Tüm alıştırma soruları

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış isimleri, sağ sütunda verilen dil bilgisi özellikleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

"eserini" sözcüğü hem iyelik hem belirtme eki almış basit bir isimle; "kurultay" fiil kökünden türemiş topluluk ismiyle; "yalnızlık" isim kökünden türemiş soyut ve tekil isimle; "bilgisayarlar" ise birleşik, somut ve çoğul isimle eşleşir.

Cümlelerde geçen isimlerin morfolojik (yapısal) ve anlamsal özellikleri incelendiğinde doğru eşleştirmeler şu şekildedir: 'eserini' sözcüğü yapım eki almadığı ve üçüncü tekil iyelik ile belirtme durum eklerini barındırdığı için hem iyelik hem belirtme eki almış basit yapılı isimdir. 'kurultay' sözcüğü kur- fiil kökünden türetilmiş bir topluluk ismidir. 'yalnızlık' sözcüğü yalın isim kökünden türetilmiş soyut ve tekil bir isimdir. 'bilgisayarlar' sözcüğü ise bilgi ve sayar sözcüklerinin birleşmesiyle oluşmuş, somut ve çoğul bir isimdir.

Adım Adım Çözüm

1

"eserini" sözcüğünü eklerine ayırıp yapısını ve aldığı ekleri belirleme.

"eser-i-n-i" şeklinde eklerine ayrılır. Yapım eki almadığı için basit yapılıdır. İlk "-i" iyelik eki, ikinci "-i" belirtme hâli ekidir.

Sözcüğün aldığı çekim eklerinin işlevlerini ve yapısal durumunu tespit etmek amacıyla bu adım gerçekle��tirilir.

2

"kurultay" sözcüğünün kökünü, yapısını ve anlam özelliğini analiz etme.

"kur-" fiil kökünden türetilmiştir. Çok sayıda kişiden oluşan bir kurulu ifade ettiği için topluluk ismidir.

Sözcüğün türetildiği kökün türünü ve anlamca karşıladığı niceliği belirlemek için bu adım gereklidir.

3

"yalnızlık" sözcüğünün kök türünü ve anlamsal özelliklerini inceleme.

"yalın" isim kökünden türetilmiştir. Beş duyu organıyla algılanamadığı için soyut, çoğul eki almadığı için tekildir.

İsimlerin anlamsal (somut/soyut) ve sayısal (tekil/çoğul/topluluk) niteliklerini ayırt etmek için bu adım uygulanır.

4

"bilgisayarlar" sözcüğünün yapısal ve anlamsal sınıflandırmasını yapma.

"bilgi" ve "sayar" kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuştur, somuttur ve çoğul eki (-lar) almıştır.

Birleşik isimlerin tespiti ve çoğul eki işlevinin doğrulanması için bu analiz yapılır.

Anahtar Kavram

İsimlerin Yapısal (Basit, Türemiş, Birleşik) ve Anlamsal (Somut, Soyut, Tekil, Çoğul, Topluluk) Özellikleri ile Aldıkları Çekim Ekleri

Soru 322Soru →

Aşağıda verilen Osmanlı Devleti'ni kurtarma fikir akımlarını, bu akımların temel amaçlarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Osmanlıcılık akımı din ve ırk ayrımı yapmaksızın tüm Osmanlı vatandaşlarını eşit kabul etmeyi amaçlar; İslamcılık akımı dünya üzerindeki Müslümanları halife etrafında birleştirmeyi hedefler; Türkçülük akımı ise Türk topluluklarını kültürel ve siyasi bir birlik altında toplamayı savunur.

Osmanlıcılık akımı sınırlardaki tüm tebaayı eşit sayarak dağılmayı önlemeyi hedefler; İslamcılık tüm Müslümanları halife etrafında toplamayı amaçlar; Türkçülük ise Türk topluluklarını milli birlik etrafında bir araya getirmeyi hedefler.

Adım Adım Çözüm

1

Osmanlıcılık akımının temel hedefini belirlemek.

Osmanlıcılık akımı, Fransız İhtilali'nin milliyetçilik akımına karşı tüm tebaayı eşit tutarak devletin birliğini korumayı hedefler. Bu doğrultuda 'din, dil ve ırk ayrımı gözetmeksizin tüm Osmanlı vatandaşlarını eşit kabul ederek devleti bir arada tutmayı amaçlama' tanımıyla eşleşir.

Osmanlıcılık kavramının tanımını doğru hedefle eşleştirmek için.

2

İslamcılık akımının temel hedefini belirlemek.

İslamcılık akımı, ümmetçilik anlayışıyla tüm Müslüman tebaanın halife etrafında toplanmasını öngörür. Bu doğrultuda 'dünya üzerindeki tüm Müslümanları halifenin liderliği etrafında birleştirerek devletin varlığını korumayı hedefleme' tanımıyla eşleşir.

Müslümanların siyasi birliği fikrinin ait olduğu akımı netleştirmek için.

3

Türkçülük akımının temel hedefini belirlemek.

Türkçülük akımı, Osmanlı sınırları içinde ve dışında yaşayan Türklerin milli bir kimlik ve birlik oluşturmasını savunur. Bu doğrultuda 'Osmanlı sınırları içindeki ve dışındaki Türk topluluklarını kültürel ve siyasi bir birlik altında toplamayı savunma' tanımıyla eşleşir.

Geriye kalan kavramın ve amacın doğruluğunu teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'ni Kurtarma Fikir Akımları

Soru 323Soru →

İbadetler mükelleflerin ifa şekillerine (yapılış biçimlerine) göre bedenî, malî, hem bedenî hem malî olmak üzere sınıflandırılır. Bu ibadet türlerinin vekâlet (başkası aracılığıyla yerine getirme) kuralları da farklılık göstermektedir.

Buna göre, sol sütunda yer alan mükellef davranışlarını, sağ sütundaki ibadet sınıflandırmaları ve vekâlet özellikleri ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Zekat ibadeti vekâletin her zaman geçerli olduğu sadece malî ibadetlerle; kalıcı mazeret durumunda vekil gönderilen hac ibadeti hem bedenî hem malî ibadetlerle; vekâlet kabul etmeyen oruç ibadeti ise sadece bedenî ibadetlerle eşleşmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

Mehmet Bey'in durumunu analiz edin.

Mehmet Bey zekat vermektedir. Zekat sadece malî bir ibadettir ve malî ibadetlerde vekâlet her zaman geçerlidir. Bu durum sadece malî ibadetlerin tanımıyla eşleşir.

Zekat ibadetinin yapılış şeklini ve vekâlet durumunu belirlemek amacıyla yapılmıştır.

2

Kadir Bey'in durumunu inceleyin.

Kadir Bey hac ibadetini yerine getirmek istemektedir ancak kalıcı bir rahatsızlığı vardır. Hac hem bedenî hem malî bir ibadettir. Bu tür ibadetlerde bizzat ifa esas olmakla birlikte, kalıcı bir engel durumunda vekil (bedel) gönderilebilir. Bu durum hem bedenî hem malî ibadetlerin tanımıyla eşleşir.

Hac ibadetinin yapılış şeklini ve mazeret durumunda vekâlet hükmünü belirlemek amacıyla yapılmıştır.

3

Selin Hanım'ın durumunu değerlendirin.

Selin Hanım oruç ibadeti yerine vekil tayin etmek istemektedir ancak oruç sadece bedenî bir ibadettir. Bedenî ibadetlerde vekâlet hiçbir şekilde geçerli değildir, mükellefin bizzat yapması şarttır. Bu durum sadece bedenî ibadetlerin tanımıyla eşleşir.

Oruç ibadetinin yapılış şeklini ve vekâletin geçerlilik sınırlarını saptamak amacıyla yapılmıştır.

Anahtar Kavram

İbadetlerin yapılış şekillerine göre bedenî, malî ve hem bedenî hem malî olarak sınıflandırılması ile vekâlet ilişkisi.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 324Soru →

Mısır'da kurulan Türk-İslam devletleri ile bu devletlerin tarihteki en belirgin özelliklerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Tolunoğulları devleti, Mısır'da kurulan ilk Türk-İslam devleti olması ve Maristan adı verilen hastaneleriyle; İhşidiler, Hicaz bölgesine egemen olan ilk Türk devleti olmasıyla; Eyyubiler, Hıttin Savaşı ile Kudüs'ü Haçlılardan kurtarmasıyla; Memlükler ise Ayn Calut Savaşı ile Moğolları tarihte ilk kez durdurmasıyla eşleşir.

Mısır'da kurulan Türk-İslam devletlerinin ayırt edici nitelikleri ve tarihi dönüm noktaları eşleştirildiğinde; Tolunoğulları ilk Türk devleti ve Maristan kurucusu, İhşidiler Hicaz Fatihi, Eyyubiler Hıttin zaferiyle Kudüs Fatihi, Memlükler ise Moğolları Ayn Calut'ta durduran devlet olarak karşımıza çıkmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Tolunoğulları'nın kuruluş yeri ve kültürel faaliyetlerini belirlemek.

Tolunoğulları Mısır'da kurulan ilk Türk devletidir ve 'Maristan' adlı hastaneler inşa etmişlerdir. Bu doğrultuda Tolunoğulları, bu bilgiyi içeren ifade ile eşleşir.

Mısır'daki ilk Türk-İslam devletinin temel yapısal ve sosyal özelliklerini saptamak.

2

İhşidiler'in egemenlik sınırlarını analiz etmek.

İhşidiler (Akşitler), kutsal topraklar olan Hicaz (Mekke ve Medine) bölgesine hükmeden ilk Türk devletidir. Bu bilgi İhşidiler ile ilgili eşleşmeyi verir.

İhşidilerin Türk-İslam tarihindeki en özgün coğrafi sınır başarısını tespit etmek.

3

Eyyubilerin Haçlı mücadelelerini değerlendirmek.

Eyyubiler, Selahaddin Eyyubi komutasında 1187 Hıttin Savaşı ile Haçlıları mağlup edip Kudüs'ü geri almıştır. Bu bilgi Eyyubiler ile ilgili eşleşmeyi doğrular.

Eyyubilerin İslam dünyası adına kazandığı en kritik askeri başarıyı belirlemek.

4

Memlüklerin Moğol akınlarına karşı tutumunu incelemek.

Memlükler, 1260 yılında gerçekleşen Ayn Calut Savaşı'nda Moğolları tarihte ilk defa bozguna uğratmış ve durdurmuştur. Bu bilgi Memlükler ile ilgili eşleşmeyi tamamlar.

Memlüklerin askeri teşkilat gücünü ve tarihteki rolünü belirlemek.

Anahtar Kavram

Mısır'da Kurulan Türk-İslam Devletlerinin Karakteristik Özellikleri ve Başarıları

Soru 325Soru →

Aşağıdaki cümlelerde köşeli parantezle [ ] belirtilen yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretlerinin kullanım işlevlerini, yanlarında verilen açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle şüphe bildiren soru işareti işleviyle, ikinci cümle kinaye bildiren ünlem işareti işleviyle, üçüncü cümle doğrudan soru bildiren soru işareti işleviyle, dördüncü cümle ise uyarı bildiren ünlem işareti işleviyle eşleşmektedir.

Eşleştirme yapıldığında; kesin olmayan tarih bilgisi şüphe bildiren soru işaretiyle, zıt durumla sağlanan alay anlamı kinaye bildiren ünlem işaretiyle, doğrudan soru cümlesi soru işaretiyle ve uyarı ifadesi ünlem işaretiyle doğru bir şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci cümledeki tarihsel verinin niteliğini incelemek.

1496 tarihinin kesin olmadığı veya şüpheyle karşılandığı anlaşılır. Bu durumda bilginin yanına yay ayraç içinde soru işareti (?) getirilerek ilgili işleve ulaşılır.

Türkçede kesinlik taşımayan tarih ve yer bilgilerini belirtmek için yay ayraç içinde soru işareti kullanılır.

2

İkinci cümledeki üslup ve bağlamı analiz etmek.

'Dahiyane fikirler' ifadesinin şirketi batırdığı söylenerek alaycı/kinayeli bir anlam yaratıldığı tespit edilir. Bu işlev için yay ayraç içinde ünlem işareti (!) kullanılmalıdır.

Bir söze alay veya küçümseme katmak amacıyla yay ayraç içinde ünlem işareti kullanılır.

3

Üçüncü cümlenin yapısını ve soru anlamını kontrol etmek.

Cümlede soru eki (mi) bulunduğu ve doğrudan bilgi edinme amacı taşıdığı görülür. Cümlenin sonuna soru işareti (?) konulması gerektiği belirlenir.

Doğrudan soru anlamı taşıyan ve soru eki/sözü içeren cümlelerin sonuna soru işareti getirilir.

4

Dördüncü cümledeki hitap/uyarı ifadesini saptamak.

'Durun' sözcüğüyle muhataba bir uyarıda bulunulduğu belirlenir. Bu cümlenin sonuna ünlem işareti (!) getirilmelidir.

Seslenme, hitap ve uyarı bildiren ifadelerin veya bu ifadeleri içeren cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.

Anahtar Kavram

Soru ve ünlem işaretlerinin Türkçedeki temel ve ikincil (ayraç içi kinaye/şüphe) işlevleri.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 326Soru →

Çığ; kar örtüsünün hızlı bir şekilde yamaç aşağı kaymasıyla oluşan, can ve mal kayıplarına yol açan önemli bir doğal afettir. Çığın oluşumunda, yayılışında ve sıklığında hem fiziki hem de beşerî faktörler rol oynar. Buna göre, çığ afetiyle ilgili sol sütunda verilen faktörler ile sağ sütunda verilen bu faktörlerin çığ oluşumuna etkilerini gösteren açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bakı Etkisi - Güneş gören yamaçlardaki sıcaklık değişimi; Eğim Koşulları - Yamaç açısının

30^\circ - 45^\circ

olması; Bitki Örtüsü - Ormanların karı tutarak bariyer görevi görmesi; Beşerî Faktörler - Kış sporları ve yol yapımı gibi faaliyetler.

Bakı etkisi kar tabakalarındaki bağı zayıflatırken, eğim karın kayması için gerekli fiziksel açıyı sağlar. Bitki örtüsü karı yamaçta sabitleyerek engel oluştururken, beşerî faktörler yapay tetiklemelerle çığa neden olur.

Adım Adım Çözüm

1

Bakı etkisinin kar tabakası üzerindeki etkisini belirleme.

Bakı, güneşe dönük yamaçlarda sıcaklığın gün içinde değişmesiyle karın eriyip tekrar donmasına ve tabakalar arasındaki bağın zayıflamasına neden olur. Bu durum ilk açıklamayla eşleşir.

Bakı faktörünün çığ oluşumundaki fiziksel etkisini kavramak.

2

Eğim koşullarının çığ oluşumu için ideal sınırlarını saptama.

Yamaç eğiminin

30^\circ

ile

45^\circ

arasında olması, kar kütlesinin yer çekimi etkisiyle kayabilmesi için en elverişli aralıktır. Bu durum ikinci açıklamayla eşleşir.

Eğim derecesinin çığ riskini nasıl belirlediğini analiz etmek.

3

Bitki örtüsünün çığ üzerindeki koruyucu rolünü açıklama.

Sık ağaç toplulukları karı yamaçta sabitleyerek doğal bir engel oluşturur ve çığ riskini azaltır. Bu durum üçüncü açıklamayla eşleşir.

Doğal bitki örtüsünün afeti önleyici etkisini anlamak.

4

Beşerî faktörlerin çığ tetikleme mekanizmasını inceleme.

Kayak turizmi, yol yapım çalışmaları veya yüksek ses çıkaran insan aktiviteleri yamaçtaki kar kütlesinin dengesini bozarak çığa sebep olur. Bu durum dördüncü açıklamayla eşleşir.

İnsan faaliyetlerinin doğal afetler üzerindeki etkisini değerlendirmek.

Anahtar Kavram

Çığ oluşumuna etki eden fiziki ve beşerî faktörler ile bunların etki mekanizmaları.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 327Soru →

Kayaçlar oluşum kökenlerine göre püskürük (katılaşım), tortul (sedimenter) ve başkalaşım (metamorfik) olmak üzere üç ana gruba ayrılır. Aşağıda sol sütunda verilen kayaç türleri ile sağ sütunda verilen kayaç oluşum gruplarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Granit - Derinlik Volkanik (İç Püskürük) Kayaç, Kalker - Kimyasal Tortul Kayaç, Mermer - Başkalaşım (Metamorfik) Kayaç eşleşmesi doğrudur.

Eşleştirmede granit derinlik volkanik, kalker kimyasal tortul, mermer ise başkalaşım kayacı olarak doğru gruplandırılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Verilen kayaçlardan granitin oluşumunu ve ait olduğu grubu belirleme.

Granit, magmanın yer kabuğunun derinlerinde yavaş yavaş soğuyup kristalleşmesiyle oluşan bir iç püskürük (derinlik) kayacıdır.

Kayaçların kökenlerini belirlemek eşleştirmenin ilk adımıdır.

2

Verilen kayaçlardan kalkerin oluşumunu ve ait olduğu grubu belirleme.

Kalker (kireç taşı), suda çözünmüş kalsiyum karbonatın kimyasal yollarla çökelmesiyle oluşan bir kimyasal tortul kayacıdır.

Tortul kayaç alt türlerini doğru sınıflandırmak gerekir.

3

Verilen kayaçlardan mermerin oluşumunu ve ait olduğu grubu belirleme.

Mermer, kalkerin yüksek sıcaklık ve basınç altında kalarak metamorfizmaya uğramasıyla oluşan bir başkalaşım (metamorfik) kayacıdır.

Kayaçların birbirine dönüşüm süreçlerini bilmek doğru eşleştirmeyi tamamlar.

Anahtar Kavram

Kayaçların oluşum kökenlerine göre sınıflandırılması ve yaygın kayaç türlerinin bu gruplarla eşleştirilmesi.

Soru 328Soru →

Yeni Türk Devleti'nin kuruluş sürecinde gerçekleştirilen siyasi inkılaplar ile bu inkılapların temel amaç ve sonuçları aşağıda verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki inkılapları sağ sütundaki en uygun açıklama ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Saltanatın Kaldırılması ulusal egemenliğin önündeki engelleri kaldırarak iki başlılığı önlemiştir; Ankara'nın Başkent İlan Edilmesi idari merkezi resmileştirmiştir; Cumhuriyetin İlanı hükümet bunalımını çözerek devlet rejimini belirlemiştir; Halifeliğin Kaldırılması ise laikleşme sürecini hızlandırarak eski rejime dönüş yollarını kapatmıştır.

Siyasi alanda gerçekleştirilen inkılaplar, devletin yapısını ve yönetim biçimini şekillendirmiştir. Saltanatın kaldırılmasıyla iki başlılık giderilmiş ve ulusal egemenlik pekişmiştir. Ankara'nın başkent ilanı idari merkezi sabitlemiştir. Cumhuriyetin ilanı hükümet bunalımını çözmüş ve devlet rejimini adlandırmıştır. Halifeliğin kaldırılması ise laikleşme sürecini hızlandırarak eski rejime dönüş yollarını kapatmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Saltanatın kaldırılmasının önemini analiz etmek.

Kişisel egemenliğe son verilerek ulusal egemenliğin önünün açılması ve iki başlılığın sona ermesi tespit edilir.

Saltanatın kaldırılması doğrudan hanedanın siyasi egemenliğine son vermiştir.

2

Ankara'nın başkent yapılmasının nedenlerini incelemek.

Millî Mücadele'nin idari merkezinin yeni devletin resmi başkenti olarak kabul edilmesi belirlenir.

Coğrafi güvenlik ve stratejik önem başkent tercihinde belirleyici olmuştur.

3

Cumhuriyetin ilanının getirdiği çözümleri değerlendirmek.

Hükümet bunalımının çözülmesi ve yeni rejimin adının konması eşleştirilir.

Meclis hükümeti sisteminden kabine sistemine geçiş cumhuriyetin ilanıyla gerçekleşmiştir.

4

Halifeliğin kaldırılmasının etkilerini belirlemek.

Laikliğe geçişin en büyük adımının atılması ve eski rejime dönüşün engellenmesi saptanır.

Halifelik makamı eski düzenin son dinsel-siyasi sığınağı konumundaydı.

Anahtar Kavram

Siyasi alanda yapılan inkılapların neden ve sonuç ilişkileri çerçevesinde ayırt edilmesi.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 329Soru →

Türkiye'de farklı b��lgelerde görülen coğrafi özelliklerin insan yaşamı ve faaliyetleri üzerindeki etkileri göz önüne alındığında, aşağıdaki doğal çevre durumları ile bu durumların yol açtığı insani sonuçları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Karadeniz Bölgesi'ndeki nemli ve yağışlı iklim ile ahşap konut kullanımı; İç Anadolu'daki kurak iklim ile kerpiç konut kullanımı; Doğu Anadolu'daki sert kış koşulları ile ulaşım faaliyetlerindeki aksamalar eşleşmelidir.

Doğal çevre, insanın yaşam alanını ve temel ihtiyaçlarını karşılama şeklini sınırlandırır ya da yönlendirir. Karadeniz'in yağışlı ikliminin ahşap meskenlere, İç Anadolu'nun kuraklığının kerpiç meskenlere, Doğu Anadolu'nun kış şartlarının ise ulaşım aksamalarına yol açması doğanın insan üzerindeki etkisine doğrudan örnek oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1

Karadeniz Bölgesi'nin doğal çevre özelliklerinin insan yaşamına etkisini analiz etmek.

Bölgedeki yüksek nem ve sürekli yağış, orman örtüsünü zenginleştirir. Bu da yerel konut inşasında ahşap malzemenin öncelikli tercih edilmesini sağlar.

Doğal ortamın sunduğu baskın malzeme türü, insanların barınma amaçlı kullandığı yapı malzemesini doğrudan belirler.

2

İç Anadolu Bölgesi'nin doğal çevre özelliklerinin insan yaşamına etkisini analiz etmek.

Yağış azlığı ve orman yetersizliği, toprak ve samanın karıştırılmasıyla elde edilen kerpiç meskenlerin yaygınlaşmasını sağlar.

Kurak ve yarı kurak bölgelerde bitki örtüsünün cılız olması, insanları toprak kökenli yapı malzemelerine yönlendirir.

3

Doğu Anadolu Bölgesi'nin doğal çevre özelliklerinin insan yaşamına etkisini analiz etmek.

Sert karasal iklim ve yoğun kar yağışı, karayolu ağlarını olumsuz etkileyerek ulaşımda gecikmelere ve aksamalara yol açar.

Ekstrem hava koşulları ve yer şekillerinin engebeli yapısı, beşerî ulaşım altyapısını ve günlük yaşamı sınırlayıcı bir rol oynar.

Anahtar Kavram

Doğal çevre unsurlarının (iklim, bitki örtüsü, yeryüzü şekilleri) insan yaşamı, konut tipleri ve ekonomik/beşerî faaliyetler üzerindeki belirleyici etkisi.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 330Soru →

Çığ oluşumu; yer şekilleri, meteorolojik koşullar ve bitki örtüsü gibi çeşitli fiziki ve beşeri unsurların etkisiyle gerçekleşir.

Buna göre, sol tarafta verilen çığ oluşum faktörleri ile sağ tarafta verilen açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eğim kavramı kar kütlesinin yer çekimi etkisiyle kayması için gereken yamaç dikliğiyle; Aşırı Kar Ya��ışı kar kütlesinin kalınlık ve ağırlığını artıran meteorolojik faktörle; Bitki Örtüsünün Tahribi ise karı tutan ağaçların yok olmasıyla eşleşir.

Çığ oluşumunda yer şekillerini temsil eden eğim, kar birikimini ve kütle ağırlığını temsil eden aşırı kar yağışı ile karın kaymasını engelleyen koruyucu bitki örtüsünün tahribi kavramları, tanımlarıyla doğru bir şekilde eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Eğim faktörünü incelemek.

Eğim, karın yer çekimiyle hareket etmesi için gereken yamaç dikliğini ifade ettiği için ikinci açıklamayla eşleşir.

Eğim açısı arttıkça kar kütlesinin yamaçta tutunması zorlaşır ve kayma eğilimi artar.

2

Aşırı kar yağışı faktörünü incelemek.

Kar yağışı meteorolojik bir olaydır. Kısa sürede kar kalınlığını ve ağırlığını artırdığı için üçüncü açıklamayla eşleşir.

Taze kar tabakasının ağırlığı, alt kısımlardaki kar tabakalarının üzerindeki baskıyı artırarak kaymayı tetikler.

3

Bitki örtüsünün tahribini incelemek.

Ağaçların kesilmesi veya yok edilmesi doğal engelleri ortadan kaldırdığı için birinci açıklamayla eşleşir.

Gür ağaç ve bitki toplulukları kar tabakasını zemine bağlayan ve çığın hızlanmasını önleyen doğal bariyerlerdir.

Anahtar Kavram

Çığ oluşumuna etki eden faktörlerin (yer şekilleri, klimatolojik olaylar ve beşeri faaliyetler) sınıflandırılması

Soru 331Soru →

Yeni Türk Devleti'nin kuruluş sürecinde gerçekleştirilen aşağıdaki siyasi inkılapları, bu inkılapların temel gerekçe, amaç ve sonuçlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Saltanatın kaldırılması Lozan'daki ikilik planlarını bozma ve kişisel egemenliği sonlandırma açıklamasıyla; Ankara'nın başkent yapılması şehrin coğrafi/stratejik konumu ve mücadele merkezi olmasıyla; Cumhuriyetin ilanı rejim tartışmalarını bitirme ve kabine sistemine geçme amacıyla; Halifeliğin kaldırılması ise laikleşme ve çift başlılığı önleme amacıyla eşleşir.

Siyasi inkılaplar, kendi dönemsel gerekçeleri ve sonuçlarıyla doğru şekilde eşleştirilmiştir. Saltanatın kaldırılması Lozan'daki ikilik planlarını bozmakla; Ankara'nın başkent yapılması şehrin coğrafi/stratejik konumu ve mücadele merkezi olmasıyla; Cumhuriyetin ilanı rejim tartışmalarını bitirme ve kabine sistemine geçme amacıyla; Halifeliğin kaldırılması ise laikleşme ve çift başlılığı önleme amacıyla eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Siyasi inkılapların gerekçelerini analiz etmek.

Saltanatın kaldırılması, Lozan'a tek temsilci gitme ve ulusal egemenliği güçlendirme amacı taşır.

İtilaf Devletleri'nin Lozan Konferansı öncesinde Türk tarafında ikilik çıkarma girişimlerine karşı siyasi bütünlük sağlamak gerekmiştir.

2

Ankara'nın başkent seçilme nedenlerini ve Cumhuriyetin ilanının getirdiği çözümleri belirlemek.

Ankara coğrafi konumu nedeniyle başkent olurken, Cumhuriyetin ilanı ekim 1923'teki hükümet bunalımını çözmüş ve devlet başkanlığı sorununu gidermiştir.

Siyasi tıkanıklıkları gidermek ve idari yapıyı kurumsallaştırmak hedeflenmiştir.

3

Halifeliğin kaldırılmasının etkisini değerlendirmek.

Halifeliğin kaldırılması, laiklik ilkesini pekiştirmiş ve hilafet makamının eski rejim taraftarlarının sığınağı haline gelmesini engelleyerek çift başlılığı bitirmiştir.

Laik ve çağdaş bir ulus devlet inşa etme yolundaki en kritik engeli kaldırmak amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Siyasi Alanda Yapılan İnkılaplar

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 332Soru →

İnsanlar, yaşamsal faaliyetlerini sürdürmek ve ekonomik ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla doğal çevreye müdahale etmektedir. Bu müdahaleler, doğal sistemleri oluşturan dört temel ortamda (muhteşem dörtlü) çeşitli değişimlere yol açar.

Aşağıda verilen beşerî faaliyetlerin ve yol açtığı çevre sorunlarının, birincil olarak etkilediği doğal ortamlarla (kürelerle) doğru eşleştirmesini yapınız.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İsviçre Alpleri'ndeki heyelanlar litosferle, Libya'daki yeraltı sularının tüketilmesi hidrosferle, CFC gazlarının ozon tabakasına etkisi atmosferle, Güneydoğu Asya'daki orman ve habitat tahribatı ise biyosferle eşleşir.

Her bir beşerî müdahale, etki ettiği birincil doğal ortamla doğru eşleştirilmiştir. Yamaç dengesinin bozularak heyelanların tetiklenmesi katı yer kabuğunu (litosfer) etkilerken; yeraltı su kaynaklarının tüketilmesi su küreyi (hidrosfer); ozon tabakasının seyrelmesi gaz örtüsünü (atmosfer); canlıların habitatlarının yok edilmesi ise canlılar dünyasını (biyosfer) etkiler.

Adım Adım Çözüm

1

İsviçre Alpleri'ndeki beşerî müdahaleyi inceleyiniz.

Yamaç dengesinin bozulması ve heyelanlar yer kabuğu (taş küre) süreçleridir. Bu nedenle litosfer ile eşleşir.

Litosfer, yer kabuğunun katı kısmını ve yer şekillerini kapsar.

2

Libya'daki Büyük Yapay Nehir Projesi'ni inceleyiniz.

Fosil yeraltı sularının tüketilmesi doğrudan su kaynaklarının azalmasıdır. Bu nedenle hidrosfer ile eşleşir.

Hidrosfer; okyanuslar, akarsular, göller ve yeraltı suları gibi tüm su kaynaklarını kapsar.

3

Kloroflorokarbon (CFC) gazlarının etkilerini inceleyiniz.

CFC gazları stratosferdeki ozon tabakasına zarar verir. Bu nedenle atmosfer ile eşleşir.

Atmosfer, dünyayı çevreleyen gaz örtüsüdür.

4

Güneydoğu Asya'daki yağmur ormanlarının tahribatını inceleyiniz.

Ormanların ve endemik türlerin habitatlarının zarar görmesi biyolojik çeşitliliğe zarar verir. Bu nedenle biyosfer ile eşleşir.

Biyosfer, diğer kürelerde yaşayan tüm canlı organizmaları kapsar.

Anahtar Kavram

Beşerî faaliyetlerin doğal ortamlar üzerindeki etkileri

Soru 333Soru →

Lozan Barış Antlaşması sonrasında Türk dış politikasının 1923-1932 yılları arasındaki öncelikli hedefi, Lozan'dan arta kalan sorunları ç��züme kavuşturmak ve egemenlik haklarını koruyarak uluslararası alanda barışçı bir denge kurmaktı. Bu süreçte Türkiye, farklı devletlerle egemenlik hakları, sınırlar ve nüfus gibi konularda kritik diplomatik m��cadeleler yürütmüştür.

Buna göre, sol sütundaki tarihsel gelişmeleri, sağ sütundaki bu gelişmelerin yaşandığı ilgili devletlerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleşmeler şu şekildedir: Musul Sorunu İngiltere ile, Yabancı Okullar Sorunu Fransa ile, Nüfus Mübadelesi Yunanistan ile ve Dostluk ve Tarafsızlık Antlaşması Sovyetler Birliği ile eşleşir.

Eşleştirmelerin tamamı, 1923-1932 yılları arasında Türkiye Cumhuriyeti'nin dış politikada karşılaştığı sorunların ve yürüttüğü diplomasinin doğru devletlerle eşleştirilmesiyle sağlanır. Musul meselesi İngiltere ile, yabancı okullar krizleri Fransa ile, nüfus mübadelesi Yunanistan ile, 1925 Dostluk ve Tarafsızlık Antlaşması ise Sovyetler Birliği ile doğrudan ilişkilidir.

Adım Adım Çözüm

1

Musul Sorunu'na odaklanılması

Milletler Cemiyeti kararı ve İngiltere ile yürütülen diplomatik süreçlerin Musul Sorunu'nu doğrudan İngiltere ile ilişkilendirdiği görülür.

Musul, Irak sınırında yer aldığı için bu sınırın tespiti doğrudan Irak'ı mandası altında bulunduran İngiltere ile yürütülmüştür.

2

Yabancı Okullar meselesinin analiz edilmesi

Türkiye'nin egemenlik hakları gereği iç hukuk kurallarına uymasını zorunlu kıldığı yabancı okulların en yoğun şekilde Fransa'ya ait olması nedeniyle krizin Fransa ile yaşandığı saptanır.

Fransa, Lozan sonrasında Türkiye'deki Katolik okullarının ayrıcalıklı statüsünü korumak için müdahale girişimlerinde bulunmuş ancak Türkiye egemenlik hakları gereği bunu bir iç mesele olarak görerek reddetmiştir.

3

Nüfus Mübadelesi ve etabli krizinin incelenmesi

Lozan'daki nüfus değişimi maddelerinin yorumlanması ve İstanbul'daki Rumlar ile Batı Trakya'daki Türklerin 'etabli' sayılması krizinin Yunanistan ile yaşandığı anlaşılır.

1930 Ankara Antlaşması ile çözülen bu kriz, Türkiye ile Yunanistan arasında nüfus yapısını düzenleyen doğrudan bir ikili ilişkidir.

4

Dostluk ve Tarafsızlık Antlaşması'nın değerlendirilmesi

1925 yılında imzalanan bu antlaşmanın, Türkiye'nin Musul Sorunu yüzünden İngiltere ile yaşadığı gerginlik ve uluslararası yalnızlık döneminde Sovyetler Birliği ile yapıldığı belirlenir.

Türkiye, batılı güçler karşısında denge kurmak ve doğu sınırlarını güvence altına almak için Sovyetler Birliği ile yakınlaşmıştır.

Anahtar Kavram

Lozan Sonrası Türk Dış Politikası (1923-1932) Dönemindeki Temel Sorunlar ve İlgili Devletler

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 334Soru →

Aşağıda sol sütunda Türkiye'de yaygın olarak görülen bazı kayaç tipleri ve yapısal özellikleri, sağ sütunda ise bu kayaçların doğrudan etkisiyle oluşan yer şekilleri ve coğrafi sahalar verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki kayaç özellikleri ile sağ sütundaki yer şekillerini/coğrafi sahaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki 'tüf ve bazalt katmanları' peri bacalarıyla; 'granit blokları' tor topografyasıyla; 'kalker tabakaları' karstik yer şekilleriyle; 'mermer blokları' ise Marmara Adası'ndaki metamorfik sahalarla eşleşmektedir.

Kayaçların fiziksel ve kimyasal özellikleri, üzerinde geliştikler yer şekillerini doğrudan kontrol eder. Tüf ve bazalt ikilisi peri bacalarını; granit tor topografyasını; kalker karstik şekilleri; mermer ise metamorfik mermer yataklarını oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1

Dış püskürük kayaçlar olan tüf ve bazaltın oluşturduğu yer şekillerini belirlemek

Tüfün kolay aşınan yapısı ve bazaltın sert yapısı nedeniyle peri bacaları oluşur (Nevşehir-Göreme). Bu durumda birinci öncül peri bacaları seçeneği ile eşleşir.

Peri bacalarının oluşumunda volkanik kayaçların (tüf ve bazalt) farklı aşınma özellikleri temel etkendir.

2

Derinlik kayaçlarından olan granitin oluşturduğu topografyayı incelemek

Granit kütlelerinin yüzeyde fiziksel ve kimyasal yollarla aşınması sonucu tor topografyası meydana gelir (Aydın-Çine). Bu durumda ikinci öncül tor topografyası seçeneği ile eşleşir.

Tor topografyası tamamen granit kayaçlarının çatlak sistemleri boyunca ayrışmasıyla oluşur.

3

Kalsiyum karbonat içeren kimyasal tortul kayaçların yer şekilleriyle ilişkisini kurmak

Kalker (kireç taşı) suyla temas ettiğinde kolayca eriyen bir kimyasal tortul kayaçtır ve Teke/Taşeli platolarında karstik aşınım şekillerini oluşturur. Bu durumda üçüncü öncül karstik yer şekilleri seçeneği ile eşleşir.

Karstik şekillerin gelişimi, kayaçların kimyasal çözünme özelliklerine doğrudan bağlıdır.

4

Metamorfizma süreçleri sonucu oluşan başkalaşım kayaçlarını eşleştirmek

Kalkerin başkalaşımıyla oluşan mermer blokları, Marmara Adası'ndaki metamorfik alanlarla ilişkilidir. Bu durumda dördüncü öncül metamorfik sahalar seçeneği ile eşleşir.

Mermer, kalkerin yüksek sıcaklık ve basınç altında değişime uğramasıyla oluşan bir başkalaşım (metamorfik) kayacıdır.

Anahtar Kavram

Kayaç türlerinin oluşum kökenleri ve bu kökenlerin yer şekillerinin oluşumu üzerindeki doğrudan belirleyici etkileri.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 335Soru →

Doğal çevre unsurları, sundukları imkânlar veya taşıdıkları sınırlılıklarla insan faaliyetlerini doğrudan ya da dolaylı olarak şekillendirir. Aşağıdaki sol sütunda verilen coğrafi sahalar ile sağ sütunda yer alan ve doğanın insan yaşamı üzerindeki etkisini gösteren durumları en uygun şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Amazon Havzası'nın alçak kesimleri ile yüksek yerleşimin tercih edilmesi; İskandinav Yarımadası'nın kuzey kıyıları ile tarım yerine ormancılık/balıkçılık yapılması; Kuzeydoğu Anadolu'nun yüksek platoları ile gür çayırlar sonucu büyükbaş hayvancılık yapılması; Batı Avrupa'nın okyanusal iklim sahaları ile sulama ihtiyacının az, güneş enerjisinin sınırlı olması durumları eşleşmektedir.

Verilen coğrafi bölgelerin fiziki koşulları (aşırı nem, düşük sıcaklık, yaz yağışları, bulutluluk) buralarda yaşayan insanların mesken tercihlerini, ekonomik faaliyet türlerini ve enerji üretim potansiyellerini doğrudan şekillendirmiştir. Bu durumlar doğanın insan üzerindeki baskın etkisinin tipik göstergeleridir.

Adım Adım Çözüm

1

Ekvatoral kuşaktaki Amazon Havzası'nın iklim koşullarını analiz etmek.

Bu sahada aşırı nem ve sıcaklık alçak alanları yaşanmaz kılar, bu da yerleşme sınırını yukarı taşır. Bu durum yüksek yükseltilerin tercih edilmesiyle eşleşir.

İklimin yerleşme alanı seçimi ve nüfus dağılışı üzerindeki doğrudan etkisini saptamak.

2

Kuzey Avrupa / İskandinavya'nın soğuk kuşaktaki tarımsal sınırlılıklarını değerlendirmek.

Sıcaklık yetersizliği tarımı engeller; tayga ormanları ve deniz kıyısı olması insanları ormancılık ile balıkçılığa yöneltir.

Sıcaklık ve bitki örtüsünün ekonomik faaliyetler üzerindeki belirleyici rolünü belirlemek.

3

Kuzeydoğu Anadolu platolarındaki iklim-vejetasyon ilişkisini kurmak.

Sert karasal iklimin yaz yağışları gür çayırları oluşturur. Bu da bölgede büyükbaş mera hayvancılığını temel sektör haline getirir.

Yer şekilleri ve iklim özelliklerinin hayvancılık türü üzerindeki etkisini açıklamak.

4

Batı Avrupa'nın nemli okyanusal iklim koşullarını incelemek.

Bulutluluğun fazlalığı güneş enerjisini kısıtlar, düzenli yağış ise sulama ihtiyacını azaltır.

Bulutluluk ve yağış rejiminin tarım ve enerji sektörlerine olan etkisini netleştirmek.

Anahtar Kavram

Doğal çevrenin (iklim, yer şekilleri ve bitki örtüsü) insan yaşamı, yerleşim tercihleri ve ekonomik faaliyetler üzerindeki yönlendirici ve sınırlandırıcı etkisi.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 336Soru →

Aşağıda I. Dünya Savaşı'nın başlarında Osmanlı Devleti ve müttefiki Almanya'nın gerçekleştirdiği askeri ve diplomatik hamleler ile bu hamlelerin arka planındaki jeopolitik gerekçeler verilmiştir.

Sol sütundaki tarihsel gelişmeleri, sağ sütundaki en uygun diplomatik ve askeri gerekçelerle eşle��tiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki gelişmeler ile sağ sütundaki gerekçeler sırasıyla şu şekilde eşleşmelidir: Hilafetin nüfuzunun kullanılması İngiliz sömürge yollarındaki nüfusu ayaklandırma stratejisiyle; Reşadiye ve Sultan Osman gemilerine el konulması Osmanlı kamuoyunda İngiliz karşıtlığını körükleme etkisiyle; gizli ittifaka rağmen tarafsızlık ilanı askeri hazırlıklar için zaman kazanma amacıyla; Goben ve Breslau'nun satın alınması ise İtilaf Devletleri'nin hukuki itirazlarını savuşturma amacıyla eşleşir.

Sol sütundaki her bir askeri veya diplomatik hamle, sağ sütundaki kendi stratejik gerekçesiyle birebir eşleşmektedir. Hilafet gücü sömürge nüfusunu etkilemek için, gemilere el konulması kamuoyu oluşturmak için, ittifak sonrası tarafsızlık zaman kazanmak için, Goben ve Breslau hamlesi ise hukuki yaptırımlardan kaçınmak için yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Alman ittifakının dini boyutunu analiz etme.

Almanya'nın Osmanlı halifesinin nüfuzunu kullanarak cihad ilan ettirme isteği, İtilaf Devletleri'nin Müslüman sömürgelerinde isyanlar çıkartarak cephe yükünü hafifletme hedefiyle eşleşir.

Hilafet makamının nüfuzunun askeri ve stratejik bir güç unsuru olarak kullanılması hedeflenmiştir.

2

İngiltere'nin gemilere el koymasının toplumsal ve siyasal etkilerini değerlendirme.

Reşadiye ve Sultan Osman gemilerinin teslim edilmemesi, Osmanlı halkında İngiltere'ye karşı öfke uyandırmış ve Alman ittifakına yönelim için psikolojik zemin hazırlamıştır.

Halktan toplanan paralarla alınan gemilere el konulması kamuoyunu doğrudan etkilemiştir.

3

Gizli ittifaka rağmen ilan edilen tarafsızlığın amacını saptama.

2 Ağustos'ta imzalanan gizli antlaşmaya rağmen seferberlik ve tarafsızlık ilanı, ordunun eksiklerini gidermek ve savaşa giriş anını belirlemek için zaman kazanma strategisidir.

Osmanlı ordusunun henüz topyekün bir savaşı yürütecek lojistik ve askeri hazırlığı tamamlanmamıştır.

4

Goben ve Breslau gemilerinin 'satın alınma' formülünü yorumlama.

Alman gemilerinin Osmanlı donanmasına katılması uluslararası tarafsızlık hukukuna aykırı olduğundan, 'satın alma' beyanıyla İtilaf baskılarına karşı hukuki bir kılıf oluşturulmuştur.

Osmanlı Devleti tarafsızlık hukukunun getirdiği yaptırımlardan kaçınmak istemiştir.

Anahtar Kavram

I. Dünya Savaşı başlarında Osmanlı Devleti'nin diplomatik ve askeri hamleleri ile Alman-Osmanlı ittifakının stratejik hedefleri.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 337Soru →

Aşağıda verilen kayaçlar ile bu kayaçların oluşum kökenleri, fiziksel-kimyasal özellikleri ve yeryüzündeki yansımalarını içeren açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Jips alçı taşı kimyasal tortul kayaç ve karstik şekil açıklamasıyla; granit iç püskürük kayaç ve tor topografyası açıklamasıyla; andezit dış püskürük kayaç ve volkanik alanlar açıklamasıyla; linyit ise Neojen dönemi organik tortul kömür açıklamasıyla eşleşmektedir.

Jips'in kimyasal tortul ve karstik erime özellikleriyle, granitin tor topografyası oluşturan iç püskürük yapısıyla, andezitin volkanik bölgelerde görülen dış püskürük karakteriyle ve linyitin Neojen dönemine ait organik tortul yapısıyla eşleştirilmesi coğrafi gerçeklerle tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1

Jips kayacının yapısını ve oluşturduğu yer şekillerini analiz etmek.

Jips kolay eriyebilen kimyasal tortul kayaçtır ve karstik erime şekilleriyle eşleşir.

Çözünebilen kayaçlar karstik topoğrafyanın oluşumunda temel etkendir.

2

Granit kayacının aşınma sürecini ve karakteristik topografyasını incelemek.

Granit iç püskürük bir kayaçtır ve kendine özgü tor topografyası bloklarını oluşturur.

Yavaş soğuma sonucu oluşan iri kristalli yapı, fiziksel ve kimyasal süreçlerle bloklu aşınmaya yatkındır.

3

Andezit kayacının oluşum ortamını ve coğrafi dağılışını incelemek.

Andezit dış püskürük kayaçtır ve volkanik dağların yaygın olduğu İç ve Doğu Anadolu'da bulunur.

Lavların yüzeye çıkarak hızlı soğuması dış püskürük kayaçları oluşturur.

4

Linyit kömürünün jeolojik özelliklerini belirlemek.

Linyit, üçüncü jeolojik zamana (Neojen) ait organik tortul bir kömür türüdür.

Bitkisel kökenli kalıntıların zamanla havasız ortamda karbonlaşması organik tortulları oluşturur.

Anahtar Kavram

Kayaçların kökenleri, fiziksel ve kimyasal özellikleri, oluşturdukları yer şekilleri ve oluştukları jeolojik zamanlar.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 338Soru →

Aşağıda verilen enlem dereceleri ile bu enlemlerde solstis (gün dönümü) ve ekinoks (gece-gündüz eşitliği) tarihlerinde gerçekleşen aydınlanma ve gölge özelliklerini doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kuzey Kutup Dairesi ile 21 Haziran'da 24 saat gündüz yaşanması; Yengeç Dönencesi ile 21 Haziran'da Güneş ışınlarının 90 dereceyle düşmesi; Ekvator ile ekinokslarda Güneş'in dik gelmesi; Oğlak Dönencesi ile 21 Aralık'ta gölgenin oluşmaması eşleşmektedir.

Eşleştirmede yer alan enlemlerin solstis ve ekinoks tarihlerindeki Güneş ışınlarının geliş açıları, gölge boyları, gölge yönleri ve aydınlanma süreleri coğrafi kurallarla tam bir uyum içindedir. Kuzey Kutup Dairesi yaz solstisinde 24 saat gündüz yaşarken, Yengeç Dönencesi bu tarihte Güneş'i dik alır. Ekvator ekinokslarda Güneş'i dik alır ve solstislerde gölge yönü değişir. Oğlak Dönencesi ise kış solstisinde Güneş'i dik alır ve yıl boyu gölgesi güneye düşer.

Adım Adım Çözüm

1

Kuzey Kutup Dairesi'nin (

66^\circ 33'\text{ K}

) aydınlanma ve gece-gündüz değişim özelliklerinin belirlenmesi.

Bu enlemde

21\text{ Haziran}

'da

24

saat gündüz yaşanır.

21\text{ Aralık}

'tan sonra ise Kuzey Yarım Küre genelinde olduğu gibi gündüz süreleri uzamaya başlar. Dolayısıyla birinci ifadeyle eşleşir.

Solstis tarihlerinde kutup dairelerindeki aydınlanma sürelerini ve yarım kürelerdeki gün uzunluğu değişim yönünü saptamak.

2

Yengeç Dönencesi'nin (

23^\circ 27'\text{ K}

) Güneş ışınlarının düşme açısı ve gün uzunluğu özelliklerinin incelenmesi.

21\text{ Haziran}

'da Güneş ışınları bu enleme

90^\circ

açıyla düşer. Bu tarihten sonra gündüzler kısalmaya başlasa da

23\text{ Eylül}

ekinoksuna kadar gündüzler gecelerden uzundur. Dolayısıyla ikinci ifadeyle eşleşir.

Kuzey Yarım Küre'deki yaz solstisi sonrası gün uzunluğu eğilimlerini ve dönence özelliğini analiz etmek.

3

Ekvator (

0^\circ

) enleminin ekinoks ve solstis gölge özelliklerinin değerlendirilmesi.

Güneş ışınları ekinokslarda (

21\text{ Mart}

ve

23\text{ Eylül}

) buraya dik gelir.

21\text{ Haziran}

'da Güneş kuzeyde olduğundan gölge güneye,

21\text{ Aralık}

'ta Güneş güneyde olduğundan gölge kuzeye düşer. Dolayısıyla üçüncü ifadeyle eşleşir.

Ekvator'un yıl boyunca Güneş'in konumuna göre değişen gölge yönlerini belirlemek.

4

Oğlak Dönencesi'nin (

23^\circ 27'\text{ G}

) dik açı tarihi ve gölge yönü kararlılığının incelenmesi.

21\text{ Aralık}

'ta Güneş ışınları buraya

90^\circ

açıyla düştüğü için gölge oluşmaz. Yıl boyu Güneş her zaman bu enlemin kuzeyinde kaldığı için öğle vakti gölgeler daima güneyi gösterir. Dolayısıyla dördüncü ifadeyle eşleşir.

Güney Yarım Küre dönencesinin solstis gölge davranışını saptamak.

Anahtar Kavram

Solstisler ve Ekinokslar (Özel Günler)

Soru 339Soru →

Aşağıda verilen volkanizma ile ilgili yer şekli kavramlarını, bu kavramlara ait en uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleşmeler şu şekildedir: Maar kavramı gaz patlamasıyla açılan çukurluklarla; lakolit kavramı tabakalar arasına sokulan mantar şeklindeki derinlik kütlesiyle; kaldera kavramı çökmeyle genişlemiş kraterlerle; krater kavramı ise volkan konisinin tepesindeki klasik patlama ağzıyla eşleşir.

Kavramlar ve tanımları karşılaştırıldığında; gaz patlama çukuru maar, mantar şeklinde sokulan derinlik kütlesi lakolit, kraterin genişlemiş hali kaldera ve standart volkan ağzı krater olarak doğru bir şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Yeryüzü volkanizmasında gaz patlamasıyla oluşan çukurluğun tanımını incelemek.

Bu özellik maar teriminin tanımıdır.

Maar, gaz patlamasıyla oluşan çukurları tanımlamak için kullanılan özel bir kavramdır.

2

Derinlik volkanizmasında magmanın tabakalar arasında kubbeleşerek soğuduğu şekli incelemek.

Bu özellik lakolit terimiyle örtüşmektedir.

Lakolit, derinlik volkanizmasında üstteki tabakaları yukarı iterek mantara benzer şekil alan sokulum kütlesidir.

3

Volkan kraterlerinin çökmesi veya patlamasıyla oluşan çok daha geniş çukurlukları incelemek.

Bu özellik kaldera terimiyle örtüşmektedir.

Kaldera, kraterin daha büyük boyutlu ve genişlemiş halini ifade eder.

4

Volkan konilerinin tepesinde yer alan en temel patlama ağzını incelemek.

Bu özellik krater teriminin tanımıdır.

Krater, volkanların tepe noktasında oluşan standart kase biçimli çukurluktur.

Anahtar Kavram

Volkanizma sonucu oluşan iç ve dış volkanik şekiller ve tanımları

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 340Soru →

Aşağıdaki fiziki coğrafyanın alt dalları ile bu alt dallara yardımcı olan bilim dallarını doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Klimatoloji ile Meteoroloji, Jeomorfoloji ile Jeoloji, Hidroğrafya ile Limnoloji, Biyocoğrafya ile Zooloji eşleşmelidir.

Klimatoloji atmosfer olayları için meteorolojiden; jeomorfoloji yer yapısı için jeolojiden; hidroğrafya su ortamları (göller) için limnolojiden; biyocoğrafya ise hayvan dağılışları için zoolojiden faydalanır.

Adım Adım Çözüm

1

Klimatoloji alt dalının yardımcı bilimini bulun.

Meteoroloji

Klimatoloji iklim süreçlerini inceler; bu nedenle atmosferik olayları inceleyen meteoroloji ile doğrudan ilişkilidir.

2

Jeomorfoloji alt dalının yardımcı bilimini bulun.

Jeoloji

Jeomorfoloji yer şekillerini inceler; yer kabuğunun yapısı ve oluşumunu inceleyen jeoloji en önemli yardımcı bilimidir.

3

Hidroğrafya alt dalının yardımcı bilimini bulun.

Limnoloji

Hidroğrafya suları inceler; limnoloji ise göl bilimi olarak hidroğrafyaya yardımcı olur.

4

Biyocoğrafya alt dalının yardımcı bilimini bulun.

Zooloji

Biyocoğrafya canlıların dağılışını inceler; zooloji hayvan bilimi olarak bu alana katkı sağlar.

Anahtar Kavram

Fiziki coğrafyanın alt dalları ve onların yararlandığı yardımcı bilimlerin doğru eşleştirilmesi.

Tahmini Süre:1m 0s

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram