Examkin

Uluslararası Sorumluluk

277 questions

Question 141Question →

Bir devletin (Devlet A) sahil güvenlik birimleri, başka bir devlete (Devlet B) ait olan bir araştırma gemisine açık denizde haksız yere müdahale ederek gemiyi alıkoymuş ve personeli darp etmiştir. Bu müdahale sırasında gemideki bazı hassas bilimsel ölçüm cihazları kullanılamaz hale gelmiştir. Devlet B; geminin derhal iadesini, zarar gören cihazların bedelinin nakden ödenmesini ve personeline yönelik kötü muamele nedeniyle Devlet A'dan resmi bir pişmanlık beyanı talep etmektedir.

Uluslararası hukukta devletin sorumluluğu çerçevesinde onarım (reparasyon) yükümlülüğü ilkeleri dikkate alındığında, bu taleplerin hukuki niteliği ve uygulanabilirliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Geminin iadesi 'eski hale getirme', cihaz bedeli 'tazminat', resmi beyan ise 'tarziye' olup bu yöntemler tam onarımın sağlanması için birlikte uygulanabilir.

Answer

Geminin iadesinin eski hale getirme, cihaz bedelinin tazminat ve resmi beyanın tarziye olarak nitelendirildiği ve bu yöntemlerin birlikte uygulanabileceğini belirten seçenek doğrudur.
Doğru seçenek, uluslararası hukuktaki tam onarım ilkesini yansıtmaktadır. Geminin iadesi durumu eski haline döndürürken (restitutio), cihazların bedelinin ödenmesi maddi zararı (compensation), resmi pişmanlık beyanı ise devletin onuruna yönelik manevi zararı (satisfaction) karşılar. Bu yöntemler birbirini dışlamaz, aksine zararın bütünüyle giderilmesi için kombine edilebilir.

Step-by-Step Solution

1
Onarım türlerini tanımla
Geminin iadesi fiili durumu eski haline getirdiği için 'eski hale getirme', cihaz bedeli maddi zararı karşıladığı için 'tazminat', resmi beyan ise manevi zararı giderdiği için 'tarziye'dir.
Uluslararası hukukta onarımın üç temel biçimi (restitutio, compensation, satisfaction) arasındaki farkı belirlemek gerekir.
2
Onarımın tamlığı ilkesini değerlendir
Tek bir onarım türü tüm zararları karşılamaya yetmiyorsa, birden fazla tür bir arada kullanılmalıdır.
Hukuka aykırı fiilin yarattığı tüm sonuçların silinmesi (tam onarım) esastır.
3
İstisnaları ve hiyerarşiyi kontrol et
Eski hale getirmenin önceliği mutlak değildir; diğer zararları giderme hakkını kısıtlamaz.
Hiyerarşi, bir yöntemin diğerini dışlaması anlamına gelmez.

Key Concept

Onarım Türlerinin Birleşmesi ve Tam Onarım İlkesi

Hints

1
Onarımın temel amacı, 'hukuka aykırı fiil hiç işlenmemiş olsaydı var olacak durumun' yeniden tesisi (tam onarım) olduğunu hatırlayın.
2
Geminin iadesi, fiziksel nesnenin geri verilmesidir. Cihaz bedeli ise ekonomik bir kayıptır. İkisi farklı zarar türlerini karşılar.
3
UHK'nın 34-37. maddeleri onarım türlerini sayarken, bunların ayrı ayrı veya birlikte uygulanabileceğini belirtir.

Practice More

Restitutio'nun 'maddi imkansızlık' veya 'orantısız yük' nedeniyle tazminata dönüştüğü senaryoları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 142Question →

Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından 20012001 yılında kabul edilen "Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Doğan Sorumluluğu Taslak Maddeleri"nde düzenlenen sorumluluk rejimi (tali kurallar) dikkate alındığında, bir eylemin "uluslararası haksız fiil" olarak nitelendirilmesi ve devletin sorumluluğunun doğması için gereken kurucu unsurlar hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bir davranışın devlete isnat edilebilir olması ve devletin uluslararası bir yükümlülüğünü ihlal etmesi, sorumluluğun doğması için gerekli ve yeterli iki kurucu unsurdur.

Answer

Sorumluluğun doğabilmesi için fiilin devlete isnat edilebilir olması ve uluslararası bir yükümlülüğün ihlali niteliğinde olması yeterlidir.
Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun 20012001 Taslak Maddeleri'nin 2.2. maddesi uyarınca, bir devletin uluslararası haksız fiili iki unsurdan oluşur: (a) Uluslararası hukuka göre devlete isnat edilebilen bir davranış (hareket veya ihmal) ve (b) Bu davranışın devletin uluslararası bir yükümlülüğünü ihlal etmesi. Bu iki şartın birleşmesi sorumluluğun doğması için hem gerekli hem de kural olarak yeterlidir; maddi bir zarar veya failin kusuru genel bir kurucu unsur olarak aranmaz.

Step-by-Step Solution

1
ILC 2001 Taslak Maddeleri Madde 2'yi inceleyin.
Haksız fiilin iki temel unsuru olduğu görülür: İsnadiyet ve İhlal.
Sorumluluğun doğması için eylemin bir devlete ait olması ve hukuk dışı olması gerekir.
2
Zarar ve kusur kavramlarının genel rejimdeki yerini değerlendirin.
Genel sorumluluk hukukunda maddi zarar ve kusur (kast/ihmal) kurucu unsur değildir.
Uluslararası hukukta objektif sorumluluk teorisi benimsenmiştir; ihlalin gerçekleşmesi yeterlidir.
3
İç hukuk ile uluslararası hukuk ayrımını analiz edin.
İç hukukun fiili haksız sayıp saymamasının bir önemi yoktur (Madde 3).
Uluslararası hukuk kendi başına bağımsız bir değerlendirme yapar.

Key Concept

İsnadiyet ve İhlal (Kurucu Unsurlar)

Practice More

Sorumluluğu ortadan kaldıran haller (mücbir sebep, zaruret, meşru müdafaa) konusunu inceleyerek haksız fiilin 'ihlal' unsuruyla ilişkisini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 143Question →

Uluslararası hukukta bireylerin uluslararası suçlardan kaynaklanan cezai sorumluluğu ile devlet görevlilerinin sahip olduğu dokunulmazlıklar (immunities) arasındaki ilişki dikkate alındığında; Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) 'Yakalama Emri' (Kongo v. Belçika, 2002) davasındaki tespiti ve Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Roma Statüsü hükümleri çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Görevdeki bir Dışişleri Bakanı, yabancı bir devletin ulusal mahkemeleri önünde uluslararası suçlar için dahi mutlak dokunulmazlığa (ratione personae) sahip olsa da; bu durum yetkili bir uluslararası ceza mahkemesi önünde yargılanmasına engel teşkil etmez.

Answer

Görevdeki üst düzey devlet yetkililerinin yabancı ulusal mahkemeler önünde mutlak dokunulmazlığa sahip olması, yetkili uluslararası mahkemeler önündeki sorumluluklarını ve yargılanmalarını engellemez.
Doğru seçenek, uluslararası hukuktaki en temel ayrımlardan birini vurgulamaktadır: Görevdeki üst düzey yetkililer (Dışişleri Bakanı gibi) yabancı devletlerin ulusal yargısından muaftır, ancak bu muaflık 'cezasızlık' anlamına gelmez. Kişi, Uluslararası Ceza Mahkemesi gibi uluslararası organlar önünde resmi sıfatına bakılmaksızın doğrudan bireysel olarak sorumlu tutulabilir ve yargılanabilir.

Step-by-Step Solution

1
Kişisel (ratione personae) ve Görevsel (ratione materiae) dokunulmazlık ayrımını yapınız.
Devlet Başkanı, Hükümet Başkanı ve Dışişleri Bakanı gibi yetkililer görevdeyken 'ratione personae' (mutlak) dokunulmazlığa sahiptir.
UAD'nin Kongo v. Belçika davasında bu üçlü grubun dış ilişkilerdeki temsil gücü nedeniyle mutlak dokunulmazlığa sahip olduğu teyit edilmiştir.
2
Ulusal mahkemeler ile uluslararası mahkemelerin yetki farkını değerlendiriniz.
Yabancı ulusal mahkemeler, görevdeki bu kişileri uluslararası suçlar için dahi yargılayamaz (yargılama engeli).
Devletlerin egemen eşitliği ve dış ilişkilerin yürütülmesi zorunluluğu bu engeli gerektirir.
3
Roma Statüsü'nün 27. maddesini uygulayınız.
UCM önünde resmi sıfat veya dokunulmazlıklar yargılamaya engel teşkil etmez.
Uluslararası toplumun ortak bilinci, en ağır suçlar için resmi sıfatın bir zırh olarak kullanılmasını reddeder.
4
Dokunulmazlık ve cezasızlık ayrımını netleştiriniz.
Dokunulmazlık usuli bir engeldir, suçun işlenmediği veya sorumluluğun olmadığı anlamına gelmez.
Yetkili mahkeme (kendi devleti veya UCM) bulunduğunda yargılama gerçekleşebilir.

Key Concept

Dokunulmazlık (Immunity) vs. Cezasızlık (Impunity) Ayrımı

Hints

1
Dokunulmazlığın usuli bir engel (procedural bar) olup olmadığını ve sorumluluğu (liability) yok edip etmediğini düşünün.
2
UAD'nin Kongo v. Belçika (2002) davasında Dışişleri Bakanı'nın dokunulmazlığı hakkında verdiği kararı hatırlayın: Ulusal mahkemeler vs. Uluslararası mahkemeler ayrımı kritiktir.
3
Roma Statüsü'nün 27. maddesi 'resmi sıfatın önemsizliği' ilkesini düzenler. Bu ilke sadece uluslararası mahkemeler için mi yoksa ulusal mahkemeler için mi geçerlidir?

Practice More

Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) Al-Bashir davasında Sudan'ın taraf olmamasına rağmen dokunulmazlıkların nasıl aşıldığına dair Güvenlik Konseyi sevk mekanizmasını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s
Question 144Question →

X Devleti, cezaevi yönetim hizmetlerini yürütmek üzere 'Güven-Sert' adlı özel bir güvenlik şirketini iç hukuku uyarınca yasal olarak yetkilendirmiştir. Söz konusu şirket personeli, bir ayaklanma sırasında hükümetin 'orantılı güç kullanımı' talimatını açıkça çiğneyerek ve vardiya dışı saatlerinde olmalarına rağmen resmi üniformalarıyla cezaevine girerek yabancı uyruklu mahkumlara yönelik ağır işkence fiilleri gerçekleştirmiştir. X Devleti, olaydan sonra personeli derhal açığa almış fakat işkence ile elde edilen bilgileri ulusal güvenlik gerekçesiyle resmi istihbarat raporlarında temel veri olarak kullanmaya başlamıştır.

Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHK) 2001 tarihli 'Devletin Uluslararası Haksız Fiillerinden Kaynaklanan Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeler' metni uyarınca, bu olaydaki isnadiyet (atıf) ilişkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Şirket personeli kamu otoritesine ilişkin yetki kullanan bir kuruluşun parçası olduğu için, yetki aşımı (ultra vires) söz konusu olsa dahi eylemler resmi kapasiteyle yapıldığı sürece X Devleti’ne isnat edilir.

Answer

Şirket personelinin eylemleri, kamu otoritesine ilişkin unsurları kullanmaya yetkili kılınmış bir kuruluşun parçası olmaları ve resmi kapasite görüntüsüyle hareket etmeleri nedeniyle, yetki aşımı olsa dahi X Devleti'ne isnat edilir.
Doğru yanıt, kuruluşun kamu otoritesini kullanma yetkisi ile 'resmi kapasite' kavramlarını birleştiren ifadedir. UHK Taslak Maddeleri'nin 5. maddesi uyarınca, devlet organı olmasa da kamu otoritesine ilişkin unsurları kullanmaya yetkili kılınmış kişilerin/kuruluşların fiilleri devlete isnat edilir. 7. madde ise bu kişilerin yetkilerini aşsalar veya talimatlara aykırı davransalar bile, resmi kapasiteyle hareket ettikleri sürece bu fiillerin devlete isnat edilmeye devam edeceğini hükme bağlar. Olayda personelin üniforma ile cezaevine girmesi, mağdurlar nezdinde resmi bir işlem görüntüsü oluşturduğundan isnadiyet gerçekleşir.

Step-by-Step Solution

1
Failin statüsünün belirlenmesi
Z Şirketi, iç hukuk uyarınca cezaevi yönetimi (kamu otoritesi) için yetkilendirilmiştir.
UHK Madde 5, devlet organı olmayan ancak kamu yetkisi kullanan kuruluşları isnadiyet kapsamına alır.
2
Yetki aşımı (Ultra Vires) durumunun analizi
Personel talimatları çiğnemiş ve mesai dışı hareket etmiştir ancak üniforma ile resmi kapasite görüntüsünü korumuştur.
UHK Madde 7 uyarınca, bu tür kuruluşların eylemleri, yetki aşılsa veya talimata aykırı olunsa dahi resmi kapasiteyle yapıldığı sürece devlete isnat edilir.
3
Alternatif isnadiyet yollarının (Madde 11) değerlendirilmesi
Elde edilen bilgilerin kullanılması bir 'benimseme' belirtisi olsa da, isnadiyet için zorunlu temel değildir.
Zaten Madde 5 ve 7 üzerinden isnadiyet kurulduğu için, özel kişilere uygulanan Madde 11 (Benimseme ve Kabul) bu olayda birincil dayanak değildir.

Key Concept

Yetkilendirilmiş Kuruluşların Ultra Vires (Yetki Aşımı) Fiillerinden Devletin Sorumluluğu

Hints

1
Şirketin devlet tarafından belirli bir kamu görevi için yasal olarak yetkilendirilmiş olmasına dikkat edin.
2
UHK 7. maddesi, 'yetki aşımı' (ultra vires) durumunda sorumluluğun kime ait olduğunu düzenler.

Practice More

Benzer bir mantıkla, bir devlet memurunun tatildeyken ancak resmi kimliğini kullanarak işlediği suçların isnadiyetini araştırabilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s
Question 145Question →

Devlet A'nın kritik enerji altyapısına ve finansal sistemine yönelik, kaynağı tam olarak belirlenemeyen ancak ülke ekonomisini felç etme potansiyeli taşıyan çok kapsamlı bir siber saldırı başlatılmıştır. Devlet A, bu saldırıyı durdurabilmek için teknik açıdan 'tek çare' olarak, saldırganların sunucu trafiğini yönlendirdiği ancak saldırıyla hiçbir siyasi veya hukuki bağı bulunmayan üçüncü bir devlet olan Devlet B'nin ulusal veri merkezine sızmış ve buradaki ağ trafiğini geçici olarak durdurmuştur. Bu müdahale Devlet A'nın sistemlerini kurtarmış; ancak Devlet B'nin sivil havacılık kontrol mekanizmalarının çökmesine ve hava sahasında uçuş güvenliğinin tehlikeye girmesine neden olmuştur.

Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (ILC) 'Devletin Uluslararası Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu' taslak maddeleri çerçevesinde, Devlet A’nın bu eylemiyle ilgili 'Zaruret Hali' (Necessity) savunması hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kabul edilemez; çünkü 'Zaruret Hali'ne dayanan eylem, yükümlülüğün ait olduğu devletin (Devlet B) temel bir menfaatine ciddi şekilde halel getirmemelidir.

Answer

Zaruret hali savunması kabul edilemez; zira bu savunmanın geçerli olabilmesi için yapılan eylemin, yükümlülüğün ihlal edildiği diğer devletin temel bir menfaatine ciddi şekilde zarar vermemesi gerekmektedir.
Doğru yanıt olan seçenek, ILC'nin 25. maddesinde yer alan en kritik kısıtlamayı vurgulamaktadır. Zaruret hali (Necessity), bir devletin kendi temel menfaatini korumak için başvurduğu bir yoldur; ancak bu yolun geçerliliği, hedef alınan veya eylemden etkilenen diğer devletin (olayda Devlet B) temel bir menfaatinin ciddi şekilde zedelenmemesi şartına bağlıdır. Hava sahası güvenliği ve sivil havacılık kontrolü tartışmasız bir 'temel menfaat' olduğundan, Devlet A'nın savunması hukuken düşer.

Step-by-Step Solution

1
Eylemin niteliğini ve dayanağını belirleme
Devlet A bilinçli bir seçim yaparak sızma gerçekleştirmiş, bu nedenle 'Mücbir Sebep' değil 'Zaruret Hali' çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Mücbir sebep irade dışıdır, zaruret hali ise hayati bir menfaati korumak için yapılan bilinçli bir tercihtir.
2
Zaruret halinin olumlu şartlarını kontrol etme
Enerji altyapısı 'temel menfaat'tir, saldırı 'yakın tehlike'dir ve müdahale 'tek çare' olarak sunulmuştur.
ILC Madde 25/1-a uyarınca bu şartlar gerçekleşmiş görünmektedir.
3
Zaruret halinin olumsuz (yasaklayıcı) şartlarını kontrol etme
Eylem, Devlet B'nin sivil havacılık güvenliğini (temel menfaat) tehlikeye atmıştır.
ILC Madde 25/1-b uyarınca, eylem diğer devletin temel bir menfaatine ciddi zarar veriyorsa zaruret hali ileri sürülemez.
4
Nihai hukuki sonucu belirleme
Menfaatler arası dengede Devlet B'nin zarar görmesi, savunmayı geçersiz kılar.
Uluslararası hukukta bir devletin kendi temel menfaatini kurtarması, masum bir üçüncü devletin temel menfaatini feda etmesini meşrulaştırmaz.

Key Concept

Zaruret Hali (Necessity) ve Menfaatler Dengesi Şartı

Hints

1
Zaruret hali (Necessity) savunması yapılırken sadece savunmayı yapan devletin menfaatine bakılmaz.
2
ILC Madde 25'i hatırlayın: Eylem, hedef devletin 'temel bir menfaatine' zarar veriyor mu?
3
Devlet B'nin sivil havacılık güvenliğinin tehlikeye girmesi, onun temel menfaatinin ciddi şekilde zedelendiği anlamına gelir; bu da savunmayı geçersiz kılar.

Practice More

ILC'nin 'Gabcikovo-Nagymaros' davasındaki kararlarını inceleyerek zaruret halinin uygulama sınırlarını pekiştirin.
Estimated Time:3m 0s
Question 146Question →

A Devleti, komşu B Devleti'nde meydana gelen şiddetli deprem sonrası arama-kurtarma faaliyetlerine destek olmak amacıyla, kendi ulusal acil durum teşkilatına bağlı uzman bir teknik birimi B Devleti'nin emrine tahsis etmiştir. Söz konusu birim, tamamen B Devleti makamlarının münhasır kontrolü altında ve bu devletin kamu otoritesini kullanarak görev icra ederken, kendisine verilen talimatların dışına çıkarak (yetki aşımı) yabancı bir yatırımcının tesislerine zarar vermiştir. 2001 tarihli Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) Taslak Maddeleri uyarınca, bu haksız fiilin devlete isnat edilebilirliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Birim, B Devleti'nin emrine tahsis edildiği ve onun kamu otoritesini kullandığı için, yetki aşımı olsa dahi fiil B Devleti'ne isnat edilir.

Answer

Bir devletin başka bir devletin emrine tahsis ettiği organın fiilleri, yetki aşımı (ultra vires) gerçekleşmiş olsa dahi, emrine tahsis edildiği devlete isnat edilir.
Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun 2001 tarihli Taslak Maddeleri'nin 6. maddesine göre, bir devletin organı başka bir devletin emrine verilmişse ve bu organ emrine verildiği devletin kamu otoritesini kullanarak hareket ediyorsa, fiilleri o devlete (B Devleti) isnat edilir. Ayrıca 7. madde gereği, bu organın kendisine verilen yetkiyi aşması veya talimatlara aykırı davranması, fiilin devlete isnat edilmesini engellemez; çünkü fiil 'resmi kapasite' içerisinde işlenmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Fiili gerçekleştiren yapının hukuki statüsünü belirle.
Birim, A Devleti'nin bir organıdır ancak B Devleti'nin emrine (disposal) tahsis edilmiştir.
UHK Madde 6 kapsamındaki 'başka bir devletin emrine tahsis edilen organ' statüsünün tespiti için bu gereklidir.
2
Kontrol ve yetki kullanımını analiz et.
Birim, B Devleti'nin münhasır kontrolü altında ve onun kamu otoritesini kullanarak hareket etmektedir.
İsnadiyetin hangi devlete yapılacağını belirleyen temel unsur, fiilin kimin kamu otoritesi çerçevesinde işlendiğidir.
3
Yetki aşımının (ultra vires) isnadiyete etkisini değerlendir.
Talimat dışı hareket edilmiş olması, fiilin devlete isnat edilmesini engellemez (Madde 7).
Devletlerin, kendi organlarının veya emrindeki yapıların resmi kapasiteyle yaptıkları eylemlerden sorumlu tutulması uluslararası hukukun temel bir kuralıdır.

Key Concept

Başka bir devletin emrine tahsis edilen organların sorumluluğu ve yetki aşımı (Ultra Vires) durumu.

Hints

1
Fiili işleyen birim kimin kamu otoritesini ve talimatlarını kullanarak hareket etmektedir?
2
UHK Madde 6'daki 'emrine tahsis edilme' (placed at the disposal) kuralını ve Madde 7'deki 'yetki aşımı' (ultra vires) etkisini hatırlayın.
3
Bir devlet organı başka bir devlet için çalışırken hata yaparsa, isnadiyet o anki 'patronu' olan devlete yapılır ve yetki aşımı bu durumu değiştirmez.

Practice More

UHK Madde 8 kapsamındaki 'etkin kontrol' (effective control) ve 'genel kontrol' (overall control) tartışmalarına göz atarak özel kişilerin fiillerinin isnadiyetini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 147Question →

AA Devleti, BB Devleti'ne ait münhasır ekonomik bölgede izinsiz sondaj faaliyetleri yürütürken BB Devleti'ne ait bir deniz altı kablo hattına ağır zarar vermiştir. BB Devleti; hattın eski haline getirilmesini, kablo devrede olmadığı süreçteki ekonomik kaybın karşılanmasını ve egemenlik haklarının ihlali nedeniyle resmi bir özür sunulmasını talep etmektedir. Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHK) 2001 tarihli "Devletlerin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu" metni uyarınca, bu uyuşmazlıktaki onarım (reparation) süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Tam onarım ilkesi gereği; eski hale getirme (restitution), tazminat (compensation) ve tarziye (satisfaction) yöntemleri, zararın bütünüyle giderilmesi için birlikte veya sırayla uygulanabilir.

Answer

Uluslararası hukukta bir devletin hukuka aykırı fiilinden doğan sorumluluğunun temel sonucu, tam onarım (full reparation) yükümlülüğüdür; bu kapsamda eski hale getirme, tazminat ve tarziye yöntemleri zararın niteliğine göre bir arada kullanılabilir.
Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) 34. maddesi uyarınca, uluslararası hukuka aykırı bir fiilin tam onarımı; eski hale getirme, tazminat ve tarziye biçimlerinden biri veya birkaçı aracılığıyla gerçekleştirilir. Olayda hem fiziksel bir hasar (kablo hattı) hem ekonomik kayıp hem de egemenlik ihlali olduğu için, bu yöntemlerin birlikte kullanılması hukuken mümkündür ve gereklidir.

Step-by-Step Solution

1
Uluslararası sorumluluğun temel ilkesini belirleme
Tam Onarım (Full Reparation) ilkesi
Hukuka aykırı fiil ile ortaya çıkan tüm zararlı sonuçların giderilmesi zorunludur.
2
Onarım biçimlerinin kapsamını analiz etme
Eski hale getirme (Art. 35), Tazminat (Art. 36) ve Tarziye (Art. 37)
Fiziksel zarar için iade/tamir, ekonomik kayıp için tazminat, manevi/hukuki ihlal için ise özür (tarziye) gerekir.
3
Yöntemlerin uygulanabilirliğini değerlendirme
Kümülatif (birlikte) uygulama
Sadece bir yöntemin uygulanması zararın tamamını gidermeye yetmiyorsa, diğer yöntemler de sürece dahil edilir.

Key Concept

Tam Onarım İlkesi ve Onarım Biçimlerinin Kümülatifliği

Hints

1
Uluslararası sorumlulukta temel amaç, mağdur devletin fiilden önceki durumuna getirilmesidir (status quo ante).
2
Onarım yöntemleri olan eski hale getirme, tazminat ve tarziye arasında bir hiyerarşi olsa da, bunlar birbirini dışlamaz; aksine birbirini tamamlar.
3
Tazminatın kapsamına sadece fiili zarar (damnum emergens) değil, mahrum kalınan kazanç (lucrum cessans) da dahildir.

Practice More

Eski hale getirmenin (restitution) maddi olarak imkansız olduğu veya aşırı yük getirdiği durumlarda tazminatın nasıl öncelik kazandığını inceleyiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 148Question →

2011 tarihli 'Uluslararası Örgütlerin Sorumluluğuna İlişkin Madde Taslakları' (DARIO) çerçevesinde; bir üye devletin, üyesi olduğu uluslararası örgütün belirli bir alandaki yetkisinden yararlanarak, kendi uluslararası yükümlülüklerine aykırı sonuç doğuracak bir fiilin örgüt tarafından işlenmesine neden olması (yükümlülükten kaçınma - circumvention) durumunda, devletin hukuki sorumluluğu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Söz konusu fiil örgüt açısından uluslararası hukuka aykırı bir nitelik taşımasa dahi, üye devletin sorumluluğu doğar.

Answer

Söz konusu fiilin örgüt açısından uluslararası hukuka aykırı bir nitelik taşımasa dahi, üye devletin sorumluluğunun doğması ilkesi doğrudur.
Uluslararası Hukuk Komisyonu tarafından hazırlanan DARIO'nun 61. maddesi, bir devletin üyesi olduğu örgütü kullanarak kendi yükümlülüklerinden kaçınmasını yasaklar. Bu kuralın en kritik özelliği, örgütün gerçekleştirdiği eylemin örgüt açısından uluslararası hukuka aykırı olması şartının aranmamasıdır. Önemli olan, eylemin eğer devlet tarafından yapılsaydı bir ihlal teşkil edecek olması ve devletin örgütü bu amaçla kullanmış olmasıdır.

Step-by-Step Solution

1
DARIO Madde 61 (Yükümlülükten Kaçınma) ilkesinin kapsamını belirle.
Bir üye devletin, örgütün yetkisini kullanarak kendi yükümlülüğünü ihlal etmesi durumu incelenir.
Uluslararası hukukta devletlerin örgüt üyeliğini bir zırh olarak kullanarak yükümlülüklerinden kaçmalarını engellemek temel amaçtır.
2
Sorumluluğun doğması için gereken şartları analiz et.
Devletin bir yükümlülüğü olmalı, örgüt bu alanda yetkili olmalı ve devlet örgütün bu fiili işlemesine neden olmalıdır.
Nedensellik bağı ve yükümlülüğün varlığı sorumluluğun kurucu unsurlarıdır.
3
Fiilin örgüt nezdindeki hukuki statüsünü değerlendir.
Madde 61/2 uyarınca, fiil örgüt için hukuka uygun olsa bile devletin sorumluluğu baki kalır.
Çünkü ihlal edilen yükümlülük örgütün değil, doğrudan doğruya üye devletin kendi yükümlülüğüdür.

Key Concept

Yükümlülükten Kaçınma (Circumvention) ve Ayrı Tüzel Kişilik İstisnası

Hints

1
DARIO Madde 61'in 'yükümlülükten kaçınma' başlığına ve içeriğine odaklanın.
2
Bir devletin kendi yapamadığı bir şeyi, üyesi olduğu bir örgüt üzerinden yaptırıp yaptıramayacağını düşünün.
3
Sorumluluğun doğması için fiilin örgüt nezdinde 'hukuka aykırı' olması şart mıdır, yoksa sadece devletin yükümlülüğünün ihlali yeterli midir?

Practice More

Üye devletlerin örgütün borçlarından dolayı ikincil sorumluluğu (Madde 62) ile bu kaçınma sorumluluğu arasındaki farkları inceleyiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 149Question →

Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) tarafından hazırlanan taslak metinler ve uluslararası hukuk doktrini çerçevesinde; devletlerin "yasaklanmamış ancak tehlikeli faaliyetlerinden kaynaklanan sınır ötesi zararlar" (liabilityliability) ile klasik "hukuka aykırı fiil sorumluluğu" (responsibilityresponsibility) arasındaki hukuki ayrım noktalarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Klasik sorumluluk rejimi ikincil kurallar (secondary rulessecondary\ rules) bütünü iken, kusursuz sorumluluk rejiminde zarar halinde ortaya çıkan tazminat yükümlülüğü birincil kural (primary ruleprimary\ rule) niteliğindedir.

Answer

Klasik devlet sorumluluğunun ikincil kurallar bütünü olduğunu, kusursuz sorumluluktaki tazminat yükümlülüğünün ise birincil kural niteliğinde olduğunu belirten ifade doğrudur.
Klasik devlet sorumluluğu, mevcut bir hukuki yükümlülüğün ihlali sonrası ortaya çıkan sonuçları düzenlediği için 'ikincil kurallar' (secondary rulessecondary\ rules) olarak adlandırılır. Buna karşılık, hukuka uygun ancak tehlikeli faaliyetlerden doğan sorumlulukta, devletin zarar vermesi durumunda tazminat ödeme yükümlülüğü faaliyetin icrasıyla eş zamanlı bir 'birincil kural' (primary ruleprimary\ rule) olarak kabul edilir. Bu, doktrinde Hart ve ILC tarafından kabul edilen temel teorik ayrımdır.

Step-by-Step Solution

1
Klasik Devlet Sorumluluğu (Responsibility) kavramını tanımla.
Devletin birincil bir uluslararası hukuk kuralını (antlaşma, teamül) ihlal etmesi durumunda devreye giren 'ikincil kurallar' (zararı onarma, durdurma vb.) bütünüdür.
UHK'nın 2001 Sorumluluk Maddeleri bu ayrım üzerine kuruludur.
2
Kusursuz Sorumluluk (Liability) kavramının temelini analiz et.
Faaliyet yasaklanmamıştır (hukuka uygundur) ancak yüksek risk taşır. Burada tazminat yükümlülüğü, kuralın ihlaliyle değil, zararın gerçekleşmesiyle doğrudan tetiklenen bir 'birincil kural'dır.
Hukuka uygun bir fiilin sonuçlarının tazmini, kural ihlaline verilen bir tepki değil, faaliyetin riskinin üstlenilmesidir.
3
Zarar (Damage) unsurunun her iki rejimdeki yerini karşılaştır.
Klasik sorumlulukta ihlal yeterli olabilirken, kusursuz sorumlulukta 'somut zarar' olmadan hukuki bir sonuç doğmaz.
Yasaklanmamış bir fiilden dolayı devletin sorumlu tutulabilmesinin tek meşru gerekçesi başkasına verilen fiili zarardır.

Key Concept

Birincil ve İkincil Kurallar Ayrımı (Primary vs. Secondary Rules)

Hints

1
Devlet sorumluluğu ile tazminat yükümlülüğü (liabilityliability) arasındaki 'kural hiyerarşisi' farkına odaklanın.
2
Bir kuralın ihlalinden sonra doğan sonuçlar 'ikincil', kuralın kendisiyle birlikte var olanlar 'birincil'dir.
3
UHK çalışmalarında 'responsibility' ikincil, 'liability' ise zarar tetiklemeli birincil kural olarak tanımlanmıştır.

Practice More

UHK'nın 2001 Sorumluluk Maddeleri ile 2006 Zararın Paylaştırılması İlkeleri arasındaki kavramsal farkları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s
Question 150Question →

Uluslararası hukukta, bir uluslararası örgütün normal şartlarda haksız fiil teşkil eden bir eyleminin hukuka aykırılığını ortadan kaldıran haller (circumstances precluding wrongfulness) arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Show answer & explanation

Answer: Diplomatik Bağışıklık (Diplomatic Immunity)

Answer

Diplomatik Bağışıklık, uluslararası örgütlerin haksız fiillerinin hukuka aykırılığını ortadan kaldıran hallerden biri değildir; sadece yargısal bir muafiyet sağlar.
Uluslararası hukukta diplomatik veya yargı bağışıklığı, bir süjenin ulusal mahkemelerde yargılanmasını engelleyen 'usuli' bir haktır. Ancak bu hak, işlenen fiilin hukuka aykırı olduğu gerçeğini değiştirmez. 2011 tarihli DARIO metninde sayılan haller (Rıza, Meşru Müdafaa, Karşı Önlemler, Mücbir Sebep, Tehlike ve Zaruret) ise fiili en baştan 'hukuka uygun' hale getirir. Bu nedenle bağışıklık bu listede yer alamaz.

Step-by-Step Solution

1
DARIO (Uluslararası Örgütlerin Sorumluluğu Madde Taslakları) 17-22. maddeleri arası düzenlenen listeyi incelemek.
Hukuka aykırılığı kaldıran haller: Rıza, Meşru Müdafaa, Karşı Önlemler, Mücbir Sebep, Tehlike (Distress) ve Zaruret olarak belirlenmiştir.
Örgütün sorumluluğundan kaçınabileceği yasal zeminleri saptamak için bu liste esastır.
2
Bağışıklık (Dokunulmazlık) kavramı ile hukuka aykırılık kavramlarını karşılaştırmak.
Bağışıklığın usuli (procedural) bir engel olduğu, ancak fiilin özündeki haksızlık karakterini değiştirmediği görülür.
Sorumluluğun doğması (haksız fiil) ile sorumluluğun yargı önünde ileri sürülebilmesi (yargı yetkisi) arasındaki ayrımı yapmak.
3
Seçeneklerdeki kavramları eleme yöntemiyle kontrol etmek.
Rıza, Meşru Müdafaa, Mücbir Sebep ve Zaruret listelenmiş hallerdir.
Hukuki metinle (DARIO) seçeneklerin birebir örtüşmesini sağlamak.
4
Yanlış olan seçeneği belirlemek.
Diplomatik Bağışıklık seçeneğinin bu listede yer almadığı sonucuna varılır.
Bağışıklığın sadece yargılanmama hakkı tanıdığı, sorumluluğu ortadan kaldırmadığı bilgisiyle doğrulanır.

Key Concept

Hukuka Aykırılığı Ortadan Kaldıran Haller (Circumstances Precluding Wrongfulness)

Hints

1
Bu soru, uluslararası örgütlerin haksız fiil sorumluluğunu engelleyen 'DARIO' listesine dayanmaktadır.
2
Bir fiilin 'hukuka uygun' hale gelmesi ile 'yargılanamaması' arasındaki farkı düşünün.
3
Dokunulmazlıklar, sorumluluğu ortadan kaldıran birer sebep değil, birer yargısal engeldir.

Practice More

Karşı önlemlerin (countermeasures) hangi şartlarda bir sorumluluğu ortadan kaldırdığını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 151Question →

Devlet A, aralarındaki bir ticaret antlaşmasını açıkça ihlal ederek Devlet B'den gelen ürünlere yönelik haksız kotalar uygulamaya başlamıştır. Bunun üzerine Devlet B, Devlet A'yı bu hukuka aykırı tutumundan vazgeçirmek amacıyla, normal şartlarda ihlal teşkil edecek şekilde Devlet A ile olan başka bir ekonomik iş birliği antlaşmasını geçici olarak askıya aldığını duyurmuştur. Devlet B'nin bu eylemi, uluslararası sorumluluk hukukunda hukuka aykırılığı ortadan kaldıran hangi hal kapsamında değerlendirilir?

Show answer & explanation

Answer: Karşı Önlemler

Answer

Devlet B'nin eylemi, başka bir devletin hukuka aykırı fiiline tepki olarak ve onu hukuka döndürme amacıyla yapıldığı için 'Karşı Önlemler' kapsamında değerlendirilir.
Karşı önlemler, bir devletin (mağdur devlet), başka bir devletin (sorumlu devlet) işlediği hukuka aykırı fiili durdurması ve sebep olunan zararı onarmasını sağlamak amacıyla, o devlete karşı yüklendiği bazı uluslararası yükümlülüklerin uygulanmasını geçici olarak durdurmasıdır. Senaryoda Devlet B'nin amacı Devlet A'yı hukuksuz kotalardan vazgeçirmektir ve eylemi geçici niteliktedir, bu da karşı önlem tanımına tam olarak uymaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Olaydaki temel fiili ve tarafları analiz edin.
Devlet A bir antlaşmayı ihlal etmiş, Devlet B ise buna karşılık kendi antlaşma yükümlülüğünü askıya almıştır.
Hukuka aykırılığı kaldıran hali bulmak için eylemin neden yapıldığını anlamak gerekir.
2
Eylemin 'reaksiyonel' (tepkisel) niteliğini değerlendirin.
Eylem, Devlet A'yı hukuksuz tutumundan vazgeçirme amacı taşımaktadır.
Karşı önlemlerin temel amacı cezalandırma değil, hukuka uygunluğu sağlamaktır.
3
Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) Taslak Maddeleri ile eşleştirin.
ILC Madde 22 uyarınca, bir devletin başka bir devletin uluslararası hukuka aykırı fiiline karşılık verdiği ve karşı önlem teşkil eden fiiller hukuka uygundur.
Hukuka aykırılığı kaldıran hallerin yasal dayanağını teyit etmek için ILC maddeleri esastır.

Key Concept

Karşı Önlemler (Countermeasures)

Hints

1
Eylemin 'neden' yapıldığına odaklanın: Bir yanlış eyleme cevap mı, yoksa bir kaza mı?
2
Devlet B'nin amacı karşı tarafı kurallara uymaya zorlamaktır. Bu tür tepkilere ne ad verilir?

Practice More

Karşı önlemlerin hukuka uygun sayılabilmesi için gereken 'geçicilik' ve 'orantılılık' ilkelerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 152Question →

Uluslararası hukukta, bir devletin herhangi bir hukuk kuralını ihlal etmeksizin yürüttüğü ancak yüksek risk taşıyan faaliyetlerinin sınır ötesi bir zarara yol açması durumunda, oluşan bu zararı tazmin etme yükümlülüğünü ifade eden sorumluluk rejimi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Kusursuz (Hukuka Uygun Fiillerden Kaynaklanan) Sorumluluk

Answer

Kusursuz (Hukuka Uygun Fiillerden Kaynaklanan) Sorumluluk
Kusursuz sorumluluk, devletlerin uluslararası hukuka göre yasaklanmamış (hukuka uygun) ancak doğası gereği yüksek risk taşıyan faaliyetleri (örneğin uzay faaliyetleri veya nükleer enerji kullanımı) sonucunda sınır ötesi bir zararın meydana gelmesi durumunda ortaya çıkar. Bu rejimde asıl amaç, eylemin hukuka aykırılığını cezalandırmak değil, meydana gelen somut zararı (damagedamage) tazmin etmektir.

Step-by-Step Solution

1
Fiilin niteliğini analiz etmek
Fiilin uluslararası hukuk tarafından yasaklanmadığı (hukuka uygun olduğu) ancak yüksek risk içerdiği saptanır.
Sorumluluğun türünü belirlemek için eylemin hukuka aykırılık içerip içermediğine bakılmalıdır.
2
Sorumluluğun kurucu unsurunu belirlemek
Sorumluluğun doğması için 'zararın' (damagedamage) oluşması şartı aranır.
Kusursuz sorumlulukta, klasik sorumluluktan farklı olarak sadece zararın meydana gelmiş olması yeterlidir.
3
Doğru hukuki kavramı eşleştirmek
Yasaklanmamış faaliyetlerden doğan bu tazminat yükümlülüğüne 'Kusursuz Sorumluluk' adı verilir.
Teknolojik gelişmeler ve uzay çalışmaları gibi riskli alanlarda devletlerin mağduriyeti gidermesi bu başlık altında düzenlenir.

Key Concept

Hukuka Uygun Fiillerden Kaynaklanan (Kusursuz) Sorumluluk

Hints

1
Soruda faaliyetin yasaklanmamış (hukuka uygun) olduğuna dikkat edin.
2
Bu rejimde devletin bir kuralı çiğnemesi gerekmez, sadece zararın oluşması yeterlidir.

Practice More

Kusursuz sorumlulukta 'zarar' unsurunun kurucu bir öğe olması ile klasik sorumluluktaki 'hukuka aykırı fiil' arasındaki farkları gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 153Question →

Modern uluslararası hukuk doktrini ve Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Roma Statüsü hükümleri uyarınca; bir bireyin soykırım, insanlığa karşı suç veya savaş suçu gibi fiiller nedeniyle şahsen sorumlu tutulması mümkündür. Buna göre, bireyin cezai sorumluluğu ile ilgili devletin uluslararası sorumluluğu arasındaki ilişki bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bireyin uluslararası suçtan dolayı şahsen cezai sorumluluğunun bulunması, devletin uluslararası hukuk uyarınca sahip olduğu sorumluluğunu etkilemez.

Answer

Bireyin uluslararası suçtan dolayı şahsen cezai sorumluluğunun bulunması, devletin uluslararası hukuk uyarınca sahip olduğu sorumluluğunu etkilemez.
Doğru ifade, bireyin uluslararası bir suçtan dolayı kişisel olarak cezalandırılmasının, ilgili devletin uluslararası hukuk çerçevesindeki sorumluluğunu hiçbir şekilde etkilemeyeceğidir. Uluslararası Ceza Mahkemesi Roma Statüsü'nün 25. maddesinin 4. fıkrası bu durumu açıkça düzenlemiştir: 'Bu Statüdeki bireysel cezai sorumluluğa ilişkin hiçbir hüküm, devletlerin uluslararası hukuk kapsamındaki sorumluluğunu etkilemez.'

Step-by-Step Solution

1
Bireysel sorumluluk kavramını analiz etme
Bireylerin uluslararası hukukta doğrudan cezai sorumluluğu (soykırım, savaş suçları vb.) kabul edilmiştir.
Bireylerin uluslararası hukukun sınırlı süjesi olması bu sorumluluğu doğurur.
2
Devlet sorumluluğu ile karşılaştırma yapma
Devlet sorumluluğu hukuka aykırı fiilin devlete isnat edilmesiyle ilgilidir ve genellikle onarım (tazminat) odaklıdır.
İki sorumluluk türü farklı hukuki temellere ve sonuçlara dayanır.
3
Roma Statüsü Madde 25(4) hükmünü uygulama
Bireysel cezai sorumluluğun devletin sorumluluğunu etkilemediği sonucuna ulaşılır.
Uluslararası ceza hukukunun temel kuralı bu iki rejimin bağımsızlığıdır.

Key Concept

Bireysel Cezai Sorumluluk ve Devlet Sorumluluğunun Bağımsızlığı

Hints

1
Bireyler hapis cezası alırken, devletler hapse giremez; ancak tazminat ödeyebilirler. Bu iki sürecin birbirini engelleyip engellemediğini düşünün.
2
Roma Statüsü Madde 25(4) uyarınca, şahısların suç işlemesi devletin uluslararası hukuka aykırı fiillerinden dolayı sorumlu tutulmasını engellemez.

Practice More

Bireylerin sorumluluğu ile devlet başkanlarının yargı bağışıklıkları (dokunulmazlıklar) arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 154Question →

Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (ILC) 'Devletin Uluslararası Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu' taslak maddeleri uyarınca; bir devletin, uluslararası bir yükümlülüğüyle bağdaşmayan bir fiilinin 'zaruret hali' (necessity) kapsamında değerlendirilerek hukuka aykırılığının ortadan kalkabilmesi için aşağıdaki koşullardan hangisinin gerçekleşmesi şarttır?

Show answer & explanation

Answer: Söz konusu fiilin, devletin temel bir menfaatini ağır ve yakın bir tehlikeye karşı korumak için başvurabileceği tek yol olması

Answer

Söz konusu fiilin, devletin temel bir menfaatini ağır ve yakın bir tehlikeye karşı korumak için başvurabileceği tek yol olması
Zaruret hali, Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) Taslak Maddeleri'nin 25. maddesinde son derece dar bir çerçevede düzenlenmiştir. Bir devletin hukuka aykırı fiilinin bu kapsamda meşru sayılabilmesi için eylemin, devletin temel bir menfaatini ağır ve yakın bir tehlikeye karşı korumak adına başvurabileceği 'tek yol' olması şarttır. Burada devlet, bir yükümlülüğü ihlal etmek ile hayati bir menfaatini kaybetmek arasında bir seçim yapmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Kavramın tanımlanması
Zaruret hali (necessity), devletin 'temel bir menfaatini' (essential interest) korumak için hukuka aykırı bir eylemi 'tek yol' olarak gerçekleştirmesidir.
Hukuka aykırılığı kaldıran diğer hallerden ayrılması için temel kriterlerin belirlenmesi gerekir.
2
Şartların analizi
ILC Madde 25 uyarınca tehlike 'ağır ve yakın' (grave and imminent) olmalı ve fiil bu tehlikeyi savuşturmanın tek yolu olmalıdır.
Zaruret halinin dar yorumlanan bir istisna olması, bu kümülatif şartların varlığını zorunlu kılar.
3
Sınırlamaların kontrolü
Fiil, diğer devletlerin veya uluslararası toplumun temel menfaatlerine ciddi zarar vermemelidir.
Menfaatler dengesi gözetilmeden zaruret hali ileri sürülemez.

Key Concept

Zaruret Hali (Necessity) ve Şartları

Hints

1
Zaruret halinde devletin hayati bir çıkarını korumak için 'bilinçli' ama 'zorunlu' bir tercihi söz konusudur.
2
Mücbir sebep ile zaruret hali arasındaki en büyük fark, mücbir sebepte 'irade dışılık' ve 'imkansızlık' varken zaruret halinde 'başka yol kalmaması' durumunun olmasıdır.

Practice More

Zaruret halinin jus cogens (emredici) kuralları ihlal edip edemeyeceğini ve devletin tehlikenin oluşumuna katkıda bulunup bulunmadığının sonucunu inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 155Question →

Uluslararası hukukta devletin uluslararası sorumluluğunu düzenleyen genel rejim (tali kurallar) çerçevesinde, bir davranışın "uluslararası hukuka aykırı fiil" olarak nitelendirilerek devletin sorumluluğunu doğurması için gereken kurucu unsurlar (constitutive elements) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Davranışın bir uluslararası yükümlülüğün ihlalini teşkil etmesi ve bu davranışın devlete isnat edilebilir olması sorumluluğun doğması için yeterlidir.

Answer

Uluslararası hukukta devletin sorumluluğunun doğması için davranışın devlete isnat edilebilir olması ve bir uluslararası yükümlülüğün ihlalini teşkil etmesi yeterlidir.
Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından hazırlanan ve devletin sorumluluğunu düzenleyen 'tali kuralların' temelini oluşturan 2001 tarihli Taslak Maddeler'in 2. maddesi, kurucu unsurları ikiye indirmiştir: İsnadiyet (davranışın devlete atfedilmesi) ve İhlal (davranışın uluslararası bir yükümlülüğe aykırı olması). Genel rejimde somut bir zarar (damage) veya sübjektif bir kusur (fault/dolus) şartı aranmamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
ILC 2001 Taslak Maddeleri Madde 2'yi incelemek.
Bir devletin uluslararası hukuka aykırı fiili için iki şart bulunur: Fiilin devlete isnat edilebilir olması (isnad) ve fiilin devletin bir uluslararası yükümlülüğünü ihlal etmesi (ihlal).
Uluslararası sorumluluğun hukuki tanımı bu iki temel unsura dayanmaktadır.
2
Zarar ve kusur gibi unsurların gerekliliğini değerlendirmek.
Genel uluslararası hukukta, birincil kural (primary rule) aksini belirtmedikçe, sorumluluğun doğması için maddi bir zararın oluşması veya devletin kusurlu (kast/ihmal) olması zorunlu değildir.
Sorumluluk hukuku nesnel bir ihlal ve isnat mekanizmasına dayanır.
3
Seçeneklerdeki usuli ve maddi şartları birbirinden ayırmak.
İç hukuk yollarının tüketilmesi gibi şartların usuli (procedural) nitelikte olduğu, kurucu unsurların ise fiilin özüyle ilgili olduğu sonucuna varılır.
Doğru ayrım, sorumluluğun doğuşu ile bu sorumluluğun yargı önüne taşınması arasındaki farkı anlamayı sağlar.

Key Concept

Devletin Uluslararası Sorumluluğunun Kurucu Unsurları (İsnadiyet ve İhlal)
Question 156Question →

Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) 'Devletin Uluslararası Sorumluluğuna İlişkin Taslak Maddeleri' uyarınca, devletin uluslararası sorumluluğunun doğabilmesi için uluslararası hukuka aykırı fiilin söz konusu devlete isnat edilmesi (atfedilmesi) şarttır.

Buna göre, X Devleti sınırları içerisinde gerçekleşen aşağıdaki olayların hangisinde, ortaya çıkan hukuka aykırı fiil uluslararası hukuk kuralları gereği doğrudan X Devleti'ne isnat edilir?

Show answer & explanation

Answer: Resmi üniformasıyla görev başında olan bir X Devleti güvenlik görevlisinin, amirlerinin kendisine verdiği açık talimatlara aykırı davranarak ve yetkisini tamamen aşarak (ultra vires) yabancı bir sığınmacıya kötü muamelede bulunması

Answer

Resmi üniformasıyla görev başında olan bir devlet güvenlik görevlisinin, talimatlara aykırı davranıp yetkisini aşarak (ultra vires) gerçekleştirdiği eylemin anlatıldığı seçenek doğrudur.
Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (ILC) Taslak Maddeleri'nin 7. maddesine göre, bir devlet organının resmi sıfatıyla (görev başındayken) gerçekleştirdiği eylemler, yetkisini aşmış (ultra vires) veya verilen talimatlara aykırı hareket etmiş olsa dahi devlete isnat edilir. Görevli polis memurunun mesai saatleri içindeki eylemi bu kuralın açık bir uygulamasıdır.

Step-by-Step Solution

1
ILC Taslak Maddeleri'nde yer alan isnadiyet (atıf) kurallarını analiz et.
Taslak metnin 7. maddesine göre; devlet organı sıfatıyla hareket eden kişi ve kurumların yetki aşımı (ultra vires) veya talimata aykırı hareketleri de devlete isnat edilir.
Devletin uluslararası alanda sorumluluktan kaçınmak için organlarının iç hukuku veya talimatları ihlal ettiğini öne sürmesi uluslararası hukukun güvenilirliğini zedeler.
2
Özel kişilerin eylemlerine ilişkin kuralı uygula.
Sivillerin öngörülemeyen ani zararları, devletin özen yükümlülüğü (due diligence) ihlali yoksa devlete isnat edilemez.
Devlet, ancak kusuru (önleme veya cezalandırmada yetersizlik) varsa özel kişilerin fiillerinden dolayı sorumlu tutulabilir.
3
İsyancı hareketlerin statüsünü değerlendir.
Başarısız isyancı hareketlerin eylemleri devlete isnat edilemez. Başarılı olup yeni devlet kuranların eylemleri ise kurulan yeni devlete isnat edilir.
Başarısız isyancı hareketler devletin hiyerarşik veya kurumsal yapısının bir parçası değildir.

Key Concept

İsnadiyet (Atıf) Kuralları ve Ultra Vires Eylemler
Question 157Question →

Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından hazırlanan 2001 tarihli 'Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerden Dolayı Devletin Sorumluluğu' taslak maddelerine göre, bir devletin uluslararası sorumluluğunun doğabilmesi için gereken iki temel (kurucu) unsur aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Fiilin devlete isnat edilebilmesi ve fiilin devletin uluslararası bir yükümlülüğünü ihlal etmesi

Answer

Fiilin devlete isnat edilebilmesi ve fiilin devletin uluslararası bir yükümlülüğünü ihlal etmesi
Doğru yanıt, ILC 2001 Taslak Maddeleri'nin 2. maddesini tam olarak yansıtmaktadır. Bir devletin uluslararası sorumluluğunun doğması için söz konusu hukuka aykırı fiilin devlete isnat edilebilmesi (sübjektif unsur) ve bu fiilin devletin uluslararası bir yükümlülüğünü ihlal etmesi (objektif unsur) gereklidir.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki hukuki dayanağı belirle.
Soru, Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (ILC) 2001 tarihli Devletin Sorumluluğu Taslak Maddeleri'ne dayanmaktadır.
Devletin uluslararası sorumluluğu çerçevesindeki kurallar, ILC'nin 2001 taslak metni üzerinden şekillenmektedir.
2
ILC 2001 metninin 2. maddesini hatırla.
Madde 2'ye göre bir devletin uluslararası hukuka aykırı fiili için iki unsur gerekir: a) Fiilin devlete atfedilebilir (isnat edilebilir) olması, b) Fiilin o devletin uluslararası bir yükümlülüğünün ihlalini teşkil etmesi.
Sorumluluğun kurucu unsurları bu iki şarta bağlanmıştır.
3
Seçeneklerdeki yanlış kavramları ele.
'Kusur', 'zarar' ve 'iç hukuk yollarının tüketilmesi' gibi ifadelerin sorumluluğun mutlak kurucu unsurları (ikinci derece kurallar) olmadığı tespit edilir.
Modern hukukta objektif sorumluluk benimsenmiş olup, zarar veya kusur her ihlalde aranmaz.

Key Concept

Sorumluluğun Kurucu Unsurları (ILC Madde 2)
Question 158Question →

2001 tarihli Birleşmiş Milletler Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) "Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerden Dolayı Devletin Sorumluluğu Taslak Maddeleri"nde belirtilen isnadiyet (atıf) kurallarına göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Bir devlet organının veya görevlisinin resmi sıfatıyla hareket ederken kendisine verilen yetki sınırlarını aşması veya talimatlara aykırı davranması (ultra vires) durumunda dahi, bu eylemler uluslararası hukukta o devlete isnat edilir.

Answer

Bir devlet organının veya görevlisinin resmi sıfatıyla hareket ederken kendisine verilen yetki sınırlarını aşması veya talimatlara aykırı davranması (ultra vires) durumunda dahi, bu eylemlerin uluslararası hukukta devlete isnat edileceğini belirten ifade doğrudur.
Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun Taslak Maddeleri (Madde 7) çerçevesinde, bir devlet organı veya görevlisi resmi sıfatıyla hareket ediyorsa, talimatlara aykırı davransa veya yetkisini aşsa bile (ultra vires) eylemi devlete isnat edilir. Bu kural, uluslararası ilişkilerde güvenliğin sağlanması ve devletlerin iç hukuku bahane ederek sorumluluktan kaçınmasını önlemek için vazgeçilmezdir.

Step-by-Step Solution

1
Soruda istenen hukuki bağlamın tanımlanması
BM UHK Taslak Maddeleri kapsamındaki 'isnadiyet (atıf)' kurallarının analiz edilmesi gerektiği belirlenir.
Devletin uluslararası sorumluluğunun doğabilmesi için, hukuka aykırı eylemin o devlete atfedilebilir (isnat edilebilir) olması ön şarttır.
2
Seçeneklerdeki aktörlerin (devlet organı, sivil kişiler, isyancılar) eylemlerinin isnat edilebilirliğinin değerlendirilmesi
Sivil kişilerin eylemlerinin (özen yükümlülüğü sağlandığında) devlete atfedilemeyeceği, başarısız isyancıların eylemlerinin atfedilemeyeceği ve örgüt eylemlerinin örgütte kalacağı tespit edilir.
Taslak maddeler, özel kişilerin veya başarısız isyancıların eylemlerini kural olarak devletin fiili saymaz.
3
Ultra vires (yetki aşımı) kuralının teyit edilmesi
UHK Taslak Maddeleri 7. madde uyarınca, resmi sıfatla hareket eden bir devlet organının yetkisini aşması halinde dahi eylemin devlete atfedileceği doğrulanır.
Uluslararası hukukta iç hukuktaki yetki sınırlandırmaları devletin sorumluluğuna bahane yapılamaz; resmi görünüm altında işlenen fiiller devleti bağlar.

Key Concept

İsnadiyet (Atıf) Kuralları ve Ultra Vires Eylemler
Question 159Question →

Birbirine komşu X ve Y devletleri arasında barışçıl bir dönem yaşanırken, X Devleti'ne ait bir askeri keşif uçağı, hiçbir ön uyarıda bulunmadan ve izin almaksızın Y Devleti'nin ulusal hava sahasına girmiş, kısa süreli bir sınır ihlali gerçekleştirdikten sonra kendi hava sahasına geri dönmüştür. Bu olay neticesinde Y Devleti'nin ülkesinde veya herhangi bir unsurunda fiziksel bir tahribat oluşmamış ve finansal olarak hesaplanabilir maddi bir kayıp meydana gelmemiştir. Ancak Y Devleti, egemenlik haklarının açıkça ihlal edildiği gerekçesiyle Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (ILC) 20012001 tarihli 'Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Dolayı Devletin Sorumluluğu' taslak maddelerine dayanarak X Devleti'nin uluslararası sorumluluğuna başvurmuştur.

Maddi bir zararın oluşmadığı ve olay niteliği gereği fiziki olarak 'eski hale getirme'nin (restitutio in integrum) tatbik edilemediği bu tür salt manevi/hukuki ihlallerde, ILC kuralları uyarınca başvurulması gereken en uygun ve öncelikli onarım (reparation) biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: İhlalin varlığının resmi olarak kabulünü, bir pişmanlık ifadesini veya resmi özür dilenmesini içerebilen ve orantısız olmamak kaydıyla sunulan tarziye (satisfaction)

Answer

Maddi zararın bulunmadığı egemenlik ihlali gibi salt manevi veya hukuki durumlarda başvurulması gereken onarım türü 'tarziye' (satisfaction) yöntemidir.
Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (ILC) 20012001 tarihli Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Dolayı Devletin Sorumluluğu taslak maddelerinin 3737. maddesine göre tarziye (satisfaction), hukuka aykırı fiilin yarattığı zararın eski hale getirme (restitutio in integrum) veya tazminat (compensation) ile onarılamadığı durumlarda devreye girer. Hava sahası ihlali gibi fiziki tahribat bırakmayan ve parasal olarak değerlendirilebilecek bir kayıp doğurmayan manevi (hukuki) zararlarda, ihlalci devletin durumu resmi olarak kabullenmesi, özür dilemesi veya üzüntülerini bildirmesi asıl onarım yöntemidir.

Step-by-Step Solution

1
Olaydaki ihlalin türünü ve doğurduğu zararı tespit et.
Hava sahası ihlali gerçekleşmiş, ancak maddi veya finansal olarak hesaplanabilir hiçbir fiziksel hasar ortaya çıkmamıştır.
Uluslararası sorumlulukta uygulanacak onarım biçimi (eski hale getirme, tazminat, tarziye) doğrudan zararın niteliğine bağlıdır.
2
Zarar türü ile onarım yöntemlerini eşleştir.
Zarar maddi olmadığı için 'tazminat' (compensation) işlemez. Fiziksel bir durum değişikliği olmadığından 'eski hale getirme' (restitutio in integrum) uygulanmaz. Geriye manevi ve hukuki zararlar için öngörülen onarım biçimi kalır.
ILC 2001 maddeleri onarım türlerini açıkça sınıflandırmıştır ve her birinin kendine has şartları vardır.
3
Uygun onarım biçiminin içeriğini doğrula.
Uygun yöntem tarziyedir (satisfaction); ihlalin kabulü, üzüntü beyanı veya özür dileme gibi şekillerde yerine getirilir ve maddi zarar gerektirmez.
Söz konusu olayın niteliği (egemenlik ihlali), tarziyenin klasik uygulanma alanını oluşturur.

Key Concept

Uluslararası Sorumlulukta Onarım Türleri (Eski Hale Getirme, Tazminat, Tarziye)
Question 160Question →

X ülkesinde yaşanan bir iç çatışma sürecinde, Devlet Başkanı A'nın politikaları doğrultusunda hareket eden General B'nin komutasındaki silahlı birlikler, muhalif bir "siyasi gruba" mensup sivil halka karşı, devletin veya bir örgütün önceden belirlenmiş politikası çerçevesinde geniş çaplı ve sistemli cinayet ile işkence eylemleri gerçekleştirmiştir. General B, emri altındaki birliklerin bu suçları işlediğini bilmesine rağmen durumu engellemek veya failleri cezalandırmak için yetkisi dâhilindeki gerekli makul tedbirleri almamıştır. Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Savcısı olayla ilgili resen soruşturma başlatmıştır.

Roma Statüsü hükümleri dikkate alındığında, bu olaydaki eylemlerin hukuki nitelendirilmesi ve kişilerin uluslararası cezai sorumluluğu hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Siyasi bir gruba yönelik bu sistemli saldırılar "insanlığa karşı suç" teşkil eder; UCM Statüsü uyarınca Devlet Başkanı A'nın resmi sıfatı yargılanmasına engel olamayacağı gibi, General B de "komutan sorumluluğu" ilkesi gereği doğrudan cezai olarak sorumlu tutulur.

Answer

Siyasi gruba yönelik sistemli saldırıların insanlığa karşı suç teşkil ettiği, devlet başkanının bağışıklıktan yararlanamayacağı ve generalin komutan sorumluluğu ilkesiyle cezai olarak sorumlu tutulacağını belirten seçenektir.
Doğru eylemin ve sorumluluğun tespiti üç aşamalıdır: Birincisi, siyasi gruplara karşı işlenen planlı ve yaygın saldırılar soykırım olarak tanımlanamaz (soykırım sözleşmesi bağlamında siyasi gruplar hariç tutulmuştur); bu eylemler İnsanlığa Karşı Suç teşkil eder. İkincisi, UCM (Roma Statüsü) sisteminde görev başındaki devlet başkanlarının resmi sıfatları onlara yargı bağışıklığı sağlamaz (Madde 27). Üçüncüsü, fiilen emir vermese bile emri altındakilerin uluslararası suç işlediğini bilip de gerekli makul tedbirleri almayan komutanlar, Madde 28 uyarınca "komutan sorumluluğu" ilkesi gereğince bizzat ve doğrudan cezai olarak sorumlu tutulurlar.

Step-by-Step Solution

1
Eylemlerin hangi uluslararası suç kategorisine girdiğini belirle.
Hedef alınan grup "siyasi" bir gruptur. Soykırım suçunda siyasi gruplar kapsama dâhil edilmemiştir (sadece ulusal, etnik, ırksal, dini gruplar korunur). Sivil halka karşı yaygın ve sistematik bir saldırı söz konusu olduğundan fiil İnsanlığa Karşı Suçlar kategorisine girer.
Soykırım ile İnsanlığa Karşı Suçlar arasındaki kritik grup niteliği ayrımını tespit etmek.
2
Devlet Başkanının yargı bağışıklığını Roma Statüsü kapsamında değerlendir.
Roma Statüsü Madde 27 gereği, kişinin devlet başkanı, hükümet üyesi veya seçilmiş bir temsilci olması, UCM'nin yargı yetkisinden muafiyet sağlamaz (Resmi sıfatın önemsizliği ilkesi).
Mutlak bağışıklık teorisinin uluslararası ceza yargılamalarındaki istisnasını saptamak.
3
General B'nin eylemsizliğinin cezai sorumluluğunu analiz et.
Roma Statüsü Madde 28'de düzenlenen "Komutan Sorumluluğu" ilkesine göre, askeri komutanın astlarının suç işlediğini bilmesi veya bilmesi gerektiği hâlde gerekli tedbirleri almaması doğrudan kendi cezai sorumluluğunu doğurur. Bizzat emir vermemesi veya fiili işlememesi onu kurtarmaz.
Bireysel cezai sorumluluğun doğrudan faillik dışındaki görünümlerini (komuta sorumluluğu) doğrulamak.

Key Concept

Roma Statüsü: İnsanlığa Karşı Suçların Kapsamı, Resmi Sıfatın Önemsizliği (Madde 27) ve Komutan Sorumluluğu (Madde 28)
PreviousPage 8 / 14Next