Meselesi kavramının resmi diplomasi belgelerinde ilk kez telaffuz edildiği yerdir.
Uluslararası ilişkilerde Osmanlı Devleti'nin paylaşılması veya geleceği konusunun diplomatik olarak nasıl adlandırıldığını tespit etmek.
2
Hünkâr İskelesi Antlaşması'nın Boğazlar Sorunu üzerindeki etkisini analiz etmek.
Hünkâr İskelesi Antlaşması (1833), Rusya'ya tek taraflı Boğazlar imtiyazı vererek İngiltere ve Fransa'nın tepkisini çekmiş ve Boğazlar'ı uluslararası bir kriz haline getirmiştir.
Osmanlı'nın Boğazlar üzerindeki tek taraflı tasarrufunun sona erme sürecini ve denge politikası ihtiyacının doğuşunu anlamak.
3
Paris Antlaşması'nın Osmanlı'nın uluslararası statüsündeki yerini değerlendirmek.
Paris Antlaşması (1856), Osmanlı Devleti'ni Avrupa devletler hukukuna dahil etmiş ve topraklarını Avrupalı güçlerin garantisine vererek denge politikasını tescillemiştir.
Kırım Savaşı sonrası kurulan yeni uluslararası düzenin Osmanlı lehine ve aleyhine olan dengelerini belirlemek.
4
Reval Görüşmeleri'nin İngiltere'nin Osmanlı dış politikasındaki kırılma noktası olarak rolünü saptamak.
Reval Görüşmeleri (1908), İngiltere'nin Rusya'yı serbest bırakmasıyla Osmanlı'nın toprak bütünlüğünü koruma garantörlüğünün bittiğini ilan etmiştir.
Osmanlı Devleti'nin dağılma sürecinin son aşamasında dış ittifakların nasıl değiştiğini kavramak.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'nin Dağılma Dönemi Diplomasi ve Denge Siyaseti
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 659Soru

İlk Çağ medeniyetlerinde hukuk kurallarının gelişimini, kaynaklarını ve içeriklerini inceleyen bir tarihçi, farklı toplumlara ait kanunların temel niteliklerini belirlemiştir.

Buna göre, sol sütunda verilen İlk Çağ hukuk sistemleri ile sağ sütunda verilen ayırt edici özellikleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Hitit Kanunları
Hammurabi Kanunları
İbrani Hukuku
On İki Levha Kanunları

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hitit Kanunları tazminat esaslı ve aile hukukunu düzenleyen yapıya; Hammurabi Kanunları kısas ilkesi ve sınıfsal yapıya; İbrani Hukuku Tanrı karşısında eşitlik ve ilahi ahit temeline; On İki Levha Kanunları ise patriciler ile pleblerin mücadelesine ve borç köleliğinin sınırlanmasına dayanır.
Hitit Kanunları tazminat esaslı, kolektif ceza içeren ve kadın haklarını gözeten yapıya; Hammurabi Kanunları kısas ilkesi, sınıfsal farklılıklar ve tanrı Şamaş meşruiyetine; İbrani Hukuku Tanrı karşısında eşitlik ve ilahi ahit temeline; On İki Levha Kanunları ise patriciler ile pleblerin mücadelesine ve borç köleliğinin sınırlanmasına dayanmaktadır. Eşleşmeler bu tarihsel olgulara tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Hitit Kanunlarının temel özellikleri analiz edilir.
Hitit hukukunun Mezopotamya hukukuna kıyasla daha insancıl olduğu, ölüm cezaları yerine tazminat (diyet) ödenmesini öngördüğü ve aile hukukuna (kadın hakları, miras) önem verdiği belirlenir. Bu durum, Hitit Kanunları ile tazminat esaslı ve aile hukukunu gözeten ifadenin eşleşmesini sağlar.
Hititlerin Anadolu coğrafyasındaki özgün hukuk yapısını ayırt etmek.
2
Hammurabi Kanunlarının nitelikleri incelenir.
Kral Hammurabi'nin adalet tanrısı Şamaş'tan kanunları alırken tasvir edilmesi teokratik meşruiyeti gösterir. Kanunların kısasa kısas esasına dayanması ve toplumsal sınıflara göre farklı cezalar öngörmesi (örneğin bir soylunun bir köleye verdiği zarar ile bir soyluya verdiği zararın cezasının farklı olması) onun ayırt edici özellikleridir.
Hammurabi Kanunlarının sertliğini ve sınıfsal yapısını tespit etmek.
3
İbrani Hukukunun yapısı değerlendirilir.
İbrani Hukuku (On Emir), tek tanrılı din inancına dayanır. Bu hukuk sisteminde kanunlar doğrudan ilahi bir ahit niteliğindedir ve sınıfsal imtiyazlara karşı herkesin Tanrı karşısında eşit olduğu anlayışı hakimdir.
İbrani hukukunun teokratik ve eşitlikçi yönünü belirlemek.
4
On İki Levha Kanunlarının tarihsel arka planı incelenir.
Roma Cumhuriyeti döneminde patriciler ve plebler arasındaki çatışmaları sona erdirmek amacıyla hazırlanan bu kanunlar, pleblerin haklarını yazılı güvenceye almış ve borç köleliği uygulamasını sınırlayarak Roma hukukunun temelini atmıştır.
Roma hukukunun sınıfsal mücadeleler ve yazılı hale gelme sürecini çözümlemek.

Anahtar Kavram

İlk Çağ hukuk sistemlerinin kaynakları, cezalandırma yöntemleri (kısas vs. tazminat) ve sınıfsal/teokratik yapıları bakımından karşılaştırılması.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 660Soru

İstanbul'un fethi öncesinde hem Osmanlı Devleti hem de Bizans İmparatorluğu, kuşatmanın gidişatını doğrudan etkileyecek askeri, diplomatik ve lojistik hazırl��klar gerçekleştirmiştir.

Aşağıda verilen hazırlıkları, bu hazırlıkların yapılışındaki temel stratejik amaçlar ile doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

II. Mehmed'in Boğazkesen (Rumeli) Hisarı'nı yaptırarak Karadeniz ile İstanbul arasındaki deniz bağlantısını kontrol altına alması
Kuşatma öncesinde Osmanlı ordusunun Silivri ve Vize gibi çevre Bizans kalelerini denetim altına alması
Bizans İmparatorluğu'nun Katolik ve Ortodoks kiliselerini birleştirme girişiminde bulunması
Bizans'ın Haliç ağzına kalın zincirler germesi ve Grejuva (Rum ateşi) üretimini artırması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Rumeli Hisarı'nın inşası Karadeniz yardım yolunu kesmekle; Silivri ve Vize kalelerinin alınması çevre güvenliğini ve kara irtibatını kesmekle; kilise birleşme çabası Batı'dan Haçlı yardımı sağlamakla; Haliç zinciri ve Grejuva kullanımı ise Osmanlı donanmasının iç limana girmesini önlemekle eşleşmelidir.
Hazırlıkların her biri fethin askeri ve diplomatik boyutlarını doğrudan yansıtmaktadır. Boğazkesen Hisarı yapımının Karadeniz lojistik hattını kesme amacıyla, Silivri ve Vize kalelerinin fethinin kara bağlantısını kesip geriden gelebilecek tehditleri önleme amacıyla, kiliselerin birleştirilmesi girişiminin Batı dünyasından siyasi ve askeri Haçlı yardımı sağlama amacıyla, Haliç'e zincir çekilmesi ve Grejuva stoklanmasının ise Osmanlı donanmasının iç limana girip zayıf surları tehdit etmesini engelleme amacıyla yapıldığı açıktır.

Adım Adım Çözüm

1
Rumeli Hisarı'nın (Boğazkesen) inşasının askeri ve lojistik amacını belirlemek.
Bu hazırlığın Karadeniz üzerinden gelebilecek dış yardımları kesmeye yönelik olduğu saptanır.
Coğrafi konum itibarıyla Boğaz'ın kuzey girişini kontrol ederek Karadeniz-Marmara bağlantısını kesmek hedeflenmiştir.
2
Osmanlı Devleti'nin Silivri ve Vize kalelerini ele geçirmesinin stratejik önemini değerlendirmek.
Bu kalelerin ele geçirilmesiyle İstanbul'un Trakya yönündeki kara irtibatının kesildiği ve arkadan gelebilecek tehditlerin önlendiği tespit edilir.
Güvenli bir kuşatma alanı oluşturmak için harekat sahasının arka güvenliğini sağlamak gerekmektedir.
3
Bizans'ın dinler/mezhepler arası birleşme girişiminin diplomatik gerekçesini analiz etmek.
Bizans'ın Katolik dünyasını memnun ederek Osmanlı'ya karşı bir Avrupa ittifakı (Haçlı ordusu) kurma amacı güttüğü belirlenir.
Askeri açıdan yetersiz kalan Bizans, diplomatik tavizler vererek Batı'nın askeri desteğine muhtaç durumdadır.
4
Haliç zinciri ve Grejuva ateşinin savunmadaki işlevini açıklamak.
Bu savunma tedbirinin, Osmanlı donanmasının zayıf Haliç surlarına yaklaşmasını engellemek üzere alındığı anlaşılır.
Haliç surları şehrin savunması en kolay aşılabilen bölgesi olduğu için denizden sızmaları durdurmak Bizans için hayati önem taşımaktadır.

Anahtar Kavram

İstanbul'un Fethi için Osmanlı ve Bizans Tarafından Yapılan Askeri, Siyasi ve Lojistik Hazırlıklar ile Bunların Stratejik Amaçları
ÖncekiSayfa 33 / 90Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin