Tüm alıştırma soruları

Tanzimat I. Dönem Türk edebiyatında sanatçılar, Batı'dan aldıkları yeni türleri ve geleneksel formları harmanlayarak çok yönlü eserler ortaya koymuşlardır. Aşağıdaki eserleri edebiyat tarihimizdeki türsel özellikleri ve içeriksel önemleriyle doğru bir şekilde eşle��tiriniz.

15. ve 16. yüzyıl Divan edebiyatı şairleri, kendilerine has üslup özellikleri, nazım türlerindeki başarıları ve edebiyata kazandırdıkları eserlerle Türk şiir geleneğinin temellerini atmışlardır. Buna göre, sol sütunda verilen şairleri, sağ sütunda verilen belirgin edebî özellikleri ve eserleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Ehl-i Beyt sevgisi ve örnekliği, Müslümanlar için Hz. Peygamber’in sünnetine ve hatırasına bağlılığın en önemli göstergelerinden biridir. İslam kültüründe Ehl-i Beyt'in konumu ve önemi, çeşitli kavramlar, ayetler ve tarihi hadiselerle şekillenmiştir.

Buna göre, sol sütunda verilen kavram ve tarihi olayları sağ sütundaki en doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Aşağıda verilen cümleleri, dilin üstlendiği işlev ve görevler ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Ormanda büyüyen adam azgını
Çarşıda pazarda adam beğenmez
Üyezi sineği görse ürker de
Kendi yanındaki devi beğenmez

Âşık edebiyatı geleneğine ait bu dörtlükle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Aşağıdaki sol sütunda verilen dizeleri, sağ sütunda yer alan ve bu dizelerde öne çıkan edebi sanatlarla eşleştiriniz.

Divan şiiri, beslendiği kaynakların çeşitliliği ve zenginliğiyle bilinen klasik bir edebi gelenektir. Aşağıda verilen divan edebiyatı kaynaklarını, bu kaynakların şiirdeki yansımalarını gösteren açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Kaşgarlı Mahmut, *Divânu Lugâti't-Türk*'ü yalnızca kelimelerin anlamlarının sıralandığı kuru bir sözlük olarak tasarlamamış; sözcüklerin canlı dil içindeki kullanımlarını göstermek adına Türk boyları arasında yaşayan zengin sözlü malzemeyi de eserine kaydetmiştir. Bu yönüyle eser, XI. yüzyıl Türk toplumunun etnografyasını, mitolojisini, inançlarını ve sözlü edebiyatını günümüze taşıyan bir kültür hazinesi kimliği kazanmıştır.

Bu parçada sözü edilen 'sözlü malzeme' kapsamında, *Divânu Lugâti't-Türk*’ün içeriğinde aşağıdakilerden hangisinin yer alması beklenemez?

Aşağıda Servet-i Fünun Dönemi bağımsız sanatçılarına ait bazı eserler verilmiştir. Bu eserleri, tür ve içerik özelliklerine göre karşılarında yer alan tanımlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıda divan edebiyatından alınmış iki farklı beyit verilmiştir:

I. Beyit:
*Kamu bîmârına cânân devâ-yı derd eder ihsân*
*Niçün kılmaz bana dermân beni bîmâr sanmaz mı*

II. Beyit:
*Bir eşek var idi zaîf ü nizâr*
*Yük elinden katı şikeste vü zâr*

Bu beyitlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Servet-i Fünun Dönemi romanının iki önemli temsilcisi olan Halit Ziya Uşaklıgil ve Mehmet Rauf, Türk edebiyatında realizm ve natüralizm akımlarının etkisiyle teknik açıdan güçlü eserler vermişlerdir. Bu iki yazarın başyapıtları kabul edilen eserlerden ilkinde, Servet-i Fünun neslinin hayalleri ve hayal kırıklıkları Ahmet Cemil'in şahsında sembolleşirken; ikincisinde ise Necip, Suat ve Süreyya arasındaki platonik ve melankolik aşk, psikolojik tahliller eşliğinde aktarılır. Bu parçada sözü edilen romanlar ve yazarları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru eşleştirilmiştir?

Tanzimat Dönemi Türk romanı ve hikâyesinin gelişim sürecinde gerçekleşen aşağıdaki edebî gelişmelerin kronolojik olarak eskiden yeniye doğru sıralaması nasıl olmalıdır?

Tanzimat Dönemi Türk romanında realizm ve natüralizm akımlarının etkisiyle gözleme önem verilmiş, çevre tasvirleri kahramanların psikolojilerini ve davranışlarını açıklamak amacıyla kullanılmıştır. Bu dönemde realist ve natüralist çizgideki yazarlar, eserlerinde kişiliklerini gizlemeye çalışmış ve olayların akışını tesadüflere bırakmaktan kaçınmışlardır.

Buna göre, aşağıdaki Tanzimat Dönemi eserlerinin hangisinde yukarıda sözü edilen realist ve natüralist ilkelerin uygulandığı söylenemez?

Meded meded bu cihânın yıkıldı bir yanî
Ecel celâlîleri aldı Mustafa Hân'ı

Bu dizelerle başlayan ünlü mersiyenin şairiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Aşağıdaki sol sütunda verilen 13. ve 14. yüzyıl Divan edebiyatı şairleri ile sağ sütunda verilen belirgin edebi yönlerini ve eserlerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Bir araştırmacı, kütüphanede incelediği bir divan el yazmasında iki farklı tek dörtlük tespit etmiştir. Bu dörtlükler ��zerine yaptığı incelemede şu bulgulara ulaşmıştır:

* I. dörtlük: Aruzun *fâilâtün fâilâtün fâilün* kalıbıyla yazılmış, kafiyelenişi *aaba* şeklinde olup dizelerinde cinaslı kafiye kullanılmıştır.
* II. dörtlük: Aruzun *mef'ûlü* ile başlayan özel kalıplarından biriyle yazılmış, kafiyelenişi *aaba* şeklinde olup tasavvufi-felsefi bir düşünceyi özlü bir biçimde dile getirmiştir.

Bu bulgulardan hareketle araştırmacının incelediği dörtlüklerle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

Divan edebiyatında şairler, eserlerini oluştururken hem zengin bir kültürel, dinî ve mitolojik arka plandan faydalanmış hem de bu geleneğin yüzyıllar boyunca yerleşmiş estetik kurallarına bağlı kalmışlardır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi divan edebiyatının genel özellikleri veya beslendiği kaynaklar ile ilgili yanlış bir bilgidir?

"Rahmân’ın kulları, yeryüzünde vakar ve alçakgönüllülükle yürüyen kimselerdir. Kendini bilmez kimseler onlara sataştığı zaman ise 'Selam!' (barış ve esenlik sözü) derler." (Furkan suresi, 63. ayet)

Bu ayette özellikleri belirtilen müminlerin, İslam ahlakındaki hangi iki temel erdemi öncelikle davranış haline getirdikleri söylenebilir?

Aşağıdaki sol sütunda verilen Divan nesri eserlerini, sağ sütunda verilen edebî tür veya içerik özellikleri ile doğru bir şekilde eşleştiriniz.

I. Metin:
'...Ah sevgili okuyucu! Siz şimdi Ali Bey'in bu feryatlarını işitip de onun adına üzülmez misiniz? Fakat ne çare ki kaderin hükmü önüne geçilmez. Biz şimdi kahramanımızı kendi kederiyle baş başa bırakıp lafı Mahpeyker'e getirelim...'

II. Metin:
'...Yosturoğlu ile Sarı İsmail, tarlanın sınırındaki çitlembik ağacının gölgesine oturmuşlardı. Sıcak, etraftaki her şeyi uyuşturmuş gibiydi. Toprak yarılmış, susuzluktan adeta inliyordu. Karabibik, öküzleri boyunduruğa koşmaya çalışırken alnından akan terleri elinin arkasıyla sildi...'

Yukarıda verilen metin parçaları dikkate alındığ��nda, bu metinlerin alındığı eserler ve yazıldıkları dönemlerin edebi anlayışları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?