Examkin

Tüm alıştırma soruları

324 soru

Tüm türler6,755Çoktan seçmeli4,123Çoklu seçim2Doğru / Yanlış394Sayısal689Eşleştirme1,052Sıralama324Boşluk doldurma130Kısa cevap41
Soru 221Soru →

A��ağıda verilen kimyasal tepkime denklemleri en küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde, tepkime denklemlerindeki tüm maddelerin (girenler ve ürünler) katsayıları toplamının küçükten büyüğe doğru sıralanışını belirleyiniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Tepkime denklemleri en küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde katsayıları toplamı sırasıyla I için 7, II için 9 ve III için 12 olmaktadır. Dolayısıyla katsayılar toplamının küçükten büyüğe doğru sıralanışı I - II - III şeklindedir.
Tepkime denklemleri en küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde katsayılar toplamı sırasıyla 7, 9 ve 12 olur. Bu sayıların küçükten büyüğe sıralaması I - II - III şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci tepkimenin denkleştirilmesi ve katsayılar toplamının hesaplanması.
Tepkime denklemi P4(k)+5O2(g)→P4O10(k)\text{P}_4(k) + 5\text{O}_2(g) \rightarrow \text{P}_4\text{O}_{10}(k) şeklinde en küçük tam sayılarla denkleşir. Katsayılar toplamı 1+5+1=71 + 5 + 1 = 7 olarak bulunur.
Ürünlerdeki 10 oksijen atomunu eşitlemek için girenlerdeki O2\text{O}_2 katsayısı 5 olmalıdır.
2
İkinci tepkimenin denkleştirilmesi ve katsayılar toplamının hesaplanması.
Tepkime denklemi C2H5OH(s)+3O2(g)→2CO2(g)+3H2O(g)\text{C}_2\text{H}_5\text{OH}(s) + 3\text{O}_2(g) \rightarrow 2\text{CO}_2(g) + 3\text{H}_2\text{O}(g) şeklinde en küçük tam sayılarla denkleşir. Katsayılar toplamı 1+3+2+3=91 + 3 + 2 + 3 = 9 olarak bulunur.
Karbon denkliği için CO2\text{CO}_2 katsayısı 2, hidrojen denkliği için H2O\text{H}_2\text{O} katsayısı 3 yapılır. Ürünlerdeki toplam 7 oksijene karşılık girenlerde alkolün yapısındaki 1 oksijen düşüldükten sonra kalan 6 oksijen atomu için O2\text{O}_2 katsayısı 3 olarak belirlenir.
3
Üçüncü tepkimenin denkleştirilmesi ve katsayılar toplamının hesaplanması.
Tepkime denklemi 2Al(OH)3(k)+3H2SO4(suda)→Al2(SO4)3(suda)+6H2O(s)2\text{Al(OH)}_3(k) + 3\text{H}_2\text{SO}_4(\text{suda}) \rightarrow \text{Al}_2(\text{SO}_4)_3(\text{suda}) + 6\text{H}_2\text{O}(s) şeklinde en küçük tam sayılarla denkleşir. Katsayılar toplamı 2+3+1+6=122 + 3 + 1 + 6 = 12 olarak bulunur.
Metal (Al) ve ametal (S) atomları denkleştirildikten sonra hidrojen atomlarının denkliği için suyun katsayısı 6 yapılır. Oksijen atomlarının da bu katsayılarla denk olduğu kontrol edilir.
4
Katsayılar toplamının küçükten büyüğe sıralanması.
Tepkimelerin katsayılar toplamı 7 < 9 < 12 şeklinde olduğundan doğru sıralama I - II - III şeklindedir.
Küçükten büyüğe doğru matematiksel sıralama yapılmıştır.

Anahtar Kavram

Kimyasal tepkimeler denkleştirilirken kütlenin korunumu yasası gereği atom sayıları ve türleri korunmalıdır. Bileşiklerin katsayıları en küçük tam sayılar olacak şekilde belirlenirken, atom sayıları en fazla olan ya da yapısı en karmaşık olan bileşiğin katsayısı genellikle 1 kabul edilerek başlanır.
Soru 222Soru →

Aşağıda farklı sıcaklıklarda bulunan bazı sıvıların özdeş cam borulardaki akış davranışlarını gösteren bir deney tasarlanmıştır:

I. 25∘C25^\circ\text{C} sıcaklıktaki gliserin sıvısı (C3H8O3C_3H_8O_3)
II. 50∘C50^\circ\text{C} sıcaklıktaki gliserin sıvısı (C3H8O3C_3H_8O_3)
III. 25∘C25^\circ\text{C} sıcaklıktaki saf su (H2OH_2O)

Buna göre; bu sıvı örneklerinin viskozite (akmaya karşı gösterilen direnç) değerlerini en büyük olandan en küçük olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıvıların viskozite değerlerinin en büyükten en küçüğe doğru sıralaması I > II > III şeklindedir.
Moleküller arası çekim kuvvetleri ne kadar güçlü ve molekül boyutu ne kadar büyükse sıvının viskozitesi o kadar yüksek olur. Gliserin hem daha büyük bir moleküldür hem de molekül başına 3 adet hidrojen bağı yapabildiği için çekim kuvvetleri suyun çekim kuvvetlerinden çok daha güçlüdür. Bu nedenle gliserinin viskozitesi suyunkinden büyüktür. Aynı zamanda sıcaklık arttıkça kinetik enerji artacağı için viskozite azalır. Bu yüzden 25∘C25^\circ\text{C}'deki gliserin sıvısı 50∘C50^\circ\text{C}'deki gliserin sıvısına göre daha yüksek viskoziteye sahiptir. Sıcaklığı artırılmış gliserinin viskozitesi ise suyun viskozitesinden hâlâ çok daha büyüktür. Bu gerekçelerle viskozitesi en yüksek olan sıvı birinci örnek, en düşük olan ise üçüncü örnektir. Doğru sıralama I > II > III şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Gliserin ve su moleküllerinin yapılarını ve moleküller arası çekim kuvvetlerini karşılaştırın.
Gliserin (C3H8O3C_3H_8O_3) molekülünde üç adet -OH grubu bulunurken, su (H2OH_2O) molekülü daha küçüktür. Gliserin moleküllerinin büyüklüğü ve daha fazla hidrojen bağı yapabilme kapasitesi nedeniyle moleküller arası çekim kuvvetleri suya kıyasla çok daha güçlüdür. Bu yüzden aynı sıcaklıkta gliserinin viskozitesi suyun viskozitesinden büyüktür.
Moleküller arası çekim kuvvetleri arttıkça sıvıların viskozitesi (akmaya karşı gösterdiği direnç) artar.
2
Aynı sıvı için sıcaklığın viskoziteye etkisini inceleyin.
25∘C25^\circ\text{C}'deki gliserinin viskozitesi, sıcaklığı artırılmış olan 50∘C50^\circ\text{C}'deki gliserinin viskozitesinden daha büyüktür.
Sıcaklık arttıkça taneciklerin kinetik enerjisi artar, moleküller arası çekim kuvvetleri zayıflar ve viskozite azalır.
3
Tüm örneklerin viskozite değerlerini genel bir sıralamada birleştirin.
50∘C50^\circ\text{C}'deki gliserinin viskozitesi sıcaklıkla azalsa da, gliserin moleküllerinin yapısından kaynaklanan güçlü çekim kuvvetleri nedeniyle oda sıcaklığındaki (25∘C25^\circ\text{C}) suyun viskozitesinden hâlâ çok daha büyüktür. Bu nedenle sıralama I > II > III şeklinde gerçekleşir.
Gliserinin yapısındaki hidrojen bağlarının gücü ve molekül kütlesinin büyüklüğü, sıcaklık artışının getirdiği viskozite düşüşünden daha baskın bir fark yaratır.

Anahtar Kavram

Sıvıların viskozitesi; moleküller arası çekim kuvvetlerinin gücü ve molekül büyüklüğü ile doğru orantılı, sıcaklık ile ters orantılıdır.
Soru 223Soru →

Yalıtkan ayaklar üzerinde durmakta olan nötr ve iletken KK ve LL küreleri birbirine temas etmektedir. Bu kürelerden KK küresinin net artı (++) yükle yüklenmesi, LL küresinin ise nötr kalması hedeflenmektedir.

Buna göre, hedeflenen yük durumunun gerçekleştirilebilmesi için yapılması gereken aşağıdaki işlemlerin doğru sıralaması nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Negatif yüklü çubuğun yaklaştırılması, L küresinin topraklanması, toprak bağlantısının kesilmesi, kürelerin birbirinden ayrılması ve son olarak çubuğun uzaklaştırılması sırasıyla uygulanmalıdır.
Doğru sıralamada, öncelikle yüklü çubuk yaklaştırılarak kutuplanma sağlanır. Ardından LL küresi topraklanarak serbest eksi yüklerin toprağa akması sağlanır. Sistemde net artı yük fazlalığı oluştuktan sonra toprak bağlantısı kesilerek yüklerin geri akması engellenir. Küreler henüz çubuğun etkisi altındayken birbirinden ayrılarak artı yükler KK üzerinde hapsedilir ve son olarak çubuk uzaklaştırılarak işlem tamamlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Negatif yüklü çubuğu KK küresine yaklaştırmak.
KK küresindeki serbest elektronlar LL küresinin dış ucuna itilir; KK artı (++) kutuplanırken, LL eksi (−-) kutuplanır.
Etkiyle elektriklenme sürecini başlatmak ve yük kutuplanması oluşturmak.
2
LL küresini toprağa bağlamak.
LL küresinin dış ucundaki fazla eksi yükler (elektronlar) toprağa akar ve LL nötrlenir. KK'deki artı yükler ise çubuğun çekim etkisiyle tutulmaya devam eder.
İstenmeyen negatif yükleri sistemden uzaklaştırarak sisteme net artı yük kazandırmak.
3
Toprak bağlantısını kesmek.
Sistem artık dışarıya kapalı ve net olarak artı yüklüdür.
Çubuk uzaklaştırıldığında veya küreler ayrıldığında topraktan geri elektron akışını engellemek.
4
KK ve LL kürelerini birbirinden ayırmak.
Artı yükler KK küresinde hapsolur, LL küresi ise nötr kalır.
Artı yüklerin LL küresine tekrar dağılmasını engellemek ve LL'nin nötr kalmasını garantilemek.
5
Negatif yüklü çubuğu uzaklaştırmak.
KK küresindeki artı yükler küre yüzeyine homojen olarak dağılır, LL küresi nötr kalmaya devam eder.
Elektriklenme sürecini tamamlamak.

Anahtar Kavram

Etkiyle elektriklenme ve topraklama süreçlerinde yüklerin hareketi ve korunumu ilkeleri.
Soru 224Soru →

Aşağıda farklı koşullarda bulunan bazı sıvılar tanımlanmıştır:

I. Antalya kıyısında (1 atm1\text{ atm}) bulunan kütlece %10\%10'luk yemek tuzu (NaClNaCl) sulu çözeltisi
II. Erciyes Da��ı'nın zirvesinde (07 atm0{}7\text{ atm}) bulunan saf su
III. Antalya kıyısında (1 atm1\text{ atm}) bulunan saf etil alkol
IV. Antalya kıyısında (1 atm1\text{ atm}) bulunan saf su

Bu sıvıların kaynamaya başladıkları sıcaklıkları büyükten küçüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıvıların kaynamaya başlama sıcaklıklarının büyükten küçüğe doğru doğru sıralaması I > IV > II > III şeklindedir.
Sıvıların kaynamaya başlama sıcaklıkları karşılaştırılırken saflık, moleküller arası çekim kuvvetleri ve dış basınç faktörleri birlikte incelenir. Antalya'da (1 atm1\text{ atm}) tuzlu su çözeltisi uçucu olmayan bir katı içerdiğinden kaynama noktası en yüksektir (>100∘C>100^\circ\text{C}). Aynı koşullardaki saf su 100∘C100^\circ\text{C}'de kaynar. Erciyes Dağı'nda (07 atm0{}7\text{ atm}) dış basınç düşük olduğundan saf suyun kaynama noktası düşer ( ∼90∘C\,\sim 90^\circ\text{C}). Ancak su molekülleri arasındaki hidrojen bağları etil alkole göre daha güçlü olduğu için bu sıcaklık etil alkolün deniz seviyesindeki kaynama noktasından (78∘C78^\circ\text{C}) daha büyüktür.

Adım Adım Çözüm

1
Çözünen saflığının kaynama noktasına etkisini belirleme
Antalya deniz seviyesinde (1 atm1\text{ atm}) yer alır. Saf suya uçucu olmayan tuz gibi bir katı eklendiğinde oluşan çözeltinin kaynamaya başlama sıcaklığı saf suyun kaynama noktasından (100∘C100^\circ\text{C}) yüksek olur. Dolayısıyla I numaralı çözeltinin kaynama noktası en büyüktür (>100∘C>100^\circ\text{C}).
Uçucu olmayan çözünen tanecikleri çözücünün buharlaşmasını zorlaştırır, buhar basıncını düşürür ve kaynama noktasını yükseltir.
2
Aynı dış basınçtaki farklı sıvıların moleküller arası etkileşimlerini karşılaştırma
Antalya kıyısında (1 atm1\text{ atm}) bulunan saf su (IV) 100∘C100^\circ\text{C}'de kaynarken, saf etil alkol (III) 78∘C78^\circ\text{C}'de kaynar.
Suyun moleküller arası hidrojen bağları etil alkole kıyasla daha güçlü ve etkindir; moleküller arası çekim gücü fazla olan sıvının kaynama noktası daha yüksektir.
3
Dış basınç değişiminin (yüksekliğin) kaynama noktasına etkisini analiz etme
Erciyes Dağı'nın zirvesinde dış basınç deniz seviyesine göre daha düşüktür (07 atm0{}7\text{ atm}). Bu ortamdaki saf suyun (II) kaynama sıcaklığı deniz seviyesindeki suya (IV) göre daha düşüktür (yaklaşık 90∘C90^\circ\text{C}). Ancak bu değer, moleküller arası bağları çok zayıf olan etil alkolün deniz seviyesindeki kaynama noktasından (78∘C78^\circ\text{C}) hâlâ büyüktür.
Kaynama olayı, sıvının denge buhar basıncının dış basınca eşitlendiği sıcaklıkta başlar. Dış basınç düştükçe kaynama sıcaklığı da düşer.
4
Elde edilen tüm sıcaklık değerlerini sıralama
Belirlenen değerler: I (>100∘C>100^\circ\text{C}) > IV (100∘C100^\circ\text{C}) > II ( ∼90∘C\,\sim 90^\circ\text{C}) > III (78∘C78^\circ\text{C}) şeklinde sıralanır.
Kaynama noktasına etki eden saflık, dış basınç ve moleküller arası etkileşim faktörlerinin tamamı sentezlenerek doğru sıralamaya ulaşılmıştır.

Anahtar Kavram

Kaynama noktası; dış basınca, moleküller arası çekim kuvvetlerinin gücüne ve sıvının saflık derecesine bağlıdır.
Soru 225Soru →

25 ∘C25\text{ }^\circ\text{C} sıcaklıkta bulunan aşağıdaki sıvılar��n pH değerlerini en küçükten en büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıralama limon suyu, saf su ve çamaşır suyu şeklinde (küçükten büyüğe) olmalıdır.
Limon suyunun asidik (pH < 7), saf suyun nötr (pH = 7) ve çamaşır suyunun bazik (pH > 7) olduğu bilinmektedir. Buna göre en küçük pH değerine limon suyu, en büyük pH değerine ise çamaşır suyu sahip olur.

Adım Adım Çözüm

1
Maddelerin asitlik ve bazlık durumlarını belirleyin.
Limon suyu asidik, saf su nötr, çamaşır suyu ise bazik özellik gösterir.
Gündelik hayatta karşılaşılan maddelerden limon asit, çamaşır suyu baz sınıfındadır.
2
25 ∘C25\text{ }^\circ\text{C} sıcaklıkta bu maddelerin pH aralıklarını belirleyin.
Limon suyunun pH değeri 77'den küçük, saf suyun pH değeri 77'ye eşit ve çamaşır suyunun pH değeri 77'den büyüktür.
25 ∘C25\text{ }^\circ\text{C} sıcaklıkta asitlerin pH'ı 77'den küçük, bazların pH'ı ise 77'den büyüktür.
3
pH değerlerini en küçükten en büyüğe doğru sıralayın.
Limon suyu < Saf su < Çamaşır suyu sıralaması elde edilir.
pH değeri küçüldükçe asitlik artar, büyüdükçe bazlık artar.

Anahtar Kavram

25 ∘C25\text{ }^\circ\text{C} sıcaklıkta pH ölçeğinde asidik çözeltiler 77'den küçük, nötr çözeltiler 77'ye eşit, bazik çözeltiler ise 77'den büyük pH değerine sahiptir. Sıcaklık değiştiğinde suyun otoiyonizasyon sabiti (KsuK_{su}) değişeceği için nötrlük pH değeri de 77'den farklı olur.
Soru 226Soru →

Aynı dış basınç altında bulunan aşağıdaki sıvı örneklerini, akışkanlıkları en fazla olandan en az olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıvı örneklerinin akışkanlıkları en fazla olandan en az olana doğru sıralanışı: 25∘C25^\circ\text{C}'deki saf etil alkol > 70∘C70^\circ\text{C}'deki saf gliserin > 25∘C25^\circ\text{C}'deki saf gliserin şeklindedir.
Doğru sıralama, moleküller arası çekim kuvvetleri en zayıf olan etil alkolün en akışkan olması, sıcaklık artışıyla gliserinin akışkanlığının artması ve oda sıcaklığındaki gliserinin en az akışkan olması esasına dayanır.

Adım Adım Çözüm

1
Moleküller arası çekim kuvvetlerinin kıyaslanması
Gliserin (C3H8O3C_3H_8O_3) molekülünde 3 adet -OH grubu bulunurken, etil alkol (C2H5OHC_2H_5OH) molekülünde sadece 1 adet -OH grubu bulunur. Bu durum gliserin moleküllerinin daha fazla hidrojen bağı kurmasını ve moleküller arası çekim kuvvetlerinin etil alkole göre belirgin şekilde daha güçlü olmasını sağlar.
Moleküller arası çekim kuvveti ne kadar zayıfsa, sıvının akmaya karşı gösterdiği direnç (viskozite) o kadar az, akışkanlığı ise o kadar fazla olur.
2
Sıcaklık faktörünün akışkanlığa etkisinin belirlenmesi
Aynı tür sıvı olan gliserin örneklerinden sıcaklığı 70∘C70^\circ\text{C} olanın, moleküllerinin ortalama kinetik enerjisi daha yüksektir. Bu durum tanecikler arası çekim kuvvetlerinin etkisini azaltır.
Sıcaklık arttıkça sıvıların viskozitesi azalır ve akışkanlığı artar. Bu nedenle 70∘C70^\circ\text{C}'deki gliserin, 25∘C25^\circ\text{C}'deki gliserinden daha akışkandır.
3
Tüm etkenler birleştirilerek akışkanlık sıralamasının oluşturulması
Etil alkolün moleküller arası çekim kuvvetleri çok zayıf olduğundan oda sıcaklığında (25∘C25^\circ\text{C}) bile gliserinin sıcak halinden (70∘C70^\circ\text{C}) çok daha akışkandır. Gliserin örnekleri arasında ise sıcak olan daha akışkandır. Sonuç olarak akışkanlık sıralaması etil alkol (25∘C25^\circ\text{C}) > gliserin (70∘C70^\circ\text{C}) > gliserin (25∘C25^\circ\text{C}) şeklindedir.
Hem kimyasal türün yapısı (hidrojen bağları) hem de sıcaklık faktörü birlikte değerlendirilerek nihai akışkanlık sıralamasına ulaşılır.

Anahtar Kavram

Sıvılarda viskozite ve akışkanlık özellikleri; moleküller arası çekim kuvvetlerinin gücü (hidrojen bağı sayısı) ve sıcaklık değişimi ile ters orantılı olarak değişir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 227Soru →

Aşağıda verilen sıvı örneklerini, aynı dış basınç altında viskoziteleri (akmaya karşı gösterdikleri dirençler) en fazla olandan en az olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıvıların viskozitelerine göre en fazla olandan en az olana doğru sıralaması: 25∘C25^\circ\text{C}'taki gliserin, 25∘C25^\circ\text{C}'taki saf su ve 50∘C50^\circ\text{C}'taki saf su şeklindedir.
Sıvıların viskozitesi, moleküller arası çekim kuvvetlerinin gücüyle doğru, sıcaklıkla ise ters orantılıdır. Gliserinin hem molekül büyüklüğü hem de molekül başına düşen -OH grubu sayısı suya göre fazla olduğu için moleküller arası çekim kuvvetleri en güçlüdür ve viskozitesi en büyüktür. Aynı maddeden oluşan su örneklerinde ise sıcaklığı düşük olan 25∘C25^\circ\text{C}'taki suyun viskozitesi, sıcaklığı yüksek olan 50∘C50^\circ\text{C}'taki suyun viskozitesinden fazladır.

Adım Adım Çözüm

1
Gliserin ve su moleküllerinin yapısını ve moleküller arası çekim kuvvetlerini karşılaştırın.
Gliserin moleküllerinde üç tane -OH grubu bulunması ve molekülün daha büyük olması, onun suya göre daha güçlü hidrojen bağları ve moleküller arası çekim kuvveti oluşturmasını sağlar.
Moleküller arası çekim kuvvetleri arttıkça sıvının viskozitesi artar.
2
Aynı sıvı için sıcaklık değişiminin viskoziteye etkisini değerlendirin.
25∘C25^\circ\text{C} sıcaklıktaki saf suyun viskozitesi, 50∘C50^\circ\text{C} sıcaklıktaki saf suyun viskozitesinden büyüktür.
Sıcaklık arttıkça sıvı taneciklerinin kinetik enerjisi artar ve moleküller arası çekim kuvvetlerinin üstesinden gelinmesi kolaylaşır, bu da viskozitenin azalmasına yol açar.
3
Elde edilen bilgileri bir araya getirerek viskozitesi en yüksek olandan en düşük olana doğru sıralayın.
Viskozite sıralaması gliserin (25∘C25^\circ\text{C}) > saf su (25∘C25^\circ\text{C}) > saf su (50∘C50^\circ\text{C}) şeklindedir.
Hem moleküller arası etkileşimin gücü hem de düşük sıcaklık viskozitenin yüksek olmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Sıvılarda viskoziteyi etkileyen faktörler (sıcaklık ve moleküller arası çekim kuvvetleri)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 228Soru →

Aşağıda verilen kimyasal tepkime denklemleri en küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde, tepkimelerdeki tüm maddelerin (girenler ve ürünler) katsayıları toplamına göre bu tepkimeleri küçükten büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

En küçük tam sayılarla denkleştirilmiş katsayılar toplamı küçükten büyüğe sırasıyla kalsiyum fosfürün hidrolizi (12), bakırın nitrik asitle tepkimesi (20) ve piritin yanması (25) şeklindedir.
Tepkimeler en küçük tam sayılarla denkleştirildiğinde katsayılar toplamı sırasıyla 12, 20 ve 25 olmaktadır. Bu durumda küçükten büyüğe doğru sıralama kalsiyum fosfürün hidrolizi, bakırın nitrik asitle tepkimesi ve piritin yanması şeklinde gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Kalsiyum fosfür (Ca3P2\text{Ca}_3\text{P}_2) ile suyun tepkimesini en küçük tam sayılarla denkleştiriniz.
Metal ve ametal atomlarının denkliği için 1 mol Ca3P2\text{Ca}_3\text{P}_2 başına 3 mol Ca(OH)2\text{Ca(OH)}_2 ve 2 mol PH3\text{PH}_3 yazılır. Oksijen ve hidrojen atomları H2O\text{H}_2\text{O} katsayısı 6 yapılarak eşitlenir. Katsayılar: 1, 6, 3, 2; toplam = 12.
Kimyasal tepkimelerde atom sayısı ve türü korunduğu için her elementin giren ve ürün miktarları eşitlenmelidir.
2
Bakırın (Cu\text{Cu}) nitrik asit (HNO3\text{HNO}_3) ile tepkimesini en küçük tam sayılarla denkleştiriniz.
Tepkime denkleştirildiğinde katsayılar sırasıyla 3, 8, 3, 2, 4 olur. Katsayılar: 3, 8, 3, 2, 4; toplam = 20.
Yarı soy metallerin derişik asitlerle yükseltgenme-indirgenme tepkimelerinde atom dengesini sağlamak için tüm giren ve ürünlerin katsayıları belirlenmelidir.
3
Demir disülfürün (FeS2\text{FeS}_2) yanma tepkimesini en küçük tam sayılarla denkleştiriniz.
Fe ve S atomları için Fe2O3\text{Fe}_2\text{O}_3 katsayısı 1, FeS2\text{FeS}_2 katsayısı 2, SO2\text{SO}_2 katsayısı 4 alınır. Oksijen atomu için O2\text{O}_2 katsayısı 11/2 bulunur. En küçük tam sayılar için tüm tepkime 2 ile genişletilerek katsayılar 4, 11, 2, 8 olarak bulunur; toplam = 25.
Denkleştirme kuralları gereği, katsayıların en küçük tam sayılardan oluşması şartını sağlamak için kesirli katsayı genişletilir.
4
Bulunan katsayılar toplamını küçükten büyüğe sıralayınız.
Tepkimelerin katsayılar toplamı sırasıyla 12, 20 ve 25 olduğundan sıralama I < II < III şeklindedir.
Soruda istenen küçükten büyüğe sıralama kuralına uymak.

Anahtar Kavram

Kimyasal tepkime denklemlerinin atom sayısını koruyacak şekilde en küçük tam sayılarla denkleştirilmesi.
Soru 229Soru →

Aynı ortamda (1 atm1\text{ atm} dış basınçta) bulunan aşağıdaki sıvıların kaynamaya başlama sıcaklıklarını en yüksek olandan en düşük olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıvıların kaynamaya başlama sıcaklıklarının en yüksek olandan en düşük olana doğru sıralaması: Kütlece %10'luk tuzlu su çözeltisi > Saf su > Saf dietil eter şeklindedir.
Aynı dış basınç altında bulunan sıvılarda, kütlece %10'luk tuzlu su çözeltisi uçucu olmayan bir katı içerdiği için kaynama noktası saf sudan yüksektir. Saf su ise molekülleri arasındaki güçlü hidrojen bağları nedeniyle, molekülleri arasında hidrojen bağı bulunmayan polar dietil eterden daha yüksek bir sıcaklıkta kaynar. Bu durumda en yüksek kaynama noktasına kütlece %10'luk tuzlu su çözeltisi, ardından saf su ve en düşük olarak saf dietil eter sahip olur.

Adım Adım Çözüm

1
Çözünen katının kaynama noktasına etkisini belirleme
Saf suya tuz gibi uçucu olmayan bir katı eklendiğinde oluşan çözeltinin kaynama noktası saf suyunkinden daha yüksek olur. Bu nedenle kütlece %10'luk tuzlu suyun kaynama noktası saf sudan yüksektir.
Uçucu olmayan çözünenlerin kaynama noktasını yükselttiği ilkesini uygulamak için.
2
Moleküller arası çekim kuvvetlerini karşılaştırma
Saf su molekülleri arasında güçlü hidrojen bağları bulunurken, saf dietil eter molekülleri arasında hidrojen bağı bulunmaz (zayıf dipol-dipol etkileşimleri bulunur). Moleküller arası çekim kuvveti daha büyük olan saf suyun kaynama noktası, dietil eterden daha yüksektir.
Maddelerin kimyasal türleri arasındaki etkileşim gücünün kaynama noktasına etkisini belirlemek için.
3
Elde edilen verileri birleştirerek sıralama yapma
Kaynama noktası en yüksek olan kütlece %10'luk tuzlu su çözeltisi, ardından saf su ve en düşük olan saf dietil eterdir.
Sıvıları en yüksek kaynama sıcaklığından en düşüğe doğru nihai olarak sıralamak için.

Anahtar Kavram

Aynı dış basınç altında bulunan sıvıların kaynama noktaları, tanecikler arası çekim kuvvetinin büyüklüğüne ve sıvının saflığına (uçucu olmayan çözünen madde varlığına) bağlıdır. Tanecikler arası çekim kuvveti büyük olan veya içinde uçucu olmayan katı çözünmüş sıvıların kaynama noktası daha yüksektir.
Soru 230Soru →

Aşağıda farklı ortamlarda ve saflık derecelerinde bulunan bazı sıvı örnekleri verilmiştir:

I. Deniz seviyesinde (1 atm1\text{ atm}) bulunan kütlece %10\%10’luk sulu yemek tuzu (NaClNaCl) çözeltisi
II. Deniz seviyesinde (1 atm1\text{ atm}) bulunan saf su
III. Yüksek bir dağın zirvesinde (08 atm0{}8\text{ atm} dış basınçta) bulunan saf su
IV. Deniz seviyesinde (1 atm1\text{ atm}) bulunan saf etil alkol

Buna göre, bu sıvıların aynı koşullarda ısıtılması durumunda kaynamaya başlama sıcaklıklarını en yüksek olandan en düşük olana doğru sıralayın��z.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıvıların kaynamaya başlama sıcaklıklarının en yüksek olandan en düşük olana doğru sıralaması I, II, III ve IV şeklindedir.
Sıvıların kaynamaya başlama sıcaklıkları karşılaştırıldığında, içerisinde uçucu olmayan bir katı barındıran sulu yemek tuzu çözeltisi deniz seviyesinde en yüksek kaynama noktasına sahiptir (100°C'den yüksek). Deniz seviyesindeki saf su 100°C'de kaynar. Dış basıncın daha az olduğu dağ zirvesinde bulunan saf su ise 100°C'nin altında bir sıcaklıkta (yaklaşık 94°C) kaynar. Moleküller arası çekim kuvvetleri en zayıf olan etil alkolün deniz seviyesindeki kaynama noktası ise en düşüktür (78°C). Bu verilere göre kaynama noktalarının büyükten küçüğe sıralaması I, II, III ve IV şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Uçucu olmayan çözünen maddenin kaynama noktasına etkisini belirlemek.
Bir sıvıda uçucu olmayan bir katı (örneğin tuz) çözündüğünde, tanecikler arası çekim kuvvetleri artar ve buhar basıncı düşer. Bu nedenle çözeltinin kaynamaya başlama sıcaklığı saf çözücününkinden yüksek olur. 1 atm1\text{ atm} dış basınçtaki kütlece %10\%10’luk sulu yemek tuzu çözeltisinin kaynamaya başlama sıcaklığı 100∘C100^\circ\text{C}'den büyüktür.
Saf çözücüye uçucu olmayan katı eklenmesi kaynama noktasını yükseltir (koligatif özellik).
2
Moleküller arası çekim kuvvetlerinin kaynama noktasına etkisini karşılaştırmak.
Aynı dış basınç altında moleküller arası çekim kuvveti güçlü olan sıvının kaynama noktası daha yüksektir. Su molekülleri arasındaki hidrojen ba��ları, etil alkol molekülleri arasındaki hidrojen bağlarından daha etkindir. Bu nedenle deniz seviyesinde (1 atm1\text{ atm}) saf suyun kaynama noktası (100∘C100^\circ\text{C}), saf etil alkolün kaynama noktasından (78∘C78^\circ\text{C}) büyüktür.
Çekim kuvvetleri arttıkça sıvının moleküllerini sıvı fazdan gaz fazına geçirmek zorlaşır ve kaynama noktası yükselir.
3
Dış basıncın kaynama noktasına etkisini analiz etmek.
Kaynama, iç buhar basıncının dış basınca eşit olduğu anda gerçekleşir. Dış basınç azaldıkça sıvının buhar basıncının bu değere ulaşması için daha az ısıtılması gerekir, yani kaynama noktası düşer. Yüksek bir dağın zirvesinde (08 atm0{}8\text{ atm}) saf suyun kaynama noktası deniz seviyesindeki (1 atm1\text{ atm}) saf suyun kaynama noktasından (100∘C100^\circ\text{C}) daha düşüktür (yaklaşık 94∘C94^\circ\text{C}). Ancak bu değer, etil alkolün deniz seviyesindeki kaynama noktasından (78∘C78^\circ\text{C}) büyüktür.
Dış basınç azaldığında sıvıların kaynama noktası düşer.
4
Belirlenen tüm sıcaklıkları karşılaştırarak büyükten küçüğe sıralamak.
Sıralama: Kütlece %10\%10’luk yemek tuzu çözeltisi (>100∘C>100^\circ\text{C}) > Deniz seviyesindeki saf su (100∘C100^\circ\text{C}) > Dağ zirvesindeki saf su (≈94∘C\approx 94^\circ\text{C}) > Deniz seviyesindeki saf etil alkol (78∘C78^\circ\text{C}). Bu durum I > II > III > IV sıralamasına karşılık gelir.
Sıvının cinsi, saflığı ve dış basıncın kaynama noktasına etkileri birleştirilmiştir.

Anahtar Kavram

Kaynama noktası; sıvının cinsine (moleküller arası çekim kuvvetlerine), saflığına (içinde uçucu olmayan bir katı çözünüp çözünmediğine) ve üzerindeki dış basınca bağlıdır. Dış basınç ve moleküller arası çekim kuvveti arttıkça kaynama noktası yükselir, uçucu olmayan çözünen katı derişimi arttıkça kaynama noktası yükselir.
Soru 231Soru →

Aşağıda farklı konumlarda bulunan üç farklı saf su örneği verilmiştir:

I. Deniz seviyesinde (1 atm1\text{ atm} dış basınçta) bulunan saf su
II. Deniz seviyesinden daha yüksekte yer alan Erzurum il merkezinde (083 atm0{}83\text{ atm} dış basınçta) bulunan saf su
III. Erzurum yakınlarındaki Palandöken Dağı'nın zirvesinde (070 atm0{}70\text{ atm} dış basınçta) bulunan saf su

Bu saf su örneklerini kaynamaya başlama sıcaklıklarına göre en yüksek olandan en düşük olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kaynamaya başlama sıcaklıkları en yüksek olandan en düşük olana doğru I, II, III şeklindedir.
Sıvıların kaynamaya başlama sıcaklığı dış basınca bağlıdır ve dış basınç azaldıkça kaynama noktası da azalır. Verilen konumlarda dış basınç sıralaması Deniz seviyesi (1 atm) > Erzurum il merkezi (0,83 atm) > Palandöken Dağı'nın zirvesi (0,70 atm) şeklindedir. Buna paralel olarak kaynama noktası sıralaması da I > II > III olur.

Adım Adım Çözüm

1
Ortamların dış basınç değerlerini karşılaştırınız.
Deniz seviyesinde dış basınç 1 atm1\text{ atm}, Erzurum il merkezinde 083 atm0{}83\text{ atm}, Palandöken Dağı'n��n zirvesinde ise 070 atm0{}70\text{ atm}'dir. Dış basınç sıralaması: I > II > III.
Rakım (yükseklik) arttıkça atmosfer tabakası incelir ve sıvı üzerine etki eden dış basınç (açık hava basıncı) azalır.
2
Dış basınç ile kaynama noktası arasındaki ilişkiyi kurunuz.
Dış basınç azaldıkça sıvıların kaynamaya başlama sıcaklığı (kaynama noktası) düşer.
Kaynama, sıvının buhar basıncının dış basınca eşitlendiği anda gerçekleşir. Dış basınç ne kadar düşükse, buhar basıncının bu değere ulaşması için gereken sıcaklık (kaynama sıcaklığı) o kadar düşük olur.
3
Saf su örneklerinin kaynama noktalarını sıralayınız.
Kaynamaya başlama sıcaklıkları dış basınçla doğru orantılı olduğundan sıralama I > II > III şeklinde gerçekleşir.
Dış basıncı en yüksek olan I. örneğin kaynama noktası en yüksek, dış basıncı en düşük olan III. örneğin kaynama noktası ise en düşüktür.

Anahtar Kavram

Sıvıların kaynama noktası, üzerlerine etki eden dış basınçla doğru orantılıdır; dış basınç azaldıkça kaynama noktası düşer.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 232Soru →

Aynı dış basınç altında bulunan H2OH_2O (su), H2SH_2S (hidrojen sülfür) ve CH4CH_4 (metan) bileşiklerinin kaynama noktalarını en yüksek olandan en düşük olana doğru nasıl sıralarsınız?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Maddelerin kaynama noktaları en yüksekten en düşüğe doğru sıralandığında su (H2OH_2O), hidrojen sülfür (H2SH_2S) ve metan (CH4CH_4) şeklinde olur.
Bileşiklerin kaynama noktaları moleküller arası çekim kuvvetlerinin gücüne göre belirlenir. H2OH_2O moleküllerinde hidrojen bağı, polar olan H2SH_2S moleküllerinde dipol-dipol etkileşimi, apolar olan CH4CH_4 moleküllerinde ise en zayıf etkileşim türü olan London kuvvetleri etkindir. Bu etkileşim güçlerine göre sıralama H2O>H2S>CH4H_2O > H_2S > CH_4 şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Maddelerin molekül polarlıklarını ve moleküller arası ana etkileşim türlerini belirleyin.
H2OH_2O moleküllerinde hidrojen bağı, polar olan H2SH_2S moleküllerinde dipol-dipol etkileşimi, apolar olan CH4CH_4 moleküllerinde ise sadece London kuvvetleri etkindir.
Kaynama noktası gibi fiziksel özellikler moleküller arası çekim kuvvetlerinin gücüne doğrudan bağlıdır.
2
Belirlenen moleküller arası etkileşimlerin göreceli güçlerini karşılaştırın.
Zayıf etkileşimlerin güç sıralaması genel olarak Hidrojen bağı > Dipol-dipol etkileşimi > London kuvvetleri şeklindedir.
Elektronegatifliği yüksek F, O, N atomlarına bağlı hidrojen atomlarının oluşturduğu hidrojen bağı, diğer van der Waals etkileşimlerine kıyasla belirgin şekilde daha güçlüdür.
3
Karşılaştırma sonucuna göre kaynama noktalarını en yüksekten en düşüğe doğru sıralayın.
Sıralama H2O>H2S>CH4H_2O > H_2S > CH_4 olur.
Moleküller arası çekim kuvveti ne kadar güçlü ise maddenin sıvı fazdan gaz fazına geçmesi için gereken enerji o kadar fazla olur ve kaynama noktası yükselir.

Anahtar Kavram

Hidrojen bağları, dipol-dipol ve London kuvvetlerine göre daha güçlü zayıf etkileşimlerdir ve bulundukları maddelerin kaynama noktalarını belirgin şekilde artırırlar.
Soru 233Soru →

Aynı ortamda hazırlanan aşağıdaki sulu çözeltileri kaynamaya başlama sıcaklıklarına göre en düşükten en yükseğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Çözeltilerin kaynamaya başlama sıcaklıkları en düşükten en yükseğe doğru glikoz çözeltisi, sodyum klorür çözeltisi ve kalsiyum klorür çözeltisi şeklindedir.
Çözeltilerin kaynamaya başlama sıcaklığı, çözeltideki toplam tanecik derişimi ile doğru orantılıdır. Eşit molar derişime sahip çözeltilerden suya en az tanecik veren glikozun (01 M0{}1\text{ M} tanecik) kaynama noktası en düşük; suya en fazla tanecik veren kalsiyum klorürün (03 M0{}3\text{ M} tanecik) kaynama noktası ise en yüksektir.

Adım Adım Çözüm

1
Çözünen maddelerin suda çözünme şekillerini ve suya verdikleri tanecik sayılarını belirleyin.
Glikoz (C6H12O6\text{C}_6\text{H}_{12}\text{O}_6) moleküler çözünerek suya 11 tanecik verir. Sodyum klorür (NaCl\text{NaCl}) iyonlaşarak suya 22 iyon verir. Kalsiyum klorür (CaCl2\text{CaCl}_2) iyonlaşarak suya 33 iyon verir.
Koligatif özellikler çözeltideki toplam tanecik derişimine bağlı olarak değişir.
2
Çözeltilerin başlangıç derişimleri ile tanecik sayılarını çarparak toplam tanecik derişimlerini hesaplayın.
Glikoz çözeltisi için: 01 M×1=01 M0{}1\text{ M} \times 1 = 0{}1\text{ M} tanecik. Sodyum klorür çözeltisi için: 01 M×2=02 M0{}1\text{ M} \times 2 = 0{}2\text{ M} tanecik. Kalsiyum klorür çözeltisi için: 01 M×3=03 M0{}1\text{ M} \times 3 = 0{}3\text{ M} tanecik.
Molar derişim ile tanecik sayısının çarpımı, çözeltideki toplam aktif tanecik derişimini verir.
3
Toplam tanecik derişimleri ile kaynamaya başlama sıcaklığı arasındaki ilişkiyi kurarak sıralama yapın.
Toplam tanecik derişimi arttıkça kaynamaya başlama sıcaklığı yükselir. Derişimler arasındaki ilişki 01 M<02 M<03 M0{}1\text{ M} < 0{}2\text{ M} < 0{}3\text{ M} olduğundan, kaynamaya başlama sıcaklıkları sırasıyla Glikoz çözeltisi < Sodyum klorür çözeltisi < Kalsiyum klorür çözeltisi şeklinde sıralanır.
Kaynama noktası yükselmesi, toplam tanecik derişimi ile doğru orantılı olarak gerçekleşen koligatif bir özelliktir.

Anahtar Kavram

Sulu çözeltilerde toplam tanecik (iyon veya molekül) derişimi arttıkça kaynamaya başlama sıcaklığı artar.
Soru 234Soru →

Aşağıda verilen karbonhidrat moleküllerini, yapılarındaki monomer (tek şeker) sayılarına göre en az olandan en çok olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Verilen karbonhidratların yapılarındaki monomer sayılarına göre en azdan en çoğa doğru sıralamas�� Glikoz, Sükroz ve Selüloz şeklindedir.
Doğru sıralama Glikoz, Sükroz ve Selüloz şeklinde olmalıdır. Çünkü glikoz 11 monomerden oluşan bir monosakkarit, sükroz 22 monomerden oluşan bir disakkarit, selüloz ise çok sayıda monomerden oluşan bir polisakkarittir.

Adım Adım Çözüm

1
Karbonhidrat çeşitlerinin monomer sayılarını belirleme
Glikoz bir monosakkarit olup 11 monomerden oluşur. Sükroz bir disakkarit olup 22 monomerin (glikoz ve fruktoz) dehidrasyonuyla sentezlenir. Selüloz ise çok sayıda glikoz monomerinin birleşmesiyle oluşan bir polisakkarittir.
Karbonhidratlar içerdikleri alt birim (monomer) sayılarına göre monosakkaritler, disakkaritler ve polisakkaritler olarak gruplandırılır.
2
Monomer sayılarını karşılaştırma
Glikoz (11 monomer) < Sükroz (22 monomer) < Selüloz (çok sayıda monomer) şeklinde bir büyüklük ilişkisi vardır.
Monosakkaritler en basit şekerlerdir, disakkaritler çift şekerlerdir, polisakkaritler ise çok sayıda şekerin bir araya gelmesiyle oluşan polimerlerdir.
3
İstenen sıralamayı oluşturma
En az olandan en çok olana doğru sıralama Glikoz - Sükroz - Selüloz şeklindedir.
Soru kökünde monomer sayılarına göre azdan çoğa doğru bir sıralama yapılması talep edilmiştir.

Anahtar Kavram

Karbonhidratların yapısına katılan monomer sayılarına göre sınıflandırılması
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 235Soru →

Laboratuvar ortamında özdeş üreteçler, iletken teller, demir çiviler ve plastik boru kullanılarak üç farklı elektromıknatıs düzeneği tasarlanmıştır. Bu düzeneklerin yapısal özellikleri aşağıda belirtilmiştir:

* X elektromıknatısı: Demir çivi üzerine sarılmış, sarım sayısı NN, sarım uzunluğu LL olan ve üzerinden ii akımı geçen bobin.
* Y elektromıknatısı: Plastik boru üzerine sarılmış, sarım sayısı 2N2N, sarım uzunluğu LL olan ve üzerinden 2i2i akımı geçen bobin.
* Z elektromıknatısı: Demir çivi üzerine sarılmış, sarım sayısı 2N2N, sarım uzunluğu 2L2L olan ve üzerinden 2i2i akımı geçen bobin.

Buna göre, elektromıknatısların kutuplarında oluşan manyetik alan şiddetlerini en büyükten en küçüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Manyetik alan şiddetlerinin en büyükten en küçüğe doğru sıralaması Z, X ve Y şeklindedir.
Demir çekirdeğe sahip elektromıknatısların manyetik alanı plastik çekirdeğe göre çok daha güçlüdür. Demir çekirdeklilerden Z düzeneğinin sarım ve akım parametrelerinin oranı X düzeneğinin iki katı olduğundan en güçlü manyetik alan Z'de oluşur, en zayıf ise plastik çekirdekli Y düzeneğindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Çekirdek malzemelerinin manyetik ge��irgenliklerini karşılaştırma
Demir ferromanyetik bir malzeme olup manyetik geçirgenliği (μdemir\mu_{demir}), plastik gibi diyamanyetik/paramanyetik malzemelerin manyetik geçirgenliğinden (μplastik≈μ0\mu_{plastik} \approx \mu_0) binlerce kat daha büyüktür.
Elektromıknatısın oluşturduğu manyetik alan şiddeti, bobinin içindeki çekirdek malzemesinin manyetik geçirgenliği ile doğru orantılıdır.
2
Demir çekirdekli elektromıknatısların akım ve sarım parametrelerini kıyaslama
Demir çekirdekli X ve Z düzenekleri için B∝μN⋅ILB \propto \mu \frac{N \cdot I}{L} bağıntısı uygulanır. X düzeneği için bu oran N⋅iL\frac{N \cdot i}{L} iken, Z düzeneği için 2N⋅2i2L=2N⋅iL\frac{2N \cdot 2i}{2L} = 2 \frac{N \cdot i}{L} olur. Bu durumda Z'nin manyetik alan şiddeti X'in iki katıdır.
Manyetik alan şiddeti birim uzunluktaki sarım sayısı ve akım şiddeti ile doğru, sarım uzunluğu ile ters orantılıdır.
3
Tüm düzenekleri sıralama
Z düzeneğinin manyetik alanı X'ten büyüktür. Plastik çekirdekli Y düzeneğinin manyetik alanı ise demir çekirdeklilere göre ihmal edilebilecek kadar küçük (en zayıf) kalır. Sıralama Z > X > Y şeklindedir.
Manyetik geçirgenlik farkı en baskın faktör olduğundan plastik çekirdekli bobin en arkada yer alırken, demir çekirdekliler kendi içinde sarım/uzunluk ve akım oranlarına göre kıyaslanır.

Anahtar Kavram

Elektromıknatıslarda manyetik alan şiddetinin bağlı olduğu değişkenler (sarım sayısı, sarım uzunluğu, akım şiddeti ve çekirdek malzemesinin manyetik geçirgenliği).
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 236Soru →

1 atm1\text{ atm} dış basınç altında hazırlanan ve aşağıda bileşimleri verilen sulu çözeltilerin donmaya başlama sıcaklıklarına göre sıralanması gerekmektedir.

Buna göre, verilen bu çözeltileri donmaya başlama sıcaklıklarına göre en düşükten en yükseğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Çözeltilerin donmaya başlama sıcaklıklarına göre en düşükten en yükseğe doğru sıralaması: Üre çözeltisi, Alüminyum nitrat çözeltisi ve Magnezyum klorür çözeltisi şeklindedir.
Toplam tanecik derişimi en yüksek (10 m1{}0\text{ m}) olan üre çözeltisinin donma noktası en fazla düşmüştür ve donmaya başlama sıcaklığı en düşüktür. Toplam tanecik derişimi en düşük (06 m0{}6\text{ m}) olan magnezyum klorür çözeltisinin ise donma noktası en az düşmüştür ve donmaya başlama sıcaklığı en yüksektir. Bu nedenle en düşükten en yükseğe doğru sıralama üre çözeltisi, alüminyum nitrat çözeltisi ve magnezyum klorür çözeltisi şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Her bir çözeltideki çözünen maddelerin iyonlaşma denklemlerini yazarak toplam tanecik mol sayılarını belirleyin.
Alüminyum nitrat çözeltisinde: 01 mol×4=04 mol0{}1\text{ mol} \times 4 = 0{}4\text{ mol} iyon. Üre çözeltisinde: 03 mol×1=03 mol0{}3\text{ mol} \times 1 = 0{}3\text{ mol} molekül. Magnezyum klorür çözeltisinde: 02 mol×3=06 mol0{}2\text{ mol} \times 3 = 0{}6\text{ mol} iyon bulunur.
Koligatif özellikler çözünen maddenin cinsine değil, çözeltideki toplam tanecik (iyon veya molekül) derişimine bağlıdır.
2
Her bir çözeltideki toplam taneciklerin molal derişimlerini (m) hesaplayın.
Alüminyum nitrat çözeltisi için: 04 mol05 kg=08 m\frac{0{}4\text{ mol}}{0{}5\text{ kg}} = 0{}8\text{ m}. Üre çözeltisi için: 03 mol03 kg=10 m\frac{0{}3\text{ mol}}{0{}3\text{ kg}} = 1{}0\text{ m}. Magnezyum klorür çözeltisi için: 06 mol10 kg=06 m\frac{0{}6\text{ mol}}{1{}0\text{ kg}} = 0{}6\text{ m} olur.
Çözücü kütleleri farklı olduğu için kıyaslama yapabilmek adına birim ç��zücü kütlesi başına düşen toplam tanecik mol sayısı bulunmalıdır.
3
Toplam tanecik derişimleri ile donma noktası düşüş miktarlarını ilişkilendirerek donmaya başlama sıcaklıklarını sıralayın.
Toplam tanecik derişimi sıralaması Üre (10 m1{}0\text{ m}) > Alüminyum nitrat (08 m0{}8\text{ m}) > Magnezyum klorür (06 m0{}6\text{ m}) şeklindedir. Tanecik derişimi arttıkça donma noktası daha fazla düşeceğinden, donmaya başlama sıcaklığı sıralaması Üre çözeltisi < Alüminyum nitrat çözeltisi < Magnezyum klorür çözeltisi olur.
Çözeltideki toplam tanecik derişimi arttıkça çözeltinin donmaya başlama sıcaklığı saf çözücüye göre daha düşük bir değere kayar.

Anahtar Kavram

Çözeltilerde toplam tanecik derişimi arttıkça donmaya başlama sıcaklığının düşmesi (Kriyoskopi).
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 237Soru →

Tanecik boyutu farkından yararlanılarak gerçekleştirilen ayırma işlemlerinde kullanılan süzgeç, elek ve membran gibi bariyerlerin gözenek (por) boyutu, ayrılmak istenen taneciklerin boyutuna uygun olarak seçilir. Buna göre, aşağıda belirtilen ayırma gereçlerinin sahip olduğu gözenek boyutlarını en büyükten en küçüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Verilen ayırma araçlarının gözenek boyutları en büyükten en küçüğe doğru sırasıyla Mutfak süzgeci, Kum eleği, Süzgeç kağıdı ve Diyaliz zarı şeklindedir.
Ayırma araçlarının gözenek boyutları, ayrılmak istenen taneciklerin boyutuna paralel olarak değişir. Makarna süzgeci santimetre boyutundaki makarnaları tutmak için en geniş gözeneklere sahiptir. Kum eleği, milimetre düzeyindeki çakılları kumdan ayırır. Standart süzgeç kağıdı mikrometre boyutundaki katı süspansiyonları süzerken, diyaliz membranı ise nanometre boyutundaki protein ve koloidleri süzdüğünden en küçük gözenek çapına sahiptir. Bu nedenle büyükten küçüğe sıralama mutfak süzgeci, kum eleği, süzgeç kağıdı ve diyaliz zarı şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Ayırma yöntemlerinin fiziksel temelini analiz etme.
Tanecik boyutu farkıyla ayırma yöntemlerinde kullanılan s��zgeçlerin gözenek boyutlarının, hedef taneciklerin boyutuna uygun olarak küçüldüğünün belirlenmesi.
Yöntemlerin çalışma prensibini anlamak için gözenek boyutu ile tanecik boyutu ilişkisini kurmak gerekir.
2
Makroskopik katıları ayıran eleklerin gözenek boyutlarını karşılaştırma.
Mutfak süzgecinin makarnaları tuttuğu için en geniş gözeneklere (yaklaşık 2−4 mm2-4\text{ mm}) sahip olduğu, kum eleğinin ise ince kumu çakıldan ayırmak için milimetrik (yaklaşık 1−2 mm1-2\text{ mm}) gözeneklere sahip olduğunun tespit edilmesi.
Günlük hayatta kullanılan iri taneli katı ayırma araçlarının gözenek sınırlarını belirlemek.
3
Süspansiyon ve koloid ayırma araçlarının gözenek boyutlarını karşılaştırma.
Süzgeç kağıdının mikrometre düzeyinde (10−6 m10^{-6}\text{ m}) katıları tuttuğu, diyaliz membranının ise nanometre düzeyinde (10−9 m10^{-9}\text{ m}) koloidleri süzerek en küçük gözenek boyutuna sahip olduğunun belirlenmesi.
Mikroskobik ve yarı-mikroskobik tanecik ayırma sınırlarını ayırt etmek.
4
Elde edilen tüm gözenek boyutlarını en büyükten en küçüğe doğru sıralama.
Gözenek boyutu sıralamasının Mutfak süzgeci > Kum eleği > Süzgeç kağıdı > Diyaliz zarı şeklinde olması.
Soruda istenen sıralama kriterini eksiksiz uygulamak.

Anahtar Kavram

Tanecik boyutu farkı ile ayırma yöntemlerinde kullanılan bariyerlerin gözenek boyutları, ayrılan karışım türünün (kaba karışım, süspansiyon, koloid) tanecik boyutu ile doğrudan ilişkilidir.
Soru 238Soru →

Aşağıda farklı dış basınç koşullarında bulunan bazı sıvı örnekleri verilmiştir. Bu sıvı örneklerini, kaynamaya başlama sıcaklıkları en yüksek olandan en düşük olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıvıların kaynamaya başlama sıcaklıkları en yüksek olandan en düşük olana doğru; deniz seviyesindeki saf su, Erciyes Dağı'ndaki saf su ve deniz seviyesindeki saf etil alkol şeklinde sıralanmalıdır.
Sıvıların kaynamaya başlama sıcaklıkları, tanecikler arası çekim kuvvetlerine ve üzerlerine etki eden dış basınca bağlıdır. Aynı dış basınçta (1 atm1\text{ atm}), tanecikler arası çekim kuvveti daha fazla olan saf su (100 ∘C100\text{ }^\circ\text{C}), saf etil alkole (78 ∘C78\text{ }^\circ\text{C}) göre daha yüksek sıcaklıkta kaynar. Erciyes Dağı'nda dış basınç azaldığı için suyun kaynama noktası düşer (yaklaşık 86 ∘C86\text{ }^\circ\text{C}), fakat bu değer yine de deniz seviyesindeki etil alkolün kaynama noktasından büyüktür. Bu nedenle doğru sıralama; deniz seviyesindeki saf su, Erciyes Dağı'ndaki saf su ve deniz seviyesindeki saf etil alkol şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Sıvıların moleküller arası çekim kuvvetlerini ve bu kuvvetlerin kaynama noktasına etkisini belirlemek.
Su molekülleri arasındaki hidrojen bağları, etil alkol molekülleri arasındaki hidrojen bağlarından daha etkindir. Bu nedenle aynı dış basınçta suyun kaynama noktası etil alkolünkünden daha yüksektir.
Moleküller arası çekim kuvvetleri arttıkça sıvının kaynama noktası yükselir.
2
Dış basıncın kaynama noktasına etkisini değerlendirmek.
Dış basınç düştükçe sıvının kaynama noktası azalır. Erciyes Dağı'nda (06 atm0{}6\text{ atm}) saf suyun kaynama noktası deniz seviyesine (1 atm1\text{ atm}, 100 ∘C100\text{ }^\circ\text{C}) göre düşerek yaklaşık 86 ∘C86\text{ }^\circ\text{C} olur.
Sıvının kaynaması için iç buhar basıncının dış basınca eşit olması gerekir. Dış basınç azaldığında bu eşitlik daha düşük bir sıcaklıkta sağlanır.
3
Elde edilen kaynama noktası değerlerini karşılaştırarak sıralama yapmak.
Deniz seviyesindeki saf suyun kaynama noktası 100 ∘C100\text{ }^\circ\text{C} (en yüksek), Erciyes Dağı'ndaki saf suyun kaynama noktası yaklaşık 86 ∘C86\text{ }^\circ\text{C} (orta), deniz seviyesindeki saf etil alkolün kaynama noktası ise 78 ∘C78\text{ }^\circ\text{C} (en düşük) olarak bulunur. Sıralama büyükten küçüğe doğru; deniz seviyesindeki saf su, Erciyes Dağı'ndaki saf su ve deniz seviyesindeki etil alkol şeklindedir.
Hesaplanan ve tahmin edilen yaklaşık kaynama noktası değerleri karşılaştırıldığında sıralamanın bu şekilde olduğu görülür.

Anahtar Kavram

Kaynama noktasına etki eden faktörler (tanecikler arası çekim kuvveti ve dış basınç).
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 239Soru →

7A7A grubunda yer alan halojenlerin hidrojenli bileşikleri olan HFHF, HClHCl, HBrHBr ve HIHI maddelerinin fiziksel özellikleri incelenmektedir.

Buna göre, bu bileşikleri aynı dış basınç altındaki kaynama noktalarına göre en yüksekten en düşüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bileşiklerin aynı dış basınçtaki kaynama noktaları en yüksekten en düşüğe doğru HF>HI>HBr>HClHF > HI > HBr > HCl şeklinde sıralanır.
HFHF bileşiğinde hidrojen atomunun doğrudan flor (FF) atomuna bağlı olması nedeniyle moleküller arasında güçlü hidrojen bağları oluşur ve bu durum kaynama noktasını en yüksek seviyeye taşır. Diğer bileşiklerde (HIHI, HBrHBr, HClHCl) hidrojen bağı yoktur. Bu polar moleküllerin kaynama noktaları, elektron sayısının ve polarlanabilirliğin artmasıyla güçlenen London etkileşimleri sebebiyle HI>HBr>HClHI > HBr > HCl şeklinde sıralanır. Dolayısıyla genel sıralama HF>HI>HBr>HClHF > HI > HBr > HCl olur.

Adım Adım Çözüm

1
Bileşiklerin molekülleri arasındaki etkin zayıf etkileşim türlerini belirlemek.
HFHF molekülleri arasında hidrojen bağı kurulabilirken; HClHCl, HBrHBr ve HIHI molekülleri polar olup dipole-dipole ve London etkileşimlerine sahiptir.
Hidrojen bağı sadece hidrojen atomunun elektronegatifliği çok yüksek olan FF, OO, NN atomlarına bağlı olduğu moleküllerde görülür.
2
Hidrojen bağı içermeyen polar bileşiklerin (HClHCl, HBrHBr, HIHI) kaynama noktalarını kendi aralarında karşılaştırmak.
Grupta aşağı doğru gidildikçe (Cl→Br→ICl \rightarrow Br \rightarrow I) elektron sayısı ve polarlanabilirlik artar, bu da London kuvvetlerinin gücünü artırır. Böylece kaynama noktaları HI>HBr>HClHI > HBr > HCl şeklinde sıralanır.
Bu tür apolar kısımlara sahip polar moleküllerde, elektron sayısındaki artışa bağlı olarak artan London kuvvetleri, azalan dipol momentinin etkisinden çok daha baskındır.
3
Hidrojen bağı içeren bileşik ile diğer bileşiklerin kaynama noktalarını birleştirerek nihai sıralamayı yapmak.
En güçlü etkileşim olan hidrojen bağına sahip HFHF en yüksek kaynama noktasına sahip olur. Kalan bileşikler London kuvveti sırasına göre dizildiğinde genel sıralama HF>HI>HBr>HClHF > HI > HBr > HCl olur.
Zayıf etkileşimlerin en güçlüsü olan hidrojen bağı, kaynama noktasını anormal derecede yükseltir.

Anahtar Kavram

Hidrojen bağının varlığının ve London kuvvetlerindeki değişimin (elektron sayısı artışı) halojen hidrürlerinin kaynama noktalarına etkisi.
Soru 240Soru →

Aşağıda verilen gaz örnekleri, içerdikleri toplam atom sayılarına göre en fazladan en aza (büyükten küçüğe) doğru nasıl sıralanmalıdır? (\text{H: 1}, \text{C: 12}, \text{O: 16}, \text{Ne: 20}, N_A: \text{Avogadro sayısı})

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Yapısında 2NA2 N_A tane hidrojen atomu bulunduran CH4\text{CH}_4 gazı (II), Normal koşullarda 11,2 L11,2\text{ L} hacim kaplayan O3\text{O}_3 gazı (I) ve 80 akb80\text{ akb} kütleye sahip Ne\text{Ne} gazı (III) şeklinde en fazladan en aza doğru sıralanmalıdır.
Yapısında 2NA2 N_A tane hidrojen atomu bulunduran CH4\text{CH}_4 gazı 2,5NA2,5 N_A tane atomla en fazla atom içeren örnektir. Normal koşullarda 11,2 L11,2\text{ L} hacim kaplayan O3\text{O}_3 gazı ise 1,5NA1,5 N_A tane atom içerir. 80 akb80\text{ akb} kütleye sahip Ne\text{Ne} gazı ise sadece 44 tane atom içerdiğinden en az atom içeren örnektir. Bu nedenle en fazladan en aza doğru doğru sıralama II > I > III şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Normal koşullardaki hacmi verilen ozon gazının mol ve atom sayısını hesaplamak
11,2 L/22,4 L/mol=0,5 mol11,2\text{ L} / 22,4\text{ L/mol} = 0,5\text{ mol} O3\text{O}_3 gazı elde edilir. Bu miktar 0,5×3=1,5 mol0,5 \times 3 = 1,5\text{ mol} atom, yani 1,5NA1,5 N_A tane atom içerir.
Normal koşullarda gazların 1 mol1\text{ mol} ünün 22,4 L22,4\text{ L} hacim kapladığı bilgisini kullanarak madde miktarına geçiş yapmak.
2
İçerdiği hidrojen atomu sayısı verilen metan gazının mol ve toplam atom sayısını hesaplamak
2NA2 N_A tane H\text{H} atomu 2 mol2\text{ mol} H\text{H} atomudur. 44 katı kadar hidrojen içeren metan gazı 0,5 mol0,5\text{ mol}'dür. Bu miktar toplam 0,5×5=2,5 mol0,5 \times 5 = 2,5\text{ mol} atom, yani 2,5NA2,5 N_A tane atom içerir.
Bileşikteki bir elementin mol sayısından bileşiğin formülünü kullanarak toplam atom sayısını belirlemek.
3
akb cinsinden kütlesi verilen neon gazının gerçek atom sayısını belirlemek
80 akb/20 akb/tane=480\text{ akb} / 20\text{ akb/tane} = 4 tane Ne\text{Ne} atomu elde edilir.
akb (atomik kütle birimi) biriminin çok küçük, tane düzeyindeki kütleler için kullanıldığını ayırt etmek.
4
Bulunan atom sayılarını karşılaştırıp sıralamak
2,5NA2,5 N_A tane atom > 1,5NA1,5 N_A tane atom > 44 tane atom olduğundan sıralama II > I > III şeklindedir.
Avogadro sayısının (NA≈6,02×1023N_A \approx 6,02 \times 10^{23}) büyüklüğünü göz önüne alarak makroskobik ve mikroskobik değerleri sıralamak.

Anahtar Kavram

Mol kavramında tanecik sayısı, hacim ve mikroskobik kütle birimi (akb) dönüşümleri
ÖncekiSayfa 12 / 17Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin