Anayasa Hukuku ve Türk Anayasa Tarihi

Türk anayasal sürecinin ilk basamağı kabul edilen $1808$ tarihli Sened-i İttifak'ın hukuki niteliği ve Türk hukuk tarihindeki önemiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Osmanlı Devleti'nde anayasal düzene geçişin aşamaları olarak kabul edilen belgeler, ortaya çıkış biçimleri ve padişahın iradesi bakımından farklı hukuki karakterlere sahiptir. Bu belgelerden hangisi, padişahın 'kanunların üstünlüğü' ilkesini ilk kez kabul ettiği ve hazırlanan kanunlara kendisinin de uyacağını açıkça ilan ettiği, tek taraflı bir irade beyanı (ihsan) niteliğindeki belgedir?

Osmanlı Devleti’nin $19$. yüzyıldaki anayasallaşma hareketlerinin başlangıcını teşkil eden Sened-i İttifak ($1808$) ve Tanzimat Fermanı ($1839$) karşılaştırıldığında, bu iki belgenin hukuki nitelikleri ve ortaya çıkış süreçleri hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Yürütme erkinin halk tarafından seçilen bir devlet başkanı ile meclis güvenine dayanan bir bakanlar kurulu arasında paylaşıldığı hükümet modelinde; devlet başkanı ile parlamento çoğunluğunun ayrı siyasi partilere mensup olması neticesinde ortaya çıkan yönetim durumu aşağıdakilerden hangisidir?

1924 Anayasası, millî egemenliğin tek temsilcisi olarak Türkiye Büyük Millet Meclisini (TBMM) kabul etmiş ve kuvvetlerin mecliste toplandığı ilkesinden vazgeçmemiştir. Ancak anayasa metninde; meclisin yasama yetkisini bizzat kullanacağı, yürütme görevini ise kendi içinden seçtiği Cumhurbaşkanı ve onun tayin edeceği Bakanlar Kurulu eliyle yerine getireceği belirtilmiştir.

Bu anayasal düzenleme ile hayata geçirilen hükümet sisteminin temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

$1924$ Anayasası, $1921$ Anayasası'nın aksine daha ayrıntılı düzenlemeler içeren (kazuistik) ve değiştirilmesi zor usullere bağlanan (sert) bir yapıya sahiptir. Bu anayasa, hükümet sistemi açısından ise "Meclis Hükümeti Sistemi" ile "Parlamenter Sistem" arasında bir sentez oluşturmuştur.

Bu sentez yapı (Karma Hükümet Sistemi) çerçevesinde $1924$ Anayasası'nın benimsediği temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki tabloda Türk anayasa tarihindeki iki farklı dönem arasındaki temel yapısal ve felsefi farklar karşılaştırılmıştır:

Tablodaki veriler ve $1961$ Anayasası'nın getirdiği hukuk düzeni dikkate alındığında; bu anayasanın "iktidarın sınırlandırılması" ve "hukuk devleti" hedefleri doğrultusunda gerçekleştirdiği düzenlemelere ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi hatalıdır?

Türk tarihinin ilk yazılı anayasası kabul edilen $1876$ tarihli Kanun-i Esasi ile oluşturulan 'Meclis-i Umumi' (Genel Meclis) içerisinde; üyeleri dört ($4$) yılda bir halk tarafından seçilen ve meclisin halkı temsil eden kanadı olarak görev yapan yapı aşağıdakilerden hangisidir?

$1856$ yılında ilan edilen Islahat Fermanı, Tanzimat Fermanı ile başlayan anayasalcılık hareketlerinin önemli bir devamı niteliğindedir. Bu fermanla, özellikle gayrimüslim tebaanın hakları genişletilerek toplumsal bütünleşme ve devletin parçalanmasını önleme hedeflenmiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi $1856$ Islahat Fermanı ile getirilen düzenlemelerden biri değildir?

$1924$ Anayasası'nda ($Teşkilat-ı$ $Esasiye$ $Kanunu$) düzenlenen ve meclisin yaptığı bir kanunun gerçek anlamını, kapsamını ve uygulama esaslarını bizzat kendisinin belirlemesi esasına dayanan 'Yasama Yorumu' (tefsir) müessesesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi, bu yetkinin anayasal sistemdeki yerini ve hukuki niteliğini en doğru şekilde açıklar?

$1876$ Kanun-i Esasi ile Türk hukuk tarihinde ilk kez "çift meclisli" (bikameral) bir parlamento yapısına geçilmiştir. Bu yapıyı oluşturan Heyet-i Ayan ve Heyet-i Mebusan'ın **$1876$'daki orijinal statüleri** karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi bu dönemin anayasal düzenine uygun bir tespittir?

1982 Anayasası, 7 Kasım 1982'de yapılan halkoylamasıyla %91,37 gibi çok yüksek bir oranla kabul edilmiştir. Bu anayasanın en belirgin özelliklerinden biri, 1961 döneminde yaşanan ve "yönetemeyen demokrasi" eleştirilerine konu olan siyasi tıkanıklıkları aşmak amacıyla getirilen "rasyonalize edilmiş parlamenterizm" mekanizmalarıdır.

Buna göre, 1982 Anayasası'nın ilk metninde yer alan; ancak 2007 yılında yapılan anayasa değişikliği ile Cumhurbaşkanı seçim usulü değiştiği için geçerliliğini yitiren, parlamentonun kilitlenmesini önlemeye yönelik en sert "tıkanıklık giderici" düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Türk anayasa hukukunun tek "yumuşak" (soft) metni olan $1921$ Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, aynı zamanda devletin temel organlarını düzenleyen kısa bir "çerçeve" anayasadır. Bu anayasanın, anayasa değişikliği için kanunlardan farklı özel bir usul öngörmemesi ile $1876$ Kanun-i Esasi'yi açıkça ilga etmemesi durumu birlikte değerlendirildiğinde; bu dönemdeki normlar hiyerarşisi ve yasama yetkisinin kullanımına dair aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Türk anayasa hukukunun tarihsel gelişim sürecindeki ilk önemli belgeler olan $1808$ Sened-i İttifak, $1839$ Tanzimat Fermanı ve $1856$ Islahat Fermanı'nın hukuki nitelikleri birbirinden farklılık göstermektedir.

Buna göre, $1808$ tarihli Sened-i İttifak'ı diğer iki belgeden (Tanzimat ve Islahat fermanları) ayıran temel "hukuki nitelik" aşağıdakilerden hangisidir?

$1961$ Anayasası, $1924$ dönemindeki "çoğunlukçu demokrasi" anlayışının yasama ve yürütme organlarına tanıdığı sınırsız gücü dengelemek amacıyla bir dizi "fren ve denge" mekanizması geliştirmiş; ayrıca bazı kamu kurumlarını siyasi iktidarın doğrudan müdahalesinden korumak için onlara özerklik tanımıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi $1961$ Anayasası'nın getirdiği, iktidarın sınırlandırılması veya idari özerkliğin sağlanması amacına yönelik kurumsal yeniliklerden biri değildir?

$1921$ Anayasası ($Teşkilat-ı$ $Esasiye$ $Kanunu$), yürürlüğe girdiği dönemde $1876$ tarihli $Kanun-i$ $Esasi$'yi resmen ve tamamen yürürlükten kaldırmamıştır. Türk hukuk tarihinde "ikili anayasalı dönem" olarak adlandırılan bu süreçte, iki anayasa bir arada uygulanmıştır.

Buna göre, $1921$ Anayasası'nın aşağıdaki özelliklerinden hangisi, $1876$ Kanun-i Esasi'nin çatışmayan hükümlerinin uygulanmaya devam etmesine ve bu ikili yapının oluşmasına imkan tanımıştır?

Anayasa hukukunda, bir anayasanın "değiştirilemez" (başka bir ifadeyle "maddi anlamda sınırlı") hükümler içermesi, anayasal kimliğin korunması ve hukuki sürekliliğin sağlanması açısından kritik bir işlev görür. Bu bağlamda; tali kurucu iktidarın, asli kurucu iktidarın koyduğu anayasal yasaklara (değiştirme yasaklarına) uymak zorunda olması, bu iktidarın hukuki mahiyetindeki hangi temel niteliğin zorunlu bir sonucudur?

$1982$ Anayasası'nın oluşum sürecinde görev alan yapının organları arasındaki hiyerarşik ilişki ve bu organların temsil niteliği $1961$ Anayasası hazırlık süreciyle karşılaştırıldığında; $1982$ sürecinin "asli kurucu iktidar" iradesini askeri kanatta yoğunlaştıran en temel yapısal özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

$1924$ Anayasası, egemenliğin tek temsilcisi olan Meclis'in üstünlüğünü korurken, işleyişte yürütme organına belirli bir alan tanıyan 'Karma Hükümet Sistemi'ni esas almıştır. Bu sisteme göre, yürütme yetkisinin kullanımıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

1921 Anayasası ($Teşkilat-ı$ $Esasiye$ $Kanunu$), Millî Mücadele'nin devam ettiği olağanüstü savaş koşullarında, devletin temel yapısını ve işleyişini belirlemek amacıyla hazırlanmıştır. Bu anayasa, 'Hâkimiyet bilâkayduşart milletindir' (Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir) ilkesini hukukumuza kazandırmış olsa da; ne temel hak ve özgürlüklere yer vermiş ne de değiştirilmesi için kanunlardan daha zor bir usul öngörmüştür.

Bu bilgiler ışığında, 1921 Anayasası'nın Türk anayasa tarihindeki diğer tüm anayasalardan ayrılan temel yapısal niteliği aşağıdakilerden hangisidir?