Examkin

Tüm alıştırma soruları

1797 soru

Tüm türler8,734Çoktan seçmeli4,865Çoklu seçim1Doğru / Yanlış289Sayısal852Eşleştirme1,797Sıralama842Boşluk doldurma63Kısa cevap25
Soru 1421Soru →

Aşağıdaki tasavvufi ekolleri, manevi eğitimlerinde öne çıkan temel ilke, kavram veya ritüelleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Mevleviyye
Nakşibendiyye
Yeseviyye
Kadiriyye

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Mevleviyye ekolü sema töreni ve tennure ile; Nakşibendiyye ekolü halvet der encümen ilkesi ve hafi zikir ile; Yeseviyye ekolü hikmet şiirleri ve sadelik ile; Kadiriyye ekolü ise ilk sistemli tasavvufi ekol olması, cehri zikri ve yedi yapraklı gül sembolü ile eşleşir.
Mevleviyye, sema töreni, tennure ve sikke ile; Nakşibendiyye, 'halvet der encümen' ilkesi ve hafi (gizli) zikir ile; Yeseviyye, 'hikmet' şiirleri ve Orta Asya'dan Anadolu'ya uzanan ahlak öğretisi ile; Kadiriyye ise ilk sistemli ekol olması, cehri zikir ve gül sembolü ile doğru biçimde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Sol sütundaki Mevleviyye ekolünü inceleyerek sağ sütunda onunla ilgili özellikleri aramak.
Mevleviyye ekol��, Mevlana'nın görüşlerine dayanır ve ney, kudüm eşliğinde yapılan sema töreniyle bilinir. Bu özellikler ikinci açıklama ile eşleşir.
Mevleviyye ekolünün en ayırt edici pratik özelliği sema törenidir.
2
Sol sütundaki Nakşibendiyye ekolünü inceleyerek sağ sütunda onunla ilgili özellikleri aramak.
Nakşibendiyye, hafi (sessiz) zikri ve halk içinde Hak ile beraber olmayı ifade eden 'halvet der encümen' ilkesini savunur. Bu özellikler dördüncü açıklama ile eşleşir.
Bahaeddin Nakşibend'in sistemleştirdiği bu ekolde sessiz zikir ve kalbi denetleme öne çıkar.
3
Sol sütundaki Yeseviyye ekolünü inceleyerek sağ sütunda onunla ilgili özellikleri aramak.
Yeseviyye ekolü, Hoca Ahmet Yesevi'nin hikmet adı verilen şiirleriyle ve ahlak merkezli sade yaşamıyla tanınır. Bu özellikler birinci açıklama ile eşleşir.
Yeseviyye ekolünün temel öğretileri Divan-ı Hikmet'e dayanır.
4
Sol sütundaki Kadiriyye ekolünü inceleyerek sağ sütunda onunla ilgili özellikleri aramak.
Kadiriyye, İslam tarihinin kurumsallaşan ilk tasavvufi ekolü olup cehri (sesli) zikir ve yedi yapraklı gül sembolüne sahiptir. Bu özellikler üçüncü açıklama ile eşleşir.
Abdülkadir Geylani'ye dayanan Kadiriyye ekolünün kurumsal tarihi ve sembolleri ayırt edicidir.

Anahtar Kavram

İslam Düşüncesinde Tasavvufi Yollar ve Ekollerin Temel Özellikleri, Kurucuları ve Ritüelleri
Soru 1422Soru →

Aşağıda verilen durum ve davranış örneklerini, Hz. Muhammed’in (s.a.v.) örnekliği ve sünnetine bağlılık bağlamında ilgili oldukları kavramlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bir Müslümanın, Hz. Peygamber’in sadece dış görünüşünü veya şekilsel davranışlarını taklit etmekle yetinmeyip; onun ahlaki özünü, niyetini ve ibadet bilincini içselleştirerek hayatına yansıtması.
Toplumda yardımlaşma ve dayanışma duygusunun zayıfladığı, bireyselliğin arttığı bir dönemde, Hz. Peygamber’in 'komşusu açken tok yatan bizden değildir' düsturunu yeniden toplumsal ilişkilerin merkezine taşımaya çalışmak.
Bir yöneticinin, Hz. Peygamber’in adaleti, istişareyi ve emaneti ehline vermeyi esas alan yönetim anlayışını kendi idari kararlarında mutlak bir rehber ve model olarak kabul etmesi.
Kur’an’da yer alan 'Peygamber size ne verdiyse onu alın, neyi de size yasakladıysa ondan kaçının' (Haşr, 7) ayeti doğrultusunda, Hz. Peygamber’in helal ve haram sınırlarına kesin olarak bağlı kalıp bunları uygulaması.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci durum İttiba, ikinci durum Sünnetin İhyası, üçüncü durum Üsve-i Hasene ve dördüncü durum İtaat kavramıyla eşleşmektedir.
Eşleştirmede her bir durum, sünnete bağlılığın farklı boyutlarını (ittiba, sünnetin ihyası, üsve-i hasene ve itaat) kavramsal tanımlarına ve MEB müfredatındaki anlam sınırlarına tam olarak uygun şekilde yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci durumun analizi yapılır.
Durumda şekilsel taklidin ötesine geçerek ahlaki özü içselleştirme vurgulanmıştır. Bu durum, Hz. Peygamber’in izinden bilinçli ve sevgiyle gitmeyi ifade eden 'İttiba' kavramıyla eşleşir.
İttiba, sadece dışsal eylemleri değil, Peygamber'in ahlaki ve zihni arka planını kavramayı gerektirir.
2
İkinci durumun analizi yapılır.
Durumda zayıflayan toplumsal bir değeri (komşu hakkı) sünnet bilinciyle yeniden canlandırma gayreti anlatılmaktadır. Bu da unutulmuş sünnetlerin canlandırılması olan 'Sünnetin İhyası' kavramıyla eşleşir.
Toplumda ihmal edilen Peygamberi bir uygulamayı tekrar işlevsel hale getirmek sünnetin ihyasıdır.
3
Üçüncü durumun analizi yapılır.
Durumda Hz. Peygamber'in yönetim ilkelerinin bir yönetici tarafından model ve rehber edinilmesi söz konusudur. Bu, Peygamber’in inananlar için ideal bir ahlaki örnek olması anlamındaki 'Üsve-i Hasene' kavramıyla eşleşir.
Üsve-i Hasene, Peygamber’in hayat tarzının ve ahlakının Müslümanlar için en güzel örnek kılınmasıdır.
4
Dördüncü durumun analizi yapılır.
Durumda ayet referansıyla helal-haram sınırlarına kesin bağlılık ve buyruklara boyun eğme vurgulanmaktadır. Bu doğrudan 'İtaat' kavramıyla eşleşir.
İtaat, otoritenin emir ve yasaklarına rıza gösterip boyun eğmektir.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in örnekliği (üsve-i hasene) ve sünnetine bağlılık biçimleri (ittiba, itaat, sünnetin ihyası)
Soru 1423Soru →

Yahudilik tarihi ve inanç esasları açısından büyük önem taşıyan aşağıdaki kavramları karşılarında verilen doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Babil Sürgünü
Şema Yisrael
Seçilmişlik İnancı
Sina Ahdi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Babil Sürgünü ile mabet kaybı ve kutsal metinlerin derlenmesi süreci; Şema Yisrael ile Tanrı'nın birliğinin ilan edildiği günde iki kez okunan dua; Seçilmişlik İnancı ile Hz. İbrahim soyuna yüklenen kutsal misyon; Sina Ahdi ile Hz. Musa liderliğinde On Emir çerçevesinde yapılan antlaşma eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmeler Yahudiliğin tarihsel süreçlerindeki en önemli dönüm noktasını (Babil Sürgünü), en temel inanç beyanını (Şema Yisrael), inanç esaslarının merkezindeki ilahi antlaşmayı (Sina Ahdi) ve teolojik kimliklerini belirleyen seçilmişlik inancını yansıtmaktadır. Babil Sürgünü mabet sonrası dönem ve metinleşme süreciyle; Şema Yisrael tevhit duasıyla; Seçilmişlik İnancı Hz. İbrahim ahdiyle; Sina Ahdi ise Hz. Musa ve On Emir ile tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Babil Sürgünü kavramının tarihsel sonuçlarını analiz edin.
Babil Sürgünü'nün mabet kaybına, sürgün hayatına ve kutsal metinlerin yazıya geçirilmesine yol açtığı belirlenir ve ilgili tanım ile eşleştirilir.
Sürgün sürecinin Yahudi tarihindeki kurumsal ve metinsel dönüşüm etkisini anlamak için.
2
Şema Yisrael duasının inanç esaslarındaki yerini inceleyin.
Şema Yisrael'in Yahudilikteki en temel teklik (monoteizm) ilkesini barındıran ve günlük okunan ibadet metni olduğu tespit edilerek eşleştirme yapılır.
İnanç esaslarının temelini oluşturan tevhit ifadesini tanımlamak için.
3
Seçilmişlik kavramının teolojik temelini belirleyin.
Seçilmişliğin Hz. İbrahim ile yapılan ahde dayanan, İsrailoğulları'na özel sorumluluk yükleyen inanç esası olduğu tespit edilir.
Ahit inancının toplumsal ve ilahi boyutunu ayırt etmek için.
4
Sina Ahdi'nin muhtevasını ve aktörünü inceleyin.
Sina Ahdi'nin Hz. Musa liderliğinde Mısır'dan çıkış sonrası Sina'da On Emir ile yapılan antlaşma olduğu belirlenir.
Hz. Musa dönemindeki ahit sürecinin diğer ahitlerden farkını belirlemek için.

Anahtar Kavram

Yahudiliğin tarihî süreçleri, ahitleşmeleri ve temel inanç esasları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1424Soru →

Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacib tarafından 11. yüzyılda kaleme alınmış; birey, toplum ve devlet yönetimi arasındaki ilişkileri alegorik şahsiyetler üzerinden ele alan didaktik bir siyasetnamedir. Eserdeki dört ana karakter, devlet mekanizmasındaki belirli makamları ve soyut değerleri sembolize etmektedir.

Buna göre, sol sütunda verilen Kutadgu Bilig karakterlerini, sağ sütundaki işlevsel ve sembolik açıklamalarıyla e��leştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kün Togdı
Ay Togdı
Ögdülmiş
Odgurmış

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kün Togdı adaleti temsil eden birinci açıklamayla, Ay Togdı saadeti temsil eden ikinci açıklamayla, Ögdülmiş aklı temsil eden üçüncü açıklamayla ve Odgurmış hayatın sonunu temsil eden dördüncü açıklamayla eşleşmelidir.
Kutadgu Bilig'deki dört temel şahsiyetin temsil ettiği soyut kavramlar ve işlevleri şöyledir: Kün Togdı adaleti, Ay Togdı devleti/saadeti, Ögdülmiş aklı, Odgurmış ise akıbeti (hayatın sonunu) simgeler. Açıklamalarda bu karakterlerin eserdeki rolleri ve temsil ettikleri değerler doğru bir biçimde ilişkilendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Kün Togdı karakterinin eserdeki sembolik rolünü belirleme.
Kün Togdı, hükümdardır ve adaleti (köni törü) simgeler.
Kün Togdı adaleti ve yasayı temsil eden birinci açıklamayla eşleşir.
2
Ay Togdı karakterinin sembolik rolünü belirleme.
Ay Togdı, vezirdir ve kut (saadet/devlet) kavramını simgeler. Kut'un geçiciliği ayın döngüsüne benzetilir.
Ay Togdı, mutluluk ve ikbali simgeleyen ikinci açıklamayla eşleşir.
3
Ögdülmiş karakterinin sembolik rolünü belirleme.
Ögdülmiş, vezirin oğlu olup aklı (ukuş) simgeler.
Ögdülmiş, aklı ve bilimi temsil eden ve babasının ölümünden sonra danışmanlık yapan üçüncü açıklamayla eşleşir.
4
Odgurmış karakterinin sembolik rolünü belirleme.
Odgurmış, vezirin akrabasıdır ve akıbeti (hayatın sonunu/kanaati) simgeler.
Odgurmış, inzivaya çekilen derviş tipini simgeleyen dördüncü açıklamayla eşleşir.

Anahtar Kavram

Kutadgu Bilig'deki alegorik karakterler ve temsil ettikleri kavramlar
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1425Soru →

İslamiyet öncesi Türk edebiyatı sözlü dönemine ait aşağıdaki kavramları, bu kavramların temel özellikleri ve edebiyat tarihindeki işlevleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Koşuk
Sagu
Sav
Yuğ

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Koşuk terimi şölenlerde söylenen lirik şiirlerle; sagu cenaze törenlerinde okunan yas şiirleriyle; sav atasözü niteliğindeki özlü ifadelerle; yuğ ise bu törenlerin kendisiyle eşleşir.
Koşuk; aşk ve doğa konulu lirik şiirlerle eşleşir. Sagu; ölen birinin ardından duyulan acıyı işleyen şiirlerle eşleşir. Sav; atasözü niteliğindeki özlü sözlerle eşleşir. Yuğ; cenaze töreninin kendisiyle eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Koşuk kavramının özelliklerinin tespiti
Koşuk lirik konuları işler, kopuz eşliğinde söylenir ve koşmanın kökenidir. Bu özellikler ilk tanımda yer almaktadır.
Dönemin şiir türlerini içerik ve icra ortamına göre ayırt etmek amacıyla bu adım gerçekleştirilir.
2
Sagu kavramının işlevinin tespiti
Sagu ölüm temasını işler ve ağıt türünün temelidir. Bu özellikler ikinci tanımda verilmiştir.
Ölüm törenleri bağlamında söylenen şiir türünün doğru belirlenmesi gerekir.
3
Sav kavramının niteliğinin tespiti
Sav atasözüdür, tecrübe aktarır. Bu nitelikler üçüncü tanımda ifade edilmiştir.
Nesirleşmiş özlü sözlerin şiirsel türlerden ayrılması gereklidir.
4
Yuğ kavramının bağlamının tespiti
Yuğ edebi bir ürün değil, yas töreninin genel adıdır. Bu tanım dördüncü maddede yer alır.
Tören adının edebi ürün adlarından ayırt edilmesi hedeflenir.

Anahtar Kavram

Sözlü Dönem ve Ürünleri (Sav, Sagu, Koşuk, Yuğ)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1426Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen toplumsal değişme senaryolarını, sağ sütundaki toplumsal değişme türleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bir toplumda mevcut anayasal düzen ve temel kurumlar korunarak, eğitim ve vergi gibi alanlardaki aksaklıkların yasa değişiklikleriyle iyileştirilip modernize edilmesi.
Siyasi otoritenin ve sosyo-ekonomik yapının, geniş kitlelerin katılımıyla gerçekleşen köklü ve ani bir toplumsal hareket sonucunda tamamen yıkılarak yeni bir düzenin inşa edilmesi.
Avcılık ve toplayıcılıktan yerleşik tarım hayatına geçişte olduğu gibi, toplumsal ilişkilerin ve kurumların uzun bir zaman diliminde, kendiliğinden ve aşamalı olarak farklılaşması.
Büyük ölçekli doğal afetler veya yıkıcı savaşlar sonrasında bir ülkenin sanayi tesislerinin yok olması, kurumsal yapılarının çökmesi ve toplumsal iş bölümünün geriye gitmesi.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Mevcut yapıyı koruyarak yapılan yasal iyileştirme Reform ile; mevcut siyasi ve sosyo-ekonomik yapının kökten yıkılması Devrim ile; yavaş ve kendiliğinden gerçekleşen tarihsel dönüşüm Sosyal Evrim ile; savaş veya afet sonucu iş bölümünün ve yapıların geriye gitmesi ise Toplumsal Gerileme ile eşleşir.
Mevcut sistemi koruyarak yapılan yasal iyileştirme 'Reform' ile; mevcut siyasi ve sosyo-ekonomik yapının kökten yıkılması 'Devrim' ile; yavaş ve kendiliğinden gerçekleşen tarihsel dönüşüm 'Sosyal Evrim' ile; savaş veya afet sonucu iş bölümünün ve yapıların geriye gitmesi ise 'Toplumsal Gerileme' ile eşleşmelidir. Bu eşleştirmeler sosyolojideki temel toplumsal değişme türlerinin tanımlarıyla birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryolardaki değişimlerin kapsamını, hızını ve yönetim biçimini analiz etmek.
Dört farklı senaryonun toplumsal değişme hızı, kapsamı ve niteliği belirlendi.
Değişme türlerini doğru sınıflandırabilmek için öncelikle her durumun yapısal dinamiklerini ayrıştırmak gerekir.
2
Birinci senaryodaki yasal düzenlemeleri ve mevcut sistemin korunmasını değerlendirmek.
Mevcut yapının muhafaza edilerek aksaklıkların planlı şekilde giderilmesinin 'Reform' ile eşleştiği saptandı.
Reformlar, mevcut toplumsal düzenin temel taşlarını yıkmadan yapılan kısmi ve kontrollü düzeltmelerdir.
3
İkinci senaryodaki köklü ve ani dönüşümü incelemek.
Mevcut sistemin tamamen yıkılıp yerine yeni bir düzenin getirilmesinin 'Devrim' olduğu belirlendi.
Devrim (ihtilal), toplumsal yapının ve egemen güç ilişkilerinin kökten, hızlı ve çoğunlukla zorlayıcı bir şekilde değişmesidir.
4
Üçüncü senaryodaki tarihsel süreci ve dördüncü senaryodaki çöküşü analiz etmek.
Kendiliğinden gelişen yavaş değişimin 'Sosyal Evrim'; yıkım ve kurumsal gerilemenin ise 'Toplumsal Gerileme' olduğu anlaşıldı.
Evrim yavaş ve kendiliğinden gerçekleşen tarihsel bir süreci ifade ederken, gerileme sistemin geriye doğru çözülmesidir.

Anahtar Kavram

Toplumsal değişme türleri (reform, devrim, evrim, gerileme) arasındaki farklar ve bu değişmelerin niteliksel özellikleri.
Soru 1427Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen şiir dizelerini, sağ sütunda verilen en belirgin edebî sanatlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sular mı yandı? Neden tunca benziyor mermer?
Gökyüzünün bu rengi de nereden çıktı?
Aşkın sihirli şarkısı yüzlerce dilde var
Her kalp onu kendi nağmesiyle fısıldar
Ağlarım hatıra geldikçe gülüştüklerimiz
Hani o hiç bitmeyecek sanılan günlerimiz
Sen yoksun diye bahçemde çiçekler açmıyor
Gökyüzü bile bugün yas tutuyor sanki

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci dize tecahül-i arif, ikinci dize mecaz-ı mürsel, üçüncü dize tezat ve dördüncü dize hüsn-i talil sanatıyla eşleşmektedir.
Verilen dizelerdeki en belirgin edebi sanatlar sırasıyla tecahül-i arif (bilmezden gelme), mecaz-ı mürsel (ad aktarması), tezat (karşıtlık) ve hüsn-i talil (güzel nedene bağlama) şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk dizedeki 'suların yanması' ve 'mermerin tunca benzemesi' gibi şaşkınlık belirten ifadeleri incelemek.
Şairin gün batımı sırasındaki doğal renk değişimlerini bilmesine rağmen soru yoluyla bilmezden geldiği saptanır. Bu durum tecahül-i arif sanatını gösterir.
Tecahül-i arif, bilinen bir durumu nükte veya sanatsal etki oluşturmak amacıyla bilmezden gelme sanatıdır.
2
İkinci dizedeki 'kalp' sözcüğünün kullanım amacını ve neyi temsil ettiğini analiz etmek.
'Kalp' sözcüğüyle aslında aşkı hisseden 'insan' kastedilmiştir ve bu aktarım benzetme amacı taşımamaktadır. Bu durum mecaz-ı mürsel sanatını gösterir.
Mecaz-ı mürsel, bir sözcüğün benzetme amacı güdülmeden, parça-bütün veya iç-dış gibi ilişkilerle başka bir sözcük yerine kullanılmasıdır.
3
Üçüncü dizede yer alan 'ağlamak' ve 'gülüşmek' kelimelerinin anlamsal karşıtlığını belirlemek.
Birbirine zıt duygusal durumları temsil eden ağlamak ve gülüşmek kelimelerinin bir arada kullanılmasıyla tezat sanatı oluşturulmuştur.
Tezat, karşıt kavramların veya birbirine zıt durumların bir arada ifade edilmesi sanatıdır.
4
Dördüncü dizedeki doğa olaylarının (çiçeklerin açmaması, gökyüzünün yas tutması) gerekçesini incelemek.
Doğal durumların sevgilinin yokluğuna bağlanarak açıklandığı görülür. Bu durum hüsn-i talil sanatını gösterir.
Hüsn-i talil, bir doğa olayını ya da durumu gerçek sebebinin dışındaki şairane ve güzel bir nedene bağlama sanatıdır.

Anahtar Kavram

Edebi Sanatlar (Söz Sanatları)
Soru 1428Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen numaralanmış şiir parçalarını, sağ sütunda yer alan ahenk özellikleri (ölçü, kafiye ve redif) ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Karac'oğlan der ki kondum göçülmez
Aşkın şerbetidir yârsız içilmez
Gönül kapısıdır kolay açılmaz
Sırrını ellere faş etme gönül
Cihânı hüsnünün nûruyla tenvîr eylersin ey dost
Gönül mülkünü lûtfunla ta'mîr eylersin ey dost
Derelerden sel gibi
Esip geçen yel gibi
Gurbet elde kalmışım
Bükülmüştüm bel gibi
Her nefeste eyledim yüz bin günah
Bir günaha etmedim bir gün ah

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki şiir parçaları ile sağ sütundaki ahenk özellikleri şu şekilde eşleşmektedir: Karac'oğlan ile başlayan dörtlük '11'li hece ölçüsü, yarım kafiye ve ek hâlinde redif' özelliğiyle; 'Cihânı hüsnünün...' beyti 'Aruz ölç��sü, zengin kafiye ve sözcük hâlinde redif' özelliğiyle; 'Derelerden sel gibi...' dörtlüğü '7'li hece ölçüsü, tam kafiye ve sözcük hâlinde redif' özelliğiyle; 'Her nefeste eyledim...' beyti ise 'Aruz ölçüsü ve cinaslı kafiye' özelliğiyle eşleşir.
Şiir parçaları incelendiğinde; Karac'oğlan'ın dörtlüğü 11'li hece ölçüsü, yarım kafiye ve ek hâlinde redif içerir. Tenvîr/ta'mîr kelimelerini barındıran beyit aruz ölçüsü, zengin kafiye ve sözcük hâlinde redif içerir. Sel/yel/bel dizelerinden oluşan dörtlük 7'li hece ölçüsü, tam kafiye ve sözcük hâlinde redif içerir. Son beyit ise aruz ölçüsü ve cinaslı kafiye içerir. Bu durum eşleştirmelerin tam uyumlu olduğunu kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci şiir parçasının hece sayısı ve dize sonu ses benzerlikleri incelenir.
Dizelerin 11'li hece ölçüsüyle yazıldığı, '-ülmez / -ilmez / -ılmaz' eklerinin redif olduğu ve 'göç-', 'iç-', 'aç-' köklerindeki 'ç' sesinin yarım kafiye oluşturduğu saptanarak birinci özellik ile eşleştirilir.
Halk şiirinde yaygın olan 11'li hece ölçüsü ve yarım kafiye yapısını tespit etmek ahenk çözümlemesinin ilk adımıdır.
2
İkinci şiir parçasının ölçüsü ve dize sonlarındaki sözcüklerin işlevi analiz edilir.
Beytin aruz ölçüsüyle yazıldığı, 'eylersin ey dost' kelimelerinin redif olduğu, 'tenvîr' ve 'ta'mîr' kelimelerindeki '-îr' seslerinin zengin kafiye oluşturduğu saptanarak ikinci özellik ile eşleştirilir.
Divan şiiri geleneğindeki aruz ölçüsü ve uzun ünlünün zengin kafiye oluşturma özelliğini bilmek doğru eşleştirme için gereklidir.
3
Üçüncü şiir parçasının hece sayısı ve dize sonlarındaki kafiye ve redifler çözümlenir.
Dörtlüğün 7'li hece ölçüsüyle yazıldığı, 'gibi' kelimelerinin sözcük hâlinde redif olduğu ve 'sel', 'yel', 'bel' kelimelerindeki '-el' seslerinin tam kafiye oluşturduğu belirlenerek üçüncü özellik ile eşleştirilir.
Mani tipi veya kısa heceli halk şiirlerindeki tam kafiye ve kelime redifi unsurlarını ayırt etmek gerekir.
4
Dördüncü şiir parçasının dize sonlarındaki kelimelerin anlam ilişkileri incelenir.
Beytin aruz ölçüsüyle yazıldığı, dize sonlarındaki 'günah' ile 'gün ah' kelimelerinin sesteş (yazılışları aynı, anlamları farklı) olduğu ve cinaslı kafiye oluşturduğu belirlenerek dördüncü özellik ile eşleştirilir.
Cinaslı kafiyenin sesteş kelimelerle veya kelime gruplarıyla kurulduğunu bilmek doğru analizi tamamlar.

Anahtar Kavram

Şiirlerdeki ölçü, kafiye ve redif unsurlarının ait oldukları gelenekler (Halk ve Divan şiiri) çerçevesinde ayırt edilip doğru tasnif edilmesi.
Soru 1429Soru →

Aşağıda verilen ayet ve hadis meallerini, Kur'an-ı Kerim'in temel kavramlarından ihlas ve takva çerçevesindeki doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

“De ki: Şüphesiz benim namazım, ibadetlerim, hayatım ve ölümüm âlemlerin Rabbi olan Allah içindir.” (En'âm Suresi, 162. ayet)
“Şüphesiz ki Allah sizin dış görünüşlerinize ve mallarınıza bakmaz; fakat kalplerinize ve niyetlerinize bakar.” (Müslim, Birr, 33)
“Ey iman edenler! Allah’a karşı gelmekten nasıl sakınmak gerekiyorsa öylece sakının ve ancak Müslümanlar olarak can verin.” (Âl-i İmrân Suresi, 102. ayet)
“Kurbanların ne etleri ne de kanları Allah’a ulaşır; O’na ulaşacak olan sadece sizin takvanızdır.” (Hac Suresi, 37. ayet)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleştirme şu şekildedir: En'âm Suresi 162. ayeti bütün hayatın Allah rızasına adanmasıyla; dış görünüş yerine kalbe ve niyete bakılacağını belirten hadis ibadetlerin özündeki niyetin esas olmasıyla; Âl-i İmrân Suresi 102. ayeti kötülüklerden korunmadaki en üst düzey titizlikle; Hac Suresi 37. ayeti ise ibadetlerin kabulünün kulun kalbindeki takva derecesine bağlı olmasıyla eşleşir.
Tüm eşleştirmeler, ayet ve hadislerin doğrudan Kur'an'ın temel kavramları olan ihlas (samimiyet, Allah rızası) ve takva (sakınmak, duyarlılık) tanımlarıyla ve bağlamlarıyla tam uyum içerisindedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk ayetteki ibadetlerin ve ölüm-kalım çizgisinin sadece Allah için olması ifadesi incelenir.
Bu ifadenin tevhit inancını samimiyetle (ihlasla) yaşama ve tüm hayatı Allah'ın rızasına adama açıklamasıyla eşleştiği belirlenir.
İhlas kavramı, ibadette yalnızca Allah'ın rızasını aramaktır.
2
Hadisteki dış görünüş yerine kalplere ve niyetlere bakılacağı ifadesi değerlendirilir.
Bu hadisin, ibadetlerin şekli boyutundan ziyade özündeki samimi niyetin esas olduğunu bildiren açıklama ile eşleştiği saptanır.
Ameller niyetlere göre değer kazanır ve niyetin samimi olması ihlasın temel şartıdır.
3
Üçüncü ayetteki 'Allah'a karşı gelmekten nasıl sakınmak gerekiyorsa öylece sakının' buyruğu analiz edilir.
Bu buyruğun, müminin hayatı boyunca göstermesi gereken en üst düzeydeki titizlik ve takva bilinciyle eşleştiği görülür.
Takva kelime anlamı olarak korunmak, sakınmak demektir ve Allah'ın sevgisini kaybetme korkusuyla günahlardan kaçınmayı ifade eder.
4
Dördüncü ayetteki kurbanın et ve kanının değil, sadece takvanın Allah'a ulaşacağı ifadesi ele alınır.
Bu ifadenin, ibadetlerin kabulünün şekilsel mükemmellikten çok kalpteki takva derecesine bağlı olduğu açıklamasıyla eşleştiği sonucuna varılır.
İbadetlerin özü ve Allah katındaki değeri, kulun gösterdiği takva ve samimiyete bağlıdır.

Anahtar Kavram

İhlas ve takva kavramlarının ayet ve hadisler ışığında analizi ve yorumlanması.
Soru 1430Soru →

Aşağıda Hz. Muhammed'in hayatından verilen tarihi olaylar ile bu olayların temsil ettiği temel ahlaki ilkeleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bizans İmparatoru Herakliyus'un, Ebu Süfyan'a Hz. Muhammed'in hayat��nda hiç yalan söyleyip söylemediğini sorması üzerine, henüz Müslüman olmamış Ebu Süfyan'ın onun her zaman dürüst davrandığını itiraf etmesi.
Hicret gecesi kendisini öldürmek üzere evini kuşatan müşriklerin kendisine bıraktığı kıymetli eşyaları, canı pahasına koruyup sahiplerine ulaştırması için Hz. Ali'yi yatağında bırakması.
Bedir Savaşı sonrasında esir düşen amcası Abbas'ın fidyesinin ödenmesi hususunda kendisine ayrıcalık tanınması yönündeki talepleri reddederek kuralların herkese eşit uygulanmasını sağlaması.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bizans İmparatoru Herakliyus'un sorgusunda Ebu Süfyan'ın Hz. Muhammed'in dürüstlüğünü onaylaması 'Sıdk' ile; hicret gecesi emanetlerin sahiplerine ulaştırılması için Hz. Ali'nin görevlendirilmesi 'Emanet' ile; Bedir Savaşı esirlerinden amcası Abbas'a fidye ayrıcalığı tanınmaması ise 'Adalet' ilkesiyle eşleşir.
Doğru eşleştirmede; Ebu Süfyan'ın Hz. Muhammed'in yalan söylemediğini itiraf etmesi sıdk ilkesine; can güvenliği tehdit altındayken bile müşriklerin emanetlerini korumak için Hz. Ali'yi görevlendirmesi emanet ilkesine; amcası Abbas'a fidye konusunda ayrıcalık tanınmamasını istemesi ise adalet ilkesine dayanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci tarihi olayda (Herakliyus ve Ebu Süfyan görüşmesi) dürüstlük ve yalan söylememe vurgusu analiz edilir.
Bu durum, peygamberlerin doğruluk niteliği olan 'Sıdk' ile eşleşir.
Çünkü yalan söylememek ve gerçeği konuşmak doğrudan sıdk kavramının tanımıdır.
2
İkinci tarihi olayda (Hicret gecesi emanetlerin iade süreci) emanetlerin korunması davranışı analiz edilir.
Bu durum, peygamberlerin güvenilirlik niteliği olan 'Emanet' ile eşleşir.
Emanet edilen eşyaların düşman dahi olsalar sahiplerine ulaştırılması güvenilirlik ilkesinin en somut örneğidir.
3
Üçüncü tarihi olayda (amcası Abbas'ın fidye bedelinde indirim yapılmaması) kanunlar önündeki eşitlik ilkesi analiz edilir.
Bu durum, peygamberin tarafsızlık ve kanun üstünlüğünü gözeten 'Adalet' ilkesi ile eşleşir.
Akrabalık bağlarına bakılmaksızın kuralların herkese eşit şekilde uygulanması adaletin temel koşuludur.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in sıdk, emanet ve adalet ilkelerini hayatındaki somut olaylar üzerinden ayırt etme.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1431Soru →

İslam inanç esaslarının vahiy kaynaklı olması, hür iradeye dayanması, bölünmez bir bütünlük arz etmesi ve insanın doğuştan getirdiği yönelimlerle uyumlu olması gibi kendine özgü temel nitelikleri bulunmaktadır. Kur'an-ı Kerim'de yer alan birçok ayet, bu özelliklere işaret etmektedir.

Buna göre, aşağıda sol sütunda verilen İslam inanç esaslarının özellikleri ile sağ sütunda verilen ilgili ayet meallerini doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Cebir ve baskı taşımaması (Hür iradeye dayanması)
Tecezzi kabul etmemesi (Bölünmez bir bütün olması)
Tevkifî olması (Vahiy kaynaklı olması)
Fıtrata uygun olması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Cebir ve baskı taşımaması özelliği Bakara suresi 256. ayetle, tecezzi kabul etmemesi özelliği Bakara suresi 85. ayetle, tevkifî olması özelliği A'râf suresi 203. ayetle, fıtrata uygun olması özelliği ise Rûm suresi 30. ayetle eşleşmektedir.
İslam inanç esaslarının her bir özelliği, kendisini açıklayan veya ona işaret eden ilgili ayet mealiyle anlamlı bir bütün oluşturur. Cebir taşımama zorlama olmamasıyla, tecezzi kabul etmeme inancın bölünmezliğiyle, tevkifîlik vahye uymakla ve fıtrata uygunluk insanın yaratılış özellikleriyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Sol sütundaki 'Cebir ve baskı taşımaması' ilkesi analiz edilir ve dinî kabullerde zorlamanın olmadığını belirten ayetle eşleştirilir.
Bu ilke, 'Dinde zorlama yoktur...' ifadesini barındıran Bakara suresi 256. ayet ile eşleşir.
Zorlama olmaması, irade hürriyetini ve cebir taşımamayı doğrudan ifade eder.
2
Sol sütundaki 'Tecezzi kabul etmemesi' ilkesi analiz edilir ve inancın bölünmezliğini vurgulayan ayetle eşleştirilir.
Bu ilke, Kitab'ın bir kısmına inanıp bir kısmını inkâr etmeyi kınayan Bakara suresi 85. ayet ile eşleşir.
Bölünmezlik, inanç esaslarının tamamına bir bütün olarak inanılması gerektiği anlamına gelir.
3
Sol sütundaki 'Tevkifî olması' ilkesi analiz edilir ve kaynağın sadece vahiy olduğunu belirten ayetle eşleştirilir.
Bu ilke, 'Ben ancak bana vahyolunana uyarım...' ifadesini içeren A'râf suresi 203. ayet ile eşleşir.
Vahye uyulması gerektiğinin belirtilmesi, inanç esaslarının ilahi kaynaklı olduğunu gösterir.
4
Sol sütundaki 'Fıtrata uygun olması' ilkesi analiz edilir ve fıtrat kelimesinin geçtiği ilgili ayetle eşleştirilir.
Bu ilke, insanın doğuştan getirdiği inanma eğilimine işaret eden Rûm suresi 30. ayet ile eşleşir.
Ayet metninde geçen fıtrat ifadesi, inanç esaslarının insanın yaratılış özellikleriyle uyumunu yansıtır.

Anahtar Kavram

İslam inanç esaslarının özellikleri ve ayetlerle ilişkisi
Soru 1432Soru →

İbadetler, hem bireyin ahlaki ve ruhsal gelişimine katkıda bulunur hem de toplumsal yapının güçlenmesini, adaletin ve barışın tesis edilmesini sağlar. Aşağıdaki tabloda sol sütunda bazı ibadetlerin pratik uygulamaları ve işlevleri, sağ sütunda ise bu i��levlerin doğrudan ilişkili olduğu bireysel veya toplumsal fayda alanları verilmiştir. Sol sütundaki uygulamaları, sağ sütundaki en uygun fayda alanlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Zekât ve sadaka ibadetinin, toplumdaki gelir adaletsizliğini azaltarak zengin ile fakir arasındaki güven köprülerini kurması ve haset duygusunun önüne geçmesi
Oruç ibadetinin, kişinin nefsî arzularına karşı koyarak sabır, şükür ve yüksek düzeyde bir öz denetim (oto-kontrol) bilinci geliştirmesini sağlaması
Hac ibadetinin, dünyanın dört bir yanından gelen farklı dil, ırk ve sosyo-ekonomik statüdeki Müslümanları aynı kıyafetle (ihram) bir araya getirmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Zekât ibadeti toplumsal tabakalar arasındaki ekonomik uçurumları daraltma (sosyal barış), oruç ibadeti bireyin iç dünyasında öz denetim mekanizması oluşturma (bireysel), hac ibadeti ise evrensel düzeyde eşitlik ve kardeşlik duygusunu pekiştirme (toplumsal/evrensel) faydalarıyla eşleşmektedir.
Zekâtın toplumsal adaleti ve dayanışmayı sağlaması, orucun iradeyi ve öz denetimi eğitmesi, haccın ise farklı milletlerden Müslümanları eşitlik potasında buluşturması, ibadetlerin sırasıyla toplumsal-ekonomik, bireysel-ahlaki ve evrensel-toplumsal faydalarıyla tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Sol sütundaki birinci uygulamayı analiz ediniz.
Zekât ve sadaka ibadetinin zengin ile fakir arasındaki ilişkileri düzenlemesi ve adaletsizliği önlemesi, sosyo-ekonomik boyutlu bir faydadır.
Toplumda barış ve güven ortamının sağlanması doğrudan toplumsal tabakalar arasındaki ekonomik uçurumların daraltılmasıyla ilgilidir.
2
Sol sütundaki ikinci uygulamayı analiz ediniz.
Orucun nefis terbiyesi, sabır ve şükür kazandırması bireysel ahlaki ve ruhsal gelişimle ilgilidir.
Bu işlev, bireyin kendi iç dünyasında iradesini kontrol edebilmesini ve öz denetim mekanizması geliştirmesini sağlar.
3
Sol sütundaki üçüncü uygulamayı analiz ediniz.
Hac ibadetinde ihram giyilerek tüm farklılıkların (statü, ırk, dil) ortadan kalkması, küresel ölçekte bir eşitliği gösterir.
Bu durum, etnik ve kültürel sınırları aşarak evrensel düzeyde eşitlik ve ortak bir ümmet bilinci oluşturur.

Anahtar Kavram

İbadetlerin Bireysel ve Toplumsal Faydaları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1433Soru →

Sol sütundaki kavram çiftlerini, sağ sütunda verilen kavramlar arası ilişkilerin tanımlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Üçgen - Üç kenarlı
Kuş - Kanarya
Kadın - Yazar
Çiçek - Taş

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Üçgen - Üç kenarlı çifti Eşitlik ile; Kuş - Kanarya çifti Tam Girişimlik ile; Kadın - Yazar çifti Eksik Girişimlik ile; Çiçek - Taş çifti ise Ayrıklık ile eşleşir.
Verilen kavram çiftlerinin kaplamları incelendiğinde; Üçgen ve Üç kenarlı kavramları birbirinin tüm elemanlarını kapsadığı için Eşitlik; Kuş ve Kanarya kavramlarından Kuş olanı Kanarya olanını tamamen kapsadığı için Tam Girişimlik; Kadın ve Yazar kavramları birbirini kısmen kapsadığı için Eksik Girişimlik; Çiçek ve Taş kavramlarının ise ortak elemanı bulunmadığı için Ayrıklık ilişkisi ile doğru bir şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kavram çiftlerinin kaplam (eleman) kümesi ilişkilerini analiz edin.
Üçgen ve üç kenarlı kavramlarının aynı nesneleri karşıladığı; kuş ve kanarya kavramlarından birinin diğerini tamamen kapsadığı; kadın ve yazar kavramlarının kısmen kesiştiği; çiçek ve taş kavramlarının ise hiç ortak elemanı olmadığı belirlenir.
Kavramlar arası ilişkiler, kavramların kaplamlarının birbirlerini kapsama durumlarına göre belirlenir.
2
Tespit edilen kaplam ilişkilerini mantıksal tanımlarla karşılaştırın.
Tam kaplama ilişkisi 'eşitlik', tek yönlü tam kaplama 'tam girişimlik', kısmi kaplama 'eksik girişimlik' ve sıfır kaplama 'ayrıklık' tanımlarıyla eşleştirilir.
Her bir kavram çiftinin kaplam özellikleri mantık kurallarındaki tanımlarla birebir örtüşmelidir.

Anahtar Kavram

Klasik mantıkta iki kavramın kaplamları arasındaki ilişkiler; eşitlik, ayrıklık, tam girişimlik ve eksik girişimlik olmak üzere dört gruba ayrılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1434Soru →

Divânu Lugâti't-Türk, sadece bir sözlük olmayıp Türk milletinin dilini, tarihini, edebiyatını, coğrafyasını ve sosyo-kültürel yapısını ortaya koyan ansiklopedik bir eserdir. Kaşgarlı Mahmut'un bu abidevi eseri kaleme alırken izlediği yöntemler, eserin bölümleri ve taşıdığı özellikler akademik açıdan büyük bir öneme sahiptir. Sol sütunda verilen Divânu Lugâti't-Türk'e ait kavram ve özellikleri, sağ sütunda verilen açıklamaları ile doğru şekilde nasıl eşleştirilmelidir?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Leksikografik Metot (Sözlükçülük Yöntemi)
Coğrafi Haritalandırma
Filolojik Kıyaslama (Karşılaştırmalı Dil Bilimi)
Siyasi ve Dinî İthaf

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Leksikografik Metot ile kelimelerin edebi ürünlerle örneklendirilmesi açıklaması; Coğrafi Haritalandırma ile Balasagun merkezli dairevi dünya haritası açıklaması; Filolojik Kıyaslama ile Türkçe ve Arapça karşılaştırması açıklaması; Siyasi ve Dinî İthaf ile eserin Abbasi Halifesine sunulması açıklaması eşleşmektedir.
Divânu Lugâti't-Türk'ün leksikografik metodu, kelime tanımlarının ötesinde şifahi kültürden derlenen koşuk, sagu ve sav gibi edebi ürünlerle kelimelerin kullanımını örneklendirmeyi kapsar. Coğrafi haritalandırma özelliği, eserde yer alan ve merkezi Balasagun olan dairevi Türk dünyası haritasıyla doğrudan ilişkilidir. Filolojik kıyaslama, Türkçenin Arapça ile karşılaştırılması ve onun kadar zengin bir dil olduğunun teorik olarak temellendirilmesidir. Siyasi ve dinî ithaf ise eserin dönemin halifesi El-Muktedî Billah'a sunulmasını ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Leksikografik Metot kavramını analiz etme
Leksikografik metot sözlükçülük bilimiyle ilgilidir. Kaşgarlı Mahmut, kelimeleri tanımlarken sözlü edebiyata ait manzum parçalar (koşuk, sagu) ve atasözleri (sav) kullanmıştır. Bu durum kelimelerin bağlam içindeki kullanımını örneklendiren açıklamayla eşleşir.
Sözlüğün yöntemsel özelliklerini doğru tespit etmek için.
2
Coğrafi Haritalandırma özelliğini analiz etme
Divânu Lugâti't-Türk'ün en özgün yönlerinden biri, Türk dünyasını gösteren ilk haritayı içermesidir. Bu haritanın merkezinde Balasagun şehri yer alır. Bu bilgi dairevi dünya haritasını içeren açıklamayla eşleşir.
Eserin coğrafi ve kartografik önemini belirlemek için.
3
Filolojik Kıyaslama kavramını analiz etme
Kaşgarlı Mahmut eseri yazış amacını açıklarken Türkçenin Arapça ile başa baş yürüdüğünü kanıtlamak istediğini belirtir. Bu durum iki dilin karşılaştırılmasını içeren açıklamayla eşleşir.
Eserin temel yazılış amacını ve dil bilimi yönünü kavramak için.
4
Siyasi ve Dinî İthaf özelliğini analiz etme
Divânu Lugâti't-Türk, Abbasi Halifesi El-Muktedî Billah'a sunulmuştur. Bu durum eserin halifeye takdim edilmesini içeren açıklamayla eşleşir.
Eserin tarihi ve siyasi arka planını doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Divânu Lugâti't-Türk'ün genel özellikleri, yazılış amacı, içeriği ve Türk dili tarihindeki önemi.
Soru 1435Soru →

Aşağıdaki sol sütunda İslamiyet öncesi Türk edebiyatı Sözlü Dönemi ürünlerinden alınan orijinal metin örnekleri, sağ sütunda ise bu dönemdeki ürünlerin tanımları ve özellikleri verilmiştir. Sol sütundaki metin örneklerini sağ sütundaki uygun tanımlarla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Yavlak yagıg yagıtma,
yaguk erig yıgıg tutma.
Ödlek yarlıg yarlıkadı
Közüm yaşı yarlıkadı
Könglüm içtin oklakadı
Yitmiş yaka yırttımız
Kelteçi yılıg özledi
Kaza ördek közledi
Erüş suwlar izledi
Kalıp kamug erüşür

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sav örneği olan "Yavlak yagıg..." ifadesi yaşam tecrübelerini özlü biçimde aktaran atasözü tanımıyla; sagu örneği olan "Ödlek yarlıg..." dörtlüğü ölüm törenlerindeki acıyı anlatan tanımıyla; koşuk örneği olan "Kelteçi yılıg..." dörtlüğü ise doğa ve törenlerdeki şiir tanımıyla eşleşmektedir.
Sav örneği olan "Yavlak yagıg..." ifadesinin yaşam tecrübelerini özlü biçimde aktaran atasözü tanımıyla; sagu örneği olan "Ödlek yarlıg..." dörtlüğünün ölüm törenlerindeki acıyı anlatan tanımıyla; koşuk örneği olan "Kelteçi yılıg..." dörtlüğünün doğa ve törenlerdeki şiir tanımıyla eşleştirilmesi doğru yanıtı oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Metin örneklerinin içerik ve biçim özelliklerini inceleyerek türlerini belirleme.
"Yavlak yagıg..." dizesinin nesir yapısında pratik bir yaşam öğüdü (sav) olduğu, "Ödlek yarlıg..." dörtlüğünün ölüm teması ve keder barındırdığı (sagu), "Kelteçi yılıg..." dörtlüğünün ise doğa ve bahar tasviri içerdiği (koşuk) belirlenir.
Eşleştirme yapabilmek için sol sütundaki edebî ürünlerin türlerini doğru saptamak gerekir.
2
Türleri sağ sütundaki tanımlarla ilişkilendirme.
Belirlenen sav türü atasözü tanımıyla, sagu türü ölüm törenleri şiiri tanımıyla, koşuk türü ise aşk/doğa temalı şiir tanımıyla eşleştirilir.
Sol sütundaki ürünlerin özellikleri ile sağ sütundaki kavram tanımlarının örtüşmesini sağlamak amaçlanır.

Anahtar Kavram

Sözlü Dönem ve Ürünleri (Sav, Sagu, Koşuk)
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1436Soru →

Aşağıda verilen toplumsal uygulama ve gelenekleri, dinin değerlerin oluşumundaki ve örf-âdet üzerindeki etkisini gösteren açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sadaka taşı uygulaması (İslam'daki yardımlaşma ve sadaka ibadetinin, riyayı engelleme hassasiyetiyle birleşerek toplumsal bir dayanışma aracına dönüşmesi)
Kan davası uygulaması (Toplumda adaleti sağlama iddiasıyla sürdürülen ancak İslam'ın bireysel sorumluluk ve can dokunulmazlığı ilkeleriyle bağdaşmadığı için reddedilen uygulama)
Diş kirası geleneği (Ramazan iftarlarında misafirlere hediye verilmesi şeklinde uygulanan, dinin cömertlik ve misafirperverlik teşviklerinin örfle bütünleştiği toplumsal değer)
Sünnet merasimi (Dinî bir uygulamanın etrafında şekillenen, zamanla törensel ve şenliksel unsurlarla zenginleşerek toplumsal bir kaynaşma vesilesi olan örf)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sadaka taşı uygulaması, sadaka ibadetindeki dinî hassasiyetlerin kurumsallaşmasıyla; Kan davası, dinin adalet ilkeleriyle çeliştiği için kaldırmak istediği olumsuz örfle; Diş kirası geleneği, dinin cömertlik tavsiyesinin kültürel bir gelenek halinde yaşatılmasıyla; Sünnet merasimi ise dinî kaynaklı bir uygulamanın toplumsal bir kutlama örfüne dönüşmesiyle eşleşir.
Doğru eşleştirmede sadaka taşı doğrudan sadaka ibadetinin riyadan uzak bir mimari ve sosyal kuruma dönüşmesiyle ilişkilendirilir. Kan davası, dinin insan onuru ve adalete aykırı bulduğu için yasakladığı olumsuz örfü temsil eder. Diş kirası, cömertlik gibi genel ahlak ilkelerinin kültürel bir gelenek halinde yaşatılmasıdır. Sünnet merasimi ise dinî bir uygulamanın toplumsal kutlama örfüne dönüşmesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Kavramların dinî veya örfi temellerini belirleme
Sadaka taşının kökeninde sadaka ibadeti; kan davasının kökeninde cahiliye döneminden kalma kabile adaleti anlayışı; diş kirasında Ramazan ayı cömertliği; sünnet merasiminde ise sünnet ibadeti/uygulaması yatmaktadır.
Toplumsal değerlerin oluşumunda dinin ve örfün etkisini analiz edebilmek için her uygulamanın çıkış noktasını doğru saptamak gerekir.
2
Uygulamaların din ile olan ilişkisini (onaylama, düzeltme, kurumsallaştırma) analiz etme
Din, sadaka ibadetini sadaka taşıyla kurumsallaştırmış; kan davasını adalete aykırı bularak yasaklamış; diş kirası ile cömertliği teşvik etmiş; sünnet ile dinî bir uygulamayı kültürel kutlama haline getirmiştir.
Dinin örf karşısındaki yapıcı, düzenleyici ve yasaklayıcı rollerini ayırt etmek doğru eşleştirmeyi sağlar.
3
Tanımlarla uygulamaları eşleştirme
Sadaka taşı -> dini hassasiyet ve ibadetin kurumsallaşması; Kan davası -> dinin yasakladığı olumsuz örf; Diş kirası -> cömertlik ilkesinin estetik gelenekle birleşmesi; Sünnet merasimi -> dini uygulamanın toplumsal kutlama örfüne dönüşmesi.
Her bir kavramın kendi ayırt edici niteliğine uygun kavramsal açıklamayı bulmak hedeflenmiştir.

Anahtar Kavram

Dinin değerlerin ve örfün oluşumundaki belirleyici, düzenleyici ve denetleyici rolü ile din-örf ilişkisi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1437Soru →

Klasik mantıkta, aynı özne ve yükleme sahip önermelerin nitelik (olumlu-olumsuz) veya nicelik (tümel-tikel) ya da hem nitelik hem nicelik bakımından farklı olması durumunda aralarında karşı olum ilişkileri kurulur.

Aşağıda tanımlanan doğruluk değeri ilişkilerini, karşı olum karesindeki ilgili mantıksal ilişkilerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Aynı özne ve yükleme sahip iki önermeden biri doğruyken diğerinin zorunlu olarak yanlış olduğu, doğruluk değerlerinin her koşulda birbirinin zıttı olduğu ilişki.
Aynı özne ve yükleme sahip iki tümel önermeden biri doğruyken diğerinin zorunlu olarak yanlış olduğu, ancak birinin yanlış olmas�� durumunda diğerinin doğruluk değerinin belirsiz kaldığı ilişki.
Aynı özne ve yükleme sahip iki tikel önermeden biri yanlışken diğerinin zorunlu olarak doğru olduğu, ancak birinin doğru olması durumunda diğerinin doğruluk değerinin belirsiz kaldığı ilişki.
Aynı ��zne ve yükleme sahip önermelerde, tümel olanın doğru olması durumunda tikel olanın da zorunlu olarak doğru olduğu, ancak tümel olanın yanlışlığı durumunda tikel olanın doğruluk değerinin belirsiz kaldığı ilişki.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci tanım çelişiklik ilişkisiyle, ikinci tanım üst karşıtlık ilişkisiyle, üçüncü tanım alt karşıtlık ilişkisiyle, dördüncü tanım ise altıklık ilişkisiyle eşleşmektedir.
Doğruluk değerlerinin birbirine göre durumları karşı olum karesindeki kurallara tam olarak uymaktadır. Çelişik önermeler her zaman zıt doğruluk değerine sahiptir. Üst karşıtlar aynı anda doğru olamazken, alt karşıtlar aynı anda yanlış olamaz. Altıklık ilişkisinde ise tümelin doğruluğu tikelin doğruluğunu garanti ederken, tümelin yanlışlığı tikelin değerini belirsiz bırakır.

Adım Adım Çözüm

1
Çelişiklik ilişkisinin doğruluk değeri geçiş kurallarını analiz etme.
Çelişik önermelerin doğruluk değerleri her zaman birbirinin zıttıdır; biri doğruysa diğeri zorunlu olarak yanlıştır. Bu durum birinci tanımdaki ilişkiyle eşleşir.
Çelişiklik kuralına göre iki çelişik önerme aynı anda ne doğru ne de yanlış olabilir.
2
Üst karşıtlık ilişkisinin doğruluk değeri geçiş kurallarını analiz etme.
Üst karşıt önermeler iki tümel önerme arasındaki ilişkidir. Biri doğruysa diğeri zorunlu olarak yanlıştır, ancak biri yanlışsa diğeri belirsizdir. Bu durum ikinci tanımdaki ilişkiyle eşleşir.
Üst karşıtlık kuralına göre iki tümel karşıt önerme aynı anda doğru olamaz fakat aynı anda yanlış olabilir.
3
Alt karşıtlık ilişkisinin doğruluk değeri geçiş kurallarını analiz etme.
Alt karşıt önermeler iki tikel önerme arasındaki ilişkidir. Biri yanlışsa diğeri zorunlu olarak doğrudur, ancak biri doğruysa diğeri belirsizdir. Bu durum üçüncü tanımdaki ilişkiyle eşleşir.
Alt karşıtlık kuralına göre iki tikel karşıt önerme aynı anda yanlış olamaz fakat aynı anda doğru olabilir.
4
Altıklık ilişkisinin doğruluk değeri geçiş kurallarını analiz etme.
Altık önermeler arasındaki ilişkidir. Tümel önerme doğruysa tikel önerme de zorunlu olarak doğrudur. Ancak tümel önerme yanlışsa tikel önerme belirsizdir. Bu durum dördüncü tanımdaki ilişkiyle eşleşir.
Altıklık kuralı gereği, tümelin doğruluğu tikelin doğruluğunu gerektirir fakat tümelin yanlışlığı tikelin değerini belirlemez.

Anahtar Kavram

Karşı Olum Karesi Doğruluk Değerleri Geçiş Kuralları
Soru 1438Soru →

Alevilik-Bektaşilik geleneğinde yer alan bazı kavram ve ritüellerin adları solda, bunlara dair tanımlar ise sağda karışık olarak verilmiştir. Buna göre, sol tarafta yer alan kavramları sağ taraftaki en uygun tanımlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Gülbank
Musahiplik
Semah
Razılık

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

G��lbank kavramı cem törenlerindeki dualarla, Musahiplik kavramı yol kardeşliğiyle, Semah kavramı zakirin sazı eşliğinde yapılan ritmik hareketlerle, Razılık kavramı ise cem başlangıcındaki helalleşmeyle eşleşmektedir.
Gülbank tören dualarını, Musahiplik ömür boyu süren yol kardeşliğini, Semah cem sırasındaki ritmik hareketleri ve Razılık da cem başındaki helalleşmeyi ifade ettiğinden eşleştirmeler bu tanımlara uygun olarak gerçekleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Gülbank kavramının tanımını belirleme
Gülbank'ın cem törenlerinde veya kurban kesiminde dede tarafından okunan dualar olduğu belirlenir ve ilgili tanım ile eşleştirilir.
Alevi-Bektaşi literatüründe dua yerine gülbank terimi kullanılır.
2
Musahiplik kavramının tanımını belirleme
Musahiplik kavramının evli iki çiftin ömür boyu birbirinin halinden sorumlu olmasını ifade eden yol kardeşliği olduğu belirlenir ve ilgili tanım ile eşleştirilir.
Musahiplik, toplumsal dayanışmayı ve manevi kardeşliği pekiştiren bir kurumdur.
3
Semah kavramının tanımını belirleme
Semah kavramının cem esnasında saz eşliğinde ayakta yapılan ritmik hareketler olduğu belirlenir ve ilgili tanım ile eşleştirilir.
Semah, gök cisimlerinin ve evrenin hareketini sembolize eden ibadi bir uygulamadır.
4
Razılık kavramının tanımını belirleme
Razılık kavramının cem ibadetinin başında cemaatin birbiriyle helalleşmesi süreci olduğu belirlenir ve ilgili tanım ile eşleştirilir.
Ceme katılanların birbirinden razı olması, ibadetin kabulü için bir ön şarttır.

Anahtar Kavram

Alevilik-Bektaşilikte temel ritüel ve kavramlar
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1439Soru →

Aşağıda Yahudilik inancına ait bazı ritüeller, semboller ve kutsal mekanlar ile bunlara ilişkin açıklamalar verilmiştir. Solda yer alan kavramları sağda yer alan doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Mezuza
Menora
Yom Kippur
Ağlama Duvarı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Yahudi inancındaki kavramlar ve açıklamaları şu şekilde eşleşir: Mezuza kapı pervazlarındaki kutsal ruloyla, Menora yedi kollu şamdanla, Yom Kippur kefaret günüyle ve Ağlama Duvarı Süleyman Mabedi kalıntısıyla eşleşmektedir.
Mezuza kapı pervazındaki kutsal ruloyu, Menora yedi kollu şamdanı, Yom Kippur kefaret gününü ve Ağlama Duvarı kutsal batı duvarını temsil ettiğinden yapılan eşleştirmeler doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Yahudilik sembol ve ritüellerinin tanımlarını inceleyin.
Mezuza, Menora, Yom Kippur ve Ağlama Duvarı kavramlarının her birinin dini işlevi ve anlamı belirlenir.
Her bir terimin doğru tanımla eşleştirilebilmesi için anlamlarının netleştirilmesi gerekir.
2
Kavramları tanımlarıyla eşleştirin.
Mezuza giriş kapısı rulosuyla (birinci açıklama), Menora yedi kollu şamdanla (dördüncü açıklama), Yom Kippur kefaret günüyle (üçüncü açıklama) ve Ağlama Duvarı batı duvarıyla (ikinci açıklama) eşleştirilir.
Eşleştirme işlemini tamamlamak için.

Anahtar Kavram

Yahudilik ritüelleri, sembolleri ve kutsal mekanları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1440Soru →

Çözümleyici çizelge (ağaç) yöntemiyle önerme denetlemelerinde, her önermenin ana eklemine ve değilleme durumuna göre çözümleme kuralları uygulanır. Bu kurallardan bazıları alt alta yazmayı, bazıları ise çatal açmayı gerektirir.

Buna göre, sol sütunda verilen sembolik önermeleri, sağ sütunda bu önermelere uygulanacak ilk çözümleyici çizelge kuralı ve işlem biçimiyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

∼(p→q)\sim(p \rightarrow q)
p∨∼qp \lor \sim q
∼(p∧q)\sim(p \land q)
p↔qp \leftrightarrow q

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirmeler şu şekildedir: Değillenmiş koşul önermesi olan birinci ifade alt alta yazma kuralıyla sırasıyla pp ve ∼q\sim q yazılacak biçimde eşleşir; tikel evetleme olan ikinci ifade çatal açma kuralıyla sol kola pp ve sağ kola ∼q\sim q yazılacak biçimde eşleşir; değillenmiş tümel evetleme olan üçüncü ifade çatal açma kuralıyla sol kola ∼p\sim p ve sağ kola ∼q\sim q yazılacak biçimde eşleşir; karşılıklı koşul olan dördüncü ifade ise çatal açma kuralıyla sol kolda pp ile qq, sağ kolda ∼p\sim p ile ∼q\sim q alt alta yaz��lacak biçimde eşleşir.
Doğru eşleştirmede her önerme, sembolik mantıktaki çözümleyici çizelge kurallarına tam uyum göstermektedir: Değillenmiş koşul önermesi alt alta yazma kuralı ile çözümlenirken; tikel evetleme, değillenmiş tümel evetleme ve karşılıklı koşul önermeleri çatal açma kuralı ile çözümlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Değillenmiş koşul önermesinin çözümleme kuralını belirleme.
∼(p→q)\sim(p \rightarrow q) önermesinin çözümünde alt alta yazma kuralı geçerlidir. İlk satıra bileşenin kendisi (pp), ikinci satıra ise diğer bileşenin değili (∼q\sim q) yazılır.
Değillenmiş koşul kuralı gereğince önermenin doğru olduğu tek durum ön bileşenin doğru, art bileşenin yanlış olduğu durumdur.
2
Tikel evetleme önermesinin çözümleme kuralını belirleme.
p∨∼qp \lor \sim q önermesinin çözümünde çatal açma kuralı uygulanır. Sol kola pp yazılırken, sağ kola ∼q\sim q yazılır.
Tikel evetleme ekleminin çözümleme kuralı çatal açmayı gerektirir çünkü önermenin doğru olması için bileşenlerden en az birinin doğru olması yeterlidir.
3
Değillenmiş tümel evetleme önermesinin çözümleme kuralını belirleme.
∼(p∧q)\sim(p \land q) önermesinin çözümünde çatal açma kuralı uygulanır. Sol kola birinci bileşenin değili (∼p\sim p), sağ kola ikinci bileşenin değili (∼q\sim q) yazılır.
Değillenmiş tümel evetleme, De Morgan kuralları gereği tikel evetlemeye eşdeğerdir ve çatal açma yöntemiyle çözümlenir.
4
Karşılıklı koşul önermesinin çözümleme kuralını belirleme.
p↔qp \leftrightarrow q önermesinin çözümünde çatal açma kuralı uygulanır. Sol kolda pp ve qq alt alta, sağ kolda ise ∼p\sim p ve ∼q\sim q alt alta yazılır.
Karşılıklı koşul önermesi, bileşenlerinin doğruluk değerlerinin aynı olduğu (her ikisinin de doğru veya her ikisinin de yanlış) durumlarda doğru olur.

Anahtar Kavram

Çözümleyici çizelgede alt alta yazma ve çatal açma kuralları ile bu kuralların önermelerin ana eklemlerine göre doğru şekilde uygulanması.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 72 / 90Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin