Tüm alıştırma soruları

Soru 1541Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen 15. ve 16. yüzyıl Divan edebiyatı şairlerini, sağ sütunda verilen kendileriyle özdeşleşmiş en belirgin edebî özellikleri ve eserleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşle��en çiftler şu şekildedir: Ahmet Paşa - 15. yüzyılda Kerem Kasidesi'ni yazan şair; Necâtî Bey - Atasözü ve deyimleri şiirlerinde kullanan mahallîleşme öncüsü şair; Bağdatlı Rûhî - Hiciv ağırlıklı ünlü Terkib-i Bend'in sahibi; Taşlıcalı Yahya - Yeniçeri kökenli hamse sahibi şair.

Doğru eşleştirme şairlerin kronolojisi ve belirgin eser/üsluplarına dayanır. Ahmet Paşa 'Kerem Kasidesi' ile, Necâtî Bey atasözü/deyim kullanımı ile, Bağdatlı Rûhî ünlü 'Terkib-i Bend' hicvi ile ve Taşlıcalı Yahya da yeniçeri kökeni ve 'Şah u Geda' gibi mesnevileri içeren hamsesi ile eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Adım 1: Ahmet Paşa'nın yaşamı ve eserlerine dair bilgileri gözden geçirmek.

Sonuç: Ahmet Paşa'nın Fatih döneminde yaşadığı, idamdan Kerem Kasidesi ile kurtulduğu belirlenir. Bu bilgiyle üçüncü açıklama eşleştirilir.

Neden: Fatih Sultan Mehmet dönemi ve Kerem Kasidesi ipuçları Ahmet Paşa ile doğrudan ilişkilidir.

2

Adım 2: Necâtî Bey'in edebî üslubu ve Divan edebiyatındaki rolünü incelemek.

Sonuç: Necâtî Bey'in şiir dilini atasözleri ve deyimlerle (irsal-i mesel) zenginleştirdiği ve mahallîleşme eğilimlerinin 15. yüzyıl temsilcisi olduğu belirlenir. Bu bilgiyle birinci açıklama eşleştirilir.

Neden: İrsal-i mesel ve yerlileşme akımının öncülüğü Necâtî Bey'in en belirgin özelliğidir.

3

Adım 3: Bağdatlı Rûhî'nin en karakteristik edebî katkısını aramak.

Sonuç: Bağdatlı Rûhî'nin toplumsal eleştiri içeren ünlü Terkib-i Bend eseri tespit edilir. Bu bilgiyle dördüncü açıklama eşleştirilir.

Neden: Dönemin sosyal yergilerini felsefi bir edayla ele alan yegane eser Terkib-i Bend'dir.

4

Adım 4: Taşlıcalı Yahya'nın meslekî kimliği ve hamsesini araştırmak.

Sonuç: Yeniçeri kökenli asker-şair Taşlıcalı Yahya'nın hamse sahibi olduğu ve İstanbul'u anlatan Şah u Geda mesnevisinin yazarı olduğu belirlenir. Bu bilgiyle ikinci açıklama eşleştirilir.

Neden: Asker şair kimliği ve hamsesinde yerli İstanbul ögelerine yer vermesi Taşlıcalı Yahya'yı tanımlar.

Anahtar Kavram

15. ve 16. Yüzyıl Divan Edebiyatı Şairleri Eser-Özellik Eşleştirmesi

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1542Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen 13. ve 14. yüzyıl şairleri ile sağ sütunda verilen belirgin edebi özellikleri ve eserleri eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sultan Veled ile Mevlevilik düşüncesini sistemli hâle getiren İbtidânâme; Gülşehrî ile kuş dili sembolizmini işleyen Mantıku't-Tayr; Âşık Paşa ile Türkçeyi edebiyat dili yapmaya çalışan Garibnâme; Ahmedî ile ilk Türkçe İskendername eşleşmektedir.

Eşleştirmede her şair kendi eseri ve edebi rolüyle doğru şekilde ilişkilendirilmiştir: Sultan Veled - İbtidânâme, Gülşehrî - Mantıku't-Tayr, Âşık Paşa - Garibnâme, Ahmedî - İskendername.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci şair olan Sultan Veled'in edebi kimliği ve eserleri incelenir.

Sultan Veled'in Mevlevilik tarikatının kurucusu ve İbtidânâme adlı eserin sahibi olduğu belirlenerek birinci sağ ögeyle eşleştirilir.

Mevlânâ'nın oğlu olan şairin en belirgin özelliği babasının fikirlerini tarikat düzeni içinde sistemleştirmesidir.

2

İkinci şair olan Gülşehrî'nin edebi özellikleri ve eserleri analiz edilir.

Gülşehrî'nin, kuşların yolculuğunu anlatan tasavvufi-alegorik eseri Mantıku't-Tayr ile tanındığı tespit edilerek ikinci sağ ögeyle eşleştirilir.

Mantıku't-Tayr, Gülşehrî'nin en karakteristik ve edebiyat tarihinde derin izler bırakmış eseridir.

3

Üçüncü şair olan Âşık Paşa'nın eserleri ve Türk diline katkıları değerlendirilir.

Âşık Paşa'nın, Türkçeye önem vererek kaleme aldığı ünlü ahlaki-didaktik mesnevisi Garibnâme ile eşleştiği saptanır.

Garibnâme, 14. yüzyılda Türkçenin gelişiminde ve korunmasında önemli bir rol oynamıştır.

4

Dördüncü şair olan Ahmedî'nin özellikleri incelenir.

Ahmedî'nin, hem din dışı konulardaki başarısı hem de ilk Türkçe İskendername'yi yazmış olması sebebiyle dördüncü sağ ögeyle eşleştiği görülür.

İskendername, Anadolu sahasında yazılmış ilk büyük mesnevilerdendir ve astronomi ile tıp gibi bilgileri içerir.

Anahtar Kavram

13. ve 14. yüzyıl divan edebiyatı şairleri ve eserlerinin eşleştirilmesi

Soru 1543Soru →

Divânu Lugâti't-Türk'ün yapısında ve içeriğinde yer alan sol sütundaki kavramları, sağ sütundaki uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Mukaddime (Önsöz) giriş bölümü ile, Hakaniye Lehçesi temel yazı dili açıklaması ile, Dünya Haritası Türk boylarının coğrafyasını gösteren çizim açıklaması ile, Sözlü Edebiyat Ürünleri ise sav, sagu, koşuk gibi manzum örnekler ile eşleşmelidir.

Mukaddime (Önsöz), eserin yazılış amacının Türkçenin Arapçadan geri kalmadığını göstermek olduğunu belirten ve eserin Abbasi halifesine sunulduğu giriş bölümünü ifade ettiği için ilgili açıklamayla eşleşir. Hakaniye Lehçesi, Kaşgarlı Mahmut'un en açık ve temiz Türk dili olarak nitelendirdiği ve sözlükte temel aldığı yazı dilidir. Dünya Haritası, Türk boylarının yerleşim alanlarını ve coğrafyasını gösteren çizimdir. Sözlü Edebiyat Ürünleri ise sözlükteki kelimeleri örneklendirmek üzere derlenen sav, sagu, koşuk gibi İslamiyet öncesi ürünleri ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1

Mukaddime teriminin işlevini belirleme

Mukaddime, eserin giriş kısmıdır. Burada eserin halifeye sunulması ve yazılış amacı (Türkçenin Arapça ile eş değerde olduğunu göstermek) anlatılır. Bu nedenle bu kavram, eserin yazılış amacını ve sunulduğu kişiyi açıklayan ifadeyle eşleşir.

Eserin bölümlerini ve içeriklerini doğru analiz etmek.

2

Hakaniye Lehçesi kavramının karşılığını bulma

Hakaniye Lehçesi, Karahanlı Türkçesidir. Kaşgarlı Mahmut bu dili en açık ve fasih dil olarak nitelendirip sözlükte temel almıştır. Dolayısıyla en temiz Türk dili ve temel yazı dili açıklamasıyla eşleşir.

Eserin dil özelliklerini ve dayandığı şiveyi tespit etmek.

3

Dünya Haritası kavramının işlevini analiz etme

Eserde yer alan dairesel harita, Türk dünyasını ve boyların coğrafi dağılımını gösterir. Bu yüzden Türk boylarının yerleşim alanlarını ve coğrafyayı gösteren çizim açıklamasıyla eşleşir.

Eserin coğrafi ve kültürel kaynak niteliğini belirlemek.

4

Sözlü Edebiyat Ürünleri kavramının karşılığını belirleme

Kaşgarlı Mahmut kelimeleri örneklendirmek için sav, sagu ve koşuk gibi sözlü dönem ürünlerini kullanmıştır. Bu nedenle bu kavram, İslamiyet öncesi kültüre ait manzumelerin açıklandığı ifadeyle eşleşir.

Eserin Türk edebiyatı tarihindeki malzeme değerini anlamak.

Anahtar Kavram

Divânu Lugâti't-Türk'ün Yapısı ve İçerik Özellikleri

Soru 1544Soru →

Aşağıda Çin ve Doğu Asya dinlerine ait bazı temel kavramlar ve açıklamaları verilmiştir. Bu kavramları doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Wu Wei kavramı Taoizm'de doğanın akışına müdahale etmeme ilkesiyle, Li kavramı Konfüçyüsçülük'teki toplumsal ve ahlaki kurallarla, Kami kavramı ise Şintoizm'deki kutsal ruhlarla eşleşir.

Doğru eşleştirmede Wu Wei kavramı Taoizm'in doğanın akışına müdahale etmeme ilkesiyle, Li kavramı Konfüçyüsçülük'ün toplumsal düzen ve ahlak kurallarıyla, Kami kavramı ise Şintoizm'in kutsal güç ve ruhlarıyla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Wu Wei kavramının hangi dine ait olduğunu ve ne anlama geldiğini belirlemek.

Wu Wei, Taoizm'e aittir ve doğanın akışına müdahale etmeme (eylemsizlik) anlamına gelir.

Birinci kavramı doğru tanımıyla eşleştirmek amacıyla analiz yapılır.

2

Li kavramının hangi dine ait olduğunu ve ne anlama geldiğini belirlemek.

Li, Konfüçyüsçülük'e aittir ve toplumsal düzen ile ritüel kurallarını ifade eder.

İkinci kavramı doğru tanımıyla eşleştirmek amacıyla analiz yapılır.

3

Kami kavramının hangi dine ait olduğunu ve ne anlama geldiğini belirlemek.

Kami, Şintoizm'e aittir ve kutsal güçleri, ruhları ifade eder.

Üçüncü kavramı doğru tanımıyla eşleştirmek amacıyla analiz yapılır.

Anahtar Kavram

Çin ve Doğu Asya Dinlerinin Temel Kavramları

Soru 1545Soru →

Fecr-i Âti topluluğu üyeleri, edebiyatımızda şiir dışındaki türlerde de eserler vermi��, ancak bu eserler topluluğun şiir anlayışının gölgesinde kalmıştır. Aşağıda sol sütunda Fecr-i Âti topluluğunda farklı edebi türlerdeki çalışmalarıyla öne çıkan sanatçılar, sağ sütunda ise bu sanatçıların edebi yönelimleri ve belirgin eserleri karışık olarak verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki sanatçılar ile sağ sütundaki açıklamaları doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Cemil Süleyman'ın romanlarında kadın psikolojisine odaklanan açıklamaya (right_1), Şehabettin Süleyman'ın tiyatro kuramcılığı ve Çıkmaz Sokak oyununa (right_2), Tahsin Nahit'in Ruh-ı Bikayd eserine ve Adalar Şairi sıfatına (right_3), Fazıl Ahmet Aykaç'ın ise Harman Sonu adlı mizahi eserine (right_4) eşleşmesi gerekir.

Doğru eşleştirmede Cemil Süleyman kadın psikolojisi ve Siyah Gözler romanıyla; Şehabettin Süleyman tiyatro kuramcılığı ve Çıkmaz Sokak oyunuyla; Tahsin Nahit Adalar Şairi sıfatı ve Ruh-ı Bikayd şiirleriyle; Fazıl Ahmet Aykaç ise parodi ve mizah odaklı Harman Sonu eseriyle eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Sanatçıların edebi yönelimlerini ve Fecr-i Âti topluluğundaki rollerini belirlemek.

Cemil Süleyman'ın romancı, Şehabettin Süleyman'ın tiyatrocu, Tahsin Nahit'in şair ve oyun yazarı, Fazıl Ahmet Aykaç'ın ise mizahçı olduğu tespit edilir.

Eşleştirmenin temelini oluşturmak için sanatçıların baskın edebi türlerini saptamak gerekir.

2

Verilen eser adlarını sanatçılarla ilişkilendirmek.

Siyah Gözler ve İnhizam'ın Cemil Süleyman'a; Çıkmaz Sokak'ın Şehabettin Süleyman'a; Ruh-ı Bikayd'ın Tahsin Nahit'e; Harman Sonu'nun Fazıl Ahmet Aykaç'a ait olduğu belirlenir.

Topluluk üyelerinin eser-yazar eşleşmesini doğru bir şekilde tamamlamak.

Anahtar Kavram

Fecr-i Âti Temsilcileri ve Eserleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1546Soru →

Hz. Muhammed'in hayatındaki bazı tarihi olaylar ve bu olayların istişare ve kararlılık ilkeleriyle olan ilişkileri aşağıda verilmiştir. Sol sütunda yer alan tarihi olayları, sağ sütunda ifade edilen ilke ve açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleştirme şu şekildedir: Uhud Savaşı öncesindeki karar alma süreci, alınan ortak kararın arkasında durma ve kararlılık ilkesiyle; Hendek Savaşı'nda Selman-ı Farisî'nin tavsiyesinin benimsenmesi, yabancı kültürlerden gelen teknik önerilerin kabulüyle; Hudeybiye Antlaşması sonrası yaşanan tereddütte Ümmü Seleme'nin tavsiyesine uyulması ise istişarede cinsiyet ayrımı gözetilmeksizin aile bireylerinin görüşüne de başvurulması ilkesiyle eşleşmelidir.

Doğru eşleştirmede; Uhud Savaşı'nda çoğunluğun kararına uyulduktan sonra Hz. Muhammed'in zırhını giymesi kararlılık ve alınan kararın arkasında durma ilkesini; Hendek Savaşı'nda Selman-ı Farisî'nin tavsiyesiyle hendek kazılması farklı tecrübe ve uzmanlıklardan yararlanma ilkesini; Hudeybiye Antlaşması'nda Ümmü Seleme'nin tavsiyesine uyulması ise istişarede cinsiyet ayrımı gözetilmeksizin ehil görüşlerin değerini temsil etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Uhud Savaşı öncesindeki karar alma ve zırh giyme sürecini analiz etmek.

Hz. Muhammed'in kendi görüşü savunma savaşı olmasına rağmen çoğunluğun kararına uyması ve ardından kararından dönmeyerek zırhını giymesi, alınan ortak kararın arkasında durma ve kararlılık ilkesini temsil ettiğini gösterir.

İstişare sonucuna bağlılık ve kararlılık arasındaki ilişkiyi tespit etmek.

2

Hendek Savaşı öncesinde Selman-ı Farisî'nin getirdiği hendek önerisini değerlendirmek.

Araplarca bilinmeyen yabancı bir askeri taktiğin istişareyle kabul görmesi, farklı tecrübelerden faydalanma ve teknik önerilerin kabulü ilkesini temsil ettiğini gösterir.

İstişarede uzmanlık ve bilgi paylaşımının önemini anlamak.

3

Hudeybiye Antlaşması sonrasında Ümmü Seleme ile yapılan görüşmeyi analiz etmek.

Hz. Muhammed'in bir kadın ve eş olarak Ümmü Seleme'nin tavsiyesini dinleyip uygulaması, istişarede cinsiyet veya aile yakınlığı ayrımı yapılmaksızın ehil görüşe değer verilmesini temsil ettiğini gösterir.

İstişarenin kapsamı ve sınırlarının evrenselliğini belirlemek.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in İstişareye Verdiği Önem ve Kararlılığı

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1547Soru →

Divan edebiyatı; kendine özgü estetik kuralları, yapısal özellikleri ve şairlerin sanatlarını icra etme biçimleriyle şekillenmiş köklü bir edebi gelenektir.

Buna göre, sol sütunda verilen divan edebiyatı kavramları ile sağ sütundaki bu kavramları örneklendiren açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: Parça Güzelliği kavramı Nedîm'in gazelindeki beyitlerin bağımsız anlam taşımasıyla; Mazmun kavramı sevgiliyi betimlerken boyun serviye, ağzın goncaya benzetilmesiyle; Soyut Estetik kavramı Leylâ vü Mecnûn mesnevisindeki olayların sembolik işlenmesiyle; Caize ve Hami İlişkisi ise Bâkî'nin yazdığı kaside karşılığında ödüllendirilip makam elde etmesiyle eşleşir.

Doğru eşleştirmede her kavram divan edebiyatındaki pratik uygulamasıyla eşleşmiştir. Şiirde beyitlerin bağımsızlığı parça güzelliğini; kalıplaşmış benzetmeler mazmunu; somut dünyadan arındırılmış kurgular soyut estetiği; kaside sunma karşılığı elde edilen himaye ve ödüller ise caize/hami ilişkisini yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1

Sol sütundaki divan edebiyatı kavramlarının tanımlarını ve edebi gelenekteki karşılıklarını belirleyin.

Parça güzelliği beyit bütünlüğünü; mazmun kalıplaşmış benzetmeleri; soyut estetik gerçek dünyadan uzak, zihinsel tasarımları; caize/hami ilişkisi ise sanatçı ile iktidar arasındaki maddi-manevi destek bağını temsil eder.

Kavramların doğru tanımlanması, sağ sütundaki pratik örneklerin doğru eşleştirilmesini sağlar.

2

Sağ sütundaki örnek senaryoları analiz ederek kavramsal yansımalarını tespit edin.

Nedîm'in beyitlerinin bağımsız olması parça güzelliğiyle; sevgili betimlemelerindeki ortak kalıplar mazmunla; Leylâ vü Mecnûn'un sembolik olması soyut estetikle; Bâkî'nin ödüllendirilmesi ise caizeyle eşleşir.

Örneklerin her biri ilgili kavramın en belirgin pratik yansımasıdır.

Anahtar Kavram

Divan edebiyatının genel estetik, yapısal ve sosyal özellikleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1548Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen dizeleri, sağ sütunda yer alan ve bu dizelerde öne çıkan edebî sanatlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirmeler sırasıyla şu şekildedir: 'Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak' dizesi Mecaz-ı Mürsel ile, 'Şakaklarıma kar mı yağdı ne var? Benim mi Allahım bu çizgili yüz?' dizeleri Tecahül-i Arif ile, 'Aheste çek kürekleri mehtap uyanmasın' dizesi Teşhis ile, 'Hâk-i pâkine yetem der ömrlerdir muttasıl Başını taştan taşa vurup gezer avare su' dizeleri ise Hüsn-i Talil ile eşleşir.

Dizelerdeki edebî sanatlar sırasıyla mecaz-ı mürsel, tecahül-i arif, teşhis ve hüsn-i talildir. Birinci dizede 'ocak' kelimesiyle aile kastedilerek mecaz-ı mürsel yapılmıştır. İkinci dizede yaşlanma belirtileri bilindiği hâlde sorularla bilmezden gelinerek tecahül-i arif yapılmıştır. Üçüncü dizede mehtaba insani özellikler verilerek teşhis yapılmıştır. Dördüncü dizede ise suyun akışı güzel ve şairane bir nedene bağlanarak hüsn-i talil yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci dizedeki sözcüklerin mecaz durumunu incelemek.

'Ocak' kelimesinin benzetme amacı taşımadan aile/ev yerine kullanıldığı saptanmıştır.

Bu ilişki doğrudan ad aktarmasını (mecaz-ı mürsel) gösterir.

2

İkinci dizedeki anlam ve bilgi ilgisini sorgulamak.

Yazarın aynadaki çizgileri ve beyaz saçları bilmezden geldiği belirlenmiştir.

Bilinen bir durumu bilmezden gelme sanatı tecahül-i ariftir.

3

Üçüncü dizedeki eylemin kime/neye atfedildiğini bulmak.

Uyanma/uyuma eyleminin insandan mehtap varlığına aktarıldığı görülmüştür.

İnsan dışındaki varlıklara insani nitelikler kazandırılması teşhistir.

4

Dördüncü dizedeki doğa olayının sebebini tespit etmek.

Suyun taşlara çarparak akmasının peygambere kavuşma arzusuna bağlandığı görülmüştür.

Bir olayın gerçek nedeni dışında güzel ve hayali bir nedene bağlanması hüsn-i talildir.

Anahtar Kavram

Edebî sanatların dizelerdeki işlevlerini saptama ve eşleştirme

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1549Soru →

Aşağıda âşık edebiyatı geleneğinden alınmış bazı d��rtlükler ve bu dörtlüklerin ait olduğu nazım biçimi/türü sınıflandırmaları karışık olarak verilmiştir. Dörtlüklerin hece ölçüsü, dil ve tema özelliklerini dikkate alarak sol sütundaki dörtlükleri sağ sütundaki doğru nazım biçimi ve nazım türüyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütunda verilen birinci dörtlük Varsağı nazım biçimiyle; ikinci dörtlük Semai biçiminde ve Güzelleme türüyle; üçüncü dörtlük Koşma biçiminde ve Koçaklama türüyle; dördüncü dörtlük ise Koşma biçiminde ve Taşlama türüyle eşleşmelidir.

Dörtlüklerin hece ölçüleri ve konuları incelendiğinde; 'Behey' ünlemli ve 8'li hece ölçülü dörtlük Varsağı nazım biçimiyle; aşk temalı ve 8'li hece ölçülü dörtlük Semai-Güzelleme ile; yiğitlik temalı ve 11'li hece ölçülü dörtlük Koşma-Koçaklama ile; toplumsal yergi barındıran ve 11'li hece ölçülü dörtlük ise Koşma-Taşlama ile tam olarak eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Hece ölçüsünün sayılması

Dörtlüklerin hece sayıları belirlenir: Birinci ve ikinci dörtlükler 8'li, üçüncü ve dördüncü dörtlükler ise 11'li hece ölçüsüyle yazılmıştır.

Âşık edebiyatında hece ölçüsü, nazım biçimlerini (koşma ile semaiyi) birbirinden ayırmak için en temel yapısal unsurdur.

2

Üslup özelliklerinin (ünlemlerin) tespiti

Birinci dörtlükteki 'Behey' ünlemi tespit edilir.

Güney Anadolu'daki Varsak boyuna ait yiğitçe, mertçe bir eda taşıyan ve 'bre, hey, behey' gibi ünlemler barındıran 8'li hece ölçülü şiirler doğrudan Varsağı olarak sınıflandırılır.

3

Dörtlüklerin temalarına (nazım türlerine) göre incelenmesi

İkinci dörtlükte 'yar' ve 'yeşil başlı gövel ördek' gibi aşk/doğa ögeleriyle Güzelleme; üçüncü dörtlükte 'Avşar elleri, arap atlar' gibi yiğitlik ve mücadele ögeleriyle Koçaklama; dördüncü dörtlükte ise 'adam beğenmez, medrese kaçkını' gibi yergi ögeleriyle Taşlama türleri tespit edilir.

Hece ölçüsüyle belirlenen nazım biçimlerinin hangi nazım türüne ait olduğunu anlamak için şiirin ana temasına odaklanılması gerekir.

Anahtar Kavram

Âşık edebiyatı nazım biçimlerini (koşma, semai, varsağı) hece ölçüsü ve üslup özelliklerine göre ayırt etme; nazım türlerini (güzelleme, koçaklama, taşlama) ise tematik özelliklerine göre belirleme.

Soru 1550Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen Divan nesri temsilcilerini, sağ sütunda verilen edebî özellikleri veya eserleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Babür Şah - Türk edebiyatında ilk anı örneği; Latîfî - Alfabetik sıralamal�� şair tezkiresi; Nâimâ - İlk resmi vakanüvis; Koçi Bey - Siyasi rapor (risale)

Doğru eşleştirmede her yazar kendi özgün eseri ve o eserin Türk edebiyatındaki tarihsel önemiyle eşleşmektedir. Babür Şah ilk anı olan Babürname ile, Latîfî ilk alfabetik tezkireyle, Nâimâ ilk resmi tarihçi olarak, Koçi Bey ise siyasi tahlil içeren risalesi ile anılır.

Adım Adım Çözüm

1

Sol sütundaki yazarları ve edebî kimliklerini inceleyin.

Babür Şah, Latîfî, Nâimâ ve Koçi Bey'in edebî kimlikleri belirlenir.

Doğru eşleştirmenin yapılabilmesi için yazarların temsil ettiği nesir türlerini bilmek gerekir.

2

Yazarları, sağ sütundaki eser tanımlarıyla eşleştirin.

Babür Şah anı türüyle, Latîfî alfabetik tezkireyle, Nâimâ vakanüvislikle, Koçi Bey risaleyle eşleşir.

Yazarların ayırt edici nitelikleri ve eserlerinin türleri bu eşleştirmeyi doğrular.

Anahtar Kavram

Divan Nesri Temsilcileri ve Eserleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1551Soru →

Aşağıda verilen Cumhuriyet Dönemi şiir alıntılarını, bu şiirlerin üslup ve tema özelliklerini yansıtan şairleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Verilen alıntılardan 'İşim gücüm budur benim...' Orhan Veli Kanık ile, 'Benim doğduğum köylerde...' Cahit Külebi ile, 'Çoklarından düşüyor da bunca...' Behçet Necatigil ile ve 'Tanıdığım bir ağaç var...' Melih Cevdet Anday ile eşleşmektedir.

Eşleştirmelerin tamamı şairlerin edebi yönelimleri ve şiir poetikalarıyla doğrudan örtüşmektedir. 'İşim gücüm budur benim...' dizesiyle başlayan ve gündelik yaşamın naif bir tablosunu çizen şiir Garip'in öncüsü Orhan Veli'ye; Anadolu'nun doğasını ve çocukluğun saf izlenimlerini modern bir söyleyişle aktaran memleketçi şiir Cahit Külebi'ye; kent yaşamında gözden kaçan detayları, yalnızlığı ve hüznü 'evler şairi' duyarlılığıyla işleyen dizeler Behçet Necatigil'e; sıradan bir sokak ağacının varoluşunu hafif ve nükteli bir dille ele alan şiir ise Melih Cevdet Anday'a aittir.

Adım Adım Çözüm

1

Verilen şiir alıntılarının biçim, dil ve tema özelliklerini analiz etmek.

İlk ve dördüncü şiirlerin ölçüsüz, kafiyesiz, günlük konuşma diliyle yazılmış yalın ve ironik; ikinci şiirin Anadolu/köy temasını işleyen lirik; üçüncü şiirin ise kent insanının yalnızlığını anlatan bireysel ve kapalı bir üsluba sahip olduğu belirlenir.

Şairlerin bağlı oldukları edebi yönelimleri tespit edebilmek için şiirlerin üslup özelliklerini anlamak gerekir.

2

İlk ve dördüncü alıntıları Garip Akımı (I. Yeni) ilkeleriyle ilişkilendirmek.

Orhan Veli Kanık'ın 'Dalgacı Mahmut' şiiri ile Melih Cevdet Anday'ın 'Rahatı Kaçan Ağaç' şiirinin Garip akımının getirdiği sıradan insanı ve şaşırtmayı temel alan yapısıyla örtüştüğü görülür.

Garip şairlerinin dil ve biçim serbestliğini, günlük hayatı şiire yansıtma biçimlerini ayırt etmek.

3

İkinci ve üçüncü alıntıları Garip Dışında Yeniliği Sürdüren Şiir temsilcileriyle ilişkilendirmek.

Cahit Külebi'nin memleketçi ve lirik tarzı ile Behçet Necatigil'in 'evler', 'aile' ve bireyin yalnızlığı gibi temalara yönelen kapalı/hüzünlü tarzının Garip dışı yenilikçi şiire ait olduğu saptanır.

Garip dışı bağımsız şairlerin şiirsel estetiği koruyarak yeniliği nasıl sürdürdüklerini belirlemek.

Anahtar Kavram

Garip Akımı (I. Yeni) ve Garip Dışında Yeniliği Sürdüren Şiir temsilcilerinin üslup ve tema farkları

Soru 1552Soru →

Aşağıdaki günlük hayat örneklerini, İslam dininde bu davranışların 'salih amel' olarak nitelendirilmesini engelleyen temel şartlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bir iş insanının prestij kazanmak amacıyla yaptığı bağış ihlas ilkesinin göz ardı edilmesiyle; haksız kazançla yapılan bağış amelin meşru ve helal olması kuralının ihlal edilmesiyle; inanmayan birinin sokak hayvanlarına barınak yapması ise iman bağı şartının bulunmamasıyla eşleşir.

Doğru eşleştirmede; prestij kazanmak için yapılan yardım ihlas eksikliğiyle, haksız kazançla yapılan iyilik meşruiyet ihlaliyle, iman etmeyen birinin yaptığı iyilik ise iman ön şartının bulunmaması ilkesiyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci durumdaki iş insanının amacını analiz etmek.

İş insanının davranışı gösteriş ve prestij (riya) amacı taşıdığından, ibadet ve amellerde yalnızca Allah'ın hoşnutluğunu gözetmeyi ifade eden 'ihlas' ilkesine aykırıdır. Bu nedenle ihlasın göz ardı edilmesi seçeneğiyle eşleşir.

Amellerin niyet boyutu, salih amel değerlendirmesinde belirleyici unsurdur.

2

İkinci durumdaki hayır faaliyetinin kaynağını incelemek.

Haksız yollarla elde edilen kazancın bağışlanması, amelin meşru ve helal olması kuralını çiğner. İslam'da meşru olmayan yollarla yapılan iyilikler salih amel olarak kabul edilmez.

Salih amelin hem niyet hem de uygulanan yöntem ve kaynak açısından dinin sınırlarına uygun olması zorunludur.

3

Üçüncü durumdaki kişinin inanç durumunu değerlendirmek.

İman etmemiş bir kimsenin yaptığı güzel davranışlar ahlaki açıdan değerli olsa da, İslam inanç sisteminde salih amel olarak adlandırılabilmesi için iman ön şartı aranır. Dolayısıyla iman bağı şartının yokluğu seçeneğiyle eşleşir.

Kur'an-ı Kerim'de salih ameller neredeyse her zaman iman kavramıyla birlikte (iman edip salih amel işleyenler şeklinde) zikredilir.

Anahtar Kavram

Salih Amelin Kabul Şartları ve Önündeki Engeller

Soru 1553Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen 13. ve 14. yüzyıl Divan edebiyatı sanatçılarını, sağ sütundaki kendilerine ait belirgin özellikleri ve edebi yönleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Gülşehrî - Tasavvufi mertebeleri kuşların sembolik yolculuğu üzerinden anlatan eser; Ahmedî - Büyük İskender'in fetihlerini konu alan eser; Kadı Burhaneddin - Azeri Türkçesiyle tuyuğ yazan hükümdar şair; Seyyid Nesîmî - Hurufilik inancını savunan lirik şair eşleşmeleri doğrudur.

Gülşehrî, Mantıku't-Tayr eserinin sahibi olarak kuşların yolculuğunu anlatır; Ahmedî, İskendername'nin yazarıdır; Kadı Burhaneddin, tuyuğ yazan hükümdar şairdir; Seyyid Nesîmî ise Hurufilik felsefesini benimseyen lirik şairdir. Eşleştirmeler bu tanımlara tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Sanatçıların temel edebi yönelimlerini belirlemek

Gülşehrî ve Seyyid Nesîmî tasavvufi/lirik yönüyle, Ahmedî mesnevi yazarlığıyla, Kadı Burhaneddin ise tuyuğları ve devlet adamlığıyla bilinmektedir.

Şairlerin ayırt edici edebi kimliklerini belirlemek doğru eşleşmeye ulaşmayı sağlar.

2

Eserler ile şairleri eşleştirmek

Mantıku't-Tayr (kuşların yolculuğu) Gülşehrî ile; İskendername (İskender'in fetihleri) Ahmedî ile eşleşir.

Edebi eserlerin konu içerikleri doğrudan şairleriyle ilişkilidir.

3

Nazım biçimleri ve düşünsel akımları şairlerle eşleştirmek

Tuyuğ nazım biçimi ve Azeri Türkçesi Kadı Burhaneddin ile; Hurufilik inancı ve coşkulu lirik divan şiirleri ise Seyyid Nesîmî ile eşleşir.

Kadı Burhaneddin ve Seyyid Nesîmî'nin şiirlerindeki özgün biçimsel ve düşünsel unsurlar en belirgin ayırt edici özellikleridir.

Anahtar Kavram

13. ve 14. Yüzyıl Divan Şairleri ve Eserleri

Soru 1554Soru →

Divânu Lugâti't-Türk'ün genel özellikleri, yazılış amacı ve yapısına dair sol sütunda verilen kavramları, sağ sütunda verilen en uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

El-Muktedî bi-Emrillah ile sözlüğün sunulduğu Abbasi halifesi; Hakaniye Türkçesi ile Geçiş Dönemi Türk edebi yazı dili; Arapça ile Türkçe kelimelerin anlamlarını açıklamak için kullanılan esas dil; Balasagun ile haritanın merkezinde yer alan tarihi şehir eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede: El-Muktedî bi-Emrillah eserin sunulduğu Abbasi halifesi açıklamasıyla; Hakaniye Türkçesi eserin temel yazı dili açıklamasıyla; Arapça kelimelerin anlamlarının açıklandığı aracı dil açıklamasıyla; Balasagun ise haritanın merkezindeki şehir açıklamasıyla eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

İlk kavram olan El-Muktedî bi-Emrillah'ın Divânu Lugâti't-Türk ile olan tarihi ilişkisi belirlenir.

Bu isim, Kaşgarlı Mahmut'un Bağdat'ta tamamladığı sözlüğü sunduğu Abbasi halifesidir.

Eserin ithaf edildiği makamı ve kişiyi doğru eşleştirmek için.

2

İkinci kavram olan Hakaniye Türkçesi incelenir.

Hakaniye Türkçesi (Karahanlı Türkçesi), eserdeki kelimelerin ve Geçiş Dönemi eserlerinin yazıldığı edebi Türk yazı dilidir.

Eserin dilsel temelini oluşturan edebi lehçeyi bulmak için.

3

Üçüncü kavram olan Arapça kelimesinin eserdeki rolü tespit edilir.

Divânu Lugâti't-Türk, Araplara Türkçe öğretmeyi amaçladığından açıklama dili Arapçadır.

Sözlükte Türkçe kelimelerin anlamlandırılmasında kullanılan aracı dili belirlemek için.

4

Dördüncü kavram olan Balasagun coğrafi adının eserdeki yeri bulunur.

Balasagun, eserin sonundaki meşhur Türk dünyası haritasının tam merkez noktası olarak çizilmiştir.

Haritada merkez kabul edilen ve önem verilen şehri saptamak için.

Anahtar Kavram

Divânu Lugâti't-Türk'ün yazar metodu, ithaf edildiği şahsiyet, yazım dili, lehçe özellikleri ve harita bilgisi.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1555Soru →

Aşağıda sol sütunda Divan edebiyatından alınan beyitler, sağ sütunda ise bu beyitlerin ait olabileceği nazım şekilleri verilmiştir. Beyitleri biçim ve içerik özelliklerine göre en uygun nazım şekliyle eşle��tiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Lirik aşk temalı aa kafiyeli birinci beyit gazelle; naat türündeki aa kafiyeli ikinci beyit kasideyle; hikaye edici aa kafiyeli üçüncü beyit mesneviyle; felsefi temalı ab kafiyeli dördüncü beyit ise kıtayla eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Beyitlerin kafiye şemalarının çıkarılması

İlk üç beyit aa kafiye düzenindedir. Dördüncü beyit ise ab (xa) kafiye düzenine sahiptir.

Divan şiirinde beyitlerle kurulan nazım şekillerinde kafiye örgüsü en belirleyici biçimsel unsurdur.

2

Kendi arasında kafiyeli (aa) olan beyitlerin içeriksel analizinin yapılması

Birinci beyitteki lirik aşk ifadesi gazel nazım şekline; ikinci beyitteki Peygamber'e duyulan sevgi teması (naat) kasideye; üçüncü beyitteki alegorik olay anlatımı ise mesneviye işaret eder.

aa kafiye düzenine sahip matla beyitlerini birbirinden ayırmak için temanın ve üslubun çözümlenmesi gerekir.

3

Matlasız olan beyit yapısının değerlendirilmesi

Dördüncü beyit hem ab (xa) kafiye düzenine sahip olması hem de ecel ve dünya üzerine felsefi bir düşünceyi işlemesi sebebiyle kıta nazım şekli ile örtüşür.

Kıtalar genellikle matlasız (ab/xa) başlar ve felsefi, ahlaki ya da hiciv içerikli konularda kaleme alınır.

Anahtar Kavram

Divan edebiyatında beyitlerle kurulan nazım şekillerinin (gazel, kaside, mesnevi, kıta) kafiye düzeni, konu ve anlatım özelliklerine göre tespit edilmesi.

Soru 1556Soru →

Tanzimat I. Dönem Türk edebiyatında sanatçılar, Batı'dan aldıkları yeni türleri ve geleneksel formları harmanlayarak çok yönlü eserler ortaya koymuşlardır. Aşağıdaki eserleri edebiyat tarihimizdeki türsel özellikleri ve içeriksel önemleriyle doğru bir şekilde eşle��tiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Celalettin Harzemşah eseri mukaddimesinde tiyatro görüşlerinin açıklandığı oyunla; Zafername eseri sadrazam Âlî Paşa'yı hicveden kasideyle; Durub-ı Emsal-i Osmaniye eseri ilk atasözleri derlemesiyle; Letaif-i Rivayat eseri ise ilk yerli hikaye serisiyle eşleşir.

Celalettin Harzemşah, Namık Kemal'in edebiyat ve tiyatro hakkındaki görüşlerini içeren önsözüyle bilinir. Zafername, Ziya Paşa'nın ironik bir dille yazdığı hiciv türündeki kasidedir. Durub-ı Emsal-i Osmaniye, Şinasi'nin ilk atasözleri derlemesidir. Letaif-i Rivayat ise Ahmet Mithat Efendi'nin ilk yerli hikaye örneğidir. Bu eşleştirmeler eserlerin içerik ve biçim özelliklerini tam olarak yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Celalettin Harzemşah eseri analiz edilir.

Bu eserin Namık Kemal'e ait tarihi bir oyun olduğu ve tiyatro kuramını ele alan ünlü bir mukaddimeye sahip olduğu belirlenir.

Eserin yazarını ve edebi önemini tespit etmek amacıyla.

2

Zafername eseri incelenir.

Ziya Paşa'nın sadrazam Âlî Paşa'yı hicvetmek için yazdığı şerhli kaside olduğu belirlenir.

Eserin hiciv içeriğini ve nazım biçimini belirlemek için.

3

Durub-ı Emsal-i Osmaniye eseri analiz edilir.

Şinasi'nin hazırladığı ilk atasözleri derlemesi olduğu belirlenir.

Eserin folklor ve dil çalışması yönünü ortaya koymak amacıyla.

4

Letaif-i Rivayat eseri incelenir.

Ahmet Mithat Efendi'nin geleneksel meddah üslubuyla Batılı tekniği birleştirdiği ilk yerli hikaye serisi olduğu saptanır.

Tanzimat I. Dönem'deki hikaye türünün gelişimini tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Tanzimat I. Dönem sanatçılarının öncü eserleri, türleri ve ayırt edici edebi özellikleri.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1557Soru →

15. ve 16. yüzyıl Divan edebiyatı şairleri, kendilerine has üslup özellikleri, nazım türlerindeki başarıları ve edebiyata kazandırdıkları eserlerle Türk şiir geleneğinin temellerini atmışlardır. Buna göre, sol sütunda verilen şairleri, sağ sütunda verilen belirgin edebî özellikleri ve eserleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleşme şu şekildedir: Ahmed Paşa - Kerem ve Güneş redifli kasidelerin yazarı; Şeyhî - Harnâme ve Hüsrev ü Şirin yazarı; Taşlıcalı Yahya - Şehzade Mustafa Mersiyesi yazarı; Zâtî - Şem ü Pervane yazarı.

Ahmed Paşa, Kerem Kasidesi ve sultânü'ş-şuara unvanıyla; Şeyhî, tıp bilgisi ve Harnâme mesnevisiyle; Taşlıcalı Yahya, hamsesi ve Şehzade Mustafa Mersiyesi ile; Zâtî ise genç şairlere hocalık yaptığı dükkânı ve Şem ü Pervane mesnevisiyle eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Ahmed Paşa'nın eserleri ve edebî unvanı incelenir.

Ahmed Paşa, 15. yüzyılda Fatih Sultan Mehmet'in yakınında bulunmuş ve Kerem ile Güneş kasidelerini kaleme almıştır. Bu durum ilk açıklama ile eşleşir.

Şairin saray çevresindeki konumunu ve meşhur eserlerini tespit etmek.

2

Şeyhî'nin meslekî kimliği ve ünlü eserleri taranır.

Şeyhî, tıp eğitimi almış ve Harnâme adlı hiciv/fabl mesnevisini yazmıştır. Bu durum ikinci açıklama ile eşleşir.

Şairin edebî tarihteki özgün eserlerini ve hekimlik yönünü belirlemek.

3

Taşlıcalı Yahya'nın hamse sahipliği ve mersiyesi analiz edilir.

Taşlıcalı Yahya hamse sahibidir ve Şehzade Mustafa'nın ölümü üzerine yazdığı mersiye ile bilinir. Bu durum üçüncü açıklama ile eşleşir.

16. yüzyılın en önemli hamse şairlerinden birinin ayırt edici özelliklerini bulmak.

4

Zâtî'nin edebî çevresi ve eserleri değerlendirilir.

Zâtî, dükkânında genç şairlere rehberlik etmiş ve Şem ü Pervane mesnevisini kaleme almıştır. Bu durum dördüncü açıklama ile eşleşir.

Şairin edebiyat tarihindeki hocalık rolünü ve eserlerini belirlemek.

Anahtar Kavram

15. ve 16. Yüzyıl Divan Edebiyatı Şairleri ve Eserleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1558Soru →

Ehl-i Beyt sevgisi ve örnekliği, Müslümanlar için Hz. Peygamber’in sünnetine ve hatırasına bağlılığın en önemli göstergelerinden biridir. İslam kültüründe Ehl-i Beyt'in konumu ve önemi, çeşitli kavramlar, ayetler ve tarihi hadiselerle şekillenmiştir.

Buna göre, sol sütunda verilen kavram ve tarihi olayları sağ sütundaki en doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Âl-i Abâ / Ehl-i Kisâ kavramı Hz. Peygamber’in abası altında dua ettiği aile bireylerini belirten açıklamayla; Tathîr Ayeti Ahzâb suresi 33. ayetteki arınma mesajıyla; Meveddet Ayeti Şûrâ suresi 23. ayetteki sevgi vurgusuyla; Mübâhele Olayı ise Necran Hristiyanları ile karşılıklı lanetleşmeye gidilmesi hadisesiyle eşleşir.

Tüm eşleştirmeler kavramların, ayetlerin ve tarihi olayların din kültürü ve tefsir kaynaklarındaki doğrudan karşılıklarına dayanmaktadır. Âl-i Abâ abayla örtünenleri, Tathîr arınmayı, Meveddet sevgiyi, Mübâhele ise Necran heyetiyle yapılan lanetleşmeyi tam olarak karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Âl-i Abâ / Ehl-i Kisâ kavramının neyi ifade ettiğini belirlemek.

Bu kavramın Hz. Peygamber'in örtüsü altında topladığı aile fertlerini işaret ettiği tespit edilir ve bu açıklamayla eşleştirilir.

Kavramsal anlamı doğrudan hadis literatüründeki olayla ilişkilendirmek gerekir.

2

Tathîr Ayeti'nin hangi surede yer aldığını ve temel mesajını incelemek.

Tathîr'in arınma anlamına geldiği ve Ahzâb suresi 33. ayette Ehl-i Beyt'in temizlenmesini konu edindiği belirlenir.

Ayetin adının kökeni ile içeriğindeki mesajı eşleştirmek gerekir.

3

Meveddet Ayeti'nin hangi suredeki mesajı içerdiğini saptamak.

Meveddet'in sevgi anlamına geldiği, Şûrâ suresi 23. ayette yakınlara sevgi vurgusu yapıldığı tespit edilir.

Ayetin adının ve numarasının ilgili kelimeyle uyumunu doğrulamak gerekir.

4

Mübâhele Olayı'nın tarihsel arka planını analiz etmek.

Hz. Peygamber'in Necran Hristiyanları ile karşılıklı lanetleşmek üzere Ehl-i Beyt'ini yanına aldığı olay olduğu belirlenir.

Olayın taraflarını ve gerçekleşme biçimini eşleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Ehl-i Beyt ile ilgili temel ayet, kavram ve tarihi olayların ayırt edilmesi

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1559Soru →

Aşağıda verilen cümleleri, dilin üstlendiği işlev ve görevler ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Klasik mantık tanımını içeren nesnel ifade Bildirme Görevi ile; mantık dersine duyulan hayranlık ve şaşkınlığı yansıtan öznel ifade Belirtme Görevi ile; bir yöntemin kullan��lmasını talep eden yönlendirici ifade Yaptırma Görevi ile; oturumun açıldığını beyan eden ve durumu değiştiren yetkili ifadesi ise Eylemsel Görevi ile eşleşmelidir.

Mantıksal kuralları ve durumları nesnel olarak bildiren ifadeler bildirme; öznel duygu ve heyecanları yansıtan ifadeler belirtme; bir eylemin yapılmasını isteyen ifadeler yaptırma; söylenmesiyle bir hukuki veya fiili durumu kuran ifadeler ise eylemsel görev üstlenir.

Adım Adım Çözüm

1

Cümlelerin temel iletişimsel amaçlarını analiz etmek

Birinci cümle bilgi iletmeyi, ikinci cümle öznel bir hissi dışa vurmayı, üçüncü cümle bir talimat vermeyi, dördüncü cümle ise sözle birlikte bir eylemi kurmayı amaçlamaktadır.

Dilin işlevlerini belirlemek için öncelikle cümlenin gönderici ile alıcı arasındaki ilişkiyi nasıl kurduğuna bakılması gerekir.

2

Her cümleyi dilin ilgili göreviyle eşleştirmek

Bilgi ileten ifade bildirme, duygu belirten ifade belirtme, yönlendiren ifade yaptırma ve sözle eylemi başlatan ifade eylemsel göreviyle eşleştirilir.

Kavramsal tanımların örnek ifadelerle tutarlı şekilde eşleştirildiğinden emin olmak için bu adım uygulanır.

Anahtar Kavram

Mantık ve Dil İlişkisi: Dilin Farklı Görevleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1560Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen dizeleri, sağ sütunda yer alan ve bu dizelerde öne çıkan edebi sanatlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

"Ağlarım hâtıra geldikçe gülüştüklerimiz" dizesi tezatla, "Kutu gibi küçücük bir evde" dizeleri teşbihle, "Bahçelerden çiçek topluyordu rüzgâr" dizeleri teşhisle ve "Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki fedâ?" dizesi istifhamla eşleşir.

"Ağlarım" ve "gülüştüklerimiz" kelimelerindeki zıt anlamlılık tezatı; evin kutuya benzetilmesi teşbihi; rüzgârın çiçek toplaması teşhisi ve cevap alma amacı gütmeyen soru biçimi istifhamı oluşturur. Bu doğrultuda yapılan eşleştirmeler tamamen doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1

İlk dizedeki karşıt durumları belirleme

"Ağlamak" ve "gülüşmek" fiilleri arasındaki zıtlıktan yola çıkılarak bu dizenin tezat sanatı ile eşleştiği belirlenir.

Dizelerdeki edebi sanatları saptamak için ilk olarak belirgin karşıtlıklar taranmalıdır.

2

İkinci dizedeki benzetme unsurlarını inceleme

"Kutu gibi küçücük bir ev" ifadesinde evin kutuya benzetildiği ve "gibi" edatıyla teşbih yapıldığı tespit edilir.

Benzetme edatı ve yönü içeren ifadeler doğrudan teşbih sanatına işaret eder.

3

Üçüncü dizedeki insani özellikleri ve cansız varlıkları değerlendirme

"Rüzgârın çiçek toplaması" ifadesinde insan dışı bir varlığa insani özellikler yüklenerek teşhis (kişileştirme) yapıldığı belirlenir.

Cansız veya insan dışı varlıkların insani davranışlar sergilemesi kişileştirmedir.

4

Dördüncü dizedeki soru anlamını sorgulama

"Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki fedâ?" dizesinde şairin cevap alma amacı gütmeden soru sorarak anlamı pekiştirdiği ve istifham sanatı yaptığı görülür.

Edebi metinlerde soru sorma sanatı istifham olarak adlandırılır.

Anahtar Kavram

Edebi Sanatlar (Söz Sanatları)

Tahmini Süre:2m 0s

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram