Tüm alıştırma soruları

İslam ahlakında, bireyin hem diğer bireylere hem de tüm topluma karşı olan sorumlulukları kul hakkı kapsamında değerlendirilir. Bu hakların ihlal edilmesi, toplumsal huzuru ve adaleti zedeleyen ciddi ahlaki sapmalara yol açar.

Buna göre, sol sütunda verilen toplumsal ahlak ve kul hakkı ihlaliyle ilgili kavramları, sağ sütundaki en uygun tanımları ile eşleştiriniz.

Bir siyaset felsefesi metninde geçen şu iddiayı ele alalım:

"Egemenin mutlak güce sahip olması ($p$), toplumsal düzenin sağlanmasının ($q$) hem gerekli hem de yeterli koşuludur. Ancak bireylerin doğa durumuna dönmemesi ($r$: bireylerin doğa durumuna dönmesi) için egemenin yasalarla özgürlükleri sınırlandırması ($s$) gerekir."

Buna göre, bu felsefi iddianın önermeler mantığındaki doğru sembolleştirilmiş biçimi ve ana eklemi aşağıdakilerden hangisidir?

Hz. Muhammed (s.a.v.) de her insan gibi acıkmış, susamış, hastalandığında tedavi olmuş, geçimini sağlamak için ticaret yapmış ve yakınlarının vefatı üzerine hüzünlenmiştir. Kur'an-ı Kerim'de onun peygamberlik görevinin yanı sıra bu insani yönüne de vurgu yapılmıştır.

Buna göre, aşağıdaki ayetlerden hangisi doğrudan Hz. Muhammed'in (s.a.v.) beşerî yönüne işaret etmektedir?

Ayşe Öğretmen, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde öğrencilerine İslam'da bilginin kaynaklarından birini açıklarken şu ifadeleri kullanmıştır:

"İnsanın doğru karar vermesini sağlayan, herhangi bir dış etkenden veya kötü niyetten etkilenmemiş, yaratılışındaki temizliğini ve işlevini koruyan akıl türüdür. Bu akıl, insanı diğer canlılardan ayıran ve onu dini açıdan sorumlu kılan temel güçtür."

Buna göre, Ayşe Öğretmen'in hakkında bilgi verdiği bilgi kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

İslam dininin inanç esaslarından ziyade, ibadetler ve günlük hayatın pratik uygulamaları (hukuk) hakkında çözümler üreten ekollere ameli-fıkhi mezhepler denir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi İslam düşüncesindeki ameli-fıkhi mezheplerden biridir?

İslam hukuk tarihindeki ameli-fıkhi mezhepler, Kur'an ve sünnet gibi temel kaynaklardan hüküm elde ederken (içtihat) kendilerine özgü metotlar geliştirmişlerdir. Bu ekollerden biri; hüküm verirken Medine halkının uygulamasını (amel-i ehl-i Medine), Hz. Peygamber'in sünnetinin kesintisiz bir devamı kabul ederek diğer delillerin önünde değerlendirmiştir.

Buna göre, bahsedilen bu metodolojik prensibi benimseyen fıkhi mezhep ve onun kurucusu aşağıdakilerden hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Modern toplumda tüketim, yalnızca beslenme, barınma gibi temel biyolojik ve fiziksel ihtiyaçların giderilmesi süreci olmaktan çıkmıştır. Sosyolog Thorstein Veblen'e göre bireyler, toplumda edindikleri ya da edinmek istedikleri saygınlığı çevrelerine kanıtlamak amacıyla, ihtiyaç sınırların�� aşan ve lüks olarak nitelendirilebilecek tüketim kalıplarına yönelirler. Bu durum, tüketim mallarının kullanım değerinden ziyade onların toplumsal anlamlarına ve prestij değerine odaklanılmasına neden olur.

Bu parçada açıklanan 'gösterişçi tüketim' olgusu, ekonomi kurumu ile toplumsal hayat arasındaki ilişki açısından değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisini en iyi ifade eder?

İslam medeniyetinde sanat, doğrudan doğruya 'tevhid' inancının bir yansıması olarak şekillenmiştir. Sanatçılar, yaratılmış olanı aynen taklit etmek yerine, onun arkasındaki ilahi güzelliği ve düzeni soyut bir dille ifade etmeye çalışmışlardır. Bu bağlamda, el yazması kitapları süslemek amacıyla altın tozu ve boyalarla yapılan süsleme sanatı ile Kur'an-ı Kerim'i en güzel şekilde yazma gayretinden doğan güzel yazı sanatı İslam estetiğinin en seçkin örneklerindendir. Buna göre, parçada söz�� edilen iki geleneksel İslam sanat dalı aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

İslam düşünce tarihinde dini anlama ve yorumlama çabaları; inanç konularını ele alan itikadi-siyasi yorumlar ile ibadet ve muamele gibi pratik hayatı düzenleyen ameli-fıkhi yorumlar olmak üzere iki ana kategoriye ayrılmıştır. Mezheplerin kurucu imamları ve benimsedikleri fıkhi ya da itikadi usuller, bu sınıflandırmanın temel belirleyicisidir.

Bir araştırmacı, bu alandaki alimleri, onların benimsedikleri bazı metotları ve dahil oldukları yorum kategorilerini göstermek amacıyla aşağıdaki tabloyu hazırlamıştır:

Bu tablodaki sınıflandırma hatalarının giderilmesi ve tablonun tamamen doğru hale getirilmesi için hangi numaralı alimlerin 'Yorum Kategorisi' sütunundaki yerleri birbiriyle değiştirilmelidir?

Hz. Muhammed'in peygamberlik yönüne dair bazı görevler sol sütunda, bu görevlerin tanımları ise sağ sütunda karışık olarak verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki peygamberlik görevleri ile sağ sütundaki açıklamalar doğru şekilde nasıl eşleştirilmelidir?

Bir araştırmacı, arkeolojik kazılarda ortaya çıkarılan tarihi bir tablet üzerindeki yazıları incelemektedir. Araştırmacı öncelikle tabletin fiziksel yapısını, üzerindeki sembolleri ve aşınma durumunu gözleriyle gözlemlemiş; ardından bu sembollerin dil kurallarına uygunluğunu ve iç mantığını zihninde analiz ederek çözmüş; son olarak da tablette anlatılan olayların doğruluğunu teyit etmek amacıyla güvenilir tarih kayıtlarına ve o döneme ait şahitlerin aktardığı haberlere başvurmuştur.

Bu parçada araştırmacının sırasıyla başvurduğu İslam epistemolojisindeki bilgi kaynakları aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Felsefe öğretmeni tahtaya şu iki örneği yazar:

I. Düşünmek, sadece insana özgü olan ve insanı diğer canlılardan ayıran bir özelliktir.
II. Uyumak, hem insanda hem de diğer hayvanlarda ortaklaşa bulunan bir özelliktir.

Buna göre, öğretmenin verdiği bu örnekler sırasıyla beş tümelden hangilerine karşılık gelmektedir?

Karl Polanyi, modern öncesi toplumlarda ekonomik sistemin toplumsal ilişkilerin içinde 'göm��lü' (embedded) olduğunu savunur. Ona göre bu toplumlarda üretim, dağıtım ve tüketim süreçleri, kâr odaklı piyasa rasyonelliğinden ziyade akrabalık bağları, dini ritüeller ve toplumsal prestij gibi ekonomik dışı dinamikler tarafından düzenlenir. Bireyin ekonomik eylemleri, onun toplumsal statüsünü koruma ve topluluk içi dayanışmayı sürdürme amacına hizmet eder. Modern dönemde ise piyasa ekonomisi bu toplumsal bağlardan koparak özerkleşmiş ve toplumsal hayatı kendi kurallarına tabi kılmıştır.

Bu parçadan hareketle, ekonomi kurumu ile toplumsal hayat arasındaki ilişki bağlamında aşağıdakilerden hangisi savunulabilir?

Bir üniversite öğrencisi, telif hakkı saklı olan dijital bir eğitim materyalini izinsiz olarak kopyalamış ve sınıf arkadaşlarıyla ücretsiz paylaşmıştır. Kendisine bunun doğru olmadığı söylendiğinde, "Ben bu eylemden herhangi bir kişisel kazanç sağlamıyorum, aksine arkadaşlarımın eğitimine destek oluyorum; dolayısıyla kimsenin hakkına girdiğimi düşünmüyorum." diyerek kendisini savunmuştur.

İslam ahlakının "kul hakkı" ve "toplumsal adalet" ilkeleri açısından düşünüldüğünde, bu öğrencinin davranışı ve savunması hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Aşağıdaki doğruluk tablosunda $\sim p \rightarrow q$ önermesinin doğruluk değerleri verilmiştir:

Buna göre, doğruluk tablosundaki verilerden hareketle $\sim p \rightarrow q$ önermesi hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Tasavvuf düşüncesinin ortaya çıkış sürecinde önemli bir rol oynayan; dünyaya, mal ve mülke karşı aşırı sevgi beslemeyip ahiret hayatına yönelmeyi, sade ve mütevazı bir yaşam sürmeyi ilke edinen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Din, sosyolojik açıdan hem bireysel hem de toplumsal düzeyde çeşitli işlevler üstlenen temel bir toplumsal kurumdur. Aşağıda dinin toplumsal işlevleri ve bu işlevlerin tanımlayıcı özellikleri verilmiştir.

Buna göre, sol sütunda yer alan işlevleri sağ sütunda verilen doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

İlahi dinlerin inanç esaslarına, ahlak kurallarına ve otoritesine karşı bir başkaldırı olarak ortaya çıkan; şeytanı yücelten, ona tapınmayı veya onu kötülüğün ve isyanın bir sembolü olarak görmeyi esas alan yeni dinî yönelim aşağıdakilerden hangisidir?

İslam epistemolojisinde bilginin elde edilmesinde temel kabul edilen kaynaklar ile bu kaynakların işlevlerine dair örnek durumlar bulunmaktadır. Aşağıda verilen İslam'da bilgi kaynaklarını, bu kaynakların tanımları ve işlevsel karşılıklarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Ahlak felsefesinde eylemlerin değerini açıklayan bir metinde şu ifadelere yer verilmiştir:

'Bir eylem ya sadece ödev bilinciyle yapılır ($p$) ya da kişisel çıkarlar doğrultusunda gerçekleştirilir ($q$). Eğer eylem kişisel çıkarlar doğrultusunda gerçekleştirilirse ($q$), ahlaki bir değer taşımaz ($\sim r$).'

Buna göre, bu ifadenin önermeler mantığındaki doğru sembolik gösterimi ve bu gösterimin ana eklemi aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?