Tüm alıştırma soruları

1052 soru

Soru 741Soru

Aşağıdaki cümlelerde koyu harflerle belirtilen sözcüklerin cümledeki anlamlarını dikkate alarak sağ sütundaki karşıt (zıt) anlamlılarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sahnede sergilenen oyunun kuru anlatımı izleyicilerin salondan erken ayrılmasına neden oldu.
Hayata karşı her zaman soğuk bir tavır takınan adamın bu neşeli hâli herkesi şaşırttı.
Gideceğimiz köyün buraya oldukça uzak olduğunu bilseydik yola çok daha erken çıkardık.
Son yaşadığı olaylardan sonra nihayet temiz bir sayfa açarak yeni bir işe girişti.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Cümlelerde geçen kuru, soğuk, uzak ve temiz kelimeleri sırasıyla süslü, sıcak, yakın ve kirli sözcükleriyle eşleşir. Yaş sözcüğü ise kuru sözcüğünün cümledeki mecazi anlamına uymadığı için açıkta kalır.
Doğru eşleştirmede her sözcüğün cümle içindeki anlamına uygun karşıt anlamlısı bulunmuştur. Anlatımın sadeliğini/süssüzlüğünü ifade eden "kuru" sözcüğünün karşıtı "süslü"; mesafeli davranışı ifade eden "soğuk" sözcüğünün karşıtı samimiyeti ifade eden "sıcak"; fiziksel uzaklığı belirten "uzak" sözcüğünün karşıtı "yakın"; şaibesiz bir başlangıcı niteleyen "temiz" sözcüğünün karşıtı ise "kirli"dir. "Yaş" sözcüğü ise "kuru" sözcüğünün sadece gerçek anlamdaki karşıtı olduğu ve cümlede mecaz anlam kullanıldığı için eşleşme dışında kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki koyu yazılmış sözcüklerin bağlamsal anlamlarını belirleme
"Kuru" sözcüğü anlatım için mecazen "yalın, sade"; "soğuk" sözcüğü tavır için mecazen "mesafeli"; "uzak" sözcüğü konum için gerçek anlamında; "temiz" sözcüğü ise başlangıç/durum için mecazen "şaibesiz, lekesiz" anlamındadır.
Zıt anlam ilişkisi sözcüklerin sözlükteki ilk anlamlarına göre değil, cümle içindeki anlam özelliklerine göre kurulmalıdır.
2
Belirlenen anlamların karşıtlarını seçenekler arasından bulma
"Kuru" (yalın) üslubun zıttı "süslü"; "soğuk" (mesafeli) tavrın zıttı "sıcak"; "uzak" (mesafeli) konumun zıttı "yakın"; "temiz" (şaibesiz) sayfanın zıttı "kirli" olarak tespit edilir.
Mecaz anlamda kullanılan sözcüklerin karşıtları da mecaz anlam dünyasına uygun şekilde seçilmelidir.
3
Çeldirici sözcüklerin elenmesi
"Yaş" sözcüğü, "kuru" sözcüğünün gerçek anlamdaki zıttı olsa da bu cümledeki mecaz kullanımın zıttı olamayacağı için açıkta kalır.
Bağlamsal zıtlık ilkesi gereği gerçek anlamlı zıt eşleşmeler mecaz anlamlı kullanımlara uygulanamaz.

Anahtar Kavram

Sözcüklerin zıt anlamlılığı belirlenirken sözlük anlamları yerine cümle içinde kazandıkları gerçek veya mecaz anlam özellikleri temel alınmalıdır.
Soru 742Soru

Aşağıdaki I. grupta verilen cümleleri, II. grupta verilen ve bu cümlelerle anlamca en yakın (özdeş) olan karşılıklarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bir dilin sözcük dağarcığını zenginleştirmek, o dili konuşanların dünyayı algılama biçimlerini çeşitlendirmek demektir.
Gerçek bir klasik, her okunduğunda yeni bir anlam katmanı sunan değil; okurun kendi dönüşümünü onda seyrettiği bir aynadır.
Bellek, geçmişin olduğu gibi korunduğu bir arşiv değil; şimdiki zamanın ihtiyaçlarına göre yeniden kurulan bir anlatıdır.
Bilimsel bir kuramın değeri, açıkladığı olguların sayısından çok, yeni sorular sorma becerisinde gizlidir.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki cümleler sırasıyla sağ sütundaki karşılıklarıyla (1-1, 2-2, 3-3, 4-4 şeklinde) eşleşmektedir. Yani; dil ve algı cümlesi dil ve gerçekliği yorumlama cümlesiyle; klasiğin ayna olması cümlesi okurun içsel gelişimi cümlesiyle; bellek ve arşiv ilişkisi hafıza ve yeniden biçimlendirme cümlesiyle; bilimsel kuram ve soru sorma cümlesi ise teori ve yeni sorgulamalar cümlesiyle eşleşir.
Eşleştirilen cümle çiftleri, aynı düşünceleri farklı sözcük dağarcıkları ve cümle yapılarıyla ifade etmektedir. Örneğin, dilin sözcük dağarcığı ile algı dünyası arasındaki doğrudan ilişkiyi kuran cümleler birbirini karşılamaktadır. Aynı şekilde, bellek ile arşiv/depo karşılaştırması üzerinden hafızanın yeniden kurucu doğasını vurgulayan cümleler de birbirinin özdeşidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin anahtar kavramlarını belirleyin.
Sol sütundaki cümlelerin ana temaları sırasıyla: dil-algı ilişkisi, klasik eser-okur dönüşümü, bellek-geçmişi yeniden inşa etme ve bilimsel kuram-sorgulama gücü olarak belirlendi.
Eşleştirme yaparken her bir cümlenin iletmek istediği temel mesajı ve anahtar sözcükleri saptamak, doğru karşılığı bulmayı kolaylaştırır.
2
Sağ sütundaki cümleleri analiz ederek sol sütundakilerle eşleştirin.
Sağ sütundaki birinci cümlenin dilin kelime hazinesinin algıyı zenginleştirmesiyle ilgili olduğu görülerek birinci cümleyle; ikinci cümlenin okurun kendi gelişimini izlemesiyle ilgili olduğu görülerek ikinci cümleyle; üçüncü cümlenin hafızanın bugünün ihtiyaçlarına göre geçmişi biçimlendirmesiyle ilgili olduğu görülerek üçüncü cümleyle; dördüncü cümlenin ise teorinin sorgulama gücüyle ilgili olduğu görülerek dördüncü cümleyle eşleştiği saptandı.
Farklı sözcüklerle yapılmış eş anlamlı veya yakın anlamlı açıklamaları bulmak, kavramsal örtüşmeyi test etmemizi sağlar.
3
Eşleştirmeleri doğrulayın.
Her bir çiftin birbirini tam olarak karşıladığı ve hiçbir anlam kayması barındırmadığı onaylandı.
Hatalı bir eşleştirme yapılmadığından emin olmak için her iki cümle çifti yan yana okunarak anlam özdeşliği kontrol edilmelidir.

Anahtar Kavram

Yakın ve Özdeş Anlamlı Cümleler
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 743Soru

Osmanlı Devleti'nin Kuruluş Dönemi'nde Balkanlar ve Bizans sınırında uygulad��ğı fetih siyaseti ile bu fetihleri kalıcı kılmak amacıyla yürüttüğü temel politika ve yöntemleri, doğru tanımlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İskân Politikası
İstimalet Politikası
Gaza ve Cihad
Müdara Politikası

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İskân politikası yeni fethedilen yerlere Türkmenlerin yerleştirilmesini, istimalet politikası gayrimüslim halka yönelik hoşgörüyü, gaza ve cihad dini amaçlı fetihleri, müdara ise Bizans tekfurlarıyla kurulan esnek siyasi ilişkileri temsil eder. Bu doğrultuda yapılan eşleştirmeler sırasıyla İskân Politikası - Nüfus Yerleştirme, İstimalet Politikası - Hoşgörü Yönetimi, Gaza ve Cihad - Dini Motivasyon ve Müdara - Bizans Tekfurlarıyla Esnek İlişkiler şeklindedir.
Kuruluş Dönemi Osmanlı fetih siyasetini kalıcı kılan unsurlar doğru şekilde eşleştirilmiştir. İskân nüfus yerleştirmeyi, istimalet gayrimüslim halka hoşgörüyü, gaza ve cihad dini yayma amacını, müdara ise Bizans tekfurlarıyla yürütülen esnek ilişkileri ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İskân politikasının tanımı ve amacı analiz edilir.
Bu politikanın ele geçirilen Balkan topraklarına Türkmenlerin yerleştirilerek bölgenin nüfus yapısının Osmanlı lehine değiştirilmesi olduğu anlaşılır.
Osmanlı'nın fethettiği yerlerde kalıcı egemenlik kurma yöntemlerinden ilkini tespit etmek.
2
İstimalet politikasının kapsamı incelemir.
Bunun fethedilen bölgelerdeki Hristiyan halkın haklarının korunması ve adil yönetim sunulması olduğu belirlenir.
Fethin askeri güçten öte, yerel halkın gönlünün kazanılarak (gönül fethi) kalıcı kılınması politikasını anlamak.
3
Gaza ve cihad anlayışının niteliği değerlendirilir.
Bunun gayrimüslimlere karşı İslam dinini yaymak amacıyla yapılan kutsal savaş ve ideolojik motivasyon olduğu görülür.
Kuruluş Dönemi fetihlerinin meşruiyet zeminini ve ana askeri hedefini tanımlamak.
4
Müdara politikasının diplomatik yönü ele alınır.
Bunun beyliğin güçlenene kadar çevresindeki Hristiyan yöneticilerle iyi ilişkiler kurma stratejisi olduğu saptanır.
Erken dönemde sınır güvenliğini sağlama ve çok cepheli çatışmalardan kaçınma mantığını açıklamak.

Anahtar Kavram

Kuruluş Dönemi Osmanlı fetih siyaseti, gaza ve cihad ideolojisi ile bu fetihleri kalıcı kılan iskân ve istimalet politikaları.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 744Soru

Aşağıdaki parçada kentsel ısı adası etkisi ve yeşil çatıların bu etkiyi azaltmadaki rolü ele alınmıştır:

*(I) Kentsel ıs�� adası etkisi, modern şehirlerdeki beton ve asfalt yüzeylerin ısıyı hapsetmesi ve bitki örtüsünün yetersizliği nedeniyle şehirlerin kırsal bölgelere göre daha sıcak olması durumudur. (II) Bu olgu, yaz aylarında enerji tüketimini artırırken hava kalitesini de olumsuz etkiler. (III) Çözüm arayışlarının odak noktasında yer alan yeşil çatılar, binaların çatılarında oluşturulan bitki katmanlarıyla bu olumsuzluğu hafifletmeyi hedefler. (IV) Yeşil çatılar, sadece doğrudan güneş ışınlarını engelleyerek binanın iç sıcaklığını düşürmekle kalmaz, aynı zamanda terleme yoluyla çevredeki havayı serinletir. (V) Ayrıca yağmur suyunu tutarak kentsel altyapının yükünü azaltır ve şehir ekosistemine katkı sağlar. (VI) Ancak bu sistemlerin kurulum ve bakım maliyetlerinin yüksek olması, yaygınlaşmalarının önündeki en büyük engeldir.*

Buna göre, parçada geçen numaralanmış cümleleri, bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşüncelerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

II. Cümle
IV. Cümle
V. Cümle
VI. Cümle

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirmeler şu şekildedir: II. Cümle ile Isı adası etkisinin enerji sarfiyatını yükselttiği ve atmosfer koşullarına zarar verdiği; IV. Cümle ile Yeşil çatıların hem bina yalıtımına hem de çevresel sıcaklık dengesine katkıda bulunduğu; V. Cümle ile Çatılardaki bitki örtüsünün su yönetimine yardımcı olduğu ve canlı yaşam alanlarını desteklediği; VI. Cümle ile Yeşil çatı uygulamalarının mali boyutlarının, bu sistemlerin kullanım sıklığını kısıtladığı.
Doğru eşleştirme, parçadaki her bir cümlenin taşıdığı anlamın yardımcı düşünce seçeneklerindeki karşılıklarıyla tam olarak eşleşmesiyle sağlanır. II. cümledeki enerji tüketimi ve hava kalitesi vurgusu birinci yardımcı düşünceyle; IV. cümledeki iç sıcaklık ve dış serinlik vurgusu ikinci yardımcı düşünceyle; V. cümledeki yağmur suyu ve ekosistem vurgusu üçüncü yardımcı düşünceyle; VI. cümledeki kurulum ve bakım maliyetleri vurgusu ise dördüncü yardımcı düşünceyle doğrudan anlamdaştır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki numaralanmış cümleleri ve eşleştirilecek yardımcı düşünceleri dikkatlice okuyarak her birinin odaklandığı temel kavramları belirlemek.
Cümlelerin odaklandığı kavramlar sırasıyla enerji tüketimi/hava kalitesi (II), iç ve dış sıcaklık dengesi (IV), yağmur suyu/ekosistem (V) ve kurulum/bakım maliyeti (VI) olarak tespit edilmiştir.
Eşleştirilecek yardımcı düşüncelerin bu temel kavramların eş anlamlıları veya yakın anlamlılarıyla kurulacağını öngörmek.
2
Numaralanmış cümlelerdeki ifadelerle yardımcı düşünce seçeneklerindeki ifadeleri karşılaştırarak anlamca örtüşenleri eşleştirmek.
II. cümledeki enerji ve hava kalitesi ifadesi birinci seçenekle, IV. cümledeki yalıtım ve serinletme ikinci seçenekle, V. cümledeki yağmur suyu ve ekosistem üçüncü seçenekle, VI. cümledeki maliyet engeli dördüncü seçenekle eşleşmiştir.
Paragrafta Yardımcı Düşünceler konusunun gerektirdiği anlam yakınlığı ve kavram eşleştirmesini doğru gerçekleştirmek.
3
Eşleştirmelerin doğruluğunu kontrol ederek metin dışı yorum veya çıkarım barındırmadığından emin olmak.
Yapılan eşleştirmelerin tamamının metin sınırları dahilinde kaldığı ve nesnel bir şekilde örtüştüğü teyit edilmiştir.
Kişisel yorum veya mantık hatalarından kaynaklanabilecek yanlış eşleştirmelerin önüne geçmek.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünceler
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 745Soru

Balkan Savaşları süreci ve sonrasındaki gelişmelere dair sol sütunda verilen olay ve antlaşmaları, sağ sütundaki uygun sonuç veya özelliklerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Atina Antlaşması (1913)
Bâb-ı Âlî Baskını
Bükreş Antlaşması (1913)
İstanbul Antlaşması (1913)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Atina Antlaşması Yunanistan ile olan sınır ve Türk haklarını düzenler; Bâb-ı Âlî Baskını hükümet değişikliğine yol açan askeri darbedir; Bükreş Antlaşması Balkan devletlerinin kendi aralarındaki sınır paylaşımıdır; İstanbul Antlaşması ise Bulgaristan ile Edirne ve Kırklareli'nin Osmanlı'da kalmasını kesinleştiren sınırdır.
Eşleştirmeler olayların tarihsel nitelikleri ve antlaşma hükümlerine dayanmaktadır. Atina Antlaşması Yunanistan ile olan sınır ve Türk haklarını düzenler; Bâb-ı Âlî Baskını hükümet değişikliğine yol açan askeri darbedir; Bükreş Antlaşması Balkan devletlerinin kendi aralarındaki sınır paylaşımıdır; İstanbul Antlaşması ise Bulgaristan ile Edirne ve Kırklareli'nin Osmanlı'da kalmasını kesinleştiren sınırdır.

Adım Adım Çözüm

1
I. Balkan Savaşı sonrasındaki iç siyasi gelişmeleri analiz etmek.
Bâb-ı Âlî Baskını'nın I. Balkan Savaşı'ndaki başarısızlıklar sonrası gerçekleşen bir hükümet darbesi olduğu belirlenir.
Yenilgi sonrasında İttihat ve Terakki Cemiyeti, hükümetin Edirne'yi teslim edeceği propagandasıyla darbe yapmıştır.
2
II. Balkan Savaşı'nın sebeplerini ve savaş dışı anlaşmaları incelemek.
Bulgaristan'ın fazla toprak alması üzerine Balkan devletlerinin kendi aralarında imzaladığı antlaşmanın Bükreş Antlaşması olduğu tespit edilir.
Osmanlı Devleti bu paylaşım savaşının dışında kalmış fakat durumdan faydalanarak Edirne'yi geri almıştır.
3
II. Balkan Savaşı sonrasında Osmanlı Devleti ile Bulgaristan arasındaki sınır antlaşmasını belirlemek.
Edirne ve Kırklareli'nin geri alınması sonrası imzalanan ve sınır olarak Meriç Nehri'ni belirleyen belgenin İstanbul Antlaşması olduğu saptanır.
Bulgaristan ile yapılan ikili antlaşma sınırları çizmiş ve Türk azınlığın durumunu belirlemiştir.
4
Osmanlı Devleti ile Yunanistan arasındaki antlaşmayı incelemek.
Kaybedilen Yanya, Selanik ve Girit gibi toprakların durumunu netleştiren ve bölgedeki Türklerin haklarını koruyan belgenin Atina Antlaşması olduğu belirlenir.
Yunanistan ile sınır hatları çizilmiş ve Selanik gibi önemli merkezlerin kaybı resmileşmiştir.

Anahtar Kavram

Balkan Savaşları ve Sonuçları kapsamında imzalanan antlaşmalar ve ortaya çıkan iç/dış siyasi gelişmeler.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 746Soru

Paragraf:

Derin zaman kavramı, insan ömrünün sınırlarını aşan jeolojik zaman dilimlerini ifade eder. Bu kavramı zihinde canlandırmak, gündelik deneyimlerimizin ötesinde bir soyutlama kabiliyeti gerektirir. İnsanoğlu, kendi biyolojik ritmiyle sınırlı olduğundan, milyonlarca yıllık süreçleri kavramakta zorlanır. Bu zorluk, sadece bilişsel bir engel değil, aynı zamanda ekolojik krizlere karşı geliştirdiğimiz duyarsızlığın da temel nedenlerindendir. Çünkü insan, kısa vadeli değişimleri tehdit olarak algılarken, yavaş ve derin zamanda gerçekleşen yıkımları fark edemez. Dolayısıyla, derin zaman algısının geliştirilmesi, gezegensel sorumluluk bilincinin inşası için hayati bir önem taşımaktadır.

Soru:

Yukarıdaki paragrafta yer alan numaralanmış ifadeler ile bu ifadelerden yola çıkılarak ulaşılabilecek yardımcı düşünceleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İnsanın biyolojik ritmiyle sınırlı olması
Derin zamanı canlandırmanın gündelik deneyimleri aşması
Yavaş gerçekleşen yıkımların algılanamaması
Derin zaman algısının güçlendirilmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İnsanın biyolojik ritmiyle sınırlı olması ifadesi milyonlarca yıllık jeolojik zaman dilimlerini kavramanın önünde bir engel teşkil ettiğiyle; derin zamanı canlandırmanın gündelik deneyimleri aşması ifadesi çok uzun süreçlerin kavranması için üst düzey bir soyutlama becerisine ihtiyaç duyulduğuyla; yavaş gerçekleşen yıkımların algılanamaması ifadesi çevre sorunlarına karşı duyarsız ve tepkisiz kalınmasına yol açtığıyla; derin zaman algısının güçlendirilmesi ifadesi ise gezegene karşı sorumluluk duygusunun kazandırılmasında kritik bir rol oynadığıyla eşleşmelidir.
Paragrafta geçen tüm ifadeler sırasıyla kendileriyle örtüşen yardımcı yargılarla eşleştirilmiştir. Biyolojik ritim sınırlılığı milyonlarca yıllık süreçlerin kavranmasını zorlaştırırken, gündelik deneyimin aşılması soyutlama kabiliyeti gerektirir. Yavaş gerçekleşen yıkımların algılanamaması ekolojik duyarsızlığa yol açar ve son olarak derin zaman algısının geliştirilmesi gezegensel sorumluluğun inşası için hayati öneme sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk iki cümleyi analiz ederek derin zamanı canlandırma ile soyutlama arasındaki ilişkiyi kurmak.
Gündelik deneyimi aşan kavramı canlandırmanın soyutlama gerektirmesi, üst düzey soyutlama becerisine ihtiyaç duyulmasıyla eşleşir.
Metindeki kavramsal analizi doğrudan destekleyen yardımcı düşünceyi tespit etmek.
2
Üçüncü cümleyi inceleyerek biyolojik ritmin kavrama üzerindeki etkisini belirlemek.
İnsanın kendi biyolojik sınırlarının, milyonlarca yıllık jeolojik süreçlerin kavranmasını zorlaştırdığı saptanır.
Bilişsel engelin neye sebep olduğunu açıklayan doğru yargıyı bulmak.
3
Dördüncü ve beşinci cümlelerdeki ekolojik kriz ve yavaş yıkım arasındaki ilişkiyi çözümlemek.
Yavaş gerçekleşen yıkımların fark edilmemesinin çevre sorunlarına duyarsızlığa yol açtığı belirlenir.
Paragraftaki neden-sonuç bağlamını yardımcı düşünceye aktarmak.
4
Son cümleyi yorumlayarak derin zaman algısı geliştirmenin amacını değerlendirmek.
Algının geliştirilmesinin gezegensel sorumluluk bilincini inşa ettiği görülür.
Metnin sonundaki ana yönelimi ve hedeflenen bilinci ortaya koymak.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünceler
Soru 747Soru

Aşağıda verilen Büyük Selçuklu Devleti'ndeki idari kurum ve görevlileri, karşılarında yer alan görev tanımlar��yla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Divan-ı İnşâ
Divan-ı Arz
Şıhne
Hacib-i Bozorg

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Divan-ı İnşâ resmi yazışmalarla, Divan-ı Arz askeri teşkilatla, Şıhne eyaletlerin askeri yönetimiyle, Hacib-i Bozorg ise saray protokolünün düzenlenmesiyle eşleşmektedir.
Büyük Selçuklu Devleti'nde iç ve dış yazışmaları yürüten organ Divan-ı İnşâ, ordunun lojistik ve idari işleriyle ilgilenen organ Divan-ı Arz, eyaletlerde asayişten sorumlu askeri vali Şıhne, saray protokolünü düzenleyen baş görevli ise Hacib-i Bozorg'dur.

Adım Adım Çözüm

1
Divan-�� İnşâ kurumunun görevini tespit etme.
İnşâ veya Tuğra divanı yazışmaları yürütür.
Devletin iç ve dış diplomatik yazışmaları ile fermanların hazırlanması bu divanın uhdesindedir.
2
Divan-ı Arz kurumunun görevini tespit etme.
Arz divanı askeri işleri ve ordu ihtiyaçlarını organize eder.
Ordunun kayıtlarını tutmak ve maaş dağıtımını denetlemek askeri bir görevdir.
3
Şıhne unvanının tanımını tespit etme.
Şıhne, eyaletlerin güvenliğinden sorumlu askeri valilerdir.
Selçuklu taşra teşkilatında düzeni korumak üzere görevlendirilen askeri komutanlara bu ad verilir.
4
Hacib-i Bozorg unvanının tanımını tespit etme.
Hacib-i Bozorg, sultan ile divan ve halk arasındaki ilişkileri düzenleyen baş saray görevlisidir.
Haciblik saray teşkilatının protokol, elçi kabulleri ve sultanın güvenliğinden sorumlu temel müessesesidir.

Anahtar Kavram

Büyük Selçuklu Devleti'nde merkez divanları (Divan-ı Saltanat), taşra teşkilatı ve saray teşkilatlanması.
Soru 748Soru

Aşağıda verilen cümlelerdeki kalın yazılmı�� sözcükleri, cümle içinde kazandıkları anlamları göz önünde bulundurarak sağ sütundaki karşıt (zıt) anlamlılarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sanatçı, törende kendisini tebrik etmeye gelen konukları son derece soğuk bir tavırla karşıladı.
Son günlerde zihnini meşgul eden ve karar vermesini zorlaştıran o bulanık düşüncelerden nihayet sıyrıldı.
Görüşme sırasında takındığı bu kaba davranışların, profesyonel bir yöneticiye yakışmadığını hepimiz biliyorduk.
Yeni yazarımız, törende heyecandan uzak ve son derece kuru bir teşekkür konuşması yapmakla yetindi.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kalın yazılmış sözcüklerin karşıt anlamlıları sırasıyla şu şekildedir: 'soğuk' sözcüğünün karşıtı 'içten', 'bulanık' sözcüğünün karşıtı 'net', 'kaba' sözcüğünün karşıtı 'nazik', 'kuru' sözcüğünün karşıtı ise 'coşkulu'dur. 'Yaş' sözcüğü ise eşleşmeden kalmaktadır.
Eşleştirmelerin tamamı sözcüklerin cümledeki bağlamsal anlamları (soğuk-içten, bulanık-net, kaba-nazik, kuru-coşkulu) dikkate alınarak yapılmıştır. Bu doğrultuda her sözcük kendi zıt anlamlısıyla doğru biçimde eşleşmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümledeki 'soğuk' sözcüğünün bağlamını incelemek.
Sözcüğün fiziksel ısıyı değil, mecaz anlamda 'mesafeli, samimiyetsiz' bir tavrı ifade ettiği belirlenir. Bu bağlamda karşıtı 'içten' (samimi) sözcüğüdür.
Zıt anlamlılık ilişkisinin bağlamsal anlam üzerinden kurulması gerekir.
2
İkinci cümledeki 'bulanık' sözcüğünün bağlamını incelemek.
Sözcüğün 'net olmayan, belirsiz, karışık' anlamında kullanıldığı tespit edilir. Bu mecaz anlamın karşıtı 'net' sözcüğüdür.
Gerçek anlamdaki 'bulanık su' ifadesinin zıttı 'berrak' olsa da zihinsel durumlar için 'net' daha uygun bir karşıttır.
3
Üçüncü cümledeki 'kaba' sözcüğünün bağlamını incelemek.
Sözcüğün davranış biçimi olarak 'görgüsüzce, nezaketsiz' anlamında kullanıldığı belirlenir. Bu anlamın karşıtı 'nazik' (kibar) sözcüğüdür.
Davranışlardaki kırıcılığın zıttı nezakettir.
4
Dördüncü cümledeki 'kuru' sözcüğünün bağlamını incelemek.
Sözcüğün konuşma için 'duygusuz, yavan, heyecansız' anlamında kullanıldığı tespit edilir. Bu anlamın karşıtı 'coşkulu' sözcüğüdür.
Konuşmanın niteliğindeki sönüklüğün zıttı coşkudur. 'Yaş' sözcüğü ise 'kuru' sözcüğünün sadece gerçek (ıslaklık karşıtı) anlamının zıttı olduğundan, bu bağlamda distraktördür ve boşta kalır.

Anahtar Kavram

Sözcüklerin karşıt (zıt) anlamlıları belirlenirken sözcüğün sözlükteki ilk anlamı değil, cümle içinde kazandığı bağlamsal ve mecazi anlamı esas alınmalıdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 749Soru

Aşağıdaki parçada Japonların Kintsugi sanatı ve bu sanatın arkasındaki yaşam felsefesi anlatılmaktadır.

Kintsugi, kırılan seramik kapların altın, gümüş ya da platin tozu karıştırılmış reçineyle birleştirilerek onarılmasına dayanan geleneksel bir Japon sanatıdır. Bu sanat, nesnelerin yaşanmışlıklarını gizlemek yerine onları görünür kılarak kusurlarda bir güzellik bulmayı amaçlar. Kırılmanın bir son değil, eşyanın geçmişinin değerli bir parçası olduğu fikrini savunan felsefesiyle Kintsugi, modern tüketim toplumunun 'kullan-at' ve mükemmellik anlayışına karşı estetik bir duruş sergiler. Onarılan seramiklerin kırık çizgileri, nesneye hem benzersiz bir görsel zenginlik kazandırır hem de onun direncini ve dönüşümünü simgeler. Dolayısıyla Kintsugi, sadece bir el sanatı olmanın ötesinde, insanın hayattaki incinmişliklerini ve yaralarını kabul edip onlardan güç alması gerektiğini hatırlatan derin bir yaşam metaforudur.

Buna göre, parçadan seçilen sol sütundaki cümleler ile bu cümlelerden hareketle ulaşılabilecek sağ sütundaki yardımcı düşünceler eşleştirildiğinde doğru eşleşme nasıl olmalıdır?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kintsugi, kırılan seramik kapların altın, gümüş ya da platin tozu karıştırılmış reçineyle birleştirilerek onarılmasına dayanan geleneksel bir Japon sanatıdır.
Kırılmanın bir son değil, eşyanın geçmişinin değerli bir parçası olduğu fikrini savunan felsefesiyle Kintsugi, modern tüketim toplumunun 'kullan-at' ve mükemmellik anlayışına karşı estetik bir duruş sergiler.
Onarılan seramiklerin kırık çizgileri, nesneye hem benzersiz bir görsel zenginlik kazandırır hem de onun direncini ve dönüşümünü simgeler.
Kintsugi, sadece bir el sanatı olmanın ötesinde, insanın hayattaki incinmişliklerini ve yaralarını kabul edip onlardan güç alması gerektiğini hatırlatan derin bir yaşam metaforudur.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki birinci cümle ile sağ sütundaki ikinci yardımcı düşünce; sol sütundaki ikinci cümle ile sağ sütundaki dördüncü yardımcı düşünce; sol sütundaki üçüncü cümle ile sağ sütundaki birinci yardımcı düşünce; sol sütundaki dördüncü cümle ile sağ sütundaki üçüncü yardımcı düşünce eşleşmelidir.
Doğru eşleşme, parçadaki her bir cümlenin içerdiği temel kavramların sağ sütunda eş anlamlı ya da yakın anlamlı ifadelerle (altın/gümüş/platin = değerli madenler; kullan-at = tüketim alışkanlığı; direnç = zorluklara karşı duruş; yaralar = yıpranmalar) eşleştirilmesiyle elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Sol sütundaki birinci cümleyi inceleyerek parçadaki teknik tanımın karşılığını arama.
Cümledeki 'altın, gümüş ya da platin tozu' ve 'reçine' ifadelerinin sırasıyla 'değerli madenler' ve 'özel birleştirici malzeme' kavramlarıyla örtüştüğü görülür. Bu nedenle birinci cümle, ikinci yardımcı düşünce ile eşleşir.
Metindeki somut üretim bileşenleri, yardımcı düşüncede soyutlanarak daha genel terimlerle ifade edilmiştir.
2
Sol sütundaki ikinci cümleyi tüketim kültürü bağlamında analiz etme.
Cümledeki 'kullan-at' ve 'mükemmellik anlayışına karşı duruş' ifadelerinin, sağ sütundaki 'tüketim alışkanlıklarına ve kusursuzluk beklentilerine eleştirel bir alternatif' ifadesine karşılık geldiği görülür. Bu nedenle ikinci cümle, dördüncü yardımcı düşünce ile eşleşir.
Karşı estetik duruş sergilemek, alternatif ve eleştirel bir yaklaşımı ifade eder.
3
Sol sütundaki üçüncü cümleyi nesnenin simgesel özellikleri yönüyle değerlendirme.
Cümledeki 'direnç ve dönüşüm' kelimelerinin, sağ sütundaki 'zorluklara karşı duruş (direnç)' ve 'geçirdiği değişim (dönüşüm)' kavramlarıyla birebir örtüştüğü saptanır. Bu nedenle üçüncü cümle, birinci yardımcı düşünce ile eşleşir.
Direnç ve dönüşüm kavramları, zorluklarla baş etme ve değişimi simgeler.
4
Sol sütundaki dördüncü cümleyi insan yaşamı için taşıdığı metaforik dersler üzerinden inceleme.
Cümledeki insanın 'incinmişlikleri ve yaraları' ifadesinin sağ sütundaki 'ruhsal/fiziksel yıpranmalar' ile; 'kabul edip güç almak' ifadesinin ise 'kabullenerek olgunlaşmak' ile örtüştüğü görülür. Bu nedenle dördüncü cümle, üçüncü yardımcı düşünce ile eşleşir.
Yaralardan güç alma düşüncesi, yıpranmalardan ders çıkararak olgunlaşma sürecine işaret eder.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünceler
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 750Soru

Aşağıdaki cümlelerde geçen soru (?) ve ünlem (!) işaretlerinin kullanım işlevleri ile bu işlevlerin açıklamalarını eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Yunus Emre'nin doğum yeri (?) hakkındaki tartışmalar günümüzde de güncelliğini korumaktadır.
Genç adam, bu zorlu sınavı üstün bir dereceyle kazandığını (!) söyleyerek çevresindekileri etkilemeye çalışıyordu.
Gümrük kapısındaki görevli, pasaportumu inceledikten sonra sert bir sesle sordu: — Memleketiniz?
Dur yolcu! Bilmeden gelip bastığın bu toprak, bir devrin battığı yerdir.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Yunus Emre'nin doğum yeri ile ilgili cümle kesin olmayan durumları belirten açıklamayla; sınavı üstün dereceyle kazanma cümlesi alay/kinaye açıklamasıyla; 'Memleketiniz?' sorusu soru eki içermeyen soru cümlesi açıklamasıyla; 'Dur yolcu!' hitabı ise seslenme/uyarı açıklamasıyla eşleşir.
Verilen cümlelerdeki noktalama işaretleri doğru işlevleriyle eşleştirilmiştir: Yunus Emre'nin doğum yerinin yanındaki yay ayraç içindeki soru işareti kesin olmayan/şüpheli durumları; sınavın kazanılması ifadesindeki yay ayraç içindeki ünlem işareti alay ve kinayeyi; soru eki/sözü içermeyen 'Memleketiniz?' kelimesi soru anlamı taşıyan ifadeyi; 'Dur yolcu!' ifadesi ise seslenme ve uyarı işlevini karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümledeki yay ayraç içindeki soru işaretinin işlevini belirlemek.
Doğum yerinin yanındaki soru işareti, bilginin kesin olmadığını ifade eder.
Türkçede yay ayraç içinde kullanılan soru işareti şüphe ve kesin olmama durumlarını belirtir.
2
İkinci cümledeki ünlem işaretinin işlevini analiz etmek.
Zorlu sınavı üstün dereceyle kazanma iddiasının yanındaki ünlem işareti, söze inanılmadığını ve alay edildiğini gösterir.
Alay ve küçümseme anlamı katmak amacıyla parantez içinde ünlem işareti kullanılır.
3
Üçüncü cümledeki soru işaretinin işlevini tespit etmek.
'Memleketiniz?' ifadesinde soru eki veya kelimesi yoktur ancak doğrudan soru anlamı taşır.
Soru kelimesi veya eki bulunmasa da soru anlamı taşıyan sözlerin sonuna soru işareti konur.
4
Dördüncü cümledeki ünlem işaretinin işlevini belirlemek.
'Dur yolcu!' ifadesi okuyucuya bir çağrı ve uyarı niteliğindedir.
Hitap, seslenme ve uyarılardan sonra ünlem işareti kullanılır.

Anahtar Kavram

Soru ve ünlem işaretlerinin Türkçedeki temel ve özel işlevleri (belirsizlik, alay/kinaye, soru eki olmadan soru anlamı, seslenme/uyarı).
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 751Soru

Aşağıdaki paragrafta yapay resiflerin özellikleri ve faydaları anlat��lmaktadır.

Paragraf:
Yapay resifler; deniz canlılarına barınma, beslenme ve üreme alanları sunmak amacıyla deniz tabanına yerleştirilen insan yapımı yapılardır. Genellikle kullanım ömrünü tamamlamış eski gemiler, beton bloklar veya özel olarak tasarlanmış çelik kafesler bu amaçla tercih edilir. Bu yapay yapılar, zamanla yosun ve mercanlarla kaplanarak deniz tabanındaki biyolojik çeşitliliği artırır ve bölgedeki balık popülasyonlarını güçlendirir. Aynı zamanda, ağların tabana takılmasına yol açarak kontrolsüz trol avcılığını fiziksel olarak engeller ve deniz yatağını korur. Ekolojik katkılarının yanı sıra, amatör dalış turizmini canlandırarak bölge esnafına ve yerel ekonomiye de doğrudan katkı sağlar. Bu projeler, denizlerin sürdürülebilir yönetimi açısından son derece önemlidir.

Buna göre, sol sütunda verilen yapay resif özelliklerini sağ sütunda verilen doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Yapay resif oluşturmada kullanılan materyaller
Yapay resiflerin deniz ekosistemine biyolojik etkisi
Yapay resiflerin bölge ekonomisine katkısı
Yapay resiflerin trol avcılığına karşı koruma rolü

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki yapay resif özellikleri, sağ sütundaki açıklamalarla sırasıyla şu şekilde eşleşir: Yapımında kullanılan materyaller eski gemiler, beton bloklar ve çelik kafeslerin seçilmesiyle; deniz ekosistemine biyolojik etkisi yosun ve mercanlarla kaplanıp tür çeşitliliği ile balık nüfusunu artırmasıyla; bölge ekonomisine katkısı amatör dalış turizmini canlandırıp yerel esnafa kazanç sağlamasıyla; trol avcılığına karşı koruma rolü ise trol ağlarının takılmasını sağlayarak trol avcılığını fiziksel yolla önlemesiyle eşleşir.
Metinde geçen her bir yapay resif özelliği, paragraftaki ilgili cümlelerle doğrudan örtüşmektedir. Yapım malzemeleri gemi, beton ve çelikle; biyolojik etki yosun, mercan ve balık nüfusuyla; ekonomik katkı dalış turizmi ve esnafa destekle; trol avcılığı engeli ise ağların takılmasıyla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki malzemelerle ilgili ifadeleri belirleme.
Kullanım ömrünü tamamlamış eski gemilerin, beton blokların ve çelik kafeslerin kullanıldığı bilgisine ulaşılır.
Yapay resif oluşturmada kullanılan materyaller özelliğini doğru açıklamayla eşleştirmek için.
2
Biyolojik çeşitlilik ve balık popülasyonu ile ilgili cümleleri inceleme.
Resiflerin zamanla yosun ve mercanlarla kaplanıp çeşitliliği ve balık popülasyonunu artırdığı saptanır.
Yapay resiflerin ekolojik ve biyolojik etkilerini tespit etmek için.
3
Ekonomik kazanç sağlayan unsurları tespit etme.
Amatör dalış turizminin canlanıp yerel ekonomiye doğrudan katkı sağladığı görülür.
Yapay resiflerin bölge ekonomisine olan etkisini belirlemek için.
4
Avcılık engeli ve deniz korumasıyla ilgili ifadeleri bulma.
Ağların takılması yoluyla trol avcılığının engellendiği saptanır.
Trol avcılığına karşı koruma rolünü eşleştirmek için.

Anahtar Kavram

Paragraftaki yardımcı düşünceleri tespit etme ve bunları ilgili kavramlarla eşleştirme
Soru 752Soru

Aşağıdaki Amasya Görüşmeleri ve Mebusan Meclisi'nin açılması sürecindeki gelişmeleri, bu gelişmelerin tarihsel önem ve sonuçlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İstanbul Hükümeti'nin Temsil Heyeti temsilcileriyle ortak görüşmeler yapması
Mebusan Meclisi'nin güvenlik gerekçesiyle İstanbul dışında toplanmasının önerilmesi
Amasya Protokolü'ne uygun olarak yurt genelinde serbest meclis seçimlerinin yapılması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Gelişmelerin doğru eşleşmesi: Görüşmelerin yapılması Temsil Heyeti'nin hukuken tanınmasıyla (left_1 - right_1), meclisin İstanbul dışı önerisi Kanun-ı Esasi engeliyle (left_2 - right_2), seçimlerin yapılması ise Misakımilli mebuslarının seçilmesiyle (left_3 - right_3) eşleşir.
İstanbul Hükümeti'nin resmi temsilci göndermesi Temsil Heyeti'nin hukuken tanınmasıyla; İstanbul dışı toplantı teklifinin Kanun-ı Esasi gereği reddedilmesi anayasa engeliyle; serbest seçimlerin yapılması ise mecliste vatanseverlerin çoğunluk olmasını sağlayarak Misakımilli'nin kabulüne zemin hazırlamasıyla açıklanır.

Adım Adım Çözüm

1
İstanbul Hükümeti ile Temsil Heyeti arasındaki görüşmelerin hukuki boyutunun incelenmesi.
Görüşmelerin yapılması Temsil Heyeti'nin hukuken resmen tanınmasını sağlamıştır.
Resmi bir hükümet temsilcisinin (Salih Paşa) Temsil Heyeti heyeti ile resmi protokoller imzalaması hukuki tanınma anlamına gelir.
2
Meclisin toplanma yerine dair teklifin neden reddedildiğinin analiz edilmesi.
Öneri, Kanun-ı Esasi hükümleri gerekçe gösterilerek reddedilmiştir.
Anayasaya göre Mebusan Meclisi'nin sadece başkent İstanbul'da toplanabileceği belirtilmiştir.
3
Yurt genelinde yapılan seçimlerin sonucunun değerlendirilmesi.
Seçilen mebuslar vatansever cepheyi oluşturarak mecliste Misakımilli'yi kabul etmiştir.
Seçimlerin yapılması, halk iradesinin meclise yansımasını ve Misakımilli'nin ilanını mümkün kılmıştır.

Anahtar Kavram

Amasya Görüşmeleri'nin hukuki sonuçları, toplanma yeri tartışması ve seçimler sonrasındaki gelişmeler.
Soru 753Soru

Aşağıdaki cümlelerde geçen koyu yazılmış sözcükleri, cümledeki anlamlarını dikkate alarak sağ sütundaki karşıt (zıt) anlamlılarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Yönetimin aldığı gevşek tedbirler, asayişin bozulmasına neden oldu.
Toplantıda oldukça soğuk bir tavırla karşılanmamız bizi şaşırttı.
Yazarın son kitabında son derece ağır bir üslup kullanması okuru yoruyor.
Bu kadar sığ düşüncelerle topluma yön vermeye çalışması kabul edilemez.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

'gevşek' sözcüğü 'sıkı' ile, 'soğuk' sözcüğü 'sıcak' ile, 'ağır' sözcüğü ise 'yalın' ile eşleşir; 'sığ' sözcüğünün karşıt�� olan 'derin' ve 'ağır'ın temel anlamdaki karşıtı olan 'hafif' sözcükleri açıkta kalır.
Cümlelerde geçen sözcükler bağlamsal olarak incelendiğinde; 'gevşek tedbirler' ifadesindeki 'gevşek' sözcüğünün zıttı 'sıkı'; 'soğuk tavır' ifadesindeki 'soğuk' sözcüğünün zıttı 'sıcak'; 'ağır üslup' ifadesindeki 'ağır' sözcüğünün zıttı ise 'yalın' olur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen hedef sözcüklerin bağlamsal anlamlarının belirlenmesi
'gevşek' yetersiz/disiplinsiz, 'soğuk' ilgisiz/mesafeli, 'ağır' süslü/anlaşılması zor, 'sığ' ise derinliği olmayan anlamında kullanılmıştır.
Sözcüklerin zıt anlamlılarını bulmak için öncelikle cümle içindeki anlamlarını doğru saptamak gerekir.
2
Sözcüklerin bağlamsal anlamlarına uygun zıt anlamlılarının belirlenmesi ve eşleştirilmesi
'gevşek tedbir' ifadesinin karşıtı 'sıkı tedbir' (sağda mevcuttur), 'soğuk tavır' ifadesinin karşıtı 'sıcak tavır' (sağda mevcuttur), 'ağır üslup' ifadesinin karşıtı ise 'yalın üslup' (sağda mevcuttur) olur.
Her sözcüğün karşıt anlamı, kullanıldığı cümlenin bağlamına uygun olmalıdır.
3
Açıkta kalan ve çeldirici olan sözcüklerin tespiti
'sığ' (yüzeysel) sözcüğünün zıt anlamlısı olan 'derin' sözcüğü sağ sütunda yer almadığı için bu sözcük eşleşmez. Sağ sütundaki 'hafif' sözcüğü ise 'ağır' sözcüğünün temel/gerçek anlamdaki zıttı olsa da bu cümledeki mecaz anlamıyla eşleşemeyeceğinden çeldirici olarak açıkta kalır.
Sözcüklerin temel anlamdaki zıtları, mecaz anlamda kullanıldıklarında zıtlık ilişkisi kuramaz.

Anahtar Kavram

Sözcüklerin karşıt (zıt) anlamlılığının cümle içindeki bağlama göre belirlenmesi
Soru 754Soru

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış soru (?) ve ünlem (!) işaretlerinin cümledeki kullanım işlevlerini karşılarındaki açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Anadolu’da ahilik teşkilatının kurucusu Ahi Evran’ın doğum tarihi bazı kaynaklarda 1169 (?) olarak belirtilse de bu bilgi tartışmalıdır.
Tanzimat Dönemi yazarlarının halkı eğitmek amacıyla romanı bir araç olarak kullandıklarını bilmeyen mi var ?
Durun ! Bu tehlikeli yolda atacağınız her yanlış adım, geriye dönüşü olmayan felaketlere yol açacaktır.
Büyük bir titizlikle yürüttüğü bilimsel çalışmasını (!) iki haftada bitirdiğini söyleyerek herkesi kendisine hayran bıraktı.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle bilinmeyen/şüpheli tarih açıklamasıyla; ikinci cümle soru eki içeren cümlenin sonuna konma kuralıyla; üçüncü cümle uyarı sözlerinden sonra ünlem konması kuralıyla; dördüncü cümle ise alay, kinaye veya küçümseme bildiren yay ayraç içindeki ünlem kuralıyla eşleşmelidir.
Verilen cümlelerdeki noktalama işaretlerinin işlevleri sırasıyla; kesinlik taşımayan bilginin belirtilmesi (soru işareti), soru içeren cümlenin sonlandırılması (soru işareti), uyarı ve hitap bildirilmesi (ünlem işareti) ve son olarak alay/kinaye anlamının kazandırılması (yay ayraç içinde ünlem işareti) şeklinde doğrudan eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümledeki yay ayraç içindeki soru işaretinin kullanım amacını belirlemek.
Tarihin yanındaki soru işareti şüphe ve kesin olmama durumu bildirmektedir, bu yüzden bilinmeyen/şüpheli tarihleri karşılayan açıklamayla eşleşir.
Parantez içi soru işaretinin özel işlevini tespit etmek.
2
İkinci cümledeki soru işaretinin işlevini analiz etmek.
Cümle sözde soru cümlesi de olsa soru eki barındırdığı için cümlenin sonuna soru işareti konmuştur.
Standart soru cümlesi sonu kullanımını ayırt etmek.
3
Üçüncü cümledeki ünlem işaretinin işlevini bulmak.
'Durun!' ifadesi doğrudan bir uyarı niteliğindedir, dolayısıyla hitap/seslenme/uyarı açıklamasıyla eşleşir.
Ünlemin seslenme ve uyarı amaçlı kullanımını belirlemek.
4
Dördüncü cümledeki yay ayraç içindeki ünlem işaretinin işlevini tespit etmek.
'çalışmasını (!)' ifadesiyle kişinin işi aceleye getirmesine yönelik bir küçümseme, alay ve kinaye anlamı verilmiştir.
Parantez içi ünlem işaretinin özel alay/kinaye işlevini analiz etmek.

Anahtar Kavram

Soru ve ünlem işaretlerinin Türkçedeki farklı dil bilgisel ve anlamsal işlevleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 755Soru

Aşağıdaki paragrafta Svalbard Küresel Tohum Deposu hakkında bilgiler verilmiştir.

Paragraf:
Svalbard Küresel Tohum Deposu, Norveç'in Kuzey Kutbu yakınlarındaki Svalbard takımadalarında yer alan ve dünya genelindeki tohum örneklerini koruma altına alan devasa bir tesistir. 2008 yılında faaliyete geçen bu depo, olası küresel felaketler, savaşlar veya iklim krizleri karşısında tarımsal biyoçeşitliliği güvence altına almayı amaçlar. Permafrost adı verilen kalıcı donmuş toprak katmanının derinliklerinde inşa edilen yapı, elektrik kesilse dahi tohumları çok uzun süre donmuş hâlde tutabilmektedir. Depoda saklanan tohumlar, ülkelerin kendi ulusal gen bankalarının yedekleri niteliğindedir ve sadece ihtiyaç durumunda ilgili ülkenin talebiyle erişime açılır. Bu sayede insanlığın ortak tarım mirası geleceğe taşınır.

Buna göre, sol sütunda verilen deponun özelliklerini sağ sütundaki karşılıklarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Depodaki tohumların muhafaza edilme şartları
Deponun kuruluş amacı
Depolanmış tohumlara erişim kuralı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Depodaki tohumların muhafaza edilme şartları -> Doğal olarak donmuş toprak katmanları sayesinde elektriksiz bile soğuk tutulabilmeleri; Deponun kuruluş amacı -> Büyük felaketler ve krizler karşısında tarımsal çeşitliliğin korunmasını sağlamak; Depolanmış tohumlara erişim kuralı -> Sadece tohumu gönderen ülkenin kendi isteği ve ihtiyacı doğrultusunda kullanıma sunulması
Doğru eşleştirmeler paragraftaki cümlelerin anlamca en yakın biçimde ifade edilmiş şekilleridir. Muhafaza şartları, permafrostun elektrik kesilse dahi tohumları koruması ile; kuruluş amacı, küresel krizlerde tarımsal çeşitliliğin güvence altına alınması ile; erişim kuralı ise yalnızca ilgili ülkenin kendi talebi durumunda tohumların verilmesi ile örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafta yer alan depolama koşullarıyla ilgili kısımları incelemek.
Permafrost katmanının tohumları elektriksiz bile donmuş tuttuğu bilgisi tespit edilir. Bu durum 'Depodaki tohumların muhafaza edilme şartları' ile 'Doğal olarak donmuş toprak katmanları sayesinde elektriksiz bile soğuk tutulabilmeleri' maddesini eşleştirir.
Depolama koşullarının fiziksel ve çevresel detaylarını belirlemek amacıyla bu adım uygulanır.
2
Paragrafta deponun kuruluş hedefini açıklayan ifadeleri bulmak.
Felaketler ve savaşlara karşı tarımsal biyoçeşitliliğin korunmasının amaçlandığı görülür. Bu durum 'Deponun kuruluş amacı' ile 'Büyük felaketler ve krizler karşısında tarımsal çeşitliliğin korunmasını sağlamak' maddesini eşleştirir.
Deponun varoluş nedenini ve üstlendiği rolü belirlemek amacıyla bu adım uygulanır.
3
Tohumların depodan nasıl çıkarılacağına veya kimlerin erişebileceğine dair kuralları aramak.
Tohumların sadece depolayan ülkenin kendi talebiyle erişime açılacağı anlaşılır. Bu durum 'Depolanmış tohumlara erişim kuralı' ile 'Sadece tohumu gönderen ülkenin kendi isteği ve ihtiyacı doğrultusunda kullanıma sunulması' maddesini eşleştirir.
Tohumlara erişim ve hak sahipliği kurallarını tespit etmek amacıyla bu adım uygulanır.

Anahtar Kavram

Paragraftaki yardımcı düşünceleri tespit etme ve bu düşünceleri eş anlamlı ya da yakın anlamlı ifadelerle eşleştirme.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 756Soru

İlk Türk devletlerinde sosyal ve ekonomik hayatı şekillendiren aşağıdaki kavramları, bu kavramların toplumsal veya ekonomik alandaki karşılıklarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Urug
Tarıgçı
Toy
Bodun

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Urug sülale/aileler birliği ile, Tarıgçı tarımsal üretici ile, Toy şölen/ziyafet ile, Bodun ise millet kavramı ile eşleşmektedir.
İlk Türklerde aileler birliği 'urug', tarımla uğraşan çiftçiler 'tarıgçı', sosyal dayanışma şölenleri 'toy', boylar birliği olan millet ise 'bodun' olarak adlandırılmaktaydı.

Adım Adım Çözüm

1
Toplumsal yapının hiyerarşik basamaklarını analiz etmek.
Çekirdek aileden (oğuş) sonra gelen kan bağına dayalı sülalenin 'urug' olduğu belirlenir.
Toplumsal hiyerarşide urug kavramının yerini tespit etmek doğru eşleştirmeyi sağlar.
2
Ekonomik faaliyetlerle ilişkili mesleki ve sosyal unvanları incelemek.
Tarımsal üretimle uğraşan üreticinin 'tarıgçı' olduğu saptanır.
İlk Türklerde konargöçer yaşamın yanında tarım yapan kesimlerin isimlendirmesini bilmek gerekir.
3
Toplumsal bütünleşmeyi sağlayan ritüelleri ve en üst siyasi/sosyal yapıları değerlendirmek.
Büyük şölenlerin 'toy', millet yapısının ise 'bodun' olduğu sonucuna ulaşılır.
Toplumsal kaynaşma aracı olan toy ile siyasi-sosyal birlik olan bodun kavramlarının eşleştirilmesi tamamlanır.

Anahtar Kavram

İlk Türk Devletlerinde Sosyal ve Ekonomik Hayatı Şekillendiren Temel Kavramlar
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 757Soru

Aşağıda I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti'nin savaştığı bazı cepheler ve bu cephelerin temel özellikleri verilmiştir. Cepheler ile bu özelliklerin doğru eşleşmesini yapınız.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kafkas Cephesi
Çanakkale Cephesi
Irak Cephesi
Hicaz-Yemen Cephesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kafkas Cephesi Brest-Litovsk Antlaşması ile, Çanakkale Cephesi Rusya'da çarlık rejiminin yıkılmasına yol açan zaferle, Irak Cephesi Kut'ül Amare zaferiyle, Hicaz-Yemen Cephesi ise Fahreddin Paşa'nın Medine savunması ile eşleşmektedir.
Kafkas Cephesi Brest-Litovsk Antlaşması'na götüren süreci başlatan doğu taarruzu açıklamasıyla; Çanakkale Cephesi İtilaf Devletleri'nin Rusya'ya yardım ulaştırma çabasını engelleyen savunma cephesi açıklamasıyla; Irak Cephesi Kut'ül Amare zaferinin kazanıldığı Ortadoğu petrolleri mücadelesi açıklamasıyla; Hicaz-Yemen Cephesi ise Fahreddin Paşa'nın Medine savunmasını gerçekleştirdiği kutsal toprakları koruma açıklamasıyla doğru şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kafkas Cephesi'nin temel amacını ve nasıl kapandığını tespit etmek.
Bu cephenin kaybedilen Elviye-i Selase'yi (Kars, Ardahan, Batum) geri alma amacıyla açılan bir taarruz cephesi olduğu ve Rusya'daki Bolşevik İhtilali sonrası imzalanan Brest-Litovsk Antlaşması ile toprak kazancıyla sonlandığı belirlenir. Bu özellik birinci açıklama ile eşleşir.
Kafkas Cephesi, Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'ndaki ilk taarruz girişimidir.
2
Çanakkale Cephesi'nin askeri ve siyasi sonuçlarını değerlendirmek.
İtilaf Devletleri'nin Rusya'ya yardım ulaştırma ve Boğazlar üzerinden İstanbul'u ele geçirme planının başarısız olduğu, bu zaferin Rusya'daki çarlık rejiminin yıkılmasında (Bolşevik İhtilali) doğrudan etkili olduğu belirlenir. Bu özellik ikinci açıklama ile eşleşir.
Çanakkale zaferi, I. Dünya Savaşı'nın en az iki yıl uzamasına ve Rusya'nın savaştan çekilmesine yol açmıştır.
3
Irak Cephesi'nin açılma nedenini ve önemli muharebelerini analiz etmek.
İngilizlerin Ortadoğu petrollerini ele geçirmek ve kuzeye ilerleyerek Rusya ile kara bağlantısı kurmak istemesiyle açıldığı, Osmanlı ordusunun Halil Paşa komutasında Kut'ül Amare'de önemli bir askeri başarı kazandığı tespit edilir. Bu özellik üçüncü açıklama ile eşleşir.
Kut'ül Amare Zaferi, Çanakkale'den sonra I. Dünya Savaşı'ndaki en büyük savunma başarılarından biridir.
4
Hicaz-Yemen Cephesi'nin dini-askeri önemini ve kahramanlarını incelemek.
Kutsal toprakları İngilizler ve onlarla iş birliği yapan Şerif Hüseyin'e karşı korumak amacıyla savaşıldığı, 'Çöl Kaplanı' Fahreddin Paşa'nın Medine'yi kahramanca savunduğu belirlenir. Bu özellik dördüncü açıklama ile eşleşir.
Fahreddin Paşa'nın Medine savunması, ümmetçilik fikrinin zayıflamasına rağmen gösterilen büyük bir bağlılık örneğidir.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda savaştığı cephelerin özellikleri, komutanları, önemli askeri başarıları ve siyasi sonuçları.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 758Soru

Akustik ekoloji, bireylerin ve toplumların çevreleriyle olan ilişkisini sesler aracılığıyla inceleyen disiplinler arası bir alandır. İlk olarak 1960’larda R. Murray Schafer tarafından ortaya atılan bu yaklaşım, endüstrileşmenin doğal ses manzaralarını (soundscape) nasıl dönüştürdüğünü ve bu dönüşümün insan psikolojisi üzerindeki etkilerini araştırır. Alanın savunucuları, modern kent yaşamının getirdiği gürültü kirliliğinin sadece işitsel sağlığı bozmakla kalmayıp bireyin çevreye yabancılaşmasına da yol açtığını öne sürer. Bu doğrultuda akustik ekoloji, çevre bilincinin geliştirilmesi ve daha yaşanabilir kentsel alanların tasarlanması amacıyla ses manzaralarının korunması ve planlanması gerektiğini savunur.

Buna göre, sol sütunda verilen akustik ekolojiye dair kavramsal ifadeleri, sağ sütundaki metinden ç��karılabilecek ilgili yardımcı düşüncelerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Akustik ekolojinin inceleme odağı
R. Murray Schafer'ın alana katkısı
Modern kentlerdeki gürültünün etkisi
Disiplinin temel hedefi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Akustik ekolojinin inceleme odağı ifadesi 'İnsan ile çevresi arasındaki bağı işitsel ögeler üzerinden araştırmak' düşüncesiyle; R. Murray Schafer'ın alana katkısı ifadesi 'Çalışmanın kavramsal temellerini atarak konuyu ilk kez ortaya koymak' düşüncesiyle; Modern kentlerdeki gürültünün etkisi ifadesi 'Bireyi kendi yaşam alanına yabancılaştırarak ruhsal ve fiziksel zarar vermek' düşüncesiyle; Disiplinin temel hedefi ifadesi ise 'Doğal seslerin korunup planlanmasıyla daha yaşanabilir kentsel alanlar oluşturmak' düşüncesiyle eşleşmektedir.
Eşleştirmelerin tamamı paragraftaki cümlelerin doğrudan anlamca yakınlaştırılması ve başka sözcüklerle ifade edilmesi (paraphrase) esasına dayanır. Akustik ekolojinin sesler yoluyla insan-çevre ilişkisini incelemesi onun odağını; Schafer'ın yaklaşımı ilk kez ortaya atması onun kurucu katkısını; gürültünün sağlığı bozup yabancılaşma yaratması onun fiziksel ve ruhsal olumsuz sonuçlarını; daha yaşanabilir alanlar için seslerin planlanması gerekliliği ise disiplinin nihai hedefini karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın ilk cümlesini incelemek
Metnin ilk cümlesinde akustik ekolojinin insan-çevre ilişkisini seslerle incelediği belirtilmektedir. Bu durum, inceleme odağının işitsel ögeler üzerinden kurulan bağ olduğunu gösterir.
Sol sütundaki ilk ifadenin metindeki karşılığını tespit etmek için.
2
R. Murray Schafer isminin geçtiği bölümü analiz etmek
İkinci cümlede bu yaklaşımın ilk kez 1960'larda adı geçen araştırmacı tarafından ortaya atıldığı yazmaktadır. Bu da alana kurucu bir katkı sunduğunu doğrular.
Araştırmacının alandaki tarihsel rolünü belirlemek için.
3
Gürültü kirliliğine değinilen kısımları değerlendirmek
Üçüncü cümlede gürültünün işitsel sağlığı bozduğu ve çevreye yabancılaşmaya yol açtığı vurgulanmaktadır. Bu da fiziksel ve ruhsal olumsuz etkilere karşılık gelir.
Gürültünün birey üzerindeki olumsuz yansımalarını eşleştirmek için.
4
Son cümleyi ve savunulan tezi incelemek
Metnin sonunda daha yaşanabilir alanlar ve çevre bilinci için ses manzaralarının korunup planlanması gerektiği ifade edilmiştir. Bu da disiplinin varmak istediği temel hedefi özetler.
Çalışmanın nihai hedefini belirlemek için.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünceler
Soru 759Soru

İlk Türk devletlerinde konargöçer yaşam tarzının ve bozkır kültürünün şekillendirdiği sosyal ve ekonomik hayata dair kavramlar ile bu kavramların açıklamalarını doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kün
Kamdu
Yurt
Töles

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kün kavramı halk, Kamdu kavramı devlet mühürlü bez para, Yurt kavramı boyların kullanımına verilen yaylak-kışlak arazileri, Töles kavramı ise büyük devletlerin çatısı altındaki vergi yükümlüsü boylar federasyonu ile eşleşmektedir.
Kün terimi halkı, Kamdu ticari hayattaki mühürlü bez parayı, Yurt boyların kullanımındaki yaylak-kışlak topraklarını, Töles ise vergi mükellefi boylar federasyonunu ifade eder. Bu tanımlar birbiriyle tutarlı ve doğru bir biçimde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Sosyal yapıya dair terimlerin belirlenmesi
Kün teriminin halkı ifade ettiği ve Töles teriminin vergi mükellefi boylar federasyonunu gösterdiği tespit edilir.
İlk Türk devletlerinde toplumsal yapının katmanlarını ve boyların örgütlenmesini anlamak için sosyal terimleri ayırt etmek gerekir.
2
Ekonomik yapıya dair terimlerin incelenmesi
Kamdu teriminin Uygurlarda para yerine geçen mühürlü bez kumaş olduğu ve Yurt teriminin hayvancılığa dayalı ekonomide boyların kullanımındaki otlakları ifade ettiği belirlenir.
Bozkır ekonomisindeki değişim araçlarını ve toprak kullanım biçimini kavramak ekonomik hayatı analiz etmeyi sağlar.
3
Eşleştirmelerin tamamlanması
Kün - halk, Kamdu - bez para, Yurt - yaylak/kışlak arazisi ve Töles - boylar topluluğu olacak şekilde eşleşme sağlanır.
Soruda istenen doğru kavram-açıklama eşleşmesine ulaşmak için her bir terim doğru tanımıyla birleştirilir.

Anahtar Kavram

İlk Türk devletlerindeki konargöçer ve yerleşik hayat tarzlarının sosyal ve ekonomik yansımaları ve bu yapıları ifade eden kavramlar.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 760Soru

Aşağıda Osmanlı Devleti'nin Kuruluş Dönemi'nde uyguladığı fetih siyaseti ve gaza anlayışına dair kavramlar ile açıklamalar verilmiştir. Bu kavramlar ile açıklamaların doğru eşleştirmesi nasıl olmalıdır?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İskân Politikası
İstimalet Siyaseti
Müdara Yöntemi
Gaza ve Cihad Anlayışı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İskân Politikası'nın Balkanlar'a Türkmen yerleştirilmesiyle; İstimalet Siyaseti'nin gayrimüslim halka hoşgörü gösterilmesiyle; Müdara Yöntemi'nin Bizans tekfurlarıyla iyi geçinmeyle; Gaza ve Cihad Anlayışı'nın ise din uğruna yapılan savaşlarla eşleşmesi gerekir.
Kuruluş Dönemi'ndeki iskân politikası nüfus yerleşimiyle, istimalet hoşgörülü yönetimle, müdara Bizans tekfurlarıyla kurulan diplomatik denge ilişkileriyle ve gaza/cihad ise İslam dinini yayma amacıyla yapılan mücadeleyle ilgilidir. Dolayısıyla yapılan tanımlar bu kavramlarla birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kavramların analiz edilmesi
İskân, istimalet, müdara ve gaza kavramlarının Kuruluş Dönemi Osmanlı fetih siyasetindeki stratejik anlamları belirlenir.
Eşleştirmenin doğru yapılabilmesi için her bir kavramın temel tanımı ve tarihsel işlevi doğru bilinmelidir.
2
Kavramlar ile tanımların eşleştirilmesi
İskân nüfus yerleştirmeyle, istimalet hoşgörüyle, müdara tekfurlarla iyi geçinmeyle ve gaza da din uğruna yapılan savaşlarla ilişkilendirilir.
Tanımlardaki anahtar kelimelerin (Türkmen yerleştirilmesi, hoşgörü, tekfurlarla iyi geçinme, kutsal askeri sefer) kavramlarla eşleşmesi sağlanır.
3
Doğru eşleşme diziliminin kontrol edilmesi
Tüm kavramların tanımlarıyla eksiksiz ve doğru bir şekilde örtüştüğü doğrulanır.
Eşleştirme sorusunun hatasız bir şekilde çözüldüğünden emin olmak için son kontrol yapılır.

Anahtar Kavram

Kuruluş Dönemi Osmanlı fetih siyasetinin temel yöntemleri ve ideolojik dayanakları
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 38 / 53Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin