Examkin

Tüm alıştırma soruları

1052 soru

Tüm türler6,755Çoktan seçmeli4,123Çoklu seçim2Doğru / Yanlış394Sayısal689Eşleştirme1,052Sıralama324Boşluk doldurma130Kısa cevap41
Soru 461Soru →

Aşağıda verilen soru örneklerini, taşıdıkları nitelikler ve yöneldikleri hedefler doğrultusunda en uygun soru kategorisi ve özelliği ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Maddenin en küçük yapı taşı olan atomun çekirdeğindeki proton ve nötronları bir arada tutan güçlü nükleer kuvvetin büyüklüğü nasıl ölçülür?
Bireyin eylemlerinde tamamen özgür olduğunu savunmak, ahlaki sorumluluğu hangi rasyonel temellere dayandırmayı gerektirir?
Kandaki hemoglobin seviyesini hızla yükseltmek için hangi besin gruplarının tüketilmesi daha etkilidir?
İnsanın kendi varoluşunun bilincine vararak 'Ben kimim?' ve 'Hayatın anlamı nedir?' gibi soruları kendi öznesine yöneltmesi neyi gösterir?

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Maddenin yapısına ve nükleer kuvvete dair olgusal soru bilimsel soruyla; ahlaki özgürlük ve sorumluluk sorusu kavramsal/rasyonel felsefi soruyla; hemoglobin seviyesine yönelik pratik soru gündelik soruyla; insanın varoluşsal bilincine dair soru ise refleksif felsefi soruyla eşleşir.
Doğru eşleştirmede güçlü nükleer kuvvet sorusu bilimsel soruyla; ahlaki özgürlük ve sorumluluk sorusu rasyonel felsefi soruyla; beslenme ve sağlık sorusu gündelik soruyla; insanın kendi öznesine yönelttiği varoluşsal soru ise refleksif felsefi soruyla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk soruyu analiz etmek
Proton ve nötronları bir arada tutan kuvvetin ölçülmesi sorusu fiziksel dünyaya yöneliktir, gözlem ve deneysel yöntemlerle yanıtlanır. Bu nedenle olgusal ve bilimsel bir sorudur.
Bilimsel soruların temel niteliği olgusal, deneysel ve nesnel gerçekliğe odaklanmalarıdır.
2
İkinci soruyu analiz etmek
Özgürlük ve ahlaki sorumluluk ilişkisi rasyonel gerekçelendirme, kavramsal analiz ve mantıksal tutarlılık gerektiren bir sorgulamadır. Bu nedenle felsefi bir sorudur.
Felsefi sorular doğrudan kavramsal çözümlemeye, rasyonel argümantasyona ve temellendirmeye yöneliktir.
3
Üçüncü soruyu analiz etmek
Hemoglobin düzeyini artırmak için besin tüketimi sorusu, günlük yaşamda karşılaşılan eylemsel ve pratik fayda odaklı bir sorundur.
Gündelik sorular anlık fayda sağlamaya, pratik problemleri çözmeye ve yaşamı kolaylaştırmaya yöneliktir.
4
Dördüncü soruyu analiz etmek
'Ben kimim?' gibi insanın kendi bilincine ve öznesine yönelik sorduğu sorular felsefi düşüncenin refleksif yapısıyla örtüşür.
Refleksif olma, düşüncenin kendi üzerine dönerek kendisini ve insan varoluşunu sorgulama konusu yapmasıdır.

Anahtar Kavram

Felsefi soruların kavramsal, rasyonel ve refleksif yapısı ile olgusal/deneysel bilimsel sorulardan ve pratik odaklı gündelik sorulardan farkı.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 462Soru →

Evrensel ahlak yasasını öznel temelde kabul eden filozofların temel görüşleri ile bu görüşleri savunan filozofları doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Olabildiğince çok sayıda insana en yüksek düzeyde fayda sağlamayı amaçlayan, hazzı niceliksel olarak hesaplamaya çalışan 'ahlak aritmetiği' yaklaşımı.
Faydayı ahlakın temeli olarak kabul ederken hazlar arasında niteliksel bir ayrım yapan; entelektüel hazları bedensel hazlardan üstün tutan yaklaşım.
Ahlakın kaynağını toplumsal baskıda değil, dinamik bir süreç olan 'yaşam atılımı'nda ve insanın doğrudan kavrayış gücü olan 'içsel sezgi'de bulan yaklaşım.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Niceliksel faydacılık ve ahlak aritmetiği Jeremy Bentham ile; niteliksel faydacılık ve entelektüel hazların üstünlüğü John Stuart Mill ile; sezgicilik ve yaşam atılımı ise Henri Bergson ile eşleşmelidir.
Evrensel ahlak yasasının öznel temelde kabul edilmesinde Jeremy Bentham niceliksel faydayı, John Stuart Mill niteliksel faydayı, Henri Bergson ise içsel sezgiyi ve yaşam atılımını ahlakın kaynağı olarak görür.

Adım Adım Çözüm

1
Jeremy Bentham'ın kuramını belirleme
Bentham'ın faydacılığında hazzın ve faydanın niceliksel hesabı ön plandadır; bu durum 'ahlak aritmetiği' ifadesiyle doğrudan uyuşur.
Evrensel ahlak yasasının öznel temeldeki ilk temsilcilerinden olan Bentham'ın özgün yaklaşımını ayırt etmek.
2
John Stuart Mill'in kuramını belirleme
Mill, faydayı temel alsa da hazların niteliksel olarak ayrıldığını (örneğin zihinsel hazların fiziksel hazlardan üstün olduğunu) belirtir.
Bentham ile Mill arasındaki nitelik/nicelik farkını çözümlemek.
3
Henri Bergson'un kuramını belirleme
Bergson, evrensel ahlak yasasının kaynağının dışsal kurallar değil, insanın içindeki yaşam gücü (yaşam atılımı) ve sezgi olduğunu savunur.
Sezgiciliğin (entüisyonizm) öznel temelde ahlak yasasını açıklama biçimini saptamak.

Anahtar Kavram

Evrensel Ahlak Yasasını Öznel Temelde Kabul Eden Filozoflar ve Temel Kavramları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 463Soru →

Aşağıda verilen ahlak felsefesi kavramlarını en uygun tanımlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Ahlak
Etik
Meslek Etiği

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ahlak kavramı toplumsal ve kültürel kurallarla, etik kavramı felsefi sorgulamayla, meslek etiği ise belirli iş alanlarındaki evrensel ilkelerle eşleşir.
Ahlak kavramı pratik hayatı ve kültürel değerleri kapsarken, etik felsefi sorgulamayı; meslek etiği ise tıp, hukuk gibi özel alanlardaki kuralları düzenler.

Adım Adım Çözüm

1
Toplumda pratik olarak uygulanan ve kültüre göre değişen kurallar bütününü belirlemek.
Bu tanım ahlak kavramına karşılık gelir.
Ahlak, toplumsal yaşamın pratik boyutuna ve kültürel kurallara dayanır.
2
Ahlak üzerine yapılan felsefi ve akılsal sorgulamayı tanımlayan kavramı bulmak.
Bu tanım etik kavramına karşılık gelir.
Etik, ahlaki kuralları konu edinen felsefi incelemedir.
3
Belirli bir çalışma ya da meslek alanına özgü davranış ilkelerini ifade eden tanımı eşleştirmek.
Bu tanım meslek etiği kavramına karşılık gelir.
Belirli meslek alanlarındaki yazılı ve evrensel ilkeler meslek etiği altındadır.

Anahtar Kavram

Ahlak ve etik kavramlarının pratik uygulama ile felsefi sorgulama boyutundaki ayrımı.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 464Soru →

İslam kelamında imanın mahiyeti ele alınırken iman ile doğrudan ilişkili bazı kavramlar tanımlanmıştır. Aşağıda sol sütunda verilen imana dair kavramları, sağ sütunda verilen doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kalp ile tasdik
Dil ile ikrar
Amel

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kalp ile tasdik kavramı 'İmanın asıl rüknü ve temeli olup, dinin bildirdiği esasların kalpten onaylanıp samimiyetle kabul edilmesidir' açıklamasıyla; Dil ile ikrar kavramı 'Kalpte bulunan inancın başkaları tarafından bilinmesi ve dünyada Müslüman muamelesi görülmesi amacıyla sözlü olarak beyan edilmesidir' açıklamasıyla; Amel kavramı ise 'İnancın ibadetler, ahlaki tutum ve davranışlar yoluyla hayata yansıtılarak imanın olgunlaşmasını sağlayan eylemlerdir' açıklamasıyla eşleşir.
Doğru eşleştirmede kalp ile tasdik imanın kalbi kabul boyutunu, dil ile ikrar bu kabulün dünyevi ilişkiler için dil ile söylenmesini, amel ise inancın eylemlere ve ahlaka yansımasını temsil etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kalp ile tasdik kavramının tanımını belirleme
Bu kavram imanın içsel boyutunu ve temel rüknünü oluşturur. Dinin esaslarını gönülden kabul etmeyi ifade eden açıklama ile eşleştirilir.
Kelam ilminde tasdik kalbe ait bir fiildir ve imanın varlığı için zorunludur.
2
Dil ile ikrar kavramının tanımını belirleme
Bu kavram kalpteki inancın sözle ilan edilmesidir. Dünyevi alanda Müslüman olarak kabul edilmek için yapılan sözlü beyan açıklaması ile eşleştirilir.
İkrar kelime anlamı olarak açıklamak, dil ile söylemek anlamına gelir.
3
Amel kavramının tanımını belirleme
İnancın ibadet ve davranışlara dönüşmesini, imanın güçlenmesini ve olgunlaşmasını sağlayan eylemler açıklaması ile eşleştirilir.
Amel, kalpteki inancın pratik hayattaki yansımasıdır.

Anahtar Kavram

İman kavramının kalp ile tasdik, dil ile ikrar ve amel unsurlarıyla ilişkisi
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 465Soru →

İslam ahlakının temel kaynakları ve ahlaki değerlerin oluşumundaki unsurlarla ilgili aşağıdaki kavramları, açıklamaları ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kur'an-ı Kerim
Sünnet
Örf ve Âdetler

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kur'an-ı Kerim birinci kaynak, Sünnet peygamberi örnek modeli, Örf ve âdetler ise ikincil toplumsal kaynaktır.
İslam ahlakının kaynağı vahye dayanır; Kur'an-ı Kerim bu ahlakın teorik ve ilahi esaslarını bildirirken, Sünnet ise Hz. Peygamber'in yaşantısı üzerinden ahlaki değerlerin pratik uygulamasını gösterir. Örf ve âdetler ise vahyin çizdiği sınırlar içinde ahlakı besleyen toplumsal uygulamalardır.

Adım Adım Çözüm

1
Kavramların İslam ahlakındaki niteliğini belirleyin.
Kur'an-ı Kerim'in vahiyle bildirilen ilahi kelam, Sünnet'in peygamberin pratik ahlakı ve Örf-âdetlerin ise vahye aykırı olmayan toplumsal gelenekler olduğu belirlenir.
Doğru eşleştirme yapabilmek için kaynakların hiyerarşik ve niteliksel farklarını anlamak gerekir.
2
Sol sütundaki kavramları sağ sütundaki en uygun açıklamalar ile eşleştirin.
Kur'an-ı Kerim birinci açıklamayla, Sünnet ikinci açıklamayla ve Örf-âdetler üçüncü açıklamayla eşleşir.
Her bir kavramın tanımı, sağlanan açıklamalardaki anahtar ifadelerle (vahiy, kutsal kitap; söz, fiil ve takrir; kültürel uygulamalar) doğrudan örtüşmektedir.

Anahtar Kavram

İslam Ahlakının Kaynakları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 466Soru →

Aşağıdaki tabloda ahlak ve değer alanına ait bazı temel kavramlar ile bu kavramların tanımları verilmiştir. Verilen kavramları doğru tanımlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Ahlak
Değer
Norm

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ahlak kavramı huyları ve iradeli davranışları tanımlayan üçüncü açıklamayla; değer kavramı ortak toplumsal ilkeleri tanımlayan birinci açıklamayla; norm kavramı ise kuralları tanımlayan ikinci açıklamayla eşleşmektedir.
Ahlak bireysel huyları ve iradeli davranışları, değer toplumsal ortak ilkeleri, norm ise toplumsal standart ve kuralları ifade ettiğinden yapılan eşleştirme doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Kavramların sözlük ve terim anlamlarını incelemek.
Ahlakın bireysel manevi nitelik ve davranışlarla, değerlerin toplumsal ortak ilkelerle, normların ise toplumsal kurallarla ilişkili olduğu tespit edilir.
Kavramlar arasındaki farkı ortaya koyarak doğru eşleştirmeyi gerçekleştirmek.
2
Belirlenen anlamları verilen tanımlarla eşleştirmek.
Ahlak kavramı huyları ve iradeli davranışları tanımlayan üçüncü açıklamayla; değer kavramı ortak toplumsal ilkeleri tanımlayan birinci açıklamayla; norm kavramı ise standart ve kuralları tanımlayan ikinci açıklamayla eşleşir.
Kavram-tanım eşleşmesini tamamlamak.

Anahtar Kavram

Ahlak, değer ve norm kavramlarının tanımları ve kapsamları.
Soru 467Soru →

İslam düşünce tarihi ve Kur'an-ı Kerim ilkeleri çerçevesinde, din ile ahlak arasındaki ilişkiyi ele alan aşağıdaki felsefi/kelami yaklaşımlar ve ilkeler ile bunların kavramsal açıklamalarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Ahlaki değerlerin (hüsün ve kubuh) akıl yoluyla nesnel olarak kavranabileceğini, dinin ise bu hükümleri teyit edip ahiret sorumluluğuyla pekiştirdiğini savunan rasyonalist kelam yaklaşımı.
Ahlaki iyi ve kötünün kendi başına bir varlığı olmadığını, bir fiilin değerinin yalnızca ilahi iradenin emir veya yasağıyla belirlendiğini öne süren yaklaşım.
Dini ritüellerin şekli yönünün, sosyal sorumluluk ve ahlaki erdemlerle bütünleşmediğinde inancın samimiyetini zedeleyeceğini bildiren ilke.
Ahlakın pratik hayatta süreklilik kazanması için vicdani yapt��rımların ötesinde, aşkın bir otorite olan Allah'ın gözetimi ve sorumluluk bilinciyle desteklenmesi gerekliliği.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ahlaki değerlerin akıl tarafından nesnel olarak bilinebildiğini ve dinin bunu pekiştirdiğini savunan görüş Mu'tezile kelam okuluna; değerlerin kaynağını tamamen ilahi iradeye bağlayan yaklaşım Eş'arî kelam okuluna; şekilsel dindarlığın ahlaki duyarlılıkla birleşmesi gerektiği ilkesi ibadet-ahlak bütünlüğüne; ahlakın aşkın yaptırımla desteklenmesi ise dinin ahlaka kazandırdığı yaptırım gücüne karşılık gelir.
Doğru eşleştirmede; akılla ahlaki değerlerin bilinebileceği görüşü Mu'tezile ahlak teorisine, değerlerin tamamen vahiy kaynaklı olduğu görüşü Eş'arî ahlak teorisine, ibadetlerin toplumsal sorumlulukla bütünleşmesi gerektiği fikri Maun Suresi eksenli ibadet-ahlak ilişkisine, ilahi gözetim ve sorumluluk bilinci ise dinin ahlaka kazandırdığı yaptırım gücüne karşılık gelmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Ahlaki değerlerin akıl yoluyla bilinebilirlik durumunu çözümlemek.
Bu durum, ahlakın otonomisini savunan Mu'tezile kelam ekolüyle eşleşir.
Mu'tezile, vahiy gelmeden önce de aklın iyiyi ve kötüyü ayırt edebileceğini kabul eder.
2
İyi ve kötünün kaynağını sadece ilahi iradede gören yaklaşımı değerlendirmek.
Bu görüş, ahlaki değerlerin vahiyle belirlendiğini savunan Eş'arî kelam okuluna aittir.
Eş'arîlikte bir şeyin iyi olması Allah'ın emriyle, kötü olması ise yasaklamasıyla gerçekleşir.
3
Dini ritüeller ile ahlaki sorumlulukların ilişkisini incelemek.
İbadetlerin sosyal ahlakla ayrılmaz bir bütün oluşturduğunu savunan ibadet-ahlak bütünlüğü ilkesiyle eşleşir.
Maun Suresi'nde ibadetlerini gösteriş için yapıp yoksulu dışlayanların kınanması bu bütünlüğü gösterir.
4
Ahlaki eylemlerin takva ve ihsan gibi kavramlarla desteklenmesinin rolünü belirlemek.
Dinin ahlaka aşkın bir motivasyon ve yaptırım gücü kazandırmasıyla eşleşir.
İlahi gözetim bilinci, ahlaki davranışların sürekliliğini ve içselleştirilmesini sağlar.

Anahtar Kavram

Din ile ahlak arasındaki teorik (kelami) ve pratik (ibadet/sosyal yaşam) ilişkiler.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 468Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen coğrafi özellikleri ve durumları, sağ sütunda verilen doğru kavramlar veya matematiksel değerlerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

30∘30^\circ Doğu boylamında yer alan Kocaeli ile 45∘45^\circ Doğu boylamında yer alan Iğdır arasındaki yerel saat farkı
Başlangıç Meridyeni'nde (0∘0^\circ) yerel saat 10.0010.00 iken, aynı anda yerel saati 12.0012.00 olan boylam derecesi
Yerel saati 13.2013.20 olan bir merkeze göre, yerel saati 13.0013.00 olan başka bir merkezin konum farkı
Meridyenler arası ��izgisel mesafenin kutuplara doğru daralmasına rağmen, ardışık iki meridyen arasındaki yerel saat farkının Dünya'nın her yerinde 44 dakika olmasının temel nedeni

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kocaeli ile Iğdır arasındaki yerel saat farkının 6060 dakika olması; yerel saati 12.0012.00 olan yerin 30∘30^\circ Doğu boylamı olması; saati 13.0013.00 olan merkezin diğeriyle 5∘5^\circ daha batıda olması ve 44 dakikalık sabit zaman farkının sebebinin çizgisel hızın azalması ve açısal hızın sabit kalması ile eşleşmesi doğru eşleştirmeyi oluşturur.
Doğru eşleştirmeler coğrafi konum ilkeleriyle tam uyumludur: 30∘30^\circ Doğu ile 45∘45^\circ Doğu arasında 6060 dakika fark bulunur. Başlangıç meridyeninden 22 saat ileri olan boylam 30∘30^\circ Doğu boylamıdır. Saat farkı 2020 dakika (5∘5^\circ) daha geri olan merkez, referans noktasına göre 5∘5^\circ daha batıda yer alır. Kutuplara doğru çizgisel hız azaldığı için meridyen mesafesi daralır fakat açısal hız sabit kaldığından ardışık meridyenler arası zaman farkı her enlemde 44 dakika olarak korunur.

Adım Adım Çözüm

1
Boylam farkından yerel saat farkını hesaplama
45∘−30∘=15∘45^\circ - 30^\circ = 15^\circ boylam farkı bulunur. 15×4=6015 \times 4 = 60 dakika olarak yerel saat farkı hesaplanır.
Aynı yarım küredeki iki boylam arasındaki farkı bulmak için çıkarma işlemi yapılır ve her meridyen arası 44 dakika ile çarpılır.
2
Verilen saat farkından boylam derecesini ve yönünü bulma
Saat farkı 22 saat (120120 dakika) ve boylam farkı 30∘30^\circ olarak bulunur. Saat ileri olduğu için yön Doğu olarak belirlenir.
Daha doğudaki yerlerde yerel saat daima daha ileridir.
3
İki merkez arasındaki konum ilişkisini saat farkı cinsinden belirleme
2020 dakikalık zaman farkı 5∘5^\circ boylam farkına eşittir. Saati geri olan merkez batıdadır.
Yerel saatin daha geri olması, merkezin daha batıda yer aldığını gösterir.
4
44 dakikalık sabit zaman farkının fiziksel nedenini yorumlama
Çizgisel hızın kutuplara doğru azalmasıyla meridyenler arası mesafe daralsa da açısal hızın sabit kalmasıyla 44 dakikalık sürenin değişmediği belirlenir.
Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızı (açısal hız) her yerde sabittir.

Anahtar Kavram

Meridyenlerin özellikleri, yerel saat farkı hesaplama yöntemleri ve Dünya'nın dönüş hızının yerel saate etkisi.

Alternatif Yöntem

Yerel saat hesaplamalarında formül yerine doğrudan oran-orantı yöntemi (1 derece = 4 dakika ise X derece = Y dakika) kullanılabilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 469Soru →

Sanat felsefesinde bir sanat eserinin alımlanma sürecinin ve estetik deneyimin gerçekleşebilmesi için belirli temel kavramların bulunması gerekir. Aşağıda verilen sanat felsefesi kavramlarını, bu kavramları örneklendiren durumlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Estetik Süje (Alımlayıcı)
Estetik Nesne
Estetik Haz
Estetik Yargı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Estetik Süje sanatsever bireyle, Estetik Nesne müzedeki antik vazoyla, Estetik Haz konser dinleyen kişinin zihinsel doyumuyla, Estetik Yargı ise eleştirmenin roman hakkındaki değer hükmüyle eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede estetik süje alımlayıcı konumundaki sanatsever bireyle; estetik nesne yönelinen antik vazoyla; estetik haz alımlayıcının yaşadığı zihinsel doyumla; estetik yargı ise eleştirmenin dile getirdiği sanatsal değer hükmüyle ilişkilendirilmiştir. Bu eşleştirme sanat felsefesinin kavramsal çerçevesine tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Öncelikle 'Estetik Süje' kavramının tanımını analiz ediniz ve seçeneklerde sanat eserini algılayan, yorumlayan bilinçli insan ögesini bulunuz.
Sanat galerisinde tabloları kendi beğeni süzgecinden geçirip anlamlandırmaya çalışan sanatsever bireyin estetik süje olduğu belirlenir.
Süje, yönelen ve algılayan özne anlamına gelir; sanat alanında bu rolü alımlayıcı üstlenir.
2
İkinci olarak 'Estetik Nesne' kavramına odaklanarak, süjenin beğeniyle yöneldiği sanat eserini veya sanatsal değeri olan yapıtı bulunuz.
Müzede sergilenen, gündelik pratik kullanımı aşan antik seramik vazonun estetik nesne olduğu saptanır.
Estetik nesne, alımlayıcının (süjenin) estetik tavırla yöneldiği somut ya da soyut sanat yapıtıdır.
3
Üçüncü adımda 'Estetik Haz' kavramını inceleyerek, bu algılama süreci sonunda süjede oluşan duyusal/duygusal etkiyi arayınız.
Müzikseverin konserde günlük faydacı kaygılardan arınarak duyduğu içsel coşku ve zihinsel doyumun estetik haz olduğu belirlenir.
Estetik haz, bir sanat eseriyle karşılaşan alımlayıcının duyduğu pratik amaç dışı hoşnutluk hissidir.
4
Son adımda 'Estetik Yargı' kavramını ele alarak, sanat eseri üzerinde kurulmuş olan değerlendirmeyi ve hüküm bildiren cümleyi tespit ediniz.
Eleştirmenin bir roman hakkında dilsel olarak kurduğu ve onun sanatsal değerini belirten değer hükmünün estetik yargı olduğu görülür.
Estetik yargı, bir nesnenin estetik değeri (güzel, çirkin vb.) üzerine verilen onaylama ya da reddetme kararıdır.

Anahtar Kavram

Sanat felsefesinin temel kavramlarının (estetik süje, estetik nesne, estetik haz, estetik yargı) felsefi tanımları ve pratik sanat deneyimleri üzerindeki yansımaları.
Soru 470Soru →

Aşağıda sanat eserinin bazı temel özellikleri ile bu özelliklerin tanımları verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki özellikleri sağ sütundaki doğru tanımlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Özgünlük (Biriciklik)
Estetik Kaygı (Çıkar Gözetmeme)
Kalıcılık
Evrensellik

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Özgünlük (Biriciklik) ifadesi eserin tek ve eşsiz olmasıyla; Estetik Kaygı ifadesi pratik fayda gütmeme ve güzeli aramayla; Kalıcılık ifadesi çağını aşıp geleceğe ulaşmasıyla; Evrensellik ifadesi ise tüm insanlığın ortak mirası olmasıyla eşleşir.
Sol sütundaki sanat felsefesi kavramları ile sağ sütundaki açıklamalar birbirleriyle doğru şekilde eşleştirilmiştir: Özgünlük kavramı eserin tek ve eşsiz olmasıyla, Estetik Kaygı pratik amaç taşımayıp sadece güzeli hedeflemesiyle, Kalıcılık üretildiği çağın sınırlarını aşıp geleceğe ulaşmasıyla ve Evrensellik de kültürel sınırları aşarak tüm insanlığın ortak değeri haline gelmesiyle birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Sol sütundaki 'Özgünlük (Biriciklik)' kavramının tanımını sağ sütunda arayın.
Sanat eserinin tek ve benzersiz olması durumunu açıklayan 'Eserin, onu üreten sanatçının kendine has yaratıcı hayal gücünü yansıtması nedeniyle dünyada tek ve eşsiz olması.' ifadesi tespit edilir.
Özgünlük, eserin taklit edilemezliğini ve yaratıcısının özgün damgasını taşıyan tek bir varlık olmasını ifade eder.
2
Sol sütundaki 'Estetik Kaygı (Çıkar Gözetmeme)' kavramının tanımını sağ sütunda bulun.
Eserin pratik fayda veya kazanç amacı taşımadan üretilmesini anlatan 'Sanatçının, eserini üretirken pratik bir fayda veya maddi bir kazanç amacı gütmeden sadece güzeli ortaya koymaya yönelmesi.' ifadesi eşleştirilir.
Sanat eseri faydacı bir amaca hizmet etmez; onun yegane amacı estetik haz uyandırmaktır.
3
Sol sütundaki 'Kalıcılık' özelliğinin açıklamasını sağ sütunda eşleştirin.
Eserin zamana meydan okumasını ifade eden 'Bir yapıtın, üretildiği çağın sınırlarını aşarak gelecekteki nesiller üzerinde de estetik bir etki bırakabilmesi.' ifadesi seçilir.
Kalıcılık, eserin zamansal olarak kalıcı olmasını, yani geleceğe aktarılabilmesini belirtir.
4
Sol sütundaki 'Evrensellik' kavramının karşılığını sağ sütundan belirleyin.
Tüm insanlığa seslenmeyi anlatan 'Bir sanat yapıtının, ortaya çıktığı coğrafya ve kültürle sınırlı kalmayıp tüm insanlığın ortak mirası haline gelmesi.' ifadesi bulunur.
Evrensellik, eserin kültürel sınırları aşarak tüm insanlığa hitap eden ortak bir değer taşımasıdır.

Anahtar Kavram

Sanat eserinin temel nitelikleri (özgünlük, estetik kaygı, kalıcılık, evrensellik)
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 471Soru →

Aşağıda iman kavramı ile tasdik ve ikrar ilişkisine dair verilen durumları, bu durumların kelami ve hukuki karşılıklarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kişinin kalbinde yer alan inancını sözlü olarak beyan etmesiyle, İslam toplumu içinde evlenme, miras ve cenaze gibi hukuki işlemlerde 'mümin' olarak kabul edilmesini sağlayan unsur.
Sadece bilmekten farklı olarak, kalbin haberi getiren elçiye ve getirdiklerine teslimiyet göstermesi, onları samimiyetle onaylaması olan imanın yegane asıl rüknü.
Ölüm tehdidi veya dilsizlik gibi iradeyi ortadan kaldıran veya dille ifadeyi engelleyen durumlarda, kalpteki inancın korunması şartıyla kişinin ahirette kurtuluşa ermesini engellemeyen durum.
Kalpte içsel bir benimseme ve onaylama bulunmamasına rağmen, dünyevi çıkarlar veya can güvenliği gibi sebeplerle dille iman ettiğini beyan etme durumu.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kişinin hukuki düzlemde mümin sayılmasını sağlayan unsur İkrar; imanın asıl rüknü ve kalbin onayı Tasdik; ikrah veya dilsizlik durumları Mazeret Hali; kalpte tasdik olmadan yapılan dille beyan ise Nifak kavramlarıyla eşleşir.
Doğru eşleştirmede; hukuki statüyü belirleyen dışa dönük eylem ikrarla, kalbi onaylama tasdikle, baskı altında ikrarın yapılamaması mazeret haliyle, kalben inanılmadığı halde dille inanıldığını iddia etmek ise nifakla ilişkilendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk ifadedeki 'toplumsal ve hukuki düzlemde mümin kabul edilme' ve 'sözlü beyan' vurgularından hareketle bu durumun imanın dış dünyadaki göstergesi olan ikrar ile eşleştiği belirlenir.
Birinci ifade İkrar ile eşleşir.
İkrar, imanın dünyevi ve hukuki geçerliliği için gerekli olan sözlü açıklamadır.
2
İkinci ifadedeki 'bilmenin ötesinde kalbin teslimiyetle onaylaması' ve 'imanın yegane asıl rüknü' ibarelerinden bu durumun tasdik olduğu anlaşılır.
İkinci ifade Tasdik ile eşleşir.
Kelam ilminde imanın asıl rüknü kalbin tasdikidir.
3
Üçüncü ifadedeki 'ölüm tehdidi' ve 'dilsizlik' gibi durumlarda kalpteki inanç sürdüğü müddetçe kişinin kurtuluşa ermesinin engellemeyen durum incelenir.
Üçüncü ifade Mazeret Hali ile eşleşir.
İslam kelamına göre zorlama (ikrah) veya fiziki engeller dille ikrarı düşüren meşru mazeretlerdir, kalpte tasdik varsa iman geçerlidir.
4
Dördüncü ifadedeki 'kalpte tasdik olmaksızın dünyevi çıkarlar için dille beyanda bulunma' durumunun İslam literatüründeki karşılığı aranır.
Dördüncü ifade Nifak ile eşleşir.
Kalbiyle inanmadığı halde diliyle inandığını söyleyen kişi münafıktır ve bu durum nifak olarak adlandırılır.

Anahtar Kavram

İman kavramının tanımı ile tasdik ve ikrarın imandaki yerinin kelami ve hukuki boyutları.
Soru 472Soru →

Aşağıda evrensel ahlak yasasının varlığını öznel temelde temellendiren düşünürler ve bu düşünürlerin ahlaki yaklaşımlarının temel açıklamaları verilmiştir. Bu düşünürleri, savundukları ahlaki yaklaşımlarla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Jeremy Bentham
John Stuart Mill
Henri Bergson

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Jeremy Bentham'ın yaklaşımı hazların niceliğine ve en yüksek fayda ilkesine dayanan açıklamayla; John Stuart Mill'in yaklaşımı hazların niteliksel ayrımına ve toplumsal yarara dayanan açıklamayla; Henri Bergson'ın yaklaşımı ise iç sese ve sezgiye dayanan açıklamayla eşleşmelidir.
Ahlak felsefesinde evrensel ahlak yasasının varlığını öznel temelde kabul eden düşünürlerden Jeremy Bentham niceliksel faydayı (en çok sayıda insana en yüksek fayda), John Stuart Mill niteliksel faydayı (entelektüel hazların üstünlüğü) ve Henri Bergson ise içsel sezgiyi (yaratıcı yaşam hamlesi) ahlak yasasının temeline yerleştirir. Bu nedenle doğru eşleştirme bu düşünürlerin özgün görüşlerine dayanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Jeremy Bentham'ın faydacılık anlayışının ayırt edici özelliğini belirlemek.
Bentham, hazzın niceliğini (miktarını) ön plana çıkarır ve 'en çok sayıda insana en yüksek mutluluk/haz' ilkesini benimser.
Bu durum Bentham'ın niceliksel faydacılık yaklaşımını tanımlar.
2
John Stuart Mill'in faydacılık anlayışını Bentham'dan ayıran yönü analiz etmek.
Mill, hazlar arasında niteliksel farklar olduğunu savunarak zihinsel ve entelektüel hazları bedensel hazlardan üstün tutar; bireysel haz ile toplumsal faydayı sentezler.
Bu durum Mill'in niteliksel faydacılık yaklaşımını açıklar.
3
Henri Bergson'ın sezgici ahlak anlayışının temelini ortaya koymak.
Bergson, ahlakı statik toplumsal kurallar yerine, insanın iç dünyasındaki yaratıcı güce, yaşam hamlesine ve sezgiye (iç sese) dayandırır.
Bu durum Bergson'ın sezgici (entüisyonist) ahlak yaklaşımının özünü oluşturur.

Anahtar Kavram

Evrensel ahlak yasasını öznel temelde temellendiren yaklaşımlar olan utilitarizm (Bentham ve Mill) ve entüisyonizm (Bergson) arasındaki kavramsal farklar.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 473Soru →

İslam epistemolojisinde doğru bilgiye ulaşmada aracı olan kaynaklar ile bu kaynakların temel tanımları aşağıda verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki bilgi kaynakları ile sağ sütundaki tanımları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Selim Akıl
Sadık Haber
Salim Duyular

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Selim Akıl kavramı insanın önyargısız doğru karar verme yetisiyle; Sadık Haber kavramı vahiy ve peygamberlerden gelen aşkın bilgilerle; Salim Duyular kavramı ise sağlıklı duyu organlarının fiziksel dünya algısıyla eşleşmektedir.
Selim akıl fıtri temizliği koruyarak doğru hüküm vermeyi; sadık haber vahiy ve mütevatir haberleri; salim duyular ise sağlıklı duyu organları ile fiziksel dünyayı algılamayı ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Selim Akıl kavramının tanımını belirleme
Selim akıl; insanın fıtri yapısını bozmadan, ön yargılardan uzak bir şekilde doğru karar vermesini sağlayan akıldır. Bu tanım birinci yargıyla eşleşir.
Selim aklın ahlaki ve zihinsel tarafsızlık boyutunu tespit etmek için bu adım uygulanır.
2
Sadık Haber kavramının kapsamını eşleştirme
Sadık haber; vahyi ve mütevatir haberleri içerir, gaybî aleme dair aklın ulaşamayacağı bilgileri verir. Bu tanım ikinci yargıyla eşleşir.
Sadık haberin ilahî bildirim boyutunu doğru tanımla ilişkilendirmek için bu adım uygulanır.
3
Salim Duyular kavramını tanımlama
Salim duyular; sağlıklı duyu organlarının dış dünyayı doğrudan algılamasıdır. Bu tanım üçüncü yargıyla eşleşir.
Duyuların deneysel ve fiziksel veri kaynağı olma özelliğini belirlemek için bu adım uygulanır.

Anahtar Kavram

İslam'da doğru bilginin güvenilir kaynakları olan selim akıl, sadık haber ve salim duyuların kavramsal tanımları.
Soru 474Soru →

Türkiye'de kırsal yerleşmelerin dokusal özellikleri ve tipleri üzerinde fiziki ve beşerî coğrafya faktörleri doğrudan etkilidir. Aşağıda belirtilen kırsal alan coğrafi özelliklerini, bu alanlarda gelişen en uygun yerleşme dokusu veya tipiyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Yer şekillerinin engebeli, su kaynaklarının bol ve tarım alanlarının parçalı olduğu Rize ve çevresindeki dik yamaçlar
Yıllık yağış miktarının az, yer şekillerinin sade ve su kaynaklarının sınırlı olduğu Şanlıurfa çevresindeki düzlükler
Batı Toroslar'ın yüksek kesimlerinde, hayvancılık faaliyetleri amacıyla yaz döneminde kullanılan geçici kır yerleşmeleri

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Engebeli ve bol yağışlı Rize çevresi ile dağınık yerleşme dokusu; kurak ve düz Şanlıurfa çevresi ile toplu yerleşme dokusu; Toroslar'daki yazlık hayvancılık faaliyeti ile yayla yerleşmeleri eşleşmektedir.
Rize çevresinde arazinin engebeli ve suyun bol olması nedeniyle dağınık yerleşmeler görülür. Şanlıurfa çevresinde arazinin düz ama suyun az olması insanları su başlarında toplu yerleşmeye yöneltir. Toroslar'da ise yüksek rakımlı alanlarda hayvancılık amacıyla kullanılan geçici yerleşmeler yaylalardır. Bu sebeple eşleştirmeler coğrafi gerçeklerle tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Doğu Karadeniz (Rize) şartlarının analizi
Rize ve çevresinde engebe fazla, su boldur; bu durum evlerin tarım arazilerine yakın ve mesafeli kurulmasını sağlar.
Doğal faktörler olan yer şekilleri ve su imkanları dağınık yerleşmeyi zorunlu kılar.
2
Güneydoğu Anadolu (Şanlıurfa) şartlarının analizi
Şanlıurfa'da düzlükler yaygın ancak su azdır; bu da evlerin su kuyusu veya akarsu etrafında kümelenmesine yol açar.
Su kıtlığı insanları toplu dokulu yerleşmeler kurmaya yönlendirir.
3
Toros Dağları'ndaki geçici faaliyetin belirlenmesi
Toroslar'da yazın serinleme ve hayvancılık amacıyla kurulan geçici kır yerleşmesi yayladır.
Yayla, Türkiye'de en yaygın görülen geçici köy altı yerleşmesidir.

Anahtar Kavram

Türkiye'de yerleşme dokularının (toplu/dağınık) ve geçici/kalıcı kır yerleşme tiplerinin dağılışını etkileyen fiziki (su, yer şekilleri) ve beşerî (hayvancılık, tarım) faktörler.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 475Soru →

İslam düşüncesinde bilginin inanca dönüşme sürecinde imanın niteliği büyük önem taşır. Kişinin inandığı değerleri sadece çevresinden duyduğu şekliyle kabul etmesi ile akıl, bilgi ve araştırma süzgecinden geçirerek içselleştirmesi arasında hem yöntemsel hem de inancın gücü açısından belirgin farklar bulunur. Kelam alimleri bu iki durumu farklı kavramlarla açıklamışlardır.

Buna göre, aşağıda verilen durumları ilgili oldukları iman türü özellikleri ile doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kişinin anne babasından ve çevresinden gördüğü dini esasları araştırmadan, doğrudan doğruya kabul etmesi.
Kişinin evrendeki düzeni gözlemleyip aklını kullanarak yaratıcının varlığına dair delillerle inanması.
İnancın, karşılaşılan felsefi itirazlar ve şüpheler karşısında kolayca sarsılabilir bir yapıda olması.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Çevreden görerek inanma taklidî imanın oluşum biçimiyle, akıl ve delillerle inanma tahkikî imanın yapısıyla, şüphelerle sarsılma ise taklidî imanın zayıflığı ile eşleşir.
Eşleştirmede, çevreden görerek araştırmadan inanma durumu taklidî imanın oluşum biçimiyle; akıl ve delil kullanarak inanma durumu tahkikî imanın yapısıyla; şüphelerle inancın sarsılması riski ise taklidî imanın zayıflığıyla eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk ifadedeki 'çevreden görerek, araştırmadan kabul etme' durumunun hangi kavrama ait olduğunu belirleyin.
Bu durum, sorgulamadan benimsenen taklidî imanın oluşum şeklini açıklar.
Çevrenin etkisiyle delilsiz benimsenen inanç taklidî imandır.
2
İkinci ifadedeki 'evrendeki düzeni gözlemleme ve akıl yürütme' durumunun karşılığını bulun.
Bu durum, delile ve bilgiye dayanan tahkikî imanı temsil eder.
Tahkikî iman, aklî sorgulama ve bilgiyle temellendirilen inançtır.
3
Üçüncü ifadedeki 'şüpheler karşısında sarsılabilme' riskinin hangi inanç türüne ait olduğunu analiz edin.
Bu durum, taklidî imanın zayıflığı ve sarsılma riski taşıması ile ilgilidir.
Bilgi ve delille desteklenmeyen iman, fikrî itirazlar karşısında kolayca sarsılabilir.

Anahtar Kavram

Taklidî ve Tahkikî İman Ayrımı
Soru 476Soru →

Aşağıda, İslam dinindeki bazı ibadetlerin ortaya çıkardığı bireysel ve toplumsal kazanımlar ile bu kazanımların doğrudan ilişkili olduğu kavramsal alanlar verilmiştir. Sol sütundaki ibadet kazanımlarını, sağ sütundaki en uygun kavramsal alanlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Zekat ve sadaka ibadetleri vesilesiyle toplumda ekonomik dengenin kurulması ve muhtaç kimselerin gözetilmesi
Namazın, kişiyi kötülüklerden alıkoyarak ona gün boyu otokontrol ve ahlaki duyarlılık kazandırması
Hac ibadetinde giyilen ihramın, makam ve mevki farkı gözetmeksizin tüm Müslümanların Allah katında aynı değerde olduğunu göstermesi
Oruç tutan kişinin açlık ve susuzluğun zorluğunu bizzat tecrübe ederek muhtaçlara karşı duyarlılık geliştirmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Zekat ve sadaka ibadetinin ekonomik dengeyi sağlaması 'Toplumsal bütünleşme ve sosyal adalet' ile; namazın kötülüklerden alıkoyması 'Bireysel ahlakın korunması ve öz denetim' ile; hacda giyilen ihramın eşitliği göstermesi 'Sosyal eşitlik ve evrensel kardeşlik bilinci' ile; orucun açlığı tecrübe ettirmesi ise 'Bireysel empati gelişimi ve diğerkamlık' alanı ile eşleşir.
Eşleştirmede her ibadetin temel işlevi ve hedef kitlesi analiz edilmiştir. Zekatın toplumsal yardımlaşmayı artırması sosyal adaleti; namazın otokontrol sağlaması bireysel ahlakı; ihramın statüleri eşitlemesi evrensel kardeşliği; orucun açlığı yaşatarak başkalarını düşündürmesi ise empatiyi geliştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Zekat ve sadaka ibadetinin etkisini analiz etmek.
Bu ibadetlerin toplum genelinde zengin ile fakir arasındaki ekonomik uçurumu azaltarak sosyal adaleti sa��ladığı belirlenir ve 'Toplumsal bütünleşme ve sosyal adalet' ile eşleştirilir.
Zekat, toplumsal barış ve adaleti sağlamayı amaçlayan mali bir ibadettir.
2
Namaz ibadetinin bireysel etkisini analiz etmek.
Namazın insana kötülüklerden uzak durma bilinci kazandırmasının ahlaki gelişimle ilgili olduğu görülür ve 'Bireysel ahlakın korunması ve öz denetim' ile eşleştirilir.
Kur'an-ı Kerim'de namazın insanı hayasızlıktan ve kötülükten alıkoyduğu açıkça belirtilir.
3
Hac ibadetinde ihramın sembolik anlamını çözümlemek.
İhramın statüleri kaldırarak herkesi eşit kılması, 'Sosyal eşitlik ve evrensel kardeşlik bilinci' ile eşleştirilir.
Hac, farklı coğrafyalardan gelen Müslümanların eşitliğini ve ümmet kardeşliğini en somut yansıtan ibadettir.
4
Oruç ibadetinin hissettirdiği açlık tecrübesini değerlendirmek.
Aç kalan insanları anlayarak onlara yardım etme isteğinin duyulması, 'Bireysel empati gelişimi ve diğerkamlık' ile eşleştirilir.
Oruç, nefsi terbiye ederken kişiye toplumsal duyarlılık ve empati kazandırır.

Anahtar Kavram

İbadetlerin Bireysel ve Toplumsal Faydaları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 477Soru →

Aşağıda Alevîlik-Bektaşîlik yorumuna ait bazı temel kavramlar ve bunlara dair açıklamalar verilmiştir. Bu kavramları doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Cem
Cemevi
Musahiplik
Semah

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Cem kavramı 'Birlik ve beraberlik içinde gerçekleştirilen en önemli toplu ibadet' tanımıyla, Cemevi 'İbadetin gerçekleştirildiği mekân' tanımıyla, Musahiplik 'Yol kardeşliği' tanımıyla ve Semah 'Saz eşliğinde dönülen ritmik hareketler' tanımıyla eşleşmektedir.
Kavramlar ve açıklamaları eşleştirildiğinde; Cem ibadeti birlik beraberliği ve dargınların barıştırılmasını, Cemevi ibadet yerini, Musahiplik ömür boyu süren yol kardeşliğini, Semah ise saz eşliğindeki manevi hareketleri doğru şekilde tanımlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cem kavramının tanımını belirleme
Cem rehberliğinde dargınların barıştırıldığı toplu ibadeti ifade eden tanım seçilir.
Cem, Alevîlik-Bektaşîlikteki temel toplu ibadettir.
2
Cemevi kavramının tanımını belirleme
Cem ibadetinin yapıldığı yerle ilgili tanım seçilir.
Cemevi kelime anlamı olarak da cemin yapıldığı evi veya mekânı temsil eder.
3
Musahiplik kavramının tanımını belirleme
Yol kardeşliği ve hayat boyu yardımlaşma içeren tanım seçilir.
Musahiplik kelimesi Alevîlik-Bektaşîlikte aileler arası manevi kardeşlik sözleşmesini ifade eder.
4
Semah kavramının tanımını belirleme
Saz ve Hak aşkı eşliğinde gerçekleştirilen ritmik hareketlerin tanımı seçilir.
Semah, cem ibadeti esnasında yerine getirilen ve ibadetin parçası olan manevi dönüştür.

Anahtar Kavram

Alevîlik-Bektaşîlik Yorumunda Cem, Cemevi ve Temel Kavramlar
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 478Soru →

İslam dininde salih amel kavramı, sadece ibadetlerin şekli boyutunu değil; inanç, niyet, ahlak ve toplumsal sorumlulukla olan ilişkisini de ifade eden çok boyutlu bir yapıya sahiptir. Aşağıda salih amelle doğrudan ilişkili bazı kavramsal boyutlar ve bu boyutların açıklamaları verilmiştir.

Buna göre, sol sütunda yer alan salih amel boyutları ile sağ sütunda yer alan açıklamaların doğru eşleştirmesi nasıl olmalıdır?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İman-Amel Bütünlüğü
Amelde İhlas
Takva Boyutu
Toplumsal Islah

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İman-Amel Bütünlüğü kavramı kalpteki inancın eyleme dökülerek korunması açıklamasıyla; Amelde İhlas kavramı eylemlerin gösterişten uzak tutulup yalnızca Allah rızası için yapılması açıklamasıyla; Takva Boyutu kavramı amelin kalpteki Allah bilinci ve derin saygıyla bütünleşmesi açıklamasıyla; Toplumsal Islah kavramı ise müminin çevresindeki olumsuzlukları düzeltip insanlığın yararına çalışması açıklamasıyla eşleşmelidir.
Doğru eşleştirme, salih amelin inançla bağını (İman-Amel Bütünlüğü), niyet boyutu olan samimiyeti (Amelde İhlas), kalbi derinliğini (Takva Boyutu) ve toplumsal/ahlaki misyonunu (Toplumsal Islah) kavramsal tanımlarıyla doğru bir şekilde bağdaştırmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
İman-Amel Bütünlüğü kavramının mahiyetini incelemek.
Bu kavramın, inancın korunması ve hayata yansıtılmasına yönelik eylemleri kapsadığı tespit edilir.
İman ile amelin birbirini destekleyen ve koruyan yapısını doğru eşleştirebilmek için bu analiz gereklidir.
2
Amelde İhlas boyutunun dini kriterlerini değerlendirmek.
İhlasın, amellerin riya ve gösterişten uzak, sadece Allah rızası için yapılması şartı olduğu belirlenir.
Amellerin kabul şartlarından en önemlisi olan ihlasın tanımını doğru açıklama ile eşleştirmek için bu adım izlenir.
3
Takva Boyutu ile amelin içsel ilişkisini çözümlemek.
Takvanın, amele derin bir kalbi bilinç, Allah sevgisi ve saygısı kazandıran içsel boyut olduğu saptanır.
Biçimsel ibadeti ahlaki derinliğe ulaştıran unsuru ayırt etmek ve takva ile ilişkilendirmek için bu analiz yapılır.
4
Toplumsal Islah boyutunun salih ameldeki yerini tayin etmek.
Salih amelin sadece bireysel olmayıp, dünyayı güzelleştirme ve adalet sağlama gibi aktif toplumsal yönü olduğu bulunur.
Müminin toplumsal sorumluluklarını salih amel kapsamında doğru bir şekilde yerleştirmek için son eşleştirme tamamlanır.

Anahtar Kavram

Salih Amel Kavramının Boyutları ve Şartları
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 479Soru →

Ahlak ve değer kavramlarının mahiyeti; bu kavramların kaynağı, geçerliliği ve toplumsal hayattaki işlevleri bakımından farklı kuramsal boyutlarla ele alınmaktadır. Aşağıda verilen değer boyutlarını, bu boyutların mahiyetini açıklayan en uygun tanımlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Değerlerin Nesnel (Objektif) Boyutu
Değerlerin Öznel (Subjektif) Boyutu
Değerlerin Dinî Kaynaklı Boyutu
Değerlerin Örfî Kaynaklı Boyutu

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Değerlerin Nesnel Boyutu genelgeçer ve evrensel tanımı içeren birinci ifadeyle; Değerlerin Öznel Boyutu kişisel ve zamana bağlı değişkenliği savunan ikinci ifadeyle; Değerlerin Dinî Kaynaklı Boyutu ilahi iradeyi temel alan üçüncü ifadeyle; Değerlerin Örfî Kaynaklı Boyutu ise gelenek ve görenekleri temel alan dördüncü ifadeyle eşleşmelidir.
Verilen kavramların mahiyetleri ile tanımları incelendiğinde; evrensellik ve insan zihninden bağımsızlık vurgusu nesnel boyuta; görecelik ve kişisellik vurgusu öznel boyuta; ilahi irade ve vahiy vurgusu dinî kaynaklı boyuta; gelenek, görenek ve yazısız kurallar vurgusu ise örfî kaynaklı boyuta karşılık gelmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Nesnel (objektif) kavramının ahlak ve değer felsefesindeki tanımı tespit edilir.
Nesnel boyutun insanın kişisel eğilimlerinden bağımsız, evrensel ve mutlak bir gerçekliği ifade ettiği bulunur ve birinci tanım ile eşleştirilir.
Değerin kaynağının özneden bağımsızlığını anlamak amacıyla bu adım atılır.
2
Öznel (subjektif) kavramının ahlak ve değer felsefesindeki tanımı analiz edilir.
Öznel boyutun kişiden kişiye, zamandan zamana ve kültürden kültüre değişen göreli yapıyı temsil ettiği bulunur ve ikinci tanım ile eşleştirilir.
Değerlerin rölatif ve özneye bağlı yapısını belirlemek amacıyla bu adım uygulanır.
3
Dinî kaynaklı değerlerin varoluşsal temeli incelenir.
Dinî değerlerin aşkın bir kaynağa, yani ilahi iradeye ve vahiye dayandığı saptanır ve üçüncü tanım ile eşleştirilir.
Kutsal kaynaklı ahlak anlayışını ayırt etmek amacıyla bu adım gerçekleştirilir.
4
Örfî kaynaklı değerlerin sosyolojik temeli incelenir.
Örfî değerlerin gelenekler, görenekler ve toplumsal birikimden doğan yazısız kurallar olduğu saptanır ve dördüncü tanım ile eşleştirilir.
Toplumsal ve tarihsel kaynaklı normatif yapıyı tespit etmek amacıyla bu adım tamamlanır.

Anahtar Kavram

Değerlerin nesnel, öznel, dinî ve örfî mahiyetleri ile kaynakları.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 480Soru →

Hz. Muhammed'in (s.a.v.) hayatındaki bazı uygulamalar ve bu uygulamaların karar alma süreçleriyle olan ilişkisine dair aşağıdaki durumları, temsil ettikleri ilkelerle veya sınırlar doğrultusunda eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Uhud Savaşı öncesinde savunma savaşı yapmak isteyen Hz. Muhammed'in, çoğunlu��u oluşturan genç sahabelerin görüşüne uyarak meydan savaşına karar vermesi
Hendek Savaşı öncesinde Selman-ı Farisi'nin şehir çevresine hendek kazılması yönündeki tavsiyesini kabul edip uygulaması
Bedir Savaşı'nda ordunun konuşlanacağı yer konusunda Hubab b. Münzir'in 'Bu karar vahiyle mi yoksa askeri taktikle mi belirlendi?' sorusu üzerine yerini değiştirmesi
Hac ibadetinin rükünleri ve yapılış şekli konusunda sahabenin farklı fikirlerini müzakereye açmayıp 'Benden gördüğünüz gibi ibadet edin' buyurması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirmede, Uhud Savaşı örneği çoğunluğun görüşüne saygı duyulması ilkesiyle; Hendek Savaşı örneği uzmanlık gerektiren stratejik konularda yabancı kültürlerden gelen önerilere açık olunmasıyla; Bedir Savaşı örneği vahiy dışı askeri/dünyevi konularda beşerî aklın rehber edinilmesiyle; Hac ibadeti örneği ise dogmatik/ibadi konularda mutlak otoritenin vahiyde olması sebebiyle konunun istişareye kapalı bulunulmasıyla eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmeler, olayların mahiyeti ile karar alma mekanizmasının doğrudan uyumuna dayanır. Uhud Savaşı çoğunluk iradesini, Hendek uzmanlık ve tecrübeyi, Bedir vahiy dışı dünyevi konulardaki özgür akıl yürütmeyi, Hac usulleri ise vahyin nihai otoritesini ve ibadi alanın istişare dışı kalmasını yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1
Tarihsel olayları ve verilen dini örnekleri teker teker analiz edin.
Dört farklı olay tespit edildi: Uhud Savaşı karar süreci, Hendek Savaşı savunma kararı, Bedir Savaşı ordu yerleşimi ve Hac ibadeti uygulaması.
Her olayın istişare veya vahiy çerçevesindeki niteliğini belirlemek için analiz ilk adımdır.
2
Uhud Savaşı örneğindeki karar alma sürecini değerlendirin.
Hz. Muhammed'in kendi savunma görüşüne rağmen sahabe çoğunluğunun meydan savaşı talebini kabul ettiği görülür.
Bu durum, ortak aklın çoğunluk iradesine saygı gösterme ilkesiyle örtüşür.
3
Hendek Savaşı'ndaki savunma tekniğinin kökenini inceleyin.
Fars kökenli Selman-ı Farisi'nin getirdiği hendek tekniğinin kabul edildiği görülür.
Bu durum, teknik uzmanlığın ve farklı coğrafi tecrübelerin istişarede değer gördüğünü gösterir.
4
Bedir Savaşı'ndaki konuşlanma tartışmasını ele alın.
Hubab b. Münzir'in uyarısıyla askeri strateji gereği ordunun yerinin değiştirildiği belirlenir.
Bu durum, vahiyle sınırlandırılmamış askeri ve dünyevi alanlarda insan aklının ve istişarenin devrede olduğunu kanıtlar.
5
Hac ibadetine dair Peygamber buyruğunu değerlendirin.
İbadet usul ve kurallarının sahabe görüşlerine açılmadığı ve doğrudan tebliğ edildiği görülür.
Dinin dogmatik/ibadi alanı vahyin tekelinde olup, beşerî istişareye kapalıdır.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in istişare uygulamalarının kapsamı, çeşitleri ve vahiy-istişare sınırı
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 24 / 53Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin