Tüm alıştırma soruları

Geleneksel tarım toplumlarında ekonomik faaliyetler aile, akrabalık ve cemaat ilişkileriyle iç içe yürütülürken; üretim ve tüketim süreçleri birbirinden keskin sınırlarla ayrılmamıştır. Ancak sanayileşmeyle birlikte üretim fabrikalara taşınmış, rasyonel iş bölümü ve uzmanlaşma ön plana çıkmış, bireyler arasındaki ilişkiler sözleşmeye dayalı resmi bir nitelik kazanmıştır. Bu dönüşüm, bireyin toplumsal ilişkilerini ve toplumsal hayattaki bağlarını da kökten değiştirmiştir.

Bu parçadan hareketle, modernleşme sürecinde ekonomi kurumu ile toplumsal hayat arasındaki ilişki hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Sembolik mantıkta bir önermenin tutarlılığı, geçerliliği veya iki önermenin eşdeğerliği doğruluk tablosu oluşturularak denetlenmektedir. Buna göre, sol sütunda sembolik dilde verilen önermeleri veya önerme çiftlerini, sağ sütundaki doğruluk tablosu denetlemesi özellikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Sembolik mantıkta çözümleyici çizelge (ağaç) yöntemiyle denetleme yapılırken, her mantık ekleminin kendine özgü çözümleme kuralları uygulanır.

Buna göre, $\sim(p \rightarrow q)$ önermesinin çözümleyici çizelgedeki çözümleme adımı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Modern toplumlarda siyasi iktidar, meşruiyetini soyut kurallar bütününden ve yasal süreçlerden al��r. Bireyler, yöneten kişinin şahsına veya geleneksel konumuna değil, onun temsil ettiği makama ve yasalara itaat ederler. Ancak siyasi iktidarın bu yasal-rasyonel biçimi, toplumsal kriz veya kaos dönemlerinde sarsıntıya uğrayabilir ve kitleleri peşinden sürükleyen, olağanüstü yeteneklere sahip olduğuna inanılan liderlerin karizmatik otoritesi ön plana çıkabilir.

Bu parçadan yola çıkılarak siyaset sosyolojisindeki otorite tipleriyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Aşağıda sol sütunda verilen İslam inanç esaslarının özelliklerini, sağ sütundaki açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıdaki paragrafta boş bırakılan yerlere sırasıyla hangi sosyolojik kavramlar getirilmelidir?

İslam düşüncesinde iman ile bilgi arasında çok yakın bir ilişki vardır. İman, bilginin üzerine inşa edildiğinde taklitten kurtulup tahkiki bir boyut kazanır. Ancak kelam âlimleri, her bilgi sahibinin mümin olarak nitelendirilemeyeceğini belirterek iman ile bilgiyi (marifet) özdeş görmemişlerdir. Örneğin Ehl-i Kitab'ın Hz. Peygamber'i kendi çocukları gibi tanıdıkları (Bakara suresi, 146. ayet) hâlde inkâr etmeleri veya şeytanın Allah'ın varlığını bilmesine rağmen isyan etmesi bu durumun delillerindendir.

Buna göre, kelamcıların marifeti (bilgiyi) tek başına iman için yeterli görmemelerinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki metinde boş bırakılan yerleri, siyaset sosyolojisinde kullanılan otorite tiplerine uygun olacak şekilde doldurunuz.

Mantık dersinde öğretmen tahtaya sırasıyla 'Kafdağı', 'Dağ' ve 'Ağrı Dağı' örneklerini yazar. Öğrencilerden bu kavramları klasik mantıktaki nelik, gerçeklik ve kimlik yönünden analiz etmelerini ister. Söz alan bir öğrenci, 'Kafdağı'nın dış dünyada nesnel bir karşılığı olmadığı için doğruluk değeri yanlıştır; Ağrı Dağı ise somut olarak var olduğu için doğruluk değeri doğrudur.' yorumunda bulunur. Öğretmen ise kavramların tek başına bir yargı bildiremeyeceğini, dolayısıyla doğruluk veya yanlışlık gibi değerler alamayacağını belirterek öğrencisinin hatasını düzeltir.

Buna göre öğrenci, kavramların niteliklerini açıklarken aşağıdaki özelliklerden hangilerini birbiriyle karıştırmıştır?

Klasik mantıkta bir kavramın içlemini belirterek onun ne olduğunu açıklamaya tanım denir. Ancak mantıksal açıdan geçerli bir tanım yapabilmek için bazı temel kurallara uyulması zorunludur.

Buna göre, "Bilim, bilim insanlarının gerçekleştirdiği araştırmaların bütünüdür." ifadesinde aşağıdaki tanım kurallarından hangisine uyulmamıştır?

Tasavvuf düşüncesinde seyr-i süluk olarak adlandırılan manevi yolculuk, belirli aşamalar ve tecrübeler barındırır. Bu süreçte kulun manevi durumunu ifade etmek üzere 'hal' ve 'makam' kavramları geliştirilmiştir. Makam; kulun kendi iradesi, nefis terbiyesi ve sürekli çalışmasıyla elde ettiği, ahlaki olgunluğun kalıcı hale geldiği manevi durakları temsil eder. Hal ise kulun kendi kesbi (çabası) olmaksızın, tamamen ilahi bir lütuf olarak kalbe aniden doğan, sürekli olmayan ve hızla değişebilen manevi coşku, daralma veya ürperti gibi geçici yaşantılardır.

Buna göre, tasavvufi seyr-i süluk sürecinde yaşanan aşağıdaki durumlardan hangisi, diğerlerinden farklı olarak 'makam' kavramı kapsamında değerlendirilir?

İslam ilahiyatında Hz. Muhammed'in dindeki konumu ele alınırken onun hem beşerî (insani) hem de risalet (peygamberlik) yönü üzerinde durulur. Risalet yönü; Allah'tan vahiy alması, bu vahyi insanlara tebliğ etmesi, kapalı hususları açıklaması (tebyin), uygulamalarıyla örnek olması (temsil) ve gerektiğinde hüküm koymasını (teşri) kapsar. Hz. Peygamber’in bu görevleri yerine getirirken vahyin denetiminde olduğu ve ümmet için mutlak bir bağlayıcı kılavuz olduğu kabul edilir.

Buna göre, Hz. Muhammed’in peygamberlik yönüyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Ateizm kavramı, felsefi ve pratik düzlemde farklı tezler ve yaklaşımlar barındırmaktadır. Aşağıda verilen ateizmle ilişkili kavram ve argümanları, karşılarında yer alan en uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Hz. Muhammed, Kur'an-ı Kerim'de hakkında doğrudan bir hüküm bulunmayan bazı yiyeceklerin yenilmesi (örneğin evcil eşek etinin yasaklanması) veya erkeklerin altın ve ipek kullanması gibi konularda yeni kurallar belirlemiş ve sınırlar koymuştur.

Buna göre Hz. Muhammed'in dinî konularda kanun yapma, kural koyma ve yasama faaliyetinde bulunması, onun peygamberlik görevlerinden hangisiyle doğrudan ilgilidir?

İslam epistemolojisinde bilgi kaynaklarının bağlayıcılığı ve nesnelliği dikkate alındığında, 'Kişinin kalbine doğan sezgi veya ani bilgi anlamına gelen ilham ile rüya ve keşif gibi öznel yollar, İslam dininde herkes için geçerli olan, dinî hüküm çıkarma gücüne sahip nesnel bilgi kaynakları arasında yer alır.' ifadesi doğru bir yargı mıdır?

Yahudilik inancında evlerin ve bazı odaların giriş kapılarının sağ pervazına yerleştirilen, içinde Tevrat'ın "Şema Yisrael" (Dinle Ey İsrail) bölümünden ayetler yazılı rulo halindeki bir parşömeni barındıran kutsal kutucuk aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda Hz. Muhammed'in hayatından örnek olaylar ve bunların temsil ettiği beşerî özellikler verilmiştir. Sol sütundaki her bir olayı, sağ sütundaki en uygun beşerî boyutla nasıl eşleştirirsiniz?

İslam inanç esaslarında imanın gerçekleşmesi ve geçerli olması için kalbin doğrulaması şart koşulmuştur. Buna göre, imanın aslı ve değişmez temel rüknü kabul edilen, kişinin dini değerleri kalbiyle onaylamasını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Sembolik mantıkta doğruluk tablosu ile denetleme yapılırken; tek bir önermenin tüm yorumlama satırlarında doğru ($D$) değeri alması geçerlilik, en az bir satırda doğru ($D$) değeri alması ise tutarlılık olarak tanımlanır. Birden fazla önermenin aynı satırda birlikte doğru ($D$) değeri alabilmesi ise bu önermelerin birlikte tutarlı olduğunu gösterir.

Buna göre;

I. $\sim(p \rightarrow q)$
II. $\sim p \lor q$
III. $p \land \sim q$

önermeleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Çevre felsefesinde doğa ve insan ilişkisini ele alan bir tartışmada şu iddia ortaya atılmıştır:

"İnsan doğanın efendisi değildir ($\sim p$) ve ancak doğal kaynakları sürdürülebilir kullandığında ($q$) gelecek nesillerin yaşam hakkını koruyabilir ($r$)."

Buna göre, bu ifadenin sembolik mantıktaki doğru karşılığı ve ana eklemi aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?