Tüm alıştırma soruları

Soru 1441Soru →

İslam'da ibadetlerin yapılış şekillerine ve amaçlarına göre farklı sınıflandırmaları ve boyutları bulunmaktadır. Bu ibadet türlerinin ve temel kavramların doğru anlaşılması, dinin bireysel ve toplumsal hayattaki hedeflerini kavramak açısından önem taşır.

Buna göre, sol sütunda verilen ibadet boyutlarını ve türlerini, sağ sütundaki en uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sadece bedenî ibadetlerin temel amacı fiziksel çaba ve zamanı Allah rızası için harcayarak nefis terbiyesi ve irade kontrolü sağlamak; sadece malî ibadetlerin temel amacı ekonomik imkanları paylaşarak cimrilikten arınmak ve toplumsal adaleti sağlamak; hem bedenî hem malî ibadetlerin temel amacı fiziksel güç ve maddi imkanlarla evrensel kardeşlik ve birlik bilincini yaşamak; ubudiyyet ise hayatın tümünü Allah'ın rızasına uygun yaşama bilincidir.

Doğru eşleştirmede; sadece bedenî ibadetlerin temel amacı olan fiziksel güç ve irade terbiyesi ilk açıklama ile; sadece malî ibadetlerin amacı olan ekonomik paylaşım ve cimrilikten arınma ikinci açıklama ile; hem bedenî hem malî ibadetlerin amacı olan evrensel kardeşlik ve birlik bilinci üçüncü açıklama ile; ubudiyyet kavramının hayatın tümünü kapsayan kulluk bilinci olduğu tanımı ise dördüncü açıklama ile eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

İbadet türlerinin yapılış şekillerini analiz etme

İbadetler bedenî (namaz, oruç), malî (zekât) ve hem bedenî hem malî (hac) olmak üzere üçe ayrılır.

Sol sütundaki kavramların hangi ibadet türlerine ve kavramsal tanımlara denk geldiğini belirlemek için bu sınıflandırmanın yapılması gerekir.

2

İbadet türlerinin amaçlarıyla eşleştirilmesi

Bedenî ibadetlerin fiziksel çabayla iradeyi eğittiği, malî ibadetlerin ekonomik paylaşımla cimriliği önlediği, hem bedenî hem malî olan haccın ise hem fiziksel hem maddi yönüyle evrensel birlik sağladığı belirlenir.

İbadetlerin mahiyeti ve bireysel/toplumsal amaçlarının doğru ilişkilendirilmesi hedeflenir.

3

Ubudiyyet kavramının kapsamını belirleme

Ubudiyyetin dar kapsamlı ritüellerin ötesinde tüm hayatı kapsayan bir kulluk bilinci olduğu sonucuna ulaşılır.

İbadet ile ubudiyyet arasındaki farkı kavramak ve doğru eşleştirmeyi tamamlamak için bu analiz gereklidir.

Anahtar Kavram

İslam'da İbadetin Amaçları, Çeşitleri ve Ubudiyyet Kavramı

Soru 1442Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen dizeleri, sağ sütunda verilen en belirgin edebî sanatlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dizeler ile en belirgin edebî sanatların doğru eşleştirmesi şu şekildedir: Birinci dize Hüsn-i Talil, ikinci dize Tezat, üçüncü dize Tecahül-i Arif, dördüncü dize Teşhis.

Suların akmasının sevgilinin toprağına ulaşma amacına bağlanması hüsn-i talil; dost ve düşman kelimelerinin bir arada kullanılması tezat; saçların beyazlığını bilmezlikten gelerek sormak tecahül-i arif; mehtaba uyanma özelliğinin verilmesi ise teşhis sanatıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci dizedeki suların akış nedeninin incelenmesi

Doğal bir akışın, sevgilinin toprağına ulaşma gayesine bağlanarak estetik bir gerekçe sunulduğu (Hüsn-i Talil) saptanır.

Dizedeki temel sanatsal yönelimi belirlemek

2

İkinci dizedeki zıt anlamlı kelimelerin aranması

Dost ve düşman sözcüklerinin karşıtlık oluşturacak şekilde bir arada kullanıldığı (Tezat) tespit edilir.

Dizedeki anlamsal karşıtlığı ortaya çıkarmak

3

Üçüncü dizedeki soru ve anlam ilişkisinin sorgulanması

Saçtaki beyazlıkların kar yağışına benzetilerek şairin kendi yaşlılık durumunu bilmezlikten geldiği (Tecahül-i Arif) görülür.

Soru ifadesinin arkasındaki edebi amacı belirlemek

4

Dördüncü dizedeki insan dışı ögelerin analiz edilmesi

Mehtabın uyanması ifadesinde kişileştirme (Teşhis) yapıldığı belirlenir.

Doğayı insanlaştıran unsurları saptamak

Anahtar Kavram

Edebi Sanatlar (Söz Sanatları)

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1443Soru →

Kültür, insanın toplumsal bir varlık olarak doğaya ve yaşama eklediği maddi ve manevi değerler bütünüdür. Aşağıda sol sütunda kültürün temel özellikleri, sağ sütunda ise bu özelliklerin sosyolojik açıklamaları karışık olarak verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki kültür özelliklerini sağ sütundaki en uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kültürün öğrenilmiş olması sosyalleşme süreciyle sonradan kazanılan davranışları açıklayan ifadeyle; tarihsel olması geçmişten gelen bilgi birikiminin aktarılmasını açıklayan ifadeyle; dinamik olması zaman içindeki yapısal dönüşümleri açıklayan ifadeyle; toplumsal olması ise ortaklaşa üretilen kolektif yapıyı açıklayan ifadeyle eşleşmektedir.

Kültürün öğrenilmiş olması bireyin sosyalleşme süreciyle kuralları edinmesini; tarihsel olması geçmiş kuşakların birikiminin dille aktarılmasını; dinamik olması zamanla yaşanan yapısal dönüşümleri; toplumsal olması ise kolektif ve paylaşılan bir nitelik taşımasını doğru bir biçimde açıklamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Kültürün öğrenilmiş olması özelliğinin karşılığı aranır.

Bu özellik biyolojik reflekslerin ötesinde normların sosyalleşme ile edinilmesini belirten ikinci ifadeyle eşleştirilir.

Öğrenme, biyolojik mirasın tersine sonradan edinilen davranış kalıplarını kapsar.

2

Kültürün tarihsel ve birikimli olması özelliği değerlendirilir.

Geçmişten gelen geleneklerin ve dilin sonraki nesillere aktarılmasını anlatan birinci ifadeyle eşleştirilir.

Tarihsellik, zaman içindeki birikimi ve kuşaklar arası sürekliliği temsil eder.

3

Kültürün dinamik ve değişken olması özelliğinin karşılığı bulunur.

Teknolojik ve coğrafi değişimlerle kültürel kalıpların dönüşmesini açıklayan üçüncü ifadeyle eşleştirilir.

Dinamiklik, kültürün değişime açık ve sürekli evrilen yapısını gösterir.

4

Kültürün toplumsal ve paylaşılan olması özelliği analiz edilir.

Tek bir bireyin eseri olmayıp kolektif olarak ortaklaşa üretilmeyi vurgulayan dördüncü ifadeyle eşleştirilir.

Toplumsallık, bireysel eylemlerden ziyade toplumsal etkileşimin kolektif sonuçlarına odaklanır.

Anahtar Kavram

Kültürün Temel Özellikleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1444Soru →

Aşağıda sol sütunda âşık edebiyatının bazı önemli temsilcileri, sağ sütunda ise bu şairlerin belirleyici edebî özellikleri ve yaşam öykülerinden kesitler verilmiştir. Bu şairleri kendilerine ait olan özelliklerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Erzurumlu Emrah - Klasik şiir estetiğine ilgi duyup hem aruz hem heceyi kullanmış, seyahatleri sırasında birçok çırak yetiştirerek kendi adıyla anılan bir âşık okulunun/kolunun kurucusu olmuştur; Seyrani - Toplumsal bozuklukları, rüşvet ve adaletsizlikleri hicvettiği sert taşlamalarıyla tanınmış, hece ölçüsünün yanında divan edebiyatı tarzında aruzla da şiirler kaleme almıştır; Karacaoğlan - Sadece hece ölçüsüyle yazmış, Çukurova ve Toroslar yöresinin göçebe kültürünü, sevgilileri ve tabiatı son derece lirik ve canlı bir dille şiirlerine taşımıştır; Âşık Veysel - Ahmet Kutsi Tecer tarafından edebiyat dünyasına tanıtılmış, küçük yaşta gözlerini kaybetmesine rağmen iç dünyasının zenginliğini, toprak sevgisini ve insan sevgisini yalın bir Türkçe ve sadece hece ölçüsüyle dile getirmiştir.

Erzurumlu Emrah'ın seyahatleri ve kendi adıyla anılan bir kol kurması; Seyrani'nin hicivci kimliği; Karacaoğlan'ın aruza hiç yer vermeyip sadece heceyle yazarak Çukurova coğrafyasını işlemesi; Âşık Veysel'in ise Ahmet Kutsi Tecer tarafından tanıtılması ve gözleri görmemesine rağmen doğa sevgisini işlemesi şairlerin biyografileriyle tam olarak eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Şairlerin ölçü tercihlerini analiz etme

Karacaoğlan ve Âşık Veysel yalnızca hece ölçüsünü tercih ederken; Erzurumlu Emrah ve Seyrani hem aruz hem de hece ölçüsünü kullanmışlardır.

Şairlerin biçimsel özellikleri, eşleştirmede ilk ayrımı yapmaya yardımcı olur.

2

Hem aruz hem hece kullanan şairleri (Erzurumlu Emrah ve Seyrani) ayırt etme

Erzurumlu Emrah seyahatleri ve kurduğu âşık okulu (Emrah Kolu) ile bilinirken; Seyrani toplumsal yergi ve taşlamaları ile tanınır. Bu doğrultuda Erzurumlu Emrah klasik şiir estetiği ve okul kuruculuğu tanımıyla, Seyrani ise taşlama tanımıyla eşleşir.

Benzer teknik özelliklere sahip şairleri tematik ve biyografik detaylarıyla doğru eşleştirmek gerekir.

3

Yalnızca hece ölçüsü kullanan şairleri (Karacaoğlan ve Âşık Veysel) ayırt etme

Karacaoğlan 17. yüzyılda Çukurova/Toroslar göçebe lirik aşk şiirleriyle bilinirken; Âşık Veysel 20. yüzyılda gözlerini kaybetmiş, Ahmet Kutsi Tecer tarafından tanıtılmış lirik toprak şairi olarak eşleşir.

Dönem ve kişisel biyografi farklarından yararlanarak eşleştirmeyi tamamlamak gerekir.

Anahtar Kavram

Âşık Edebiyatı Temsilcilerinin belirleyici özellikleri, yüzyılları, ölçü tercihleri ve edebî yönelimleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1445Soru →

Hz. Muhammed'in (s.a.v.) toplumsal ve askerî meselelerde ortak aklı işletmesi (istişare) ve alınan kararları uygulama sürecindeki tavrı (kararlılık) İslam tarihinin dönüm noktalarında belirleyici olmuştur. Buna göre, sol tarafta verilen tarihî olaylar ile sağ tarafta verilen istişare ve kararlılık örneklerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bedir Gazvesi, Hubab b. Münzir'in su kuyuları tavsiyesinin uygulanmasıyla; Uhud Gazvesi, meydan savaşı kararının alınıp zırh giyilerek kararlılık gösterilmesiyle; Hendek Gazvesi, Selman-ı Farisi'nin hendek kazılması önerisinin kabulüyle; Hudeybiye Antlaşması ise Hz. Ümmü Seleme'nin tavsiyesi üzerine kurban kesilip tıraş olunmasıyla eşleşir.

Verilen tarihî olaylardaki kararlar incelendiğinde; Bedir'de Hubab b. Münzir'in kuyularla ilgili askerî tavsiyesi, Uhud'da çoğunluğun meydan savaşı yönündeki kararına uyulması ve zırhın giyilmesi, Hendek'te Selman-ı Farisi'nin hendek kazılması fikri ve Hudeybiye'de Hz. Ümmü Seleme'nin kriz anındaki tavsiyesi eşleştirildiğinde her olay kendi tarihî gerçeğiyle eksiksiz olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Bedir Gazvesi'ndeki istişare sürecini analiz etme

Hubab b. Münzir'in kuyuların arkasına konuşlanma fikri kabul edilmiştir.

Bedir Gazvesi, Hubab b. Münzir'in ordu yerleşimi tavsiyesiyle doğrudan ilişkilidir.

2

Uhud Gazvesi'ndeki istişare ve kararlılık sürecini analiz etme

Çoğunluğun meydan savaşı isteği kabul edilmiş ve peygamber zırhını giyerek kararlılık göstermiştir.

Uhud Gazvesi, savunma savaşı yerine meydan savaşı kararı alınması ve geri adım atılmamasıyla ilişkilidir.

3

Hendek Gazvesi'ndeki istişare sürecini analiz etme

Selman-ı Farisi'nin Medine çevresine hendek kazılması önerisi kabul edilmiştir.

Hendek Gazvesi, Selman-ı Farisi'nin hendek kazma stratejisiyle doğrudan ilişkilidir.

4

Hudeybiye Antlaşması sonrasındaki istişare sürecini analiz etme

Hz. Ümmü Seleme'nin tavsiyesiyle Hz. Muhammed'in (s.a.v.) bizzat kurban kesip tıraş olarak sahabeye öncülük etmesi sağlanmıştır.

Hudeybiye Antlaşması sonrasındaki tereddüt, Ümmü Seleme ile yapılan istişare ile çözülmüştür.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in (s.a.v.) hayatındaki kritik dönüm noktalarında istişareye başvurması ve karar aldıktan sonra gösterdiği kararlılık (tevekkül ile birleşen azim).

Soru 1446Soru →

A��ağıdaki sol sütunda verilen numaralanmış şiir parçalarını, sağ sütunda yer alan ahenk özellikleri (kafiye ve redif türleri) ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: Birinci şiir parçası - Tam kafiye ve ek hâlinde redif, İkinci şiir parçası - Redifsiz zengin kafiye, Üçüncü şiir parçası - Cinaslı kafiye, Dördüncü şiir parçası - Tunç kafiye.

Şiir parçalarının ahenk özellikleri analiz edildiğinde; birinci parçada bulunma durum eki '-de' redif, 'şe' sesleri tam kafiyedir. İkinci parçada ek yoktur, 'ran' sesleri zengin kafiyedir. Üçüncü parçadaki 'bağlar' kelimeleri sesteş olduğu için cinaslı kafiyedir. Dördüncü parçada ise 'gel' sözcüğü 'engel' sözcüğünün içinde aynen geçtiği için tunç kafiye oluşmuştur.

Adım Adım Çözüm

1

İlk şiir parçasındaki dize sonu sözcüklerinin (köşede, neşede, şişede) kök ve ek tahlili yapılır.

Sözcüklerin kökleri 'köşe', 'neşe' ve 'şişe'dir. Sonlarındaki '-de' bulunma durum ekleri aynı işlevde olduğu için rediftir. Köklerde kalan 'şe' sesleri ise iki ses benzerliğiyle tam kafiyedir.

Kafiye ve redif tespiti için öncelikle kelimelerin ek ve köklerine doğru şekilde ayrılması gerekir.

2

İkinci şiir parçasındaki dize sonu sözcüklerinin (devran, hicran) yapısı incelenir.

İki sözcük de kök hâlindedir, dolayısıyla redif yoktur. Sözcüklerin sonundaki 'ran' sesleri üç ses benzerliği gösterdiğinden zengin kafiyedir.

Ek almamış kelimeler arasında sadece kafiye aranır.

3

Üçüncü şiir parçasındaki dize sonu sözcüklerinin (bağlar, bağlar) anlamları karşılaştırılır.

İlk 'bağlar' sözcüğü 'bağlamak' fiilinin geniş zamanı iken ikinci 'bağlar' sözcüğü 'üzüm bağı' isminin çoğuludur. Yazılışları aynı, anlamları farklı olduğu için cinaslı kafiyedir.

Eş sesli sözcüklerin dize sonunda kullanılması cinaslı kafiye oluşturur.

4

Dördüncü şiir parçasındaki dize sonu sözcüklerinin (gel, engel) ses yapısı karşılaştırılır.

'gel' sözcüğü, 'engel' sözcüğünün içinde tamamen yer almaktadır.

Bir kelimenin diğer kelimenin içinde tamamen yer alması tunç kafiye özelliğidir.

Anahtar Kavram

Şiirde ahenk unsurlarını belirlerken kök-ek ayrımına dikkat edilmesi ve kafiye türlerinin ayırt edilmesi.

Soru 1447Soru →

Divânu Lugâti't-Türk'ün içeriğinde ve yapısında yer alan bazı unsurlar ile bu unsurların kültür ve edebiyat tarihimiz açısından taşıdığı önem ve işlevler aşağıda verilmiştir. Bu unsurlar ile işlevlerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sözlü Dönem Türlerinin Kayıt Altına Alınması ile sav, sagu ve koşuk örneklerinin yazıya geçirilmesi; Eserin Mukaddime Bölümü ile halifeye sunuluş gerekçesi ve Türkçenin değerini savunan görüşler; Eserin Sonuna Eklenen Harita ile Türk coğrafyasını gösteren ilk kartografik çalışma; Eserin Çift Dilli Yapısı ile Türkçenin zenginliğini kanıtlamak amacıyla kuralların Arapça açıklanması eşleşmelidir.

Sözlü Dönem Türlerinin Kayıt Altına Alınması ifadesi sav, sagu ve koşukların derlenmesiyle; Mukaddime bölümü eserin halifeye sunuluşu ve dil hakkındaki tezleriyle; harita unsuru Türk coğrafyasını gösteren ilk kartografik çalışma olmasıyla; çift dilli yapı ise Türkçe kuralların Arapça açıklanmasıyla tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Sözlü Dönem Türlerinin Kayıt Altına Alınması ifadesi incelenir.

İslamiyet öncesi sözlü kültür ürünleri olan sav, sagu, koşuk ve destan parçalarının ilk kez bu eserde derlendiği bilgisiyle eşleştirilir. Bu da sav, sagu ve koşuk örneklerinin ilk kez yazıya geçirilerek günümüze ulaşmasını sağlaması ifadesiyle uyuşur.

İslam öncesi Türk edebiyatının en eski sözlü verilerinin derlendiği ana kaynak Divânu Lugâti't-Türk'tür.

2

Eserin Mukaddime (Önsöz) Bölümü ifadesi incelenir.

Kaşgarlı Mahmut'un eseri Abbasi halifesi el-Muktedî-Biemrillâh'a sunduğu, yazılış amacını açıkladığı ve Türkçenin Arapça ile at başı yürüdüğünü belirttiği bölüm olduğu bilgisiyle eşleştirilir.

Mukaddime, yazarın amacını, eserin ithafını ve dil hakkındaki görüşlerini içeren kuramsal giriş bölümüdür.

3

Eserin Sonuna Eklenen Harita ifadesi incelenir.

Balasagun'u merkez alan, Türk boylarının yerleşim yerlerini ve sınırlarını gösteren ilk Türk dünyası haritası olduğu bilgisiyle eşleştirilir.

Bu harita tarihteki ilk Türk dünyası haritası ve kartografik çalışma özelliğini taşır.

4

Eserin Çift Dilli (Türkçe-Arapça) Yapısı ifadesi incelenir.

Arapça yazılan eserde Türkçe kelimelerin Karahanlı (Hâkâniye) yazı dili esas alınarak Arapça açıklamalar ve kurallarla sunulması bilgisiyle eşleştirilir.

Kaşgarlı Mahmut, Araplara Türkçeyi öğretmek ve bu dilin zenginliğini göstermek amacıyla Arapça açıklamalar kullanmıştır.

Anahtar Kavram

Divânu Lugâti't-Türk'ün edebî, dil bilimsel ve kültürel özellikleri ile işlevleri

Soru 1448Soru →

Hz. Muhammed'in peygamberlik vazifeleri, İslam dininin teorik ve pratik boyutlarının anlaşılmasında kurucu bir role sahiptir. İslam âlimleri bu vazifeleri işlevlerine göre çeşitli kavramlarla sınıflandırmışlardır.

Buna göre, sol sütunda verilen Hz. Muhammed'in peygamberlik görevlerini sağ sütunda yer alan doğru tanımlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Teşri görevi yeni hüküm koyma tanımıyla; Temsil görevi en güzel örnek olma tanımıyla; Tebyin görevi kapalı hükümleri açıklama tanımıyla; Tebliğ görevi ise ilahî mesajları ulaştırma tanımıyla eşleşmektedir.

Peygamberlik görevlerinin her biri farklı bir işleve sahiptir. Teşri yeni hüküm koymayı, Temsil dinî hayatı yaşayarak örnek olmayı, Tebyin vahiyleri açıklamayı, Tebliğ ise ilahî mesajı ulaştırmayı ifade eder. Eşleştirme bu temel işlevsel ayrımlara göre yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Hz. Muhammed'in yasama ve hüküm koyma görevi olan Teşri kavramının tanımını belirlemek.

Teşri görevi, Kur'an'da doğrudan bulunmayan konularda hüküm koymayı ifade eder; bu nedenle 'Kur'an'da doğrudan yer almayan dinî hükümleri ve uygulamaları belirleyerek kural koyması' tanımıyla eşleşir.

Teşri kelimesinin kökeni şeriat ve yasama ile ilgilidir ve peygamberin dinî kural koyma yetkisini temsil eder.

2

Hz. Muhammed'in dinî ilkeleri bizzat yaşayarak örnek olması görevi olan Temsil kavramının tanımını belirlemek.

Temsil görevi, peygamberin Kur'an ahlakını bizzat yaşayarak model olmasını ifade eder; bu nedenle 'Kur'an'ın öngördüğü inanç ve ibadet ilkelerini bizzat yaşayarak ahlakıyla insanlığa en güzel örnek olması' tanımıyla eşleşir.

Temsil, yaşantısal olarak örnekliği ve dinin pratik boyutunu en güzel şekilde göstermeyi (üsve-i hasene) kapsar.

3

Hz. Muhammed'in vahiyleri açıklama görevi olan Tebyin kavramının tanımını belirlemek.

Tebyin görevi, Kur'an'ın kapalı hükümleri olan mücmel ayetleri açıklamayı ifade eder; bu nedenle 'Kur'an'ın kapalı, genel veya anlaşılması zor olan ibadet ve muamele hükümlerini açıklığa kavuşturması' tanımıyla eşleşir.

Beyan kökünden gelen tebyin, açıklığa kavuşturmak ve izah etmek anlamına gelir.

4

Hz. Muhammed'in vahiyleri insanlara ulaştırma görevi olan Tebliğ kavramının tanımını belirlemek.

Tebliğ görevi, Allah'tan gelen vahiyleri eksiksiz olarak insanlara ulaştırmayı ifade eder; bu nedenle 'Allah'tan gelen ilahî mesajları, insanî bir yorum katmaksızın aynen muhataplarına bildirmesi' tanımıyla eşleşir.

Tebliğ, kelime anlamı olarak ulaştırmak demektir ve vahyin ilk muhataplara duyurulması sürecini yönetir.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in peygamberlik görevlerinin (Teşri, Temsil, Tebyin, Tebliğ) tanımları ve aralarındaki farklar

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1449Soru →

Aşağıda Yahudilik inancına ait bazı ritüeller ve semboller ile bunlara ilişkin açıklamalar verilmiştir. Sol sütunda yer alan kavramları sağ sütunda verilen doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Menora ile yedi kollu şamdan açıklaması; Şofar ile koç boynuzundan yapılan ritüel aracı açıklaması; Tallit ile Tevrat emirlerini hatırlatan dua şalı açıklaması; Yom Kippur ile en kutsal kefaret günü açıklaması eşleşmektedir.

Eşleştirmede her bir kavram kendine has ayırt edici nitelikleriyle eşleşmiştir. Menora yedi kollu şamdan olarak tapınak sembolüdür; Şofar tövbe ve ibadet dönemlerinde ses çıkarma amaçlı üflenen koç boynuzudur; Tallit beyaz renkli ve saçaklı dua şalıdır; Yom Kippur ise Yahudiliğin en kutsal kefaret ve arınma günüdür.

Adım Adım Çözüm

1

Kavramların analiz edilmesi

Sol sütundaki kavramlar Menora (sembol), Şofar (sembol/ritüel aracı), Tallit (sembol/ibadet giysisi) ve Yom Kippur (ritüel/kutsal gün) olarak belirlenir.

Yahudilik inancına ait sembol ve ritüellerin doğru eşleştirilebilmesi için öncelikle kavramların genel işlevlerinin ve anlamlarının bilinmesi gerekir.

2

Tanımlarla eşleştirme yapılması

Menora yedi kollu şamdanı tanımlayan açıklamayla; Şofar tövbe uyanışı için üflenen koç boynuzu açıklamasıyla; Tallit sabah ibadetlerinde giyilen dua şalı açıklamasıyla; Yom Kippur ise oruç ve ibadetle geçirilen kefaret günü açıklamasıyla eşleştirilir.

Tevrat'ta ve Yahudi geleneğinde bu kavramların her birine yüklenen işlevler, tanımlardaki ayırt edici özelliklerle doğrudan örtüşmektedir.

Anahtar Kavram

Yahudilikte Ritüeller, Semboller ve Kutsal Mekanlar

Soru 1450Soru →

İslam dininde iman olgusunun bireyde gerçekleşmesi ve olgunlaşması sürecinde tasdik, ikrar, taklidî iman ve tahkikî iman kavramları farklı boyutları ve düzeyleri ifade eder. Aşağıda verilen imanla ilgili kavramları, bu kavramların kelam ilmindeki karşılıkları ve tanımlarıyla do��ru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Tasdik kavramı kalbin şüphe duymadan doğrulamasıyla; ikrar kavramı imanın dille söylenerek hukuki statü kazanmasıyla; taklidî iman delilsiz ve araştırmasız çevre taklidiyle oluşan inançla; tahkikî iman ise bilgi ve araştırmaya dayalı sarsılmaz inançla eşleşmektedir.

Tasdik kalben onaylama, ikrar dil ile açıklama, taklidî iman delilsiz inanma ve tahkikî iman delille inanma kavramlarıyla eşleştiğinden bu eşleştirme doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1

Kavramların kelamî tanımlarını analiz etme

Tasdik, ikrar, taklidî iman ve tahkikî iman kavramlarının iman ve İslam boyutlarındaki işlevleri belirlendi.

Eşleştirmenin doğru yapılabilmesi için her kavramın kelam ilmindeki sınırlarının anlaşılması gerekir.

2

Kavramları uygun açıklamalarıyla eşleştirme

Tasdik kalbi doğrulamayla, ikrar dil ile ikrarla, taklidî iman araştırmasız inançla, tahkikî iman ise delilli inançla eşleştirildi.

İman ve İslam ilişkisinde her bir kavramın inanç üzerindeki etkisi ve işlevi bu eşleşmeleri zorunlu kılar.

Anahtar Kavram

İslam ve iman kavramları ile iman türleri arasındaki farklar ve ilişkiler.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1451Soru →

Aşağıda doğru düşünme ve mantık disiplini kapsamında verilen durumları, karşılarındaki en uygun kavramlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Yapılan eşleştirmede: Su kaynama derecesi örneği Bilgi Doğruluğuyla; çelişkisiz olma durumu Tutarlılıkla; öncüllerden sonucun zorunlu çıkması Geçerlilikle; içeriğin yanlış olmasına rağmen kurallara uygunluk ise Mantıksal Doğrulukla eşleşir.

Verilen durumlar mantık ve doğru düşünmenin temel kavramlarıyla tam olarak örtüşmektedir. Suyun kaynama derecesi olgusal bir kanıtla doğrulandığı için bilgi doğruluğu; çelişen iki önermenin elenmesi tutarlılık; sonucun zorunlu çıkması geçerlilik; yanlış içerikli çıkarımın kurallara uygunluğu ise mantıksal doğruluktur.

Adım Adım Çözüm

1

Dış dünya ile uygunluk gösteren önermenin analiz edilmesi.

Gözlem ve deney verilerine uygun olan suyun kaynama derecesine ilişkin yargının bilgi doğruluğuyla (maddi doğruluk) eşleştiği belirlenir.

Bilgi doğruluğu, düşüncenin yöneldiği nesneyle uyuşma derecesini ölçer.

2

Argümanın kendi içindeki çelişkisizlik durumunun incelenmesi.

Birbiriyle çelişen iki önermenin aynı anda kabul edilmemesinin tutarlılık ilkesine karşılık geldiği saptanır.

Tutarlılık, bir sistemdeki önermelerin birbiriyle çelişki oluşturmamasıdır.

3

Sonucun öncüllerle olan mantıksal bağının değerlendirilmesi.

Sonucun öncüllerden zorunlu olarak türetilmesinin geçerlilik kavramıyla eşleştiği saptanır.

Geçerlilik çıkarım formunun, öncüller doğruyken sonucun yanlış olmasını engelleyecek yapıda olmasıdır.

4

Olgusal olarak yanlış fakat biçimsel olarak doğru olan çıkarımın değerlendirilmesi.

Dış dünyada yanlış olan üçgen ve kenar sayısı önermelerinden kurallara uygun biçimde sonuç çıkarılmasının mantıksal doğrulukla (biçimsel doğruluk) eşleştiği saptanır.

Mantıksal doğruluk, önermelerin nesnel gerçekliğine bakılmaksızın çıkarım kurallarına uygun olma durumudur.

Anahtar Kavram

Mantığın Konusu, Bilgi Doğruluğu ile Mantıksal Doğruluk Ayrımı, Geçerlilik ve Tutarlılık

Soru 1452Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen dinî-tasavvufî Türk edebiyatı temsilcilerini, sağ sütundaki en belirgin özellikleri ve eserleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hacı Bayram Veli - Bayramiyye tarikatı ve 'Noldu bu gönlüm' ilahisi; Aziz Mahmud Hüdayi - Celvetiyye tarikatı ve mensur eserleri; Erzurumlu İbrahim Hakkı - Marifetname ve Tefvizname; Kazak Abdal - 17. yüzyıl hicivli şathiyeleri.

Eşleştirme, dinî-tasavvufî Türk edebiyatı şairlerinin yüzyıl, tarikat ve eser bazındaki ayırt edici niteliklerine dayanmaktadır. Hacı Bayram Veli Bayramiyye ve 'Noldu bu gönlüm' ile; Aziz Mahmud Hüdayi Celvetiyye ve mensur tasavvuf eserleriyle; Erzurumlu İbrahim Hakkı Marifetname ve Tefvizname ile; Kazak Abdal ise 17. yüzyıl hicivli şathiyeleriyle doğru bir şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Temsilcilerin yaşadıkları yüzyılları ve kurdukları tarikatları belirleme

Hacı Bayram Veli 15. yüzyılda Bayramiyye'yi, Aziz Mahmud Hüdayi 16-17. yüzyılda Celvetiyye'yi kurmuştur.

Kronolojik ve kurumsal bilgiler eşleştirme sürecinde en belirgin ayırt edici unsurlardır.

2

Eser ve şair eşleştirmesini yapma

Marifetname ve Tefvizname adlı eserler 18. yüzyıl şairi Erzurumlu İbrahim Hakkı'ya aittir.

Eser-yazar bilgisi tekke edebiyatı sorularında doğrudan sonuca götüren temel verilerdendir.

3

Şiir tarzı ve üslup özelliklerini değerlendirme

Toplumsal aksaklıkları ve yozlaşmış din anlayışını alaycı bir dille yeren şathiyeler 17. yüzyılda yaşamış Kazak Abdal'a aittir.

Kazak Abdal'ın hicivci tekke şairi kimliği onu diğer mutasavvıflardan kalın çizgilerle ayırır.

Anahtar Kavram

Tekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Temsilcileri ve Eserleri

Soru 1453Soru →

Salih amel; inançla bütünleşen, ihlas ve niyet şartıyla Allah'ın r��zasına uygun olarak yapılan her türlü faydalı iş, davranış ve ibadettir. Bir amelin 'salih' niteliği kazanabilmesi veya bu niteliği kaybetmesi belirli kriterlere bağlıdır.

Buna göre, sol sütunda verilen durum ve davranış örneklerini, sağ sütunda verilen salih amelin kabulü, kapsamı veya geçersizliği ile ilgili ilkelerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci durum ikinci ilkeyle (gösteriş barındıran bağışın ihlas şartını yitirmesi), ikinci durum birinci ilkeyle (niyetsiz oruç tutmanın ibadet değeri kazanmaması), üçüncü durum üçüncü ilkeyle (başa kakmanın ameli yok etmesi) ve dördüncü durum dördüncü ilkeyle (dürüst mesleki çalışmanın salih amel kapsamına girmesi) eşleşmektedir.

Doğru eşleştirme, amellerin niyet, ihlas, kapsam ve ameli iptal eden durumlar (başa kakma) açısından Kur'an ve sünnet ölçütlerine göre değerlendirilmesiyle elde edilir. Çevrenin takdirini istemek ihlası; ibadet dışı amaçlar sahih niyeti yok ederken, iyiliği başa kakmak amelin sevabını siler. Mesleğini dürüstçe yapmak ise geniş kapsamlı salih amel tanımına uygundur.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci durumun niyet ve ihlas boyutu açısından analiz edilmesi

Başkalarının beğenisini kazanmak amacıyla yapılan bağışın riya barındırdığı ve ihlas şartını taşımadığı tespit edilir.

Amellerin kabulünün temel şartı ihlastır; gösteriş amacıyla yapılan ameller dini değerini yitirir.

2

İkinci durumun ibadet niyeti açısından incelenmesi

Allah rızası olmaksızın, sadece sağlık için tutulan orucun dini anlamda salih amel sayılmayacağı belirlenir.

Bir eylemin salih amel olabilmesi için imanla birlikte Allah rızasını gözeten sahih bir niyetle yapılması gerekir.

3

Üçüncü durumun ameli geçersiz kılan ahlaki davranışlar açısından değerlendirilmesi

İyiliği başa kakarak karşıdakini minnet altında bırakmanın, o iyiliğin sevabını tamamen yok eden bir unsur olduğu tespit edilir.

Kur'an-ı Kerim'de başa kakma ve eziyetin sadakaları boşa çıkaracağı açıkça belirtilmiştir.

4

Dördüncü durumun salih amelin kapsamı yönünden analiz edilmesi

Dürüst bir şekilde çalışarak topluma faydalı olmayı hedeflemenin geniş kapsamlı salih amel tanımına uyduğu sonucuna varılır.

Salih amel sadece belirli ritüellerden ibaret olmayıp, iman ve iyi niyetle yapılan her türlü faydalı faaliyeti içine alır.

Anahtar Kavram

Salih amelin tanımı, kabul edilme kriterleri, onu geçersiz kılan durumlar ve kapsam genişliği.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1454Soru →

İslam ahlak düşüncesindeki kaynaklar ve bunların değer oluşumundaki işlevlerine ilişkin aşağıda verilen açıklamaları, ilgili oldukları temel kavramlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki ahlakın kaynaklarına dair açıklamaların sırasıyla Vahiy (Kur'an-ı Kerim), Selim Akıl, Örf ve Sünnet kavramlarıyla eşleştirilmesi gerekir.

Ahlakın kaynakları İslam ahlak felsefesinde hiyerarşik ve bütüncül bir yapı arz eder. Vahiy değerlerin kurucu ve nihai meşruiyet kaynağıyken; akıl vahyi anlayan, yorumlayan ve uygulayan yetidir. Sünnet bu ilkelerin en yetkin pratik modeliyken, örf ise naslara aykırı düşmediği ölçüde ahlaki hayatı yerel düzeyde şekillendiren ikincil bir unsurdur.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci ifadedeki ahlaki iyilik ve kötülüğün (hüsün ve kubuh) kaynağına ilişkin kelami yaklaşım analiz edilir.

Bu yaklaşımın ahlakı ilahi buyruğa, dolayısıyla vahye dayandırdığı belirlenir.

İslam kelamındaki eş'arilik gibi ekoller ahlakın kurucu kaynağının vahiy olduğunu kabul eder.

2

İkinci ifadedeki vahyi anlamlandıran ve ahlaki çıkarım yapan beşeri yeti değerlendirilir.

Bunun selim akıl olduğu tespit edilir.

Din ahlaki ilkeleri sunarken, insanın bu ilkeleri idrak edip hayata geçirmesinde aklı bir araç olarak konumlandırır.

3

Üçüncü ifadedeki toplumsal pratikler ve alışkanlıklar kavramı incelenir.

Bunun örf ile ilişkili olduğu sonucuna varılır.

Örf, nassa aykırı olmamak şartıyla toplumsal alanda ahlaki kuralları besleyen ikincil kaynaklardandır.

4

Dördüncü ifadedeki ahlakın yaşayan somut ve pratik modeli ifadesi ele alınır.

Bu modelin Hz. Peygamber'in sünneti olduğu saptanır.

Sünnet, Kur'an'daki ahlaki prensiplerin ete kemiğe bürünmüş halidir.

Anahtar Kavram

İslam Ahlakının Kaynakları

Soru 1455Soru →

İslam'da ibadetlerin gerek bireysel gerekse toplumsal hayatı şekillendiren, aynı zamanda insanın yaratıcısıyla olan ilişkisini düzenleyen çeşitli boyutları ve amaçları vardır. Aşağıda verilen ibadet boyutlarını, bu boyutların İslam dinindeki karşılığı olan temel amaçlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İbadetin bireysel boyutu 'Kişiyi kötü alışkanlıklardan uzaklaştırmak, ahlaki olarak olgunlaştırmak ve ruhsal açıdan iç huzura kavuşturmak' ifadesiyle; ibadetin toplumsal boyutu 'Birlik, beraberlik, yardımlaşma ve paylaşma gibi değerleri pekiştirerek sosyal adaleti ve dayanışmayı güçlendirmek' ifadesiyle; ibadetin ilahî/uhrevi boyutu ise 'İnsanın yaratılış gayesine uygun olarak yalnızca Allah'ın rızasını araması ve O'na olan kulluğunu (ubudiyyet) gerçekleştirmesi' ifadesiyle eşleşmektedir.

İbadetlerin bireysel boyutu kişinin iç dünyasını ve ahlakını; toplumsal boyutu sosyal dayanışma ve adaleti; ilahî boyutu ise yaratıcı ile kul arasındaki ubudiyyet bağını ve Allah'ın hoşnutluğunu hedefler. Bu eşleştirme ibadetin tüm bu boyutlarını doğru kavramsal tanımlarla bir araya getirmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

İbadetin bireysel boyutu ve amacı analiz edilir.

Kişinin kötülüklerden uzak durması, iç huzuru yakalaması ve ahlaki olgunluğa erişmesi ibadetin birey üzerindeki etkisidir. Bu nedenle ibadetin bireysel boyutu bu ifadeyle eşleşir.

İbadetler bireyin iç dünyasını imar etmeyi ve onu ahlaken eğitmeyi amaçlar.

2

İbadetin toplumsal boyutu ve amacı analiz edilir.

Paylaşma, yardımlaşma, cemaat bilinci ve birliktelik gibi topluma yansıyan olumlu etkiler ibadetin toplumsal boyutu ile eşleşir.

Zekat, hac ve cemaatle kılınan namaz gibi ibadetler toplumsal kaynaşmayı ve adaleti sağlar.

3

İbadetin ilahî/uhrevi boyutu ve amacı analiz edilir.

Yalnızca Allah'ın hoşnutluğunu gözetmek ve kulluk (ubudiyyet) bilinciyle hareket etmek ibadetin ilahî boyutu ile eşleşir.

İslam'da ibadetin temel ve nihai gayesi, yaratıcıya olan şükrü ifade etmek ve O'nun rızasını kazanmaktır.

Anahtar Kavram

İslam'da ibadetin bireysel, toplumsal ve ilahî amaçlarının kavranması.

Soru 1456Soru →

Aşağıda verilen İslamiyet öncesi Türk destanlarını, içerdikleri temel konularla doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Alp Er Tunga Destanı ile Saka-İran savaşları; Attila Destanı ile Avrupa Hun Devleti hükümdarının fetihleri; Ergenekon Destanı ile Göktürklerin demir dağı eriterek bağımsızlıklarını kazanması; Göç Destanı ile Uygurların mukaddes kayayı Çinlilere vermesi üzerine başlayan göç eşleşmesi doğrudur.

Eşleştirmelerin tamamı doğrudur: Alp Er Tunga destanı Saka hükümdarının İranlılarla (Şehname'de Afrasyab adıyla geçer) mücadelesini; Attila destanı Hun hükümdarı Attila'nın fetihlerini; Ergenekon destanı Göktürklerin demir dağı eriterek çıkışını; Göç destanı ise Uygurların kutlu taşı Çinlilere vermesiyle başlayan laneti ve mecburi göçü doğru bir şekilde açıklamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Destanların ait olduğu Türk boylarını ve temel konularını belirlemek.

Alp Er Tunga Destanı'nın Saka Türklerine ait olduğu ve İran savaşlarını işlediği; Attila Destanı'nın Hun hükümdarının fetihlerini anlattığı; Ergenekon Destanı'nın Göktürklerin demir dağı eriterek kurtulmasını konu aldığı; Göç Destanı'nın ise Uygurların kutsal kayayı vermeleriyle başlayan göçü işlediği tespit edilir.

Soruda verilen destan adlarını doğru tanımlarla eşleştirmek için destanların içerikleri ve tarihi arka planları bilinmelidir.

2

Elde edilen bilgiler doğrultusunda sol sütundaki destanları sağ sütundaki uygun açıklamalarla eşleştirmek.

Alp Er Tunga ile Saka mücadeleleri, Attila ile Avrupa Hun fetihleri, Ergenekon ile Göktürklerin demir dağı eritmesi ve Göç ile Uygurların kutlu taşın verilmesi sonucu yurtlarını terk etmesi eşleşmesi kurulur.

Destanların tarihi kahramanları ve olay örgüsü, doğrudan bu eserlerin içerikleriyle uyumludur.

Anahtar Kavram

İslamiyet öncesi Türk destanlarının ait olduğu topluluklar ve bu destanların temel konuları ile mitolojik motifleri.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1457Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen şiir dizelerini, sağ sütunda yer alan en belirgin edebî sanatlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Şakaklarıma kar mı yağdı dizesi Tecahülüarif; Ağlarım hatıra geldikçe dizesi Tezat; Sen gideli ey gonca-i rana dizesi Hüsnütalil; Bir hilal uğruna dizesi ise İstiare sanatı ile eşleşmelidir.

Şiir dizeleri anlam özellikleri ve sözcük kullanımları yönünden incelendiğinde; yaşlılığı bilmezden gelme tecahülüarif, ağlamak ile gülüşmek arasındaki zıtlık tezat, güllerin sararmasını sevgilinin gidişine bağlama hüsnütalil, askerlerin güneş olarak nitelenmesi ise istiare ile örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

İlk dize incelenir.

Şair saçlarındaki beyazlığı kara benzeterek 'kar mı yağdı ne var' sorusuyla bilmezlikten gelmiştir, bu durum tecahülüarif sanatıdır.

Tecahülüarif, bilinen bir gerçeği nükte yapmak amacıyla bilmiyormuş gibi sunma sanatıdır.

2

İkinci dize incelenir.

'Ağlamak' ve 'gülüşmek' kavramları birbirinin zıttı olduğundan tezat sanatı tespit edilir.

Tezat, anlamca birbirine zıt kavram veya durumların bir arada kullanılmasıdır.

3

Üçüncü dize incelenir.

Gülün sararması ve bülbülün ötmesi doğa olaylarıyken, bu durumların sevgilinin gidişine bağlanması hüsnütalil sanatıdır.

Hüsnütalil, bir olayı gerçek nedeninin dışında, güzel ve hayali bir nedene bağlamaktır.

4

Dördüncü dize incelenir.

'Güneşler' kelimesiyle kastedilen kahraman askerlerdir; benzeyen söylenmeyip kendisine benzetilen söylendiği için açık istiare yapılmıştır.

İstiare, benzetmenin temel unsurlarından sadece biriyle yapılan benzetme sanatıdır.

Anahtar Kavram

Edebi sanatları şiir dizeleri üzerinde tespit edebilme ve doğru kavramla ilişkilendirme.

Soru 1458Soru →

İslam düşünce tarihinde karşılaşılan dinî yorum farklılıklarının arka planında çeşitli tarihsel, toplumsal ve metinsel etkenler rol oynamıştır. Sol sütunda verilen somut tarihsel örneklerin, sağ sütunda yer alan dinî yorum farklılıklarının genel sebepleriyle doğru eşleşmesi nasıl olmalıdır?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kur'an'daki yoruma açık ve mecazi ayetler 'Dinî Metinlerden Kaynaklanan Sebepler' ile; yeni coğrafyalardaki örf ve adetler 'Kültürel Sebepler' ile; imamet ve liderlik mücadeleleri 'Siyasi Sebepler' ile; iklim ve yaşam tarzı farklılıkları ise 'Coğrafi Sebepler' ile eşleşmelidir.

Doğru eşleştirmede: Kur'an'ın dilsel ve anlamsal özellikleri dinî metinlerden kaynaklanan sebeplere; toplumların örf ve adetleri kültürel sebeplere; imamet ve hilafet tartışmaları siyasi sebeplere; iklim ve coğrafi koşulların getirdiği hayat tarzı farklılıkları ise coğrafi sebeplere karşılık gelir.

Adım Adım Çözüm

1

Sol sütundaki birinci madde incelenir.

Lafız yönünden yoruma açık olma ve mecaz (müteşabih) kavramları tespit edilir. Bu durum doğrudan dinî metnin (nassların) dilsel özellikleri ile ilgilidir.

Metnin dilsel özellikleri ve delaleti, dinî metinlerden kaynaklanan sebepleri gösterir.

2

Sol sütundaki ikinci madde incelenir.

Yeni coğrafyalardaki toplumların örf, adet ve geleneklerinin yorumlara yansıması tespit edilir. Örf ve adetler kültürün kurucu unsurlarıdır.

Toplumların yaşam pratikleri ve gelenekleri kültürel sebeplerle doğrudan ilişkilidir.

3

Sol sütundaki üçüncü madde incelenir.

İmamet (liderlik) tartışmaları ve siyasî mücadelelerin itikadi mezheplere zemin hazırladığı belirlenir. İktidar ve devlet yönetimi sorunları siyasi sebepleri temsil eder.

Liderlik ve yönetim mücadeleleri siyasi sebepler sınıfına girmektedir.

4

Sol sütundaki dördüncü madde incelenir.

İklim, tarım, ticaret ve genel yaşam koşullarının Hicaz ve Irak gibi bölgelerde farklı fıkhî yorumlar doğurduğu tespit edilir. Bu unsurlar fiziksel çevre şartlarıdır.

Fiziksel çevre, iklim ve yerleşim koşulları coğrafi sebepler kapsamındadır.

Anahtar Kavram

Dinî Yorum Farklılıklarının Sebepleri (Siyasi, Coğrafi, Kültürel ve Dinî Metinlerden Kaynaklanan Amiller)

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1459Soru →

Hz. Muhammed'in peygamberlik görevleri ile bu görevlerin İslam dininin anlaşılması ve yaşanmasındaki pratik uygulamalarını g��steren durumları doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Teşri görevi Kur'an'da bulunmayan konularda hüküm koyma durumuyla (yırtıcı hayvan etinin yasaklanması); Temsil görevi dürüstlük ve adalet gibi ilkelerin bizzat yaşayarak örnek olunmasıyla (ideal model olma); Tebyin görevi ibadetlerin nasıl yapılacağının açıklanmasıyla; Tebliğ görevi ise ilahi mesajların aynen ulaştırmasıyla eşleşir.

Hz. Muhammed'in peygamberlik görevlerinin tanımları ve uygulama örnekleri doğru bir şekilde eşleştirilmiştir. Teşri hüküm koymayı, temsil bizzat yaşayarak örnek olmayı, tebyin açıklamayı, tebliğ ise ulaştırmayı ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1

Teşri kavramını tanımlamak ve uygun örnekle eşleştirmek.

Teşri, dinî bir hüküm koyma ve yasama yetkisidir. Bu doğrultuda, Kur'an'da doğrudan geçmeyen yırtıcı hayvan etlerinin yenmesinin yasaklanması örneği Teşri görevi ile eşleşir.

Teşri kavramının doğrudan yasama ve hüküm koyma fonksiyonunu anlamak sorunun ilk aşamasıdır.

2

Temsil kavramını tanımlamak ve uygun örnekle eşleştirmek.

Temsil, Hz. Peygamber'in dinî ve ahlaki ilkeleri bizzat yaşayarak insanlara örnek olmasıdır. İbadet ve ahlak alanında ideal bir model olarak yaşantısıyla örnek teşkil etmesi Temsil görevi ile eşleşir.

Temsil kavramının 'üsve-i hasene' (en güzel örnek) boyutuyla eşleştiğinin kavranması gerekir.

3

Tebyin kavramını tanımlamak ve uygun örnekle eşleştirmek.

Tebyin, Kur'an ayetlerinin açıklanması ve kapalılıkların giderilmesidir. Namazın kılınışı ve zekatın miktarı gibi ibadetlerin detaylarının açıklanması Tebyin görevi ile eşleşir.

Tebyin kavramının tebliğden farkını (açıklama boyutu) anlamak önemlidir.

4

Tebliğ kavramını tanımlamak ve uygun örnekle eşleştirmek.

Tebliğ, vahiylerin insanlara aynen ulaştırmasıdır. İlahi mesajların değiştirilmeden insanlara duyurulması Tebliğ görevi ile eşleşir.

Tebliğ kavramının mesajı ulaştırma işlevini belirlemek gerekir.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in Peygamberlik Görevleri (Tebliğ, Tebyin, Teşri, Temsil)

Soru 1460Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen âşık edebiyatı temsilcilerini, sağ sütundaki kendilerine ��zgü belirleyici edebî nitelik ve eser bilgileriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleşmeler şu şekildedir: Âşık Şenlik - Rus işgaline karşı direniş koçaklamaları söylemesi ve Latif Şah gibi halk hikâyeleri tasnif etmesi; Sümmanî - Badeli âşık olması, Gülperi'yi araması ve kendi adıyla anılan bir ezgi makamına sahip olması; Bayburtlu Zihni - Bayburt'un işgali üzerine koşma yazması ve Sergüzeştname adlı esere sahip olması; Gevherî - 17. yüzyılda hem hece hem aruzla yazması, müzik makamına sahip olması ve şiirlerinde yabancı kelimelere yer vermesi.

Verilen şairlerin her biri âşık edebiyatında kendilerine özgü biyografik unsurlar, yaşadıkları dönemler (Rus işgalleri) ve eserleriyle öne çıkar. Âşık Şenlik'in halk hikâyesi tasnifçiliği ve işgale karşı koçaklamaları; Sümmanî'nin bade içmesi ve Gülperi'yi araması; Bayburtlu Zihni'nin vatan konulu koşması ve Sergüzeştname'si; Gevherî'nin ise

17

. yüzyıl divan etkisi taşıyan dili ve makam sahipliği doğru eşleşmelerin temelini oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1

Âşık Şenlik'in ayıart edici niteliklerini belirleme

Âşık Şenlik'in Kars/Çıldır yöresinde yaşamış olması, Rus işgaline karşı koçaklamalar yazması ve halk hikâyesi tasnif etmesi özellikleri tespit edilir.

Âşık Şenlik'in halk edebiyatındaki yerini ve hikâye tasnifçiliği rolünü saptamak için bu adım gereklidir.

2

Sümmanî'nin biyografik ve sanatsal özelliklerini inceleme

Sümmanî'nin badeli âşık olması, rüyasında gördüğü Gülperi'yi bulmak için seyahat etmesi ve kendine özgü bir ezgi makamı (Sümmanî ağzı) kullanması özellikleri eşleştirilir.

Şairin rüya motifi ve badeli âşıklık geleneğiyle olan doğrudan ilişkisini kurmak için bu adım yapılır.

3

Bayburtlu Zihni'nin edebî kişiliğini ve eserlerini değerlendirme

Bayburtlu Zihni'nin Bayburt'un Rus işgali sonrasındaki harap hâlini anlatan meşhur koşması ile "Sergüzeştname" adlı mesnevisinin varlığı tespit edilir.

Şairin hem aruz-hece dengesini hem de en önemli eseri olan Sergüzeştname'yi belirlemek için bu adım gereklidir.

4

Gevherî'nin dönemsel ve üslup özelliklerini analiz etme

17

. yüzyılda yaşaması, divan edebiyatından etkilenmesi, müzik makamına sahip olması ve dilinin diğer âşıklara göre daha ağır olması bilgileri Gevherî ile eşleştirilir.

Gevherî'nin müzikal kimliğini ve diğer şairlerden (özellikle sadece heceyle yazanlardan) ayrılan divan etkisi gösteren yönlerini netleştirmek için bu adım uygulanır.

Anahtar Kavram

Âşık Edebiyatı şairlerinin yüzyılları, belirleyici edebî özellikleri ve eserleri

Tahmini Süre:2m 0s

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram