Tüm alıştırma soruları

8734 soru

Soru 7521Soru

İslam'ın ilk dönemlerinden itibaren Müslümanlar arasında ortaya çıkan fikrî ve ameli yorum farklılıkları temelde iki ana alanda yoğunlaşmıştır. Bunlardan ilki; inanç esasları, Allah'ın sıfatları, kader ve büyük günah işleyenin durumu gibi inanca ve zihni kabule dair konulardır. İkincisi ise ibadetlerin yapılış şekilleri, evlenme, boşanma, miras ve ticaret gibi günlük hayatın pratik uygulamalarına yönelik hükümlerdir. İkinci alanda ortaya koyulan çözümler zamanla sistemleşerek ameli-fıkhi mezhepleri oluşturmuştur.

Bu parçadan hareketle, aşağıdaki mezhep ve ilgilendiği konu eşleştirmelerinden hangisi, parçada belirtilen 'ikinci alan' (ameli-fıkhi yorumlar) kapsamında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Maturidilik (Ebû Mansur el-Maturîdî) - Büyük günah (mürtekib-i kebire) işleyen bir müminin iman durumunun değerlendirilmesi

Cevap

Maturidilik (Ebû Mansur el-Maturîdî) - Büyük günah (mürtekib-i kebire) işleyen bir müminin iman durumunun değerlendirilmesi
Maturidilik mezhebi, İslam düşüncesindeki itikadi-siyasi ekollerden biridir ve büyük günah işleyenin iman durumu gibi konular inanç (akaid) alanına girer. Parçada bahsedilen ikinci alan ise ibadet ve muamelat gibi pratik hayatı düzenleyen ameli-fıkhi ekollerdir. Bu nedenle Maturidilik ve ilgili konu eşleştirmesi ikinci alan kapsamında yer almaz.

Adım Adım Çözüm

1
Parçada tanımlanan iki alanı analiz etme
Birinci alan inanç esaslarını (itikad) kapsarken, ikinci alan ibadet ve günlük hayatın pratik uygulamalarını (ameli-fıkhi) kapsamaktadır.
Soru kökünün hangi mezhebin hangi alana girdiğini sorması nedeniyle ayrımın netleştirilmesi gerekir.
2
Seçeneklerdeki mezhep ve konuları karşılaştırma
Hanefilik, Şafiilik, Malikilik ve Caferilik ameli-fıkhi ekollerdir ve pratik hayatla ilgili konularla eşleşmiştir. Maturidilik ise itikadi bir ekoldür ve inanca dair bir konu olan büyük günah-iman ilişkisiyle eşleşmiştir.
Ameli-fıkhi alanın dışında kalan seçeneği doğru olarak belirlemek gerekir.

Anahtar Kavram

İslam düşüncesinde ameli-fıkhi yorumlar ile itikadi-siyasi yorumların konu ve kapsam farkı
Soru 7522Soru

Mekke’nin fethi günü kendisine biat etmeye gelen ve heyecandan titreyen bir kişiye Hz. Muhammed, "Sakin ol! Ben bir kral değilim. Ben de Mekke’de güneşte kurutulmuş et yiyen Kureyşli bir kadının oğluyum." diyerek onu sakinleştirmiştir.

Bu tarihi olay, Hz. Muhammed'in şahsiyetiyle ilgili aşağıdakilerden hangisinin doğrudan bir göstergesidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Peygamberlik sıfatının yanı sıra, her insan gibi beşerî bir tabiata ve mütevazı bir konuma sahip olduğunun

Cevap

Peygamberlik sıfatının yanı sıra, her insan gibi beşerî bir tabiata ve mütevazı bir konuma sahip olduğunun
Hz. Muhammed’in kendisini "kurutulmuş et yiyen bir kadının oğlu" olarak nitelendirmesi, onun insani (beşerî) kökenini ve mütevazı şahsiyetini vurgular. Bu durum, İslam’ın peygamberlik anlayışında peygamberlerin ilahlaştırılmasının önüne geçmekte ve onların da herkes gibi beşerî bir tabiata sahip olduğunu doğrudan göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Paragraftaki tarihi olayı analiz etmek.
Hz. Muhammed'in heyecanlanan ve korkan bir kişiye karşı kendisinin bir kral olmadığını, sade bir yaşam süren sıradan bir kadının oğlu olduğunu söylediği görülmektedir.
Bu sözler peygamberin kendi toplumsal statüsünü ve kökenini nasıl konumlandırdığını gösterir.
2
Olayı peygamberlik anlayışı ve beşerî yön kavramıyla ilişkilendirmek.
Bu durum, peygamberlerin ilahi birer varlık veya insanüstü güçlere sahip hükümdarlar olmadığını, her insan gibi yemek yiyen, beşerî ihtiyaçları ve kökenleri olan bireyler olduğunu kanıtlar.
İslam inancındaki beşer-resul dengesini kavrayabilmek için peygamberin insani özelliklerini doğru yorumlamak gerekir.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in Beşerî Yönü
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7523Soru

Alevilik-Bektaşilik geleneğinde cemaatle gerçekleştirilen en önemli ritüel olan Cem ibadetinin icra edilme sürecine ait aşağıdaki aşamaları, başlangıçtan bitişe doğru kronolojik olarak sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Cem ibadeti ilk olarak canların meydanda toplanıp rızalık almasıyla başlar, ardından On İki Hizmet'in yerine getirilmesiyle devam eder ve en son getirilen lokmaların dağıtılıp gülbank duası okunmasıyla tamamlan��r.
Cem ibadeti, inançsal olarak canların birbirlerinden razı olması ve helalleşmesi esasına dayandığı için ilk olarak rızalık alma aşaması ile başlar. Rızalık sağlandıktan sonra ibadetin ana gövdesini oluşturan On İki Hizmet icra edilir ve semahlar dönülür. İbadetin en sonunda ise birliğin ve paylaşmanın simgesi olan lokmalar dağıtılır ve dedenin gülbank duası eşliğinde cem sırlanarak bitirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Cem ibadetinin başlangıç koşulunu belirleme
Cem ibadetinin başlayabilmesi için kul hakkının olmaması ve canların birbirlerinden razı olması şarttır. Bu nedenle 'Cem'e katılan canların eşikten girip meydanda toplanarak birbirleriyle helalleşmesi ve dededen rızalık alması' adımı ilk sırada yer alır.
Alevilik-Bektaşilik inancında kul hakkı ve rızalık olmadan ibadete başlanamaz.
2
İbadet esnasındaki ana uygulamaları belirleme
Rızalık alındıktan sonra ibadet devam eder. Bu aşamada zakirlerin deyiş ve nefesleri eşliğinde semah dönülür ve On İki Hizmet sahipleri kendi görevlerini icra ederler. Bu nedenle 'Zakirlerin deyişleri eşliğinde semah dönülmesi ve On İki Hizmet sahiplerinin görevlerini yerine getirmesi' adımı ikinci sırada yer alır.
Semah ve On İki Hizmet, ibadetin ana gövdesini oluşturan ritüellerdir.
3
İbadetin tamamlanma aşamasını belirleme
İbadetin nihayete ermesiyle birlikte paylaşıma geçilir. 'Cem ibadetinin tamamlanmasının ardından getirilen lokmaların pay edilmesi ve dedenin gülbank duasıyla cemin sonlandırılması' adımı üçüncü sırada yer alır.
Lokma dağıtımı ve bitiş gülbengi, Cem ibadetini sonlandıran ritüellerdir.

Anahtar Kavram

Cem ibadetinin kronolojik uygulama sırası ve temel ritüellerin işlevleri.
Soru 7524Soru

Yahudi tarihinin gelişim sürecinde yaşanan aşağıdaki önemli olayların kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru doğru sıralanışı nasıldır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Yahudi tarihinin kronolojik sıralaması sırasıyla; Hz. İbrahim ile yapılan ahit, Hz. Musa önderliğinde Mısır'dan çıkış, Babil sürgünü ve Süleyman Mabedi'nin yıkılması, ve en son Roma İmparatorluğu tarafından İkinci Mabed'in yıkılarak diasporanın başlatılması şeklindedir.
Yahudi tarihinin gelişimi kronolojik olarak incelendiğinde; ilk olarak Hz. İbrahim ile yapılan ahitleşme (inanç tarihinin temeli), ardından Hz. Musa önderliğinde Mısır'dan çıkış (Huruç), sonrasında MÖ 586'da Babil Krallığı'nın Birinci Mabet'i yıkıp halkı sürgüne göndermesi ve son olarak MS 70'te Roma İmparatorluğu'nun İkinci Mabet'i yıkarak büyük diasporayı başlatması gerçekleşmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Yahudi tarihinin başlangıç dönemini belirleme
Yahudi inancına göre tarih, Hz. İbrahim ile Tanrı arasındaki ahitleşme ile başlar. Bu yüzden bu olay ilk sırada yer alır.
Tarihsel kronolojinin başlangıç noktasını tespit etmek amacıyla.
2
Mısır'dan çıkış (Huruç) olayının yerini saptama
Hz. İbrahim döneminden sonra İsrailoğulları Mısır'a yerleşmiş, köleleştirilmiş ve en nihayetinde Hz. Musa önderliğinde Mısır'dan çıkış gerçekleştirilmiştir. Bu olay ikinci sıradadır.
Yahudiliğin ulusal bir kimlik kazanma sürecindeki sırasını belirlemek amacıyla.
3
Birinci Mabet döneminin sonunu ve Babil sürgününü yerleştirme
Mısır'dan çıktıktan sonra kurulan krallık döneminin ardından, MÖ 586 yılında Babil sürgünü yaşanmış ve Birinci Mabet yıkılmıştır. Bu olay üçüncü sıradadır.
Yahudi tarihinin kırılma noktasını kronolojide konumlandırmak amacıyla.
4
İkinci Mabet döneminin sonu ve Diaspora başlangıcını yerleştirme
Babil sürgününden dönüş sonrasında inşa edilen İkinci Mabet, MS 70 yılında Romalılar tarafından yıkılmış ve geniş kapsamlı sürgün (Diaspora) dönemi başlamıştır. Bu olay son sıradadır.
Yahudi tarihinin antik dönemdeki son büyük felaketini ve günümüze uzanan diaspora sürecinin başlangıcını belirlemek amacıyla.

Anahtar Kavram

Yahudi tarihinin ana dönüm noktaları ve kronolojik gelişimi
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 7525Soru

İslam medeniyetinde şehirlerin gelişim sürecinde dini, sosyal ve ekonomik ihtiyaçları karşılayan birçok özgün mimari yapı inşa edilmiştir. Sol sütunda verilen mimari yapıları, sağ sütunda yer alan temel işlevleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Arasta
Bedesten
Külliye
Darüşşifa

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Arasta kavramı tonozlu sokak çarşısıyla, Bedesten kıymetli malların satıldığı kapalı çarşıyla, Külliye cami merkezli yapılar topluluğuyla, Darüşşifa ise sağlık ve tıp eğitimi kurumuyla eşleşmelidir.
Eşleştirme, İslam medeniyetinin mimari eserlerinin temel işlevlerini yansıtmaktadır. Arasta çarşı sokaklarını, bedesten değerli eşyaların satıldığı kapalı çarşıyı, külliye çok işlevli yapı kompleksini ve darüşşifa hastaneyi temsil etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kavramların sözlük ve terim anlamlarını gözden geçirmek
Arasta, bedesten, külliye ve darüşşifa kavramlarının her birinin şehir hayatındaki işlevleri tanımlanır.
Yapıların mimari ve sosyal işlevlerini doğru ayırt edebilmek için tanımların net bilinmesi gerekir.
2
Tanımları verilen mimari yapılarla tek tek eşleştirmek
Değerli malların satıldığı yer bedestendir; esnaf sokakları arastadır; cami merkezli kompleks külliyedir; sağlık kurumu ise darüşşifadır.
Eşleştirme yapılarak her terimin karşılığı doğru olarak saptanır.

Anahtar Kavram

İslam medeniyetinde mimari yapıların toplumsal ve ekonomik işlevleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7526Soru

Aşağıda klasik mantıktaki beş tümel kavramı ile bu kavramlara ait örnekler verilmiştir. Bu kavramları doğru örnekleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Cins
Tür
Ayrım
Özgülük
İlinti

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Cins kavramı insana göre daha genel olan hayvan veya canlı kavramı ile; tür kavramı hayvan kavramının altında yer alan insan kavramı ile; ayrım kavramı insanı diğer canlılardan ayıran akıllı olma özelliği ile; özgülük kavramı sadece insana ait olan konuşma özelliği ile; ilinti kavramı ise insanın yanı sıra diğer canlılarda da bulunan uyuma özelliği ile eşleşir.
Mantıksal olarak beş tümel kavramları (cins, tür, ayrım, özgülük, ilinti) kendilerine ait klasik örneklerle doğru bir şekilde eşleştirilmiştir. Cins hayvan kavramıyla, tür insan kavramıyla, ayrım akıllı olma özelliğiyle, özgülük konuşma özelliğiyle, ilinti ise uyuma özelliğiyle örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cins kavramının tanımı ve örneği belirlenir.
Cins, kaplamı daha fazla olan genel kavramdır. Hayvan veya canlı, insan kavramına göre daha genel olduğu için cinstir.
Cins tanımının doğru uygulanması.
2
Tür kavramının tanımı ve örneği belirlenir.
Tür, kaplamı daha az olan özel kavramdır. Hayvan kavramının altında yer alan insan bir türdür.
Tür kavramının tespit edilmesi.
3
Ayrım kavramının tanımı ve örneği belirlenir.
Ayrım, türü cinsten ayıran temel özelliktir. İnsanı hayvan cinsinden ayıran akıllı olma özelliği ayrımdır.
Ayrım kavramının tespit edilmesi.
4
Özgülük kavramının tanımı ve örneği belirlenir.
Özgülük, yalnızca bir türe ait olan özelliktir. Konuşma sadece insana ait olduğundan özgülüktür.
Özgülük kavramının tespit edilmesi.
5
İlinti kavramının tanımı ve örneği belirlenir.
İlinti, birden fazla türün ortaklaşa paylaştığı özelliktir. Uyuma diğer canlılarda da bulunduğu için ilintidir.
İlinti kavramının tespit edilmesi.

Anahtar Kavram

Beş Tümel
Soru 7527Soru

Ekonomi kurumu ile toplumsal yaşam arasındaki dinamik ilişkileri açıklayan aşağıda verilen sosyolojik kavramları, toplumsal yapıdaki karşılıkları ve tanımlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Merkantilizm
Sanayi Sonrası Toplum
Enformel Ekonomi
Küreselleşme

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: Merkantilizm zenginliği değerli maden birikiminde gören anlayışla; Sanayi Sonrası Toplum hizmet sektörü ve bilgi teknolojilerinin öne çıktığı yapıyla; Enformel Ekonomi kayıt dışı yürütülen faaliyetlerle; Küreselleşme ise üretim ve tüketim kalıplarının ulusal sınırları aşmasıyla eşleşmektedir.
Kavramlar sosyolojik tanımları ile eşleştirildiğinde; Merkantilizm zenginliği değerli maden birikiminde gören tarihsel iktisat anlayışına, Sanayi Sonrası Toplum hizmet sektörü ve bilgi teknolojilerinin öne çıktığı yapıya, Enformel Ekonomi devlet denetimi dışındaki kayıt dışı faaliyetlere, Küreselleşme ise üretim ve tüketim kalıplarının ulusal sınırları aşarak tüm dünyaya yayılmasına karşılık gelmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Merkantilizm kavramının tarihsel ve teorik çerçevesini belirleyin.
Merkantilizm, zenginliğin altın/gümüş miktarı ile ölçüldüğü ve devlet korumacılığının savunulduğu tanımla eşleşir.
Merkantilizm, modern ekonomi öncesinde ticaretin devlet kontrolünde olmasını ve değerli maden stoklarının artırılmasını amaçlayan klasik görüştür.
2
Sanayi sonrası toplum yapısının temel dinamiğini tespit edin.
Bu yapı, bilgi üretiminin ve hizmetler sektörünün ön planda olduğu tanımla eşleşir.
Post-endüstriyel dönüşümle birlikte fiziksel güce dayalı sanayi üretimi gerilemiş, bilgi ve teknoloji üretimi toplumsal yapıyı şekillendirmiştir.
3
Enformel ekonominin yapısal sınırlarını analiz edin.
Enformel ekonomi, yasal düzenlemelerin, vergilendirmenin ve sosyal güvenlik şemsiyesinin dışında kalan kayıt dışı alanla eşleşir.
Devletin denetim aygıtlarının ulaşamadığı veya göz yumduğu kayıt dışı sektörler sosyolojide enformel olarak adlandırılır.
4
Küreselleşme kavramının ekonomik sınırlarını değerlendirin.
Küreselleşme, finansal sermayenin ve üretim süreçlerinin ulusal sınırları aşarak küresel düzeyde bağımlılık kurmasıyla eşleşir.
Küreselleşme süreci, ulusal sınırların geçirgenleşerek dünya çapında ekonomik ve kültürel bir entegrasyon yaşanmasını ifade eder.

Anahtar Kavram

Ekonomi ve Toplum İlişkisi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7528Soru

Güncel hayatta bilim, teknoloji ve toplumsal ilişkilerde yaşanan hızlı değişimler, beraberinde yeni ahlaki sorgulamaları ve sorun alanlarını getirmiştir. İslam ahlakı da bu yeni durumlara yönelik temel ilkeler çerçevesinde çözümler sunmaktadır.

Aşağıda verilen güncel ahlaki sorun alanları ile bu alanların kapsamını belirten tanımları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Biyoetik
Bilişim Ahlakı
Çevre Ahlakı
İş Ahlakı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Biyoetik terimi tıp ve biyoloji alanındaki ahlaki meselelerle; bilişim ahlakı dijital mecralardaki mahremiyet ve doğruluk konularıyla; çevre ahlakı doğanın korunması sorumluluğuyla; iş ahlakı ise çalışma hayatındaki dürüstlük ve kul hakkı ilkeleriyle eşleşir.
Doğru eşleştirmede; biyoetik kavramı tıp ve genetik teknolojilerindeki ahlaki boyutlarla; bilişim ahlakı internet ve dijital veri güvenliğiyle; çevre ahlakı doğanın korunmasıyla; iş ahlakı ise çalışma hayatındaki hak ve sorumluluklarla ilişkilendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Sol sütundaki ilk terim olan 'Biyoetik' kavramının tanımını aramak.
Tıp ve biyoloji alanındaki gelişmelerin ahlaki boyutlarını (organ nakli, ötenazi, gen teknolojileri) inceleyen tanım tespit edilmiştir.
Biyoetik kelimesi biyoloji ve tıp etiği alanlarını birleştiren güncel bir ahlaki disiplindir.
2
Sol sütundaki ikinci terim olan 'Bilişim Ahlakı' kavramının tanımını aramak.
Dijital mecralar, internet kullanımı, mahremiyet ve siber zorbalık gibi konuları kapsayan tanım tespit edilmiştir.
Bilişim teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla ortaya çıkan yeni iletişim ahlakı alanını ifade eder.
3
Sol sütundaki üçüncü terim olan 'Çevre Ahlakı' kavramının tanımını aramak.
Doğal kaynakların korunması, ekolojik denge ve gelecek nesillere temiz bir dünya bırakma sorumluluğunu içeren tanım tespit edilmiştir.
İnsanın doğayla olan ilişkisini ahlaki bir sorumluluk zeminine oturtan yaklaşımdır.
4
Sol sütundaki son terim olan 'İş Ahlakı' kavramının tanımını aramak.
Çalışma hayatındaki dürüstlük, adil kazanç ve kul hakkı gibi ekonomik ve mesleki ilkeleri barındıran tanım tespit edilmiştir.
İş hayatında bireylerin ve kurumların uyması gereken ahlaki kuralları ve hakları düzenler.

Anahtar Kavram

Güncel Ahlaki Sorunlar
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7529Soru

Aşağıda verilen sembolik mantık kavramları ile bu kavramların doğruluk tablosundaki denetleme özelliklerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Geçerli Önerme
Tutarlı Ama Geçersiz Önerme
Tutarsız Önerme
Eşdeğer Önermeler

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Geçerli önerme doğruluk tablosunun tüm satırlarında 'Doğru' (D) değeri alan önermedir; tutarlı ama geçersiz önerme en az bir satırda 'Doğru' (D) ve en az bir satırda 'Yanlış' (Y) değeri alan önermedir; tutarsız önerme tüm satırlarında 'Yanlış' (Y) değeri alan önermedir; eşdeğer önermeler ise doğruluk tablosunda aynı satırlarda birebir aynı doğruluk değerlerini alan önermelerdir.
Doğruluk tablosu ile denetlemede; geçerli önerme tüm satırları 'Doğru' (D) olan, tutarsız önerme tüm satırları 'Yanlış' (Y) olan, tutarlı ama geçersiz önerme en az bir 'Doğru' (D) ve en az bir 'Yanlış' (Y) satırına sahip olan, eşdeğer önermeler ise her satırda aynı doğruluk değerini paylaşan önermelerdir. Eşleştirme bu temel kurallara göre yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Geçerlilik tanımını doğruluk tablosu kuralları üzerinden belirleme.
Geçerli önermenin doğruluk tablosundaki tüm sat��rlarda 'Doğru' (D) değeri alması gerektiği tespit edilir. Bu durum 'Geçerli Önerme' terimini tüm satırlarda 'Doğru' (D) alan tanımla eşleştirir.
Bir önermenin geçerliliği, doğrulayıcı yorumlarının tüm yorumlama satırlarını kapsamasıyla ölçülür.
2
Tutarlılık ve geçersizlik durumunu birlikte değerlendirme.
En az bir doğrulayıcı yoruma (D) sahip olan ancak tüm yorumlarında doğru olmayan (yani en az bir Y alan) önermenin 'Tutarlı Ama Geçersiz Önerme' olduğu belirlenir ve ilgili tanımla eşleştirilir.
Tutarlılık için en az bir 'D' yeterliyken, geçerli olmaması için en az bir 'Y' bulunmalıdır.
3
Tutarsızlık tanımını doğruluk tablosu kuralları üzerinden belirleme.
Hiçbir satırda doğru değeri alamayan, yani tüm satırları 'Yanlış' (Y) olan önermenin 'Tutarsız Önerme' olduğu tespit edilir ve uygun tanımla eşleştirilir.
Tutarsızlık, bir önermenin hiçbir yorumlama durumunda doğru değerini alamaması durumudur.
4
Eşdeğerlik kavramını doğruluk tablosu değerleri üzerinden belirleme.
İki önermenin eşdeğer olması için her satırda aynı doğruluk değerini (D-D veya Y-Y) alması gerektiği saptanır ve 'Eşdeğer Önermeler' bu tanımla eşleştirilir.
Eşdeğerlik, önermelerin doğruluk değerlerinin tüm satırlarda birebir örtüşmesi durumudur.

Anahtar Kavram

Sembolik mantıkta doğruluk tablosu ile tutarlılık, geçerlilik ve eşdeğerlik denetleme kuralları
Soru 7530Soru

Hoca Ahmet Yesevi'nin ahlaki ve tasavvufi görüşleri etrafında şekillenen, Türk dünyasında İslamiyet'in ve tasavvuf kültürünün yayılmasında öncü rol oynayan ilk Türk tasavvufi ekolü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeseviyye

Cevap

Yeseviyye
Yeseviyye ekolü, Hoca Ahmet Yesevi'nin görüşleri doğrultusunda kurulmuş ve Türk dünyasında İslamiyet'in yayılmasında öncü rol üstlenmiş ilk Türk tasavvufi tarikatıdır. Bu nedenle doğru cevap Yeseviyye seçeneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen kurucu lider ve tarihsel/kültürel etki incelenir.
Sözü edilen tasavvufi oluşumun Hoca Ahmet Yesevi'nin görüşlerine dayandığı ve Türk dünyasını etkilediği belirlenir.
Tarikat kurucusunu tespit etmek.
2
Hoca Ahmet Yesevi'nin kurduğu ilk Türk tasavvuf ekolü seçeneklerden aranır.
Bu ekolün Yeseviyye olduğu tespit edilerek doğru seçeneğe ulaşılır.
Doğru tasavvufi ekolü belirlemek.

Anahtar Kavram

Tasavvufi Yollar ve Ekoller
Tahmini Süre:45s
Soru 7531Soru

İslam hukuk tarihinde (fıkıh) hüküm çıkarma metodolojileri ve kabul edilen temel deliller mezheplere göre farklılık göstermektedir.

Aşağıda verilen ameli-fıkhi mezhepleri, benimsedikleri en belirgin metodolojik ilkeler veya yaklaşımlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Hanefilik
Malikilik
Şafiilik
Hanbelilik

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hanefilik mezhebi istihsan ve re'y metoduna geniş yer vermesiyle; Malikilik mezhebi Medine halkının amelini sünnetin fiili aktarımı olarak öne çıkarmasıyla; Şafiilik mezhebi fıkıh usulünü sistemleştirip istihsanı reddetmesiyle; Hanbelilik mezhebi ise zayıf hadisi kıyasa tercih edip kıyası en son çare görmesiyle eşleşir.
Doğru eşleştirmede Hanefilik akli muhakeme (re'y) ve istihsanla; Malikilik Medine halkının kesintisiz uygulamasıyla (amel-i ehl-i Medine); Şafiilik er-Risale eseriyle fıkıh usulünün kurulması ve istihsanın reddiyle; Hanbelilik ise zayıf hadislerin kıyasa tercih edilmesi ve kıyasın en son çare olarak görülmesiyle doğru bir şekilde eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Hanefilik mezhebinin metodolojisini analiz etme
Hanefilik mezhebi akıl yürütmeye (re'y) ve kıyasın daha elverişli bir hükümle terk edilmesi anlamına gelen istihsana önem verir. Bu nedenle Hanefilik, akli muhakeme ve istihsana geniş yer veren açıklama ile eşleşir.
Hanefiliğin 're'y ekolü' olarak nitelendirilmesinin en belirgin metodolojik yönünü bulmak.
2
Malikilik mezhebinin kurucusunun çevreyle olan ilişkisini değerlendirme
İmam Malik Hicaz bölgesinde (Medine) yaşamış ve buradaki halkın kesintisiz dini uygulamalarını (amel-i ehl-i Medine) çok güçlü bir sünnet delili kabul etmiştir. Dolayısıyla Malikilik, Medine halkının uygulamasını öne çıkaran açıklama ile eşleşir.
Malikiliğin en özgün usul ilkesini tespit etmek.
3
Şafiilik mezhebinin fıkıh metodolojisindeki rolünü inceleme
İmam Şafii, fıkıh usulü alanında ilk sistemli eser olan er-Risale'yi yazmış, şahsi görüşe dayalı hüküm vermeyi (istihsan) sert bir dille eleştirmiştir. Bu durum Şafiilik mezhebini er-Risale ve istihsanın reddine dayanan açıklama ile eşleştirir.
Şafii fıkıh usulünün kurucu rolünü ve metodolojik sınırlarını belirlemek.
4
Hanbelilik mezhebinin hadis ve kıyas ilişkisini belirleme
Ahmed b. Hanbel'in kurduğu Hanbelilik ekolü, nasslara bağlılığı en üst düzeyde tutarak, zayıf/mürsel hadisleri bile kıyas yöntemine tercih etmiş ve kıyası en dar alanda kullanmıştır. Bu nedenle Hanbelilik, zayıf hadisi kıyasa tercih eden açıklama ile eşleşir.
Hanbeliliğin hadis ağırlıklı fıkıh metodolojisini doğrulamak.

Anahtar Kavram

İslam düşüncesinde ortaya çıkan ameli-fıkhi yorumların (mezheplerin) kendilerine özgü usul ve yöntem ilkeleri çerçevesinde şekillenmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7532Soru

Aşağıdaki sol sütunda verilen siyaset sosyolojisi kavramlarını, sağ sütundaki en uygun tanımlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İktidar
Otorite
Meşruiyet
Sivil Toplum

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İktidar kavramı 'Toplumsal ya da siyasal bir yapıda, başkalarının davranışlarını kendi iradesi doğrultusunda yönlendirebilme ve yaptırım uygulayabilme gücü' ile; Otorite kavramı 'İktidarın toplum tarafından kabul görerek rızaya dayalı, haklı ve yasal bir yetki kullanımı haline gelmiş biçimi' ile; Meşruiyet kavramı 'Siyasal iktidarın egemenlik kullanımını yasalara, ahlaki ilkelere veya toplumsal sözleşmeye dayandırarak haklılaştırması durumu' ile; Sivil Toplum kavramı ise 'Devletin doğrudan kontrolü ve hiyerarşik yapısı dışında, bireylerin kendi istekleriyle oluşturdukları kamusal ve gönüllü örgütlenmeler alanı' ile eşleşir.
Siyaset sosyolojisinde kavramların doğru eşleştirilmesi, iktidarın ham yaptırım gücü ile rızaya dayanan otorite arasındaki farkı ayırt etmeyi gerektirir. İktidar, rızaya bağlı olmaksızın başkalarının davranışlarını yönlendirme gücüdür. Otorite ise iktidarın meşrulaşmış ve rızaya dayalı halidir. Meşruiyet, yönetme gücünün haklı ve hukuka uygun kabul edilmesini sağlayan zemindir. Sivil toplum ise devletin doğrudan denetimi dışındaki gönüllü örgütlenmeleri kapsayan alandır.

Adım Adım Çözüm

1
İktidar ve otorite arasındaki kavramsal ayrımı analiz edin.
İktidarın salt güç ve zorlama unsuruna dayalı tanımı ile otoritenin bu gücün meşrulaşmış hali olan tanımı tespit edilir.
Siyaset sosyolojisinde iktidar genel yaptırım gücünü, otorite ise rızaya dayalı yetkiyi temsil eder.
2
Meşruiyet kavramının temel niteliğini belirleyin.
Meşruiyetin, gücün yasallık ve haklılık temelinde temellendirilmesiyle ilgili olan tanım olduğu belirlenir.
Meşruiyet, iktidarın meşru (haklı) kabul edilmesini sağlayan niteliktir.
3
Sivil toplum kavramının devlet yapısıyla olan sınırını ayırt edin.
Sivil toplumun devlet dışı kamusal alanı ve gönüllü örgütlenmeleri kapsayan tanım olduğu belirlenir.
Sivil toplum örgütleri devlet aygıtından bağımsız gönüllülük esasına göre çalışır.

Anahtar Kavram

Siyaset sosyolojisindeki iktidar, otorite, meşruiyet ve sivil toplum kavramlarının ayrımı.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7533Soru

İslam epistemolojisinde bilginin kaynakları; aklın, duyuların ve haberin doğru kullanımına dayanırken, bazı bilgi türleri ise nesnel ve bağlayıcı kabul edilmez. Aşağıda verilen günlük yaşam ve bilimsel araştırma senaryolarını, İslam bilgi felsefesindeki bilgi kaynakları ve özellikleri ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bir gök bilimcinin teleskop yardımıyla Samanyolu Galaksisi'ndeki bir yıldızın parlaklığın�� ve konumunu hatasız bir şekilde kaydederek elde ettiği bilgi.
Bir düşünürün, evrendeki düzen ve amaçtan yola çıkarak, herhangi bir ön yargı ve çıkar ilişkisine kapılmadan, evrenin bir yaratıcısı olması gerektiği sonucuna mantıksal analizlerle ulaşması.
Bir tarihçinin, farklı coğrafyalarda yaşamış ve yalan üzerine birleşmeleri aklen imkânsız olan kalabalık toplulukların aktardığı tarihi vesikalar aracılığıyla İstanbul'un fethine dair kesin bilgilere ulaşması.
Bir araştırmacının, rüyasında gördüğü veya kalbine doğan ani bir sezgiyle hissettiği olayları kesin bir hakikat olarak kabul edip bunlar�� genel ahlaki kuralların temeline koymaya çalışması.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Gök bilimcinin gözlemi 'salim duyular', düşünürün mantıksal çıkarımı 'selim akıl', tarihçinin tevatüre dayalı tespiti 'mütevatir haber' ve araştırmacının rüya/ilham temelli yaklaşımı ise 'bağlayıcı ve nesnel olmayan kaynak' ile eşleşir.
İslam epistemolojisine göre doğru bilginin nesnel kaynakları selim akıl, salim duyular ve sadık haberdir (mütevatir haber ve vahiy). Gök bilimcinin teleskop yardımıyla veri kaydetmesi duyuların kullanımı olduğundan 'salim duyular' ile; düşünürün ön yargısız bir şekilde evrenin yaratıcısına dair mantıksal çıkarım yapması 'selim akıl' ile; tarihçinin yalan üzere birleşmesi imkânsız toplulukların aktardığı belgeleri incelemesi 'mütevatir haber' ile; araştırmacının rüya/ilhamı kaynak olarak kullanması ise bu kaynakların öznel olmasından ötürü 'bağlayıcı ve nesnel olmayan kaynak' sınıflandırması ile tam olarak eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk olarak gök bilimcinin gözlem yapma senaryosunu incelemek.
Gözlem ve deney duyu organlarının kullanımıyla gerçekleştiğinden bu durum 'salim duyular' ile eşleşir.
Duyu organlarının sağlıklı bir şekilde dış dünyaya ait verileri algılaması salim duyulardır.
2
İkinci olarak düşünürün yaratıcının varlığına dair yaptığı mantıksal çıkarımı analiz etmek.
Her türlü ön yargıdan uzak, sağlıklı akıl yürütme süreci 'selim akıl' ile eşleşir.
Selim akıl, insanın doğru karar vermesini ve hakikati ayırt etmesini sağlayan akıl türüdür.
3
Üçüncü olarak tarihçinin ulaştığı kesin tarihi bilgiyi değerlendirmek.
Yalan üzere birleşmesi imkânsız olan toplulukların aktardığı bu bilgi 'mütevatir haber' ile eşleşir.
Mütevatir haber, nesilden nesile aktarılan ve kesinlik bildiren sadık haber türüdür.
4
Son olarak araştırmacının rüya ve ilhama dayalı iddiasını değerlendirmek.
Rüya ve ilham nesnel olmadığından 'bağlayıcı ve nesnel olmayan kaynak' sınıfına girer.
İslam epistemolojisinde rüya, keşif ve ilham gibi sübjektif yollar genelgeçer ve bağlayıcı bir bilgi kaynağı sayılmaz.

Anahtar Kavram

İslam'da Bilgi Kaynakları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7534Soru

Hz. Muhammed'in hayatındaki bazı uygulamalar ve olaylar ile bunların temsil ettiği beşerî boyutlara dair açıklamalar aşağıda verilmiştir.

Buna göre, sol sütunda yer alan olayları sağ sütunda verilen uygun beşerî boyut açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Oğlu İbrahim'in vefatı üzerine gözyaşı dökmesi ve 'Göz yaşarır, kalp mahzun olur ancak biz Rabbimizin razı olmayacağı söz söylemeyiz.' buyurması.
Uhud Savaşı öncesinde ordunun konumlandırılması ve savunma stratejisinin belirlenmesi amacıyla sahabe ile görüş alışverişinde bulunup çoğunluğun görüşü doğrultusunda Medine dışına çıkma kararı alması.
Mekke'den Medine'ye göç ederken yol kılavuzu kiralaması, hedef şaşırtmak için Sevr Mağarası'nda gizlenmesi ve gerekli tüm güvenlik tedbirlerini alması.
Hurmaların aşılanması hususunda kendi şahsi görüşünü ifade ettikten sonra mahsulün az olması üzerine 'Siz dünya işinizi daha iyi bilirsiniz.' demesi.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Oğlu İbrahim'in vefatı olayı hüzün gibi beşerî hislerin dışa vurumuyla; Uhud Savaşı kararı ortak akla başvurulmasıyla; Hicret tedbirleri sünnetullaha uygun hareket edilmesiyle; hurma aşılanması ise dünyevi uzmanlığın vahiy dışı kabul edilmesiyle eşleşmelidir.
Hz. Muhammed'in beşerî yönünün farklı boyutları (duygusal tepkiler, yönetimsel istişareler, doğa yasalarına uyma ve dünyevi tecrübelere saygı duyma) tarihî hadiselerle birebir eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Olayların niteliğini belirleme
Verilen tarihî olayların hangilerinin vahiy dışı dünyevi alanlarla, hangilerinin insani hislerle ilgili olduğu sınıflandırılır.
Beşerî yönün farklı boyutlarını doğru sınıflandırabilmek için.
2
Kavramsal eşleştirme yapma
Gözyaşı dökme insani hislerle; Uhud istişaresi ortak akılla; Hicret tedbirleri sünnetullaha riayetle; hurma aşılama ise dünyevi tecrübi bilgiyle eşleştirilir.
Her olayın kendi teolojik ve beşerî kategorisine yerleştirilmesini sağlamak için.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in Beşerî Yönü ve İnsani Özellikleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7535Soru

Din; ölüm, hastalık ve doğal afetler gibi insan yaşamını sarsan durumlar karşısında bireye açıklamalar sunar. Bireyin "Ben kimim?", "Nereden geldim?", "Yaşamımın amacı nedir?" gibi varoluşsal sorularına cevaplar üreterek onun varoluş kaygısını hafifletir ve hayata tutunmasını sağlar.

Buna göre, dinin bireyin varoluşsal sorularına cevaplar vererek yaşamı açıklaması, din kurumunun aşağıdaki işlevlerinden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anlam kazandırıcı işlevi

Cevap

Anlam kazandırıcı işlevi
Doğru cevap anlam kazandırıcı işlevidir. Din, insanların karşılaştığı belirsizlikler, ölümler veya kriz anlarında onlara kozmik ve ahlaki bir düzen sunarak hayatı anlamlı kılar. Metindeki varoluşsal sorulara verilen cevaplar doğrudan bu işlevle ilgilidir.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki anahtar ifadeleri analiz etme
Metinde dinin ölüm, hastalık gibi kriz durumlarına açıklama getirmesi ve insanın varoluşsal sorularına yanıt vermesi vurgulanmaktadır.
Sorunun dinin hangi işlevine odaklandığını bulmak için paragraftaki ipuçlarını belirlemek gerekir.
2
Belirlenen işlevi sosyolojik kavramlarla eşleştirme
Varoluşsal kaygıları hafifletmek ve yaşama amaç sunmak, doğrudan hayatı anlamlandırma (anlam kazandırıcı) işlevine karşılık gelir.
Dinin bireysel ve toplumsal işlevleri arasında anlam kazandırma rolünün tanımını hatırlamak ve uygulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Dinin Anlam Kazandırıcı İşlevi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 7536Soru

Aşağıdaki Venn şemasında 'öğretmen' ve 'sporcu' kavramları arasındaki ilişki gösterilmiştir.

Buna göre, 'öğretmen' ve 'sporcu' kavramları arasındaki ilişki türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eksik girişimlik

Cevap

Öğretmen ve sporcu kavramları arasındaki ilişki eksik girişimlik ilişkisidir.
Mantıkta iki kavramdan her biri diğerinin sadece bazı elemanlarını içine alıyorsa, aralarında eksik girişimlik ilişkisi vardır. Venn şemasında da iki kümenin kısmen kesiştiği gösterilmiştir. Öğretmen ve sporcu kavramları bu durumu örnekler; çünkü bazı öğretmenler sporcudur ve bazı sporcular öğretmendir.

Adım Adım Çözüm

1
Venn şemasında verilen iki kümenin ilişkisini inceleyin.
İki kümenin kısmen kesiştiği ve ortak elemanlara sahip olduğu görülmektedir.
Öğretmen ve sporcu kavramlarının bazı ortak elemanlara sahip olduğunu belirlemek için.
2
Kısmi kesişme durumunun ifade ettiği mantıksal önermeleri kurun.
'Bazı öğretmenler sporcudur' ve 'Bazı sporcular öğretmendir' yargılarına ulaşılır.
Klasik mantıktaki kavramlar arası ilişki tanımlarıyla eşleştirmek için.
3
İki kavramdan her birinin diğerinin sadece bazı elemanlarını kapsadığı bu ilişkinin adını belirleyin.
Bu ilişki klasik mantıkta 'eksik girişimlik' olarak adlandırılır.
Doğru kavrama ulaşarak soruyu çözümlemek için.

Anahtar Kavram

Eksik girişimlik ilişkisi
Tahmini Süre:45s
Soru 7537Soru

Klasik mantıkta kavramlar; zihinsel varoluşları, dış dünyadaki somut karşılıkları ve bireyler grubunu temsil etme biçimleri açısından farklı sınıflara ayrılır.

Buna göre, solda verilen kavram türleri ile sağda verilen açıklamaları ve örnekleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kollektif Kavram
Distribütif Kavram
Nelik
Gerçeklik

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kollektif Kavram - Meclis, Distribütif Kavram - Milletvekili, Nelik - Pegasus, Gerçeklik - Ağaç kavramları ile eşleşir.
Kollektif kavramlar grubu temsil eder ve grupta somutlaşırken (Meclis), distribütif kavramlar grubu temsil edip bireyde somutlaşır (Milletvekili). Nelik, bir kavramın zihinsel karşılığıyken (Pegasus), gerçeklik bu kavramın dış dünyadaki somut nesnesidir (Ağaç).

Adım Adım Çözüm

1
Kavramların birey-grup ilişkisi bakımından sınıflandırılmasını incelemek.
Grup adını gösterip grupta gerçekleşen kavramların 'kollektif' (örneğin Meclis), gruptaki bireyde gerçekleşenlerin ise 'distribütif' (örneğin Milletvekili) olduğu belirlenir.
Kollektif ve distribütif kavram ayrımını doğru şekilde yapabilmek.
2
Kavramların zihinsel ve somut varoluş durumlarını incelemek.
Bir kavramın sadece zihinde var olmasının 'nelik' (örneğin Pegasus), dış dünyada somut karşılığının bulunmasının ise 'gerçeklik' (örneğin Ağaç) olduğu belirlenir.
Nelik ve gerçeklik arasındaki farkı ortaya koymak.
3
Elde edilen tüm eşleşmeleri bir araya getirmek.
Kollektif Kavram - Meclis, Distribütif Kavram - Milletvekili, Nelik - Pegasus ve Gerçeklik - Ağaç olarak eşleşir.
Soruda istenen nihai eşleştirmeyi tamamlamak.

Anahtar Kavram

Kavram Çeşitleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7538Soru

İslam'ın inanç, ibadet ve ahlak ilkelerini içeren ilahi mesajları herhangi bir ekleme veya çıkarma yapmadan insanlara duyurmak ve ulaştırmak peygamberlerin en temel sorumluluğudur. Kur'an-ı Kerim'de bu sorumluluk, "Ey Peygamber! Rabbinden sana indirileni duyur..." (Mâide suresi, 67. ayet) ifadesiyle emredilmiştir.

Bu ayette bahsedilen, vahiyleri insanlara ulaştırma sorumluluğu Hz. Muhammed'in peygamberlik görevlerinden hangisi ile ifade edilmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tebliğ

Cevap

Tebliğ
Peygamberlerin vahyi insanlara eksiksiz ulaştırması ve duyurması doğrudan 'tebliğ' görevi ile ilgilidir. Mâide suresinin 67. ayetinde geçen 'Rabbinden sana indirileni duyur' emri tebliğ vazifesini ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Ayet metnindeki anahtar kelimeleri ve anlamı analiz edin.
Mâide suresi 67. ayette geçen 'Rabbinden sana indirileni duyur' emrinin ulaştırma ve bildirme anlamına geldiği belirlenir.
Sorunun hangi peygamberlik görevine işaret ettiğini bulmak için ayetteki temel mesajı anlamak gerekir.
2
Seçeneklerdeki peygamberlik görevlerinin tanımlarını karşılaştırın.
Duyurma ve ulaştırma görevinin terim olarak 'tebliğ' kavramına karşılık geldiği tespit edilir.
Kavramların doğru anlamlarıyla eşleştirilmesi doğru cevaba ulaşmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in Tebliğ Görevi
Tahmini Süre:45s
Soru 7539Soru

Zihin felsefesinde fizikselcilik ile düalizm arasındaki tartışmada şu iddia ileri sürülmektedir:

'Zihinsel durumların fiziksel durumlara indirgenmesi mümkün değildir veya insan zihni maddeden bağımsız bir tözdür; ancak ve ancak bilincin yapay bir sistemde ortaya çıkması imkansızdır.'

Bu iddiada yer alan basit önermeler şu şekilde tanımlanmıştır:
pp: Zihinsel durumların fiziksel durumlara indirgenmesi mümkündür.
qq: İnsan zihni maddeden bağımsız bir tözdür.
rr: Bilincin yapay bir sistemde ortaya çıkması mümkündür.

Buna göre, verilen iddiaya ait bileşik önermenin önermeler mantığındaki sembolik karşılığı ve ana eklemi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (pq)r(\sim p \vee q) \leftrightarrow \sim r ve karşılıklı koşul eklemi (\leftrightarrow)

Cevap

(pq)r(\sim p \vee q) \leftrightarrow \sim r sembolleştirmesi ve karşılıklı koşul eklemi (\leftrightarrow)
Zihinsel durumların fiziksel durumlara indirgenmesinin mümkün olmaması p\sim p, insan zihninin bağımsız bir töz olması qq ile sembolleştirilir. Bu iki önerme 'veya' bağlacıyla bağlanarak (pq)(\sim p \vee q) bileşik önermesini oluşturur. Cümlenin devamındaki 'ancak ve ancak' bağlacı bu yapıyı bilincin yapay bir sistemde ortaya çıkmasının imkansız olmasına (r\sim r) bağlar. Bu durumda ifadenin sembolik formu (pq)r(\sim p \vee q) \leftrightarrow \sim r olur. Önermenin tamamını denetleyen en dıştaki eklem karşılıklı koşul eklemi (\leftrightarrow) olduğundan ana eklem de budur.

Adım Adım Çözüm

1
Basit önermeleri belirleme ve olumsuzluk durumlarına göre sembolleştirme
'Zihinsel durumların fiziksel durumlara indirgenmesi mümkün değildir' ifadesi p\sim p, 'insan zihni maddeden bağımsız bir tözdür' ifadesi qq, 'bilincin yapay bir sistemde ortaya çıkması imkansızdır' ifadesi r\sim r şeklinde sembolleştirilir.
Günlük dildeki ifadelerin mantıksal değerlerini ve yapılarını kaybetmeden sembolik dildeki karşılıklarını bulmak gerekir.
2
Bileşik önermedeki bağlaçları analiz ederek parantezleri ve ana eklemi saptama
İlk grup 'veya' bağlacıyla (pq)(\sim p \vee q) şeklinde birleşir. Bu grup diğer önermeye 'ancak ve ancak' ile bağlandığından ifadenin tamamı (pq)r(\sim p \vee q) \leftrightarrow \sim r olur. Bütün önermeyi kapsayan ana eklem ise \leftrightarrow sembolüdür.
Cümledeki noktalama işaretlerini ve bağlaçların öncelik sırasını gözeterek doğru mantıksal yapıyı kurmak ve ana eklemi bulmak gerekir.

Anahtar Kavram

Önermeler Mantığında Sembolleştirme ve Ana Eklem Belirleme
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 7540Soru

Klasik mantıkta, Aristotelesçi sınıflandırma sisteminin temelini oluşturan beş tümel; nesnelerin özsel ve ilintisel niteliklerini ayırt etmek için kullanılır. Geometrik şekiller dünyasındaki kavramsal ilişkileri temel alan bir mantık çalışmasında, bu tümellerin doğru örneklendirilmesi amaçlanmaktadır.

Buna göre, sol sütunda yer alan beş tümel terimlerini, sağ sütundaki üçgen kavramı ekseninde verilen doğru örnekleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Cins
Tür
Ayrım
Özgülük
İlinti

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Cins kavramı geometrik şekil tanımıyla; tür kavramı üçgen tanımıyla; ayrım kavramı üç kenarlı olma niteliğiyle; özgülük kavramı iç açılarının toplamının 180180^\circ olması durumuyla; ilinti kavramı ise dik açılı veya eşkenar olma niteliğiyle eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede; üst kavram olan geometrik şekil cins ile, altındaki üçgen tür ile, üçgeni kare veya daireden ayıran üç kenarlı olma özelliği ayrım ile, sadece üçgene özgü olan iç açılar toplamının 180180^\circ olması özgülük ile ve zorunlu olmayan dik/eşkenar olma özelliği ilinti ile eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cins ve tür ilişkisini kurmak için kavramların kapsayıcılık düzeylerini analiz edin.
"Geometrik şekil" daha üstte ve kapsayıcı olduğu için cins, "üçgen" ise onun altında sınıflanan bir kavram olduğu için tür olarak belirlenir.
Cins, türü içine alan daha genel bir kavramdır.
2
Üçgeni, üyesi olduğu geometrik şekil cinsindeki diğer üyelerden ayıran kurucu niteliği tespit edin.
"Üç kenarlı olma" niteliği üçgenin ayrımı (fasıl) olarak eşleşir.
Ayrım, bir türü kendi cinsi içindeki diğer türlerden ayıran temel özelliktir.
3
Sadece üçgen türüne ait olan ve tüm üçgenlerde zorunlu olarak bulunan matematiksel özelliği saptayın.
"İç açılarının toplamının 180180^\circ olması" durumu özgülük (proprium) ile eşleşir.
Özgülük, bir türe has olan ve o türün tüm bireylerinde zorunlu bulunan türetilmiş niteliktir.
4
Üçgenin özünde bulunmayan, değişebilen ve her üçgende ortak olmayan niteliği bulun.
"Dik açılı veya eşkenar olma" niteliği ilinti (accidens) ile eşleşir.
İlinti, kavramın varlığı için zorunlu olmayan, rastlantısal ve değişken özelliklerdir.

Anahtar Kavram

Beş Tümel (Cins, Tür, Ayrım, Özgülük, İlinti)
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 377 / 437Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin