Tüm alıştırma soruları

Avrupa ve Orta Asya'da faaliyet gösteren Türk devlet ve topluluklarının tarih sahnesine çıktıkları dönemler ve yaşadıkları önemli gelişmeler göz önüne alındığında, aşağıda verilen olayların kronolojik olarak eskiden yeniye doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Karahanlılar, Gazneliler ve Büyük Selçuklular gibi ilk Türk-İslam devletlerinde saray teşkilatı, devletin yönetim merkezi olmasının yanı sıra hükümdarın özel yaşam alanıydı. Aşağıdaki saray görevlilerini, üstlendikleri temel sorumluluklar ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Atatürk'ün cumhuriyetçilik ilkesi doğrultusunda milli egemenliğin kurulması ve halk iradesinin yönetime tam olarak yansıması amacıyla gerçekleştirilen aşağıdaki gelişmeleri kronolojik olarak ilkten sona doğru sıralayınız.

"Benim amacım; geçmişte ne olduğunu sadece aktarmak değil, geleceğin devlet adamlarına ve komutanlarına askeri ve siyasi kararlarında rehberlik edecek dersler sunmaktır. Bu nedenle eserimde kahramanların erdemlerini ön plana çıkardım ki okuyanlar onlardan feyzalsın, yapılan büyük hataları da gösterdim ki aynı yanlışlara tekrar düşülmesin."

Buna göre, açıklamayı yapan tarihçinin benimsediği tarih yazıcılığı türü aşağıdakilerden hangisidir?

Zonguldak-Bartın-Karabük (ZBK) Bölgesel Kalkınma Projesi, kömür dışı sektörlerin geliştirilmesi, sanayinin modernizasyonu ve bölgedeki ekonomik yapının çeşitlendirilmesini amaçlamaktadır.

Buna göre;

I. Ereğli ve Karabük'teki demir-çelik işletmelerinde teknolojik yenilenmeye gidilerek verimliliğin artırılması,
II. Tarımsal verimliliği artırmak amacıyla geniş alanlarda sulama kanalları inşa edilerek entansif tarım faaliyetlerinin temel ekonomik sektör hâline getirilmesi,
III. Filyos Projesi kapsamında kurulacak liman ve organize sanayi bölgeleri ile bölgenin dış ticaret ve lojistik potansiyelinin geliştirilmesi

hedeflerinden hangileri ZBK projesinin kapsamı ve bölgenin coğrafi koşulları ile uyuşmaktadır?

Dünya Meteoroloji Örgütüne (WMO) göre, bir bölgede günlük maksimum sıcaklıkların, uzun yıllar ortalamasının $5^\circ\text{C}$ ve daha fazla üzerinde, ardışık en az 5 gün boyunca devam etmesi durumuna "sıcak hava dalgası" (ekstrem yüksek sıcaklık) adı verilir.

Aşağıdaki tabloda, Akdeniz kıyısında yer alan bir merkezin temmuz ayındaki uzun yıllar günlük maksimum sıcaklık ortalaması ile bu merkeze ait bir haftalık sıcaklık ölçüm değerleri verilmiştir:

* Temmuz Ayı Uzun Yıllar Günlük Maksimum Sıcaklık Ortalaması: $30^\circ\text{C}$

Tablodaki veriler dikkate alındığında, bu merkezde yaşanan meteorolojik ekstrem olay ve etkileriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Karadeniz'e kıyısı olan ülkelerin açık denizlere ve küresel pazarlara ulaşabilmesi, coğrafi olarak yalnızca İstanbul ve Çanakkale boğazlarından geçişe bağlıdır. Bu durum, Türkiye'ye uluslararası alanda stratejik bir denetim gücü ve jeopolitik üstünlük sağlamaktadır.

Buna göre, Türkiye'nin boğazlar üzerindeki bu jeopolitik gücünün hukuki altyapısını oluşturan ve uluslararası ilişkilere göre şekillenen dinamik unsuru ile boğazların fiziki coğrafyasına dayanan statik unsuru aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Kurtuluş Savaşı'nda kazanılan bir askerî zaferden sonra Mustafa Kemal Paşa, cephe komutanına gönderdiği telgrafta "Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makus talihini de yendiniz." ifadelerini kullanmıştır.

Mustafa Kemal Paşa'nın bu telgrafı gönderdiği ve Batı Cephesi'nde kazanılan bu muharebe aşağıdakilerden hangisidir?

Günümüzde bazı ülkeler, doğum oranlarının aşırı düşük olması ve yaşlı nüfus oranının hızla artması nedeniyle gelecekte ortaya çıkabilecek iş gücü açığını engellemek amacıyla nüfus artış hızını artırmaya yönelik politikalar uygulamaktadır. Buna göre, aşağıdaki ülkelerden hangisi günümüzde nüfus artış hızını artırmaya yönelik aktif bir nüfus politikası uygulamaktadır?

Osmanlı Devleti'nde uygulanan tımar sisteminde dirlik sahibi olan sipahi, kendisine kullanım ve vergi toplama hakkı verilen toprağı satamaz, başkasına devredemez veya vakfedemezdi. Toprağı mazeretsiz olarak üç yıl üst üste boş bırakan sipahinin elinden ise bu toprak geri alınırdı.

Bu uygulamanın temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Kurtuluş Savaşı'nın Batı Cephesi'nde yaşanan Kütahya-Eskişehir Muharebeleri'nde düzenli ordunun geri çekilmek zorunda kalması, TBMM'de büyük tartışmalara ve kritik kararların alınmasına yol açmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu muharebelerden sonra yaşanan gelişmelerden biri değildir?

Osmanlı Devleti'nin dağılma sürecinde yaşanan en büyük toprak kayıplarından biri 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi) sonrasında gerçekleşmiştir. Bu savaşın ardından imzalanan ve Sırbistan, Karadağ ile Romanya'nın Osmanlı Devleti'nden ayrılarak tamamen bağımsız devletler haline gelmesine yol açan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nin dağılma sürecini hızlandıran ve imparatorluğun Balkanlar'daki egemenliğine büyük darbe vuran en önemli diplomatik gelişmelerden biri 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'dır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Berlin Antlaşması'nın Osmanlı Devleti üzerindeki doğrudan sonuçlarından biri değildir?

$\text{I. Balkan Savaşı}$ sonucunda imzalanan Londra Antlaşması ile Midye-Enez hattının batısındaki topraklarını kaybeden Osmanlı Devleti, $\text{II. Balkan Savaşı}$'nda Balkan devletlerinin kendi arasındaki mücadeleden yararlanarak Edirne ve Kırklareli'yi geri almıştır. Savaşların ardından imzalanan antlaşmalarda, kaybedilen topraklarda kalan Türklerin mülkiyet, ibadet ve Türkçe eğitim hakları güvence altına alınmıştır.

Buna göre, Balkan Savaşları ve sonrasındaki gelişmelerle ilgili a��ağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Biyoçeşitliliğin yeryüzündeki dağılışı; fiziki (doğal) faktörler, paleocoğrafya ve beşerî faktörlerin etkisiyle şekillenmektedir. Biyoçeşitliliği etkileyen faktörlerin doğru ayırt edilmesi, ekolojik analizler ve coğrafi süreçlerin anlaşılması açısından büyük önem taşır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi biyoçeşitliliği etkileyen fiziki (doğal) faktörler arasında yer alır?

Osmanlı Devleti'nin Klasik Dönem askeri ve sosyo-ekonomik yapısını araşt��ran bir tarihçi, Tımar ve Kapıkulu sistemlerinin özelliklerini karşılaştırırken şu tespitlerde bulunmuştur:

I. Kapıkulu askerleri doğrudan padişaha bağlı merkez ordusunu oluştururken, tımarlı sipahiler taşrada asayişi korumakla yükümlü eyalet askerleridir.
II. Her iki askeri sistemin de temel finansman kaynağı, devlet hazinesinden ödenen düzenli nakit maaşlara dayanmaktadır.
III. Tımar sisteminde sipahiye hizmeti karşılığında tahsis edilen dirlik toprağının mülkiyeti sipahinin şahsına aitken, Kapıkulu sisteminde askerlerin mülk edinme hakları kanunlarla sınırlandırılmıştır.

Bu tespitlerden hangileri doğrudur?

Yeryüzünde biyoçeşitliliğin dağılışında fiziki (iklim, yer şekilleri, toprak), paleocoğrafya (kıtaların kayması, iklim değişiklikleri) ve beşerî (insan faaliyetleri) faktörler belirleyici rol oynar. İnsanlar, mühendislik projeleriyle doğadaki bazı fiziksel engelleri ortadan kaldırarak ekosistemler arası canlı geçişlerine ve tür dağılışının değişmesine neden olabilmektedir.

Buna göre, aşağıda verilen durumlardan hangisi beşerî faaliyetlerin ekosistemler arasındaki doğal sınırları değiştirerek biyoçeşitliliğin dağılışını etkilemesine örnek olarak gösterilebilir?

Soğuk Savaş Dönemi'nde ABD liderliğindeki Batı Bloku ile SSCB liderliğindeki Doğu Bloku, kendi içlerindeki askeri ve siyasi bütünlüğü korumak için NATO, Varşova Paktı, Kominform ve Comecon gibi yapılar kurmuşlardır. Ancak her iki blokta da zamanla blok liderlerinin mutlak otoritesine karşı çıkan veya kendi milli çıkarlarını ön plana koyan üye devletler ortaya çıkmıştır.

Bu duruma;

I. Fransa'nın, ABD'nin nükleer tekelini ve askeri vesayetini reddederek 1966 yılında NATO'nun entegre askeri kanadından çekilmesi,
II. Yugoslavya'nın, Moskova'nın tek merkezci ve dayatmacı tarım/ekonomi politikalarına karşı kendi ulusal kalkınma modelini savunması üzerine Kominform'dan ihraç edilmesi,
III. Çin'in, ideolojik farklılıklar ve sınır ihtilafları nedeniyle SSCB ile yollarını ayırarak 1970'lerden itibaren ABD ile ilişkilerini normalleştirme sürecine girmesi

gelişmelerinden hangileri örnek gösterilebilir?

Aşağıda Klasik Dönem Osmanlı ordu teşkilatına ait bazı kavramlar ve açıklamaları verilmiştir. Bu kavramları doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soğuk Savaş Dönemi'nde Doğu ve Batı bloklarının kurumsal yapılarının şekillenmesi ve Türkiye'nin bu süreçteki dış politika adımlarına dair bazı kavramlar ile açıklamaları aşağıda karışık olarak verilmiştir.

Buna göre, solda verilen kavramları sağda verilen doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.